`
128
O‘QITISHNING DASTURIY TAMINOTIGA OID MATERIALLAR BILAN ISHLASH
Cho‘liyev Xurshid O‘ktam o‘g‘li
SHDPI MI-4-kurs talabasi
Yaxiyaxonova Muxiba Maxmudjonovna
SHDPI Matematika va TAT kafedrasi katta o‘qituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15393817
Annotatsiya:
O‘qitishning dasturiy ta’minotiga oid materiallar zamonaviy ta’lim
jarayonida muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu maqolada o‘quv jarayonida qo‘llaniladigan
dasturiy ta’minot turlari, ularning samaradorligi va o‘quvchilarning bilim olish jarayoniga
ta’siri tahlil qilinadi. Dasturiy ta’minotning interfaolligi, vizualligi va moslashuvchanligi
o‘quvchilarning darsga qiziqishini oshirib, ularning mustaqil ta’lim olishini qo‘llab-
quvvatlaydi. Shuningdek, maqolada turli platformalar, masalan, Kahoot!, Quizizz, Moodle,
Google Classroom va boshqa vositalardan foydalanish metodikasi muhokama qilinadi. Ta’lim
dasturlarining rivojlanishi natijasida zamonaviy o‘quv metodikalarida ularning qo‘llanilishi
dolzarb masalalardan biriga aylanib bormoqda. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki,
o‘qitishning dasturiy ta’minoti ta’lim sifatini oshirish va o‘quvchilarning faolligini ta’minlash
uchun samarali vosita hisoblanadi.
Kalit so‘zlar:
O‘qitish, dasturiy ta’minot, interfaol ta’lim, e-learning, onlayn ta’lim, test
tizimlari, platformalar, metodika, informatika, innovatsion pedagogika.
Kirish.
Raqamli texnologiyalar tez sur’atlar bilan rivojlanayotgan hozirgi davrda ta’lim tizimi
ham zamonaviy vositalar va dasturiy ta’minotdan keng foydalanishni talab etmoqda. O‘qitish
jarayonida dasturiy ta’minotdan foydalanish nafaqat o‘quv jarayonini samarali tashkil etish,
balki o‘quvchilarning bilim olishga bo‘lgan qiziqishini oshirish, ularning mustaqil fikrlash va
ijodiy yondashuv ko‘nikmalarini rivojlantirishga xizmat qiladi.
Bugungi kunda ta’lim jarayonida Moodle, Google Classroom, Edmodo kabi o‘quv
platformalari, GeoGebra, PhET Simulations, Scratch kabi interaktiv dasturlar va Kahoot!,
Quizizz, Google Forms kabi test sinovlari uchun mo‘ljallangan ilovalar keng qo‘llanilmoqda.
Ushbu dasturlar yordamida o‘qituvchilar darslarni rejalashtirish, materiallarni taqdim etish,
o‘quvchilarning bilimini baholash hamda ularning bilimlarini mustahkamlash imkoniyatiga
ega bo‘ladilar.
Metod.
O‘qitishda dasturiy ta’minotdan foydalanish an’anaviy usullarga qaraganda
samaraliroq bo‘lib, o‘quvchilarni yanada faollikka undaydi va ularning ta’lim jarayonida
ishtirokini oshiradi.
1.
Elektron ta’lim platformalari.
Moodle
– ochiq kodli ta’lim boshqaruv tizimi (LMS), kurslar yaratish va boshqarish
uchun ishlatiladi.
Google Classroom
– o‘qituvchilar va o‘quvchilar o‘rtasida topshiriqlarni almashish va
baholash tizimi.
Edmodo
– ijtimoiy tarmoq formatidagi ta’lim platformasi.
2.
Interaktiv dasturlar va simulyatorlar
.
GeoGebra
– matematik modellashtirish va geometriya o‘rganish uchun dastur.
PhET Simulations
– fizika, kimyo, biologiya va matematika bo‘yicha virtual
laboratoriyalar.
`
129
Scratch
– bolalar va yangi o‘rganuvchilar uchun dasturlashni o‘rgatuvchi vizual til.
3. Test va baholash tizimlari.
Kahoot!
– o‘yin ko‘rinishidagi test va viktorinalar yaratish uchun platforma.
Quizizz
– interaktiv testlar yaratish va o‘quvchilarni real vaqt rejimida baholash tizimi.
Google Forms
– test va so‘rovnomalar yaratish va natijalarni avtomatik tahlil qilish
vositasi.
4. Masofaviy ta’lim va onlayn kurs platformalari
.
Coursera
– dunyoning yetakchi universitetlaridan kurslar taklif etuvchi platforma.
Udemy
– turli sohalar bo‘yicha onlayn kurslar platformasi.
Khan Academy
– bepul onlayn darslar va ta’lim materiallari.
5. Kod yozish va dasturlashga oid dasturlar.
Jupyter Notebook
– Python va boshqa dasturlash tillarida interaktiv kod yozish muhiti.
PyCharm
– Python dasturlash uchun qulay muharrir.
Replit
– onlayn kod yozish va dasturlarni ishlatish uchun bulut platformasi.
Natija.
Kahoot! yordamida “Informatikani o‘qitish metodikasi” fanidan o‘yin
ko‘rinishidagi test va viktorinalar yaratishni ko‘rib o‘tamiz.
Kahoot! – bu interfaol test va viktorinalar yaratish uchun mo‘ljallangan onlayn platforma
bo‘lib, u informatika va boshqa fanlarni qiziqarli hamda interfaol usulda o‘qitish imkonini
beradi. Quyida Kahoot! da test va viktorinalarni yaratish bosqichlari hamda o‘qitish
jarayoniga qo‘llash metodikasi tushuntiriladi.
Test va viktorina yaratish bosqichlari.
1.Kahoot! platformasiga kirish.
Kahoot! saytiga kiring.
“Sign up” tugmasini bosib, o‘qituvchi sifatida ro‘yxatdan o‘ting (yoki hisobingiz bo‘lsa,
“Log in” orqali kirish).
“Create” tugmasini bosib, yangi test yoki viktorina yaratish oynasini oching.
2. Savollarni kiritish.
Savol qo‘shish tugmasini bosing va informatika o‘qitish metodikasi bo‘yicha test
savollari yozing.
Variantlar qo‘shing va to‘g‘ri javobni belgilab qo‘ying.
Har bir savol uchun viktorina formati (bir nechta javob varianti yoki matnli savol)
tanlang.
Savollarga rasm yoki video qo‘shib, ularni yanada vizual qiziqarli qiling.
Vaqt chegarasini (10, 20, 30 yoki 60 soniya) belgilang.
3. O‘yin formatini sozlash
Savollarning ketma-ketligini o‘zgartiring va testni umumiy ko‘rinishda ko‘rib chiqing.
Individual yoki jamoaviy o‘yin formatini tanlang.
Qoidalarni tushuntirish uchun o‘yin oldidan qisqa yo‘riqnoma tayyorlang.
Xulosa.
O‘qitish jarayonida dasturiy ta’minotdan foydalanish zamonaviy ta’lim
tizimining ajralmas qismiga aylanib bormoqda. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki,
interaktiv dasturiy ta’minot platformalari o‘quv jarayonining sifatini oshirish, ta’lim
samaradorligini yaxshilash va talabalarning bilimlarini chuqurlashtirishda katta ahamiyatga
`
130
ega. Xususan, Kahoot! platformasi informatika o‘qitish metodikasida innovatsion yondashuv
bo‘lib, u o‘quvchilarning bilimini baholash, darsga bo‘lgan qiziqishini oshirish va interfaol
ta’limni tashkil etish uchun samarali vosita hisoblanadi. Ushbu metod gamifikatsiya
elementlari asosida o‘quv jarayonini qiziqarli, samarali va natijaga yo‘naltirilgan holga
keltiradi.
Xulosa qilib aytganda, o‘qitishning dasturiy ta’minotidan samarali foydalanish ta’lim
sifatini oshirishda muhim ahamiyat kasb etadi. Bu boradagi tadqiqotlar va tajribalar shuni
ko‘rsatadiki, kelajakda ta’lim jarayonida texnologiyalarning roli yanada ortib, u yangi
innovatsion yondashuvlar bilan boyib boradi. Shu sababli, pedagoglar, ta’lim muassasalari va
mutasaddi tashkilotlar tomonidan bu yo‘nalishda uzluksiz tadqiqotlar va rivojlantirish ishlari
olib borilishi maqsadga muvofiqdir.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Абдуллаев, Х. (2021).
Интерактив таълим методлари ва ахборот
технологиялари.
Тошкент: Фан нашриёти.
2.
Умаров, А. (2020).
Рақамли таълим ва унинг замонавий педагогикадаги ўрни.
Тошкент: Иқтисодиёт нашриёти.
3.
Clark, R. C., & Mayer, R. E. (2016).
E-learning and the science of instruction: Proven
guidelines for consumers and designers of multimedia learning.
John Wiley & Sons.
4.
Alimov, R. (2019).
Zamonaviy axborot texnologiyalaridan ta’lim jarayonida foydalanish.
Toshkent: Fan va texnologiya.
5.
Mahmudjanovna, Yahyokhonova Muhiba. "Increasing the Effectiveness of the Learning
Process for the Use of Information and Communication Technologies." Academicia Globe 2.04
(2021): 206-211.
6.
Maxmudjonovna, Yaxiyaxonova Muhiba. "Bulutli texnologiyalarning xususiyatlari,
afzalliklari va kamchiliklari." Science Promotion 8 (2024): 228-233.
7.
Axmadova, Zahro, Malika Nurullayeva, and Muxiba Yaxiyaxonova. "SUNʻIY INTELLEKT
VA EKSPERT TIZIM TUSHUNCHALARI. EKSPERT TIZIMLARINING INSTRUMENTAL
VOSITALARI. EKSPERT TIZIMLARIDA BILIMLARNI TASHKIL QILISH." Педагогика и
психология в современном мире: теоретические и практические исследования 4.1
(2025): 58-61.
8.
Safaraliyev, Ergash, Malika Nurullayeva, and Muxiba Yaxiyaxonova. "SMM
PLATFORMALARI BILAN TANISHISH: YOUTUBE SAYTI." Молодые ученые 3.2 (2025): 27-32.
9.
Toshbadalova, Sevinch, Malika Nurullayeva, and Muxiba Yaxiyaxonova. "IOT (INTERNET
OF THINGS) TEXNOLOGIYALAR." Молодые ученые 3.2 (2025): 33-38.
10.
Qobilova, Gulchiroy, Marjona Yusupova, and Muxiba Yaxiyaxonova. "Bioinformatikada
genomik maʻlumotlar tahlili va amaliyoti." Zamonaviy dunyoda fan va texnologiya 3 (2024):
95-98.
11.
Xudoyqulova, D., and M. Yaxiyaxonova. "Bulutli texnologiyalar va ularning
afzalliklari." Models and methods in modern science 3.6 (2024): 155-163.
`
131
12.
Normuroda, Sadoqat, and Shaxina Asadova. "RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA
IJTIMOIY VA IQTISODIY JARAYONLARNI RIVOJLANTIRISHNING USULLARI." Наука и
технология в современном мире 3.14 (2024): 25-29.
13.
Normurodova, Sadoqat, Gulshoda Ismatullayeva, and Shaxina Asadova. "AXBOROT BO
‘LIMINI O ‘QITISH METODIKASI." Прикладные науки в современном мире: проблемы и
решения 4.2 (2025): 76-79.
14.
Normurodova, Sadoqat, Dilshod Xolyorov, and Shaxina Asadova. "MATN VA GRAFIK
MUHARRIRLARI BO ‘LIMINI O ‘QITISH METODIKASI." Наука и инновация 3.4 (2025): 125-
127.
15.
Xoliqulovna, Normurodova Sadoqat, and Abdiroxmonova Zahro. "ZAMONAVIY DARS VA
DARS TAHLILLINI OʻTKAZISHGA NISBATAN YONDASHUVLAR." Uz Conferences. Vol. 1. No. 9.
2025.
16.
Xoliqulovna, Normurodova Sadoqat. "MA’LUMOTLAR BAZASI BO ‘LIMINI O ‘QITISH
METODIKASI." Uz Conferences. Vol. 1. No. 9. 2025.
17.
Shuxratovich, Akbar Kodirov. "The importance and advantages of using information
technologies in education."
Galaxy International Interdisciplinary Research Journal
10.1
(2022): 46-50.
18.
Shuxratovich, Kodirov Akbar, Choriyeva Xursanoy Xusanovna, and Mirqobilov Bekzod
Abdulla o’g’li. "O’RTA TA’LIM MAKTABLARNING BOSHLANG’ICH TA’LIM SINFLARIDA
INFORMATIKA VA AXBOROT TEXNOLOGIYALARI FANINI O’QITISHDA MUAMMO, YECHIM VA
TAKLIFLAR."
Journal of new century innovations
43.4 (2023): 96-98.
19.
Shuxratovich, Kodirov Akbar. "KATTA MA’LUMOT BAZALARINI PARALLEL ISHLOV
BERISH USULLARINI VA MODELLARINI O’RGANISH."
Journal of new century innovations
43.4
(2023): 93-95.
20.
Shuxratovich, Kodirov Akbar. "VATANIMIZDA VENDING NUSXALASH MASHINASINI
AMALDA QO’LLASHNING SAMARADORLIGI."
Journal of new century innovations
43.4 (2023):
90-92.
