Ustozlar uchun
pedagoglar.org
71-son 3 –to’plam May 2025
Sahifa: 130
O’ZBEKISTONDA AYOLLAR SPORTINING RIVOJLANISHI VA
MUAMMOLARI
Ergashaliyeva Shirinxon Soyibjon qizi
FarDU 2-bosqich talabasi
Annotatsiya:
Ushbu maqolada O‘zbekistonda ayollar sportining tarixiy rivojlanish
bosqichlari, davlat tomonidan ko‘rsatilayotgan qo‘llab-quvvatlov choralar, mavjud
muammolar va ularning yechim yo‘llari tahlil qilingan. Ayollarning sportdagi ishtiroki
nafaqat ularning jismoniy salomatligi, balki jamiyatdagi ijtimoiy faolligi va o‘zini
namoyon etishi uchun muhim omil ekanligi asoslab berilgan. Shuningdek, sportda
ayollarni rag‘batlantirish va ommalashtirish borasidagi istiqbolli takliflar ham ilgari
surilgan.
Kalit so’zlar:
gender tengligi, sport infratuzilmasi, sport siyosati, ijtimoiy
muammolar, yoshlar va sport
Аннотация:
в данной статье анализируются этапы исторического развития
женского спорта в Узбекистане, меры государственной поддержки, существующие
проблемы и пути их решения. Было обосновано, что участие женщин в спорте
является важным фактором не только их физического здоровья, но и их социальной
активности и самовыражения в обществе. Также были выдвинуты многообещающие
предложения по стимулированию и популяризации женщин в спорте.
Ключевые слова:
гендерное равенство, спортивная инфраструктура,
Спортивная политика, социальные проблемы, молодежь и спорт
Annotation:
this article analyzes the stages of historical development of women's
sports in Uzbekistan, state support measures, existing problems and ways of their solution.
It is substantiated that women's participation in sports is an important factor not only for
their physical health, but also for their social activity and self-expression in society.
Ustozlar uchun
pedagoglar.org
71-son 3 –to’plam May 2025
Sahifa: 131
Promising proposals to encourage and popularize women in sports have also been put
forward.
Keywords:
gender equality, sports infrastructure, sports policy, social issues, youth
and sports
O’zbekiston mustaqillikka erishgach, sport sohasida tub islohotlar amalga oshirila
boshlandi. Xususan, ayollar sportiga alohida e’tibor qaratilishi, sog’lom turmush tarzini
targ‘ib qilish, yosh avlodni sportga jalb etish orqali jamiyatda ijtimoiy faollikni oshirish
asosiy vazifalardan biri sifatida belgilandi. Shunga qaramay, ayollar sporti hali ham bir
qator muammolarga duch kelmoqda.
Ayollar sportining rivojlanish bosqichlari:
1. Mustaqillikdan keyingi dastlabki qadamlar: ayollar uchun sport to‘garaklari va
maktablari tashkil etildi. Sport maktablarida ayol murabbiylar soni oshirildi.
2. Milliy va xalqaro yutuqlar: O‘zbekiston ayollari Osiyo o‘yinlari va Olimpiada
musobaqalarida muvaffaqiyatli ishtirok eta boshladilar. Misol uchun, boks bo‘yicha
Buxorolik sportchi Shahnoza Yunusova va dzyudo bo‘yicha Gulnoza Matniyazova xalqaro
miqyosda tanildi.
- 2016 va 2020 yilgi Olimpiada o‘yinlarida O‘zbekiston ayollar terma jamoasi
vakillari medallarni qo‘lga kiritishdi.
3. Prezident farmon va qarorlari orqali qo‘llab-quvvatlash:
- “Sog‘lom avlod uchun” dasturi
- Yoshlar ishlari agentligi va Sport vazirligi tomonidan sportni ommalashtirishga
qaratilgan islohotlar
Muammolar
1. Madaniy va ijtimoiy cheklovlar:
Ustozlar uchun
pedagoglar.org
71-son 3 –to’plam May 2025
Sahifa: 132
- Ayrim hududlarda ayollar sport bilan shug‘ullanishiga jamiyatning konservativ
qarashlari to‘sqinlik qiladi.
- An’anaviy oilaviy majburiyatlar sportga vaqt ajratishni qiyinlashtiradi.
2. Moliyaviy va infratuzilmaviy muammolar:
- Ayollar sportiga ajratiladigan mablag‘lar erkaklar sportiga qaraganda kamroq.
- Sport zallari va moslamalarning yetishmasligi, ayniqsa qishloq joylarda.
3. Malakali murabbiylar yetishmasligi:
- Ayollar sporti bo‘yicha tajribali, ixtisoslashgan murabbiylar soni oz.
4. OAVda yetarli yoritilmasligi:
- Ayol sportchilarning yutuqlari ko‘pincha yetarlicha e’tiborga olinmaydi, bu esa
motivatsiyani pasaytiradi.
Rivojlanish istiqbollari
Ta’lim orqali sport madaniyatini targ‘ib qilish:
Maktab va kollejlar darajasida ayollar sportini qo‘llab-quvvatlovchi dasturlarni
kengaytirish.
Ijtimoiy tarmoqlar va OAVni faol jalb etish:
Ayol sportchilarning muvaffaqiyatlarini ko‘rsatish orqali yosh qizlarda
motivatsiyani oshirish.
Mahalliy murabbiylar tayyorlash va chetdan tajriba olib kirish:
Sport universitetlarida ayollar sporti bo‘yicha yo‘nalishlar sonini ko‘paytirish.
O‘zbekistonda ayollar sporti izchil rivojlanmoqda, ammo bu yo‘lda yechilishi lozim
bo‘lgan ko‘plab muammolar mavjud. Davlat va jamiyatning qo‘shma sa’y-harakatlari
Ustozlar uchun
pedagoglar.org
71-son 3 –to’plam May 2025
Sahifa: 133
orqali bu to‘siqlarni bartaraf etish va ayollar sportini yanada rivojlantirish imkoniyatlari
mavjud.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
O‘zbekiston Respublikasining “Jismoniy tarbiya va sport to‘g‘risida”gi Qonuni –
(yangi tahrir, 2021-yil)
2.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Farmoni – PF-6112-son, 2018-yil
3.
“Jismoniy tarbiya va ommaviy sportni rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”
(https://lex.uz/)
4.
Yusupova G.A. – Ayollar sportini rivojlantirishda ijtimoiy-iqtisodiy omillar
(Ilmiy maqola, “Pedagogik mahorat” jurnali, 2020-yil)
5.
Tursunova N. – O‘zbekistonda ayollar sporti: tarix, bugun va istiqbol (“Sport va
ijtimoiy hayot” jurnali, 2019-yil) UNESCO Reports on Gender Equality in Sports
