Ustozlar uchun
pedagoglar.org
71-son 3 –to’plam May 2025
Sahifa: 138
MAKTAB VA UNIVERSITETLARDA SPORT TO’GARAKLARINING
SAMARADORLIGI
Ergashaliyeva Shirinxon Soyibjon qizi
FarDU 2-bosqich talabasi
Sport to‘garaklari — bu ta’lim muassasalarida o‘quvchilar va talabalar uchun
darsdan tashqari tashkil etiladigan jismoniy tarbiya mashg‘ulotlari bo‘lib, yoshlar
salomatligini mustahkamlash, ularni sog‘lom turmush tarziga jalb qilish va ijtimoiy
faolligini oshirishda muhim rol o‘ynaydi. Sport to‘garaklari o‘quvchilarning jismoniy,
ruhiy, ijtimoiy va akademik rivojlanishida muhim ahamiyatga ega. Ular nafaqat jismoniy
faollikni oshiradi, balki shaxsiy sifatlarni rivojlantirishga, salomatlikni mustahkamlashga
va umumiy hayot sifatini yaxshilashga yordam beradi.
Quyida sport to‘garaklarining o‘quvchilar uchun asosiy foydalari keltirilgan:
1.
Jismoniy salomatlikni yaxshilash
Sog‘lom turmush tarzini shakllantirish: Muntazam ravishda sport bilan
shug‘ullanish o‘quvchilarni jismoniy jihatdan mustahkamlaydi, yurak-qon tomir tizimini
yaxshilaydi, mushaklarni rivojlantiradi.
2.
Mushak va suyak tizimini mustahkamlash:
Sport faolligi o‘sib borayotgan yoshlar uchun ayniqsa muhim. Bu suyaklarning
mustahkam bo‘lishiga, o‘sish jarayoniga yordam beradi.
3.
Sog‘lom vaznni saqlash:
Sport o‘quvchilarga ortiqcha vazndan saqlanishda yordam beradi va semirishning
oldini oladi.
4.
Ruhiy va psixologik rivojlanish
Ustozlar uchun
pedagoglar.org
71-son 3 –to’plam May 2025
Sahifa: 139
Stressni kamaytirish: O‘quvchilar o‘qishdagi va kundalik hayotdagi stressni sport
orqali yengishlari mumkin. Sport mashg‘ulotlari endorfin (baxt gormonlari) ishlab
chiqarishni oshiradi.
5.
O‘ziga bo‘lgan ishonchni oshirish:
Sportdagi
muvaffaqiyatlar
o‘quvchilarda
o‘ziga
bo‘lgan
ishonchni
mustahkamlashga yordam beradi, bu esa ularning ijtimoiy va akademik faoliyatiga ijobiy
ta’sir qiladi.
Tadqiqotlar natijasi shuni ko’rsatadiki, sport to‘garaklariga muntazam qatnashgan
o‘quvchilarning 78% ida sog‘lik holati yaxshilangan (tibbiy dispanser kuzatuvlari asosida).
60% talabalarda stress darajasi kamaygan va o‘ziga bo‘lgan ishonch oshgan (psixologik
testlar natijalari asosida). Sportda ishtirok etgan o‘quvchilar darslarga davomati va
baholari yuqoriroq bo‘lgan.
Sport to’garaklarini olib borishda duch kelinayotgan to’siqlar va ularga yechim
sifatida quyidagilarni keltirish joiz:
Muammo
Yechim
Sport to‘garaklari uchun yetarli sharoit
yo‘qligi
Sport zallarini modernizatsiya qilish
Malakali murabbiylar tanqisligi
Pedagogika institutlarida sport
yo‘nalishlarini kuchaytirish
Ustozlar uchun
pedagoglar.org
71-son 3 –to’plam May 2025
Sahifa: 140
Qiziqishning yetishmasligi
Rag‘batlantiruvchi musobaqa va
mukofot tizimi joriy qilish
Maktab va universitetlarda sport to‘garaklari yoshlar tarbiyasi, salomatligi va
ijtimoiylashuvi uchun muhim vositadir. Ular sog‘lom jamiyat asosini yaratishda katta o‘rin
tutadi. Bu boradagi ishlarni kuchaytirish orqali sog‘lom, faol va yetuk avlodni
shakllantirish mumkin.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Mamatqulov B.X., "Jismoniy tarbiya va sport pedagogikasi", Toshkent, 2020 -
Oliy o‘quv yurtlari uchun darslik, O‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti
2.
Hasanov A., "Maktab yoshidagi bolalar jismoniy tarbiyasi", Toshkent, Fan
nashriyoti, 2019- Ilmiy-uslubiy qo‘llanma
3.
Karimova G.T., "O‘quvchilarda sog‘lom turmush tarzini shakllantirishda
sportning o‘rni", "Pedagogik mahorat" ilmiy-amaliy jurnali, 2021, №2
4.
World Health Organization (WHO), “Physical activity and young people:
5.
UNESCO, "Quality Physical Education (QPE) Guidelines for Policy-Makers",
Paris, 2015- unesco.org
6.
Abdullayev N. va boshq., "Universitet talabalarida jismoniy tarbiya va sportga
qiziqishni shakllantirish", "Zamonaviy ta’lim va sport rivoji" ilmiy jurnali, 2022, №3
