Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
340
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
ОҒИЗ БЎШЛИҒИДА КЎП ШАКЛЛИ ЭКССУДАТИВ ЭРИТЕМА БИЛАН
ОҒРИГАН БЕМОРЛАРНИ ТАШҲИСЛАШНИНГ САМАРАЛИ
УСУЛЛАРИ
Хаитова Мехригул Алижон қизи,
Тошматова
Шаҳзода
Тўлқин
қизи
Термиз Иқтисодиёт ва сервис университети,
Тиббиёт факултети
Аннотация:
Кўп шаклли экссудатив эритема (КШЭЭ) оғиз бўшлиғи
шиллиқ пардасининг яллиғланиши билан характерланадиган касаллик бўлиб,
инфекция, дори реакциялари ёки автоиммун жараёнлар натижасида
ривожланади. Ушбу мақолада 186 нафар беморда ўтказилган клиник ва
лаборатория тадқиқотлари асосида КШЭЭ ташҳислашдаги энг самарали усуллар
таҳлил қилинади. Лаборатория натижалари статистик таҳлил қилинган ва
диаграммалар орқали ифодаланган.
Калит сўзлар:
Кўп шаклли экссудатив эритема, оғиз бўшлиғи,
ташҳислаш, гистопатология, иммунологик таҳлил, биомаркерлар, рақамли
диагностика.
ЭФФЕКТИВНЫЕ МЕТОДЫ ДИАГНОСТИКИ ПАЦИЕНТОВ С
МНОГОФОРМНОЙ ЭКССУДАТИВНОЙ ЭРИТЕМОЙ ПОЛОСТИ РТА
Хаитова Мехригул Алижоновна,
Тошматова Шахзода Тулкиновна
Факультет медицины, Термезский
университет экономики и сервиса
Аннотация:
Многоформная экссудативная эритема (МЭЭ) — это
заболевание, характеризующееся воспалением слизистой оболочки полости рта,
возникающее в результате инфекций, лекарственных реакций или аутоиммунных
процессов. В данной статье анализируются наиболее эффективные методы
диагностики МЭЭ на основе клинических и лабораторных исследований,
проведенных у 186 пациентов. Результаты лабораторных исследований
подвергнуты статистическому анализу и представлены в виде диаграмм.
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
341
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
Ключевые слова:
многоформная экссудативная эритема, полость рта,
диагностика, гистопатология, иммунологический анализ, биомаркеры, цифровая
диагностика.
EFFECTIVE DIAGNOSTIC METHODS FOR PATIENTS WITH
MULTIFORME EXUDATIVE ERYTHEMA OF THE ORAL CAVITY
Khaytova Mekhrigul Alijon qizi,
Toshmatova Shakhzoda Tolkynovna
Faculty of Medicine, Termez University of
Economics and Service
Abstract:
Multiforme exudative erythema (MEE) is a disease characterized by
inflammation of the oral mucosa, developing as a result of infections, drug reactions,
or autoimmune processes. This article analyzes the most effective diagnostic methods
for MEE based on clinical and laboratory studies conducted on 186 patients. The
laboratory findings have been statistically analyzed and presented in the form of
diagrams.
Keywords:
multiforme exudative erythema, oral cavity, diagnostics,
histopathology, immunological analysis, biomarkers, digital diagnostics.
Кириш:
КШЭЭ
оғиз
бўшлиғининг
яллиғланиши
билан
характерланадиган касаллик бўлиб, беморларда оғриқ, шиллиқ пардада
эрозия ва геморрагик қипиқлар шаклланиши билан намоён бўлади. Бу
касаллик инфекция (герпес вируси, микоплазма) ёки иммунологик
реакциялар натижасида юзага келиши мумкин.
КШЭЭ ташҳислашда
клиник белгилари, гистопатологик текширувлар,
иммунологик ва вирусологик таҳлиллар
, шунингдек,
автоиммун
касалликларни аниқлаш учун биомаркерлар
Янги тадқиқотлар КШЭЭнинг COVID-19 билан боғлиқлиги ҳам
мумкинлигини кўрсатмоқда
. Шунинг учун ташҳис
қўйишда замонавий методлардан фойдаланиш долзарб масала ҳисобланади.
Материаллар ва усуллар:
Тадқиқотга 186 нафар бемор жалб қилинган
бўлиб, уларда КШЭЭ ташҳисланган. Беморлар клиник ва лаборатория
таҳлиллардан ўтказилди:
Клиник белгилари
: оғизда эрозия ва геморрагик пуфакчалар.
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
342
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
Лаборатория таҳлиллари
:
o
CRP (C-реактив оқсил) –
яллиғланиш маркери
o
ESR (эритроцит чўкиш тезлиги) –
яллиғланиш даражаси
o
IgE (иммуноглобулин E) –
аллергик реакциялар кўрсаткичи
o
Герпес вируси тестлари –
КШЭЭ этиологиясини аниқлаш
o
Автоиммун маркерлар
– аутоиммун жараёнларни баҳолаш
Барча таҳлил натижалари диаграммаларда кўрсатилди.
Натижалар:
Лаборатория таҳлилларининг натижалари қуйидаги диаграммада
ифодаланган:
Лаборатория таҳлил натижалари:
Лаборатория
таҳлили
Юқори
натижалар (%)
Беморлар
сони
Таҳлил**
CRP (юқори)
45.6%
85
Йаллиғланишнинг
кучайганлигини кўрсатади,
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
343
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
касалликнинг оғир
кечишини англатади.
ESR (юқори)
64.5%
120
Оғир яллиғланиш
жараёнлари борлигини
кўрсатади.
IgE
(кўтарилган)
34.9%
65
КШЭЭ аллергик
компонентга эга
эканлигини билдиради.
Герпес вируси
мусбат
24.2%
45
Герпес инфекцияси билан
боғлиқ ҳолатларнинг
мавжудлигини кўрсатади.
Автоиммун
маркерлар
мусбат
16.1%
30
КШЭЭнинг автоиммун
компонентга эга бўлиши
мумкинлигини кўрсатади.
Муҳокама ва хулоса:
КШЭЭ ташҳислашда комплекс ёндашув талаб этилади.
Бизнинг тадқиқот натижалари қуйидагиларни кўрсатади:
1.
Лаборатория таҳлиллари:
КШЭЭ ташҳислашда муҳим аҳамиятга эга.
ESR ва CRP
юқори бўлган беморларда касаллик оғир кечган.
2.
Герпес вируси билан боғлиқ КШЭЭ
– 45 беморда вирус мусбат натижа
берган, бу инфекцион сабабли КШЭЭ ҳолатларини тасдиқлайди
3.
Автоиммун маркерлари мусбат бўлган беморлар
– КШЭЭнинг иммун
тизимига боғлиқ бўлиши мумкинлигини кўрсатади
4.
КШЭЭ ташҳислашда гистопатологик ва молекуляр таҳлиллар муҳим
– Аниқ ташҳис қўйиш учун
биопсия ва иммуногистохимиявий
таҳлиллар
ТАҲЛИЛ ВА ХУЛОСАЛАР: Оғиз бўшлиғидаги КШЭЭнинг асосий сабаби
яллиғланиш жараёнлари, ESR (64.5%) ва CRP (45.6%) юқори бўлган беморлар
сони юқори. Бу яллиғланиш кучли кечаётганини кўрсатади. Бу натижалар ташҳис
қўйишда CRP ва ESR ни текшириш муҳимлигини кўрсатади.
КШЭЭнинг аллергик реакция ва автоиммун тизим билан боғлиқлиги:
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
344
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
•
IgE юқори (34.9%)
— бу ҳолат КШЭЭ аллергияга боғлиқ эканлигини
кўрсатиши мумкин.
•
16.1% беморларда автоиммун маркерлар мусбат
чиқди, бу КШЭЭнинг
автоиммун механизмлар билан боғлиқлигини кўрсатади.
Герпес вируси ва КШЭЭ ўртасидаги боғлиқлик
•
24.2% беморларда герпес вируси мусбат натижа берган
. Бу КШЭЭнинг
герпес вируси билан боғлиқ турларини аниқлаш учун вирусологик
таҳлилларнинг аҳамиятли эканлигини кўрсатади.
Хулоса
1.
КШЭЭ ташҳислашда ESR, CRP, IgE ва вирусологик таҳлиллар муҳим
2.
Герпес инфекцияси ва автоиммун касалликлар КШЭЭни чақириши
мумкин
3.
Лаборатория натижаларига асосланиб, беморларга индивидуал
даволаш режаси ишлаб чиқилиши керак
Фойдаланилган адабиётлар:
1.
Bajaj, P., Sabharwal, R., Garg, D., & Kapoor, C. (2013).
Erythema Multiforme
Classification and Immunopathogenesis
. Journal of Advanced Medical and
Dental Sciences.
2.
Teplyuk, N.P., Stepanov, M.A., Dodina, M.I. (2024).
Diagnosis and treatment of
oral mucus lesions
. Russian Journal of Skin.
3.
Zhang, L., Wang, W., Li, C., Chen, T. (2021).
Erythema Multiforme After SARS-
CoV-2 Vaccine
4.
Magliocca, K.R., Fitzpatrick, S.G. (2017).
Autoimmune Disease Manifestations
in the Oral Cavity
5.
Olga, G., Irina, U., Zuhra, H. (2020).
Clinical Manifestations of Oral Mucosal
Lesions in Dermatosis
6.
Халилова Гулнисо Илхом кизи, & Кенжаев Ёдгор Маматкулович. (2025).
Глаукома: белгилари ва даволаш усуллари. Acumen: International Journal of
Multidisciplinary
Research, 2(2),
105–111.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/65764
7.
“Preventive measures for hypertension: risk factors, early diagnosis, and
treatment approaches”, ICIS, vol. 2, no. 1, p. 196, Jan. 2025, Accessed: Feb. 17,
2025. [Online].
Available: https://universalconference.us/universalconference/index.php/icms/a
rticle/view/3636
8.
Amirova Sabrina Baxromovna, & Kenjayev Yodgor Mamatqulovich, . (2025).
Insult
kassaligining
profilaktikasi
va
uning
reabilitatsiyadagi
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
345
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
ahamiyati. Synapses: Insights across the Disciplines, 2(1), 81–85. Retrieved
from https://inlibrary.uz/index.php/siad/article/view/64586
9.
Kenjayev Yodgor Mamatqulovich, ., & Xudoyorova Ummulaylo Shuxrat qizi, .
(2025). Jigar sinusoid kapilyarlaridagi o’zgarishlar gemangiomani
tekshirishning samarali usullari. Medicine, Pedagogy and Technology: Theory
and
Practice, 3(1),
384–390.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/mpttp/article/view/64925
10.
Kenjayev Y., & Farxodova , A. (2025). Yurak etishmovchiligi bo’lgan
bemorlarni reabilitatsiya qilishning innovatsion usullari. Journal of Science-
Innovative Research in Uzbekistan, 3(1), 705–718. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/journal-science-innovative/article/view/65794.
11.
Кенжаев Ёдгор Маматқулович, & Мамадалиева Гулзода Низомжон қизи,
(2025). Нейроилм ва когнитив бузилишлар: хотира ва диққатни яхшилашга
қаратилган замонавий нейротехнологиялар. Acumen: International Journal
of
Multidisciplinary
Research, 2(1),
322–329.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/65750
12.
Daminova Shahnoza Panji qizi, & Kenjayev Yodgor Mamatqulovich. (2025).
Sistemali kasalliklarning ko’z sog’lig’iga taʼsiri: kardilogik va endokrin
kasalliklar. Journal of new century innovations, 70(2), 17-20. https://scientific-
jl.com/new/article/view/1650
13.
Кенжаев, Ё., & Амонов, Б. (2024). Кардиомиопатия ва унинг турлари:
даволаш усуллари таҳлили. Medicine, Pedagogy and Technology: Theory and
Practice, 2(11),
347–353.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/mpttp/article/view/60123
14.
Kenjayev Y., Saidov, J., & Abdumurotova, J. (2024). Болаларда учрайдиган
оғиз касалликлари: муаммо ва ечимлар. Acumen: International Journal of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
117–124.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63481
15.
Normurodova, A., Saidov, J., & Kenjayev, Y. (2024). Гинекологик
касалликларнинг
эрта
аниқланиши
ва
самарали
даволаш
усуллари. Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research, 1(4),
102–106. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63478
16.
Kenjayev, Y., & Berdiyeva, S. (2024). Yurak bo‘lmacha va qorinchalari
gipertrofiyasining elektrokardiografik belgilarini tahlil qilish. Acumen:
International Journal of Multidisciplinary Research, 1(4), 107–113. Retrieved
from https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63479
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
346
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
17.
Kenjayev, Y., “Гистология слоев кожи и их функции”, MJST, vol. 4, no. 11,
pp.
53–57,
Nov.
2024, Accessed:
Jan.
25,
2025.
[Online].
Available: https://www.mjstjournal.com/index.php/mjst/article/view/2007
18.
Кенжаев Ёдгор Маматқулович, Саидов Жасур Бахтиярович, Рахимова
Мохинур Шамсуддиновна. (2024). Буйрак касалликларининг сабаблари,
патогенези ва даволаш йўллари: турли патологик ҳолатларнинг таҳлили ва
профилактика чоралари [Data set].
Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.14096723
19.
Abduqodirovna M. F., Ismatulloyevich X. I., Mamatqulovich K. Y.
Chaqaloqlarda sepsis kasalliklarining kechishi diagnostikasi labaratoriya
taxlillari //American journal of applied medical science. – 2024. – Т. 2. – №. 4.
– С. 114-119.
20.
Komiljonovich S. R., Mamatqulovich K. Y., Ibrohim o’g’li X. M. Bir yoshgacha
bo’lgan chaqaloqlarda nafas yo’llari kasalliklarini o’rganish va bartaraf etish
//American journal of applied medical science. – 2024. – Т. 2. – №. 3. – С. 108-
111.
21.
Mamatqulovich, K. Y. (2024). Meʼda osti bezi o‘tkir va surunkali pankreatit
kasalliklarini gistomorfologik tahlili.
American journal of applied medical
science
,
2
(3), 49–53. Retrieved from
https://advancedscientia.com/index.php/AJAMS/article/view/190
22.
Kenjayev Yodgor Mamatqulovich, & Xidirov sardor farxod o`g`li. (2021).
Influence of risk factors on the health of schoolchildren in hot climates of
surkhandarya region. Web of Scientist: International Scientific Research
Journal, 2(05), 389–392.
https://doi.org/10.17605/OSF.IO/8TB3X
23.
Кенжаев Ё., Ҳусанова Ф. Кўкрак бези саратони: этиологияси,
эпидемиологияси, диагностика ва даволаш усуллари //acumen: International
journal of multidisciplinary research. – 2024. – Т. 1. – №. 5. – С. 395-399.
24.
Kenjaev Y., Alimova Z., Choriev S. Ensefalopatiyalar va ularning turlari, kelib
chiqish sabablari, davolash usullari //ACUMEN: International journal of
multidisciplinary research. – 2024. – Т. 1. – №. 4. – С. 159-164.
25.
Mamatqulovich, K. Y., qizi, X. Z. I., & qizi, X. M. O. (2024). Glomerulonefrit
kasalligida klinik labarator tahlillarning o’rni va samaradorligi. American
journal of applied medical science, 2(3), 112–120. Retrieved from
https://advancedscientia.com/index.php/AJAMS/article/view/247
26.
Mamatqulovich, K. Y., & Fayzullayevna, R. S. (2024). Husnbuzarlar
etiologiyasi, klinikasi va davolash chora-tadbirlari. American journal of applied
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
347
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
medical
science, 2(3),
126–130.
Retrieved
from
https://advancedscientia.com/index.php/AJAMS/article/view/267
27.
Kenjaev Yodgor Mamatqulovich Xolmurodov Inoyatillo Ismatulloevich
Choriev Shohjahon Xabibullo o'g'li. (2024). Ko'kyo'tal kasalligi va uni oldini
olish chora-tadbirlari [Data set].
Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.14049268
28.
Kenjayev, Y., & Do‘snayev, N. (2024). Нафас олиш аъзоларининг аллергик
касалликлари:
илмий
таҳлил. Acumen:
International
Journal
of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
269–274.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63597
29.
Sattorova, J., Saidov, J., & Kenjayev, Y. (2024). Юрак ҳуружидан кейинги
реабилитация самарадорлигини ошириш. ACUMEN: International Journal
of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
275–280.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63598
30.
Sultonova, D., & Kenjayev, Y. (2024). Bachadon miomasi: klinik belgilari va
samarali davolash usullari. Journal of Science-Innovative Research in
Uzbekistan, 2(12), 180–183. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/journal-science-innovative/article/view/62651
31.
Berdiyeva, S., Kenjayev, Y., & Xolmurodov, I. (2024). Jigar sirrozi: sabablari,
belgilari
vadavolash
usullari. Acumen:
International
Journal
of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
195–202.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63500
32.
Kenjayev, Y., & Shopo’latova, M. (2024). Xronik rinitni davolashning
zamonaviy usullari vauning samaradorligi. Acumen: International Journal of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
203–209.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63501
33.
Kenjayev, Y., Saidov, J., & Abdumurotova, J. (2024). Болаларда учрайдиган
оғиз касалликлари: муаммо ва ечимлар. Acumen: International Journal of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
117–124.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63481
34.
Normurodova, A., Saidov, J., & Kenjayev, Y. (2024). Гинекологик
касалликларнинг
эрта
аниқланиши
ва
самарали
даволаш
усуллари. Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research, 1(4),
102–106.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63478
35.
Kenjayev, Y., & Berdiyeva, S. (2024). Yurak bo‘lmacha va qorinchalari
gipertrofiyasining elektrokardiografik belgilarini tahlil qilish. Acumen:
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
348
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
International Journal of Multidisciplinary Research, 1(4), 107–113. Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63479
36.
Mamatqulovich, K. Y. (2024). Meʼda osti bezi o‘tkir va surunkali pankreatit
kasalliklarini gistomorfologik tahlili. American journal of applied medical
science, 2(3),
49–53.
Retrieved
from
https://advancedscientia.com/index.php/AJAMS/article/view/190
37.
Joʻrayeva, M., & Kenjayev, Y. (2024). Кўриш аъзоси инфекциялари: уларни
профилактика қилиш ва самарали даволаш. Synapses: Insights across the
Disciplines, 1(4),
271–274.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/siad/article/view/63958
38.
Qaxxorov, B., Kenjayev, Y., & Xolboyev, N. (2024). Gipertenziya kasalligi
oldini olish choratadbirlari: xavf omillari, erta diagnostika va davolash
yondoshuvlari. Synapses: Insights across the Disciplines, 1(4), 280–285.
Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/siad/article/view/63956
39.
Kenjayev, Y., & O’roqova, S. (2024). Saramas касаллиги: кекса ёшли аёлларда
кечиши ва касалликни оптималлаштириш. Synapses: Insights across the
Disciplines, 1(4),
230–234.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/siad/article/view/63950
