G‘ARBIY YEVROPA O’RTA ASR SHAHARLARIGA AHOLI MIGRATSIYASI, MILLIY-ETNIK XUSUSIYATLARI

1316

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5

G‘ARBIY YEVROPA O’RTA ASR SHAHARLARIGA AHOLI MIGRATSIYASI,

MILLIY-ETNIK XUSUSIYATLARI

Gulyamov Alisher Azizovich

Osiyo Xalqaro Universiteti “Tarix va filiologiya” kafedrasi o‘qituvchisi

aligulyamov1997@gmail.com

https://doi.org/10.5281/zenodo.15514195

Annotatsiya. Ushbu maqolada G‘arbiy Yevropaning o‘rta asr shaharlarida yuz bergan

aholi migratsiyasi jarayonlari, ularning ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy hayotga ta’siri tahlil
qilinadi. O‘rta asrlar davomida yuz bergan qishloqlardan shaharlarga ko‘chishlar, savdo
yo‘llarining rivojlanishi, diniy va siyosiy omillar asosida ro‘y bergan migratsiya to‘lqinlari
tarixiy manbalar asosida o‘rganiladi. Shuningdek, turli milliy va etnik guruhlarning
shaharlardagi joylashuvi, ular o‘rtasidagi aloqalar, madaniy integratsiya va ziddiyatlar
masalalariga e’tibor qaratilgan. Maqolada franklar, yahudiylar, normanlar, german qabilalari,
lotin xalqlari kabi etnik guruhlarning shahar hayotidagi roli alohida ko‘rib chiqiladi.

Kalit so‘zlar: G‘arbiy Yevropa, o‘rta asrlar, migratsiya, shaharlar, etnik guruhlar,

demografiya, madaniy integratsiya, franklar, yahudiylar, normanlar.

G‘arbiy Yevropa shaharlarida o‘rta asrlarda qishloq joylaridagiga nisbatan yosh

bolalarning vafot etishi ko‘proq bo‘lib, tug‘ilishning o‘zi ham qishloqqa nisbatan past bo‘lgan.
Shahar o‘z aholisini boqa olmagan, ichki resurslar aholi oqimi bilan bog‘liq bo‘lgan. qishloq
aholisining shaharlarga migratsiyasi shaharlar mavjudligining eng muhim omili bo‘lgan. chunki,
shaharda o‘lim darajasi ko‘p bo‘lib, anitisanitariya sharoiti, yosh bolalar o‘limi ko‘pligi,
epidemiyalar kabi omillar shahar aholisi uchun halokatli taʼsir ko‘rsatgan

1

. Barcha

qiyinchiliklarga qaramay shahar qishloq aholisi uchun o‘ziga xos jozibadorlikka ega bo‘lgan.

X va XIII asrlarda shaharlarning mavjud bo‘lishi uchun qishloq aholisining migratsiyasi

muhim ahamiyat kasb etgan. Shaharlarning asosiy aholi manbai yaqin okruglardan
dehqonlarning migrafiyasi bo‘lib, ular yersizlangan va feodallar zulmidan qochgan dehqonlardan
iborat bo‘lgan. Shuningdek, qishloq hunarmandlarining iqtisodiy imkoniyatlarini yaxshilab olish
uchun shaharlarga oqib kelishi ham shahar demografik holatiga taʼsir ko‘rsatgan. XI-XIII
asrlarda G‘arbiy Yevropa shaharlarida aholi migratsiyasi asosan 30 km radiusdagi qishloqlar
hisobidan ko‘payib borgan. XII asrning oxiri-XIII asr boshlarida migratsion jarayonlar avj olib
ketgan. Bu davrda qishloq kambag‘allarigina emas, balki iqtisodiy jihatdan yetarlicha
imkoniyatga ega bo‘lganlarning ham migratsiyasi kuzatilgan

2

. Bu savdo-iqtisodiy

munosabatlarning rivojlanishi bilan bog‘iq bo‘lgan.

Fransiyadagi Monbrison shahrida XIII asrda migrantlarning 40% shaharning 10 km

atrofidagi masofadan ko‘chib kelgan. 20% aholi esa shahardan 10-20 km uzoqlikdagi
qishloqlardan ko‘chib kelganlar tashkil qilgan. XIII asrning boshlarida migrantlarning 80%
shahardan 30 km radiusda joylashgan qishloqlarda qochib kelgan. 1300-1349-yillarda ko‘chib
kelganlarning uchdan ikki qismi 40 km va undan ortiq radiusdagi qishloqlardan bo‘lgan. 10 ming
kishi aholiga ega bo‘lgan shaharlar masalan Arras, Mets, Reymslarda

XIII asrda migrant aholisi

asosan 40 km uzoqlikdagi qishloqlardan kelganlar tashkil qilgan. 1304-1328-yillarda Reys

1

Город в средневековой цивилизации Западной Европы. Т. 3. Человек внутри городских стен. Формы

общественных связей. – М.: Наука, 2000. – С. 87.

2

Сванидзе А.А. Средневековые города Западной Европы: некоторые общие проблемы // Город в

средневековой цивилизации Западной Европы. Т. 1. Феномен средневекового урбанизма. - М.: Наука, 1999.
– С. 27.

1317

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5

aholisining asosiy qismi 30 km uzoqlikdan kelganlar tashkil qilgan. Amen, Tuluza, Bordo
shaharlari ahoisi XIII asrda 100 km uzoqlikdan ko‘chib kelganlar ko‘pchilikni tashkil qilgan.
Ammo, uchdan ikki qism aholi shahardan bir km uzoqlikdan ko‘chib kelganlar tashkil qilgan

3

.

Buning asosiy sababi shahar bilan ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan mustahkamroq aloqalarning
bo‘lganli deb xulosa qilish mumkin.

Ko‘chib kelganlarning aksariyati o‘z uyi, qarindoshlari bilan yaqin aloqalarni saqlab

qolgan. Ayrim holatlarda jumladan La-Roshel port shahrida iqtisodiy o‘sish davrida, 1224-
yildagi maʼlumotlarda ishchi kuchi yetishmaganligi sababli Fransiyaning turli hududlaridan
tashqari Flandriya, Normandiya, Italiya, Ispaniya, Angliya hududlaridan o‘ziga fuqarolarni jalb
qilganligi tarixiy adabiyotlarda keltirib o‘tilgan. XIII-XIV asrlarda York, Norij, Lester shaharlari
aholisining katta qismi 30 km radiusdan ko‘chib kelganlar tashkil qilgan. Uinchester va Bristolda
ular 35 va 32%, ni tashkil etgan. Poytaxt Londonda esa aholi ko‘chib kelish radiusi yuz km ga
yetgan. Migrantlarning 20% 30 km masofadan, 27% 65 kmdan, 18% 100 kmdan, 7% aholi 130
kmdan, 11% aholi 160 km masofadan ko‘chib kelgan. London shahrining bu kabi katta
masshtabda aholi migratsiyasiga taʼsiri uning iqtisodiy va siyosiy salohiyati bilan bog‘liq
bo‘lgan

4

. Shuningdek, movut va yung sohasida mintaqaviy va xalqaro iqtisodiy markaz

ekanligini ko‘rsatib beradi.

Epidemiya davrida shaharlar migrantlar uchun o‘z darvozalarini keng ochgan. Masalan

“Qora o‘lat” davrida Lyubek byurgerlari ro‘yxatida yiliga 175 tagacha yangi familiya paydo
bo‘lganligini ko‘rish mumkin. 1350-yilgi vabo vaqtida besh oy ichida 196 ta, 1351-yilda 422 ta
yangi familiya ro‘yxatga olingan. “Qora o‘lat”dan so‘nggi bir necha yil ichida Lyubek aholisi
migrantlar hisobidan 13% yangilangan. Shahar aholisining iqtisodiy, ijtimoiy va umumiy
tushkunlik omillariga ko‘ra kamayib ketishi sababli ko‘pgina shaharlar migratsiya jarayonlariga
o‘rnatgan cheklovlarni bekor qilgan. Masalan, Gent va Iprni misol tariqasida keltirib o‘tish
mumkin. XIV asrda Ipr shahri yiliga o‘rtacha 113 migrant kirib kelgan. XIV asrda o‘n yil
davomida Arl aholisi 13% yangilangan bo‘lsa, XV asr boshlarida bu ko‘rsatgich 4% ni tashkil
qilgan xolos

5

. Bu shaharning ijtimoiy-iqtisodiy mavqeini pasayib borganligini ko‘rsatib beraigan

omillardan biri bo‘lib hisoblanadi.

XIV asrning oxiri – XV asr boshlarida migratsion jarayon yana jadallashgan bo‘lib,

qishloqlar ommaviy ravishda tashlab ketila boshlangan. 1471-yilgi maʼlumotlarda Eks grafligida
qishloqlarning teng yarmi tashlab ketilgan. Frankfurn-Mayn shahrida 1430-1500-yillar oralig‘ida
aholi 1351-1400-yillarga nisbatan ko‘paygan bo‘lib, yiliga 90 kishini tashkil qilgan. germaniya
shaharlarida migratsiya jarayonlarida ko‘rsatgich juda yuqori bo‘lib, Dortmundda 88%,
Frankfurtda (XV asr) 77%, Lyubekda (XIV asr) 40%, Ganza ittifoqiga kiruvchi byurgerlarning
maxsus kitoblarida XIV-XV asrlarda ommaviy epidemiyalarning yillar davom etishi shaharlar
byurgerlarining hatto to‘la almashishiga sabab bo‘lganligini ko‘rish mumkin

6

. Chunki, XIV

asrning oxiri – XV ganza ittifoqi shaharlari byurgerlari kitoblarida bir necha yil davom etgan
epidemiyalar davrida shaharlarning ayrimlarida byurgerlar tarkibi to‘la yangilanganligi, ular ham

3

Берман Г. Дж. Б50 Западная традиция права: эпоха формирования / Пер. с англ. - 2-е изд. - М.: Изд-во

МГУ: Издательская группа ИНФРА- М -НОРМА, 1998. – С. 79.

4

Солодкова Л.И. Город в правовой системе средневековой Запандной Европы (к историографии вопроса).

https://studfile.net/preview/5259981/ - С. 159.

5

Подаляк, Н.Г. Очерки истории ганзы [Текст] : [рус.] / отв. ред. А.А. Сванидзе // Ганзейско-датское

соперничество и политика Ганзы второй половины XIV в.: пути и методы реализации: [рус.]: сб. - М. :
Наука, 2002. – С. 329.

6

Лесников М.П. Ганзейская торговля пушниной в начале XV века // Учёные записки Московского

городского педагогического института им. В. П. Потемкина. - 1948. - Т. VIII. - С. 67.

1318

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5

qishloqlardan ko‘chib kelganlar hisobidan sodir bo‘lganligini ko‘rish mumkin

7

. Byurgerlar

tarkibi muntazam bo‘lmaganligini ko‘rishimiz mumkin.

Shaharlar aholisining ko‘payishi va qishloqlardan ko‘chib keluvchilar sonining ortishi

ularning xalqaro savdoga qay darajada aloqadorligiga bog‘liq bo‘lgan. Migratsiya muammosi
xususida fikr yuritganda, turli etnik elementlarni ham inobatga olish lozim. Shaharlar etnik
qiyofasi o‘zgarishi uzoq davom etgan migratsiya jarayoniga bog‘liq bo‘lgan. etnik o‘zgarishlar
biz ko‘rib chiqayotgan tarixiy davrda asosan Provansda sodir bo‘lib, XIV-XV asrlarda etnik
xilma-xillilik 60% gacha o‘zgargan. Etnik qiyofada o‘rta yer dengizi xalqlari elkmentlari 75% ga
qadar qisqargan. Rim papalarining bir muddat qarorgohi bo‘lgan Avinonda XIV asrda migratsiya
asosiy o‘rin tutgan bo‘lib, shaharliklarning 55-65% migrantlar bo‘lgan. migrantlar asosan
Savoyya, G‘arbiy va Jan-G‘arbiy Fransiya, Italiya, Germaniya, Flandriyadan bo‘lgan. Avinonda
migrantlar mahalliy aholiga qo‘shilib ketmay aksincha ularning kristallashuvi sodir bo‘lgan va
ular uch guruhni italyanlar, alpliklar va Avinonlik mahalliy aholi qatlamlariga ajralganlar

8

.

Shaharlarda mahalliychilik tartiblari vujudga kelganligini ko‘rishimiz mumkin.

Avinondagi turli mahalliychilik qatlamlari o‘sha davrning yirik shaharlarining barchasida

vujudga kelgan bo‘lib, ayniqsa, universitet va port shaharlarda xorijliklar ko‘p bo‘lishi
kuzatilgan. Xorijliklar Angliya shaharlarida ko‘pchilikni tashkil qilgan bo‘lib, Londonda nemis,
fransuz, flamandriya, yahudiy savdogarlari mavjud bo‘lgan. XII asrgacha Londonda xorijiy
savdogarlarning 40 kundan ortiq bo‘lishi mumkin bo‘lmagan. Cheklovlar daniyalik va
novegiyaliklarga amal qilmagan, ular Londonda bo‘lishi mumkin bo‘lgan. XII-XIII asrlarda
Londonga italyan savdogarlari o‘rnasha boshlaganlar, XIII asr oxiri - XIV asr boshlaridagina
italyan savdogarlari byurger qatlamini to‘ldira boshlagan

9

.

Shaharlarda turli millat vakillarining mavjud bo‘lishi etno-ijtimoiy strukturasini turlicha

bo‘lishiga sabab bo‘lgan. Ganza ittifoqi shaharlarida ayniqsa Shvetsiya, Norvegiya, Daniya
shaharlarida savdogarlarning yarmigachasini nemislar tashkil qilgan. Stoklgolmdagi yirik gildiya
bo‘lgan muqaddas Gertruda gildiyasi vakillarining atigi 40% zi shvedcha familiya bo‘lib,
qolganlari xorijliklar hisoblangan. Dengizbo‘yi shaharlari yuvilerlari asosan ganzaliklar bilan
munosabatlarda bo‘lib, asosan nemischa familiyalar uchraydi. Shved shaharlariga nemislarning
ommaviy ko‘chib o‘tishi XIII asrdayoq boshlangan bo‘lib, uzoq vaqt bir necha avlodning shu
shaharda yashashi ularni mahalliy aholi bilan qorishib ketishiga sabab bo‘lgan. ko‘pchilik
Shvetsiya shaharlarida yashab qolishni maʼqul ko‘rgan bo‘lsa, ayrimlar qarilik davrida o‘z
yurtiga qaytgan. Ammo, XV asrda ham Shvetsiya shaharlarida yashab qolgan nemislar ota-
bobolari tug‘ilib o‘sgan nemis shaharlaridagi qarindoshlari bilan aloqani uzmaganlar. Ulardan
ko‘pchiliklari o‘z shaharlarida ko‘chmas mulklariga, savdo ommborlariga, byurgerlik
huquqlariga ega bo‘lganlar. Kamdan-kam o‘z yurtiga qaytmagan savdogarlar yoki hunarmandlar
o‘rnini ularning nisbatan kambag‘alroq bo‘lgan qarindoshlari egallaganlar va ular ham
qarindoshlaridek savdoda vositachilik qilish yo‘lidan borganlar

10

.

7

Бережков М. Н. О торговле Руси с Ганзой до конца XV века. — СПб.: Тип. В. Безобразов и Комп., 1879. –

С. 73.

8

Петров Е.В. Средневековая Европа: основные общественные процессы, управление, власть: Учебное

пособие. - Нижневартовск: Изд-во Нижневарт. гуманит. ун-та, 2008. – С. 45.

9

Рутенбург В.И. Итальянский город. От раннего средневековья до возрождения. Очерки. – Ленинград:

Наука, 1987. – С. 69.

10

Сванидзе А.А. Средневековый город и рынок в Швеции. XIII - XV вв. - М.: Наука, 1980. – С. 112.

1319

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5

REFERENCES

1.

Gulyamov, A. A. (2024). JАMIYАTIMIZNING IJTIMОIY-IQTISОDIY, MА’NАVIY-

MАDАNIY

SОHАLАRIDА

ОILАNING RОLI.

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И

ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

,

36

(2), 149-153.

2.

Azizovich, G. A. (2024). Trade Relations of Population in Bukhara Emirate, Shariah

Rules and Regulations in Commercial Affairs, Partnership Relations.

EUROPEAN

JOURNAL OF INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION

,

4

(9), 189-194.

3.

Azizovich, G. A. (2024). Family-Marriage and Inheritance Relations of the Population in

the Bukhara Emirate.

Miasto Przyszłości

,

53

, 964-969.

4.

Gulyamov, A. (2024). BUXORO MUZEYNING TASHKIL TOPISHI TARIXI.

Modern

Science and Research

,

3

(12), 659-667.

5.

Gulyamov, A., Srojeva, G., & Haqqulov, M. (2025). BUXORO OCHILGAN

MUZEYLARNING TASHKIL TOPISH TARIXI.

Modern Science and Research

,

4

(1),

248-256.

6.

Gulyamov, A., Srojeva, G., & Haqqulov, M. (2025). O ‘RTA OSIYO OLIMLARINING

KARTOGRAFIK MEROSI.

Modern Science and Research

,

4

(1), 221-227.

7.

Srojeva, G., Gulyamov, A., & Haqqulov, M. (2025). XVII ASRDA BUXORODA

ABDULAZIZXON

MADRASASINING

QURILISHI

VA

UNING

TARIXIY

AHAMIYATI.

Modern Science and Research

,

4

(1), 471-478.

8.

Gulyamov, A., & Ashurov, D. (2025). CHANGES IN THE LIFE OF THE WORLD'S

COUNTRIES AFTER WORLD WAR II.

Journal of universal science research

,

3

(1

(Special issue)), 333-341.

9.

Gulyamov, A. (2025). MANG ‘ITLAR SULOLASI DAVRIDA DAVLAT

BOSHQARUVI, TUZUMI VA ICHKI SIYOSATI.

Modern Science and Research

,

4

(1),

790-798.

10.

Gulyamov, A., & Xamidova, R. (2025). ABU RAYHON BERUNIY BUYUK

QOMUSIY OLIM.

Modern Science and Research

,

4

(2), 758-766.

11.

Gulyamov, A. (2025). BUXORO AMIRLIGIDA ISTIQOMAT QILGAN MILLIY-

ETNIK GURUHLAR.

Modern Science and Research

,

4

(2), 1020-1028.

12.

Srojeva, G., Haqqulov, M., & Gulyamov, A. (2025). KUDZULA KADFIZ

BOSHCHILIGIDA KUSHON IMPERIYASIGA ASOS SOLINISHI VA BU
IMPERIYANING RAVNAQI.

Modern Science and Research

,

4

(2), 109-117.

13.

Haqqulov, M., Gulyamov, A., & Srojeva, G. (2025). JADIDLARNING 1916 YILDAGI

XALQ QO’ZG’OLONIDA TUTGAN O’RNI. MILLIY HUKUMAT-TURKISTON
MUXTORIYATI VA UNING FAOLIYATI.

Modern Science and Research

,

4

(2), 100-

108.

14.

Gulyamov, A., Srojeva, G., & Haqqulov, M. (2025). BUXORO MUZEYINING II

JAHON URUSHIGACHA BO ‘LGAN DAVRDAGI FAOLIYATI.

Modern Science and

Research

,

4

(2), 92-99.

15.

Gulyamov, A., & Atoyeva, M. (2025). ABU ALI IBN SINO–ILM-FAN TARIXIDAGI

BUYUK ALLOMA.

Modern Science and Research

,

4

(3), 591-599.

16.

Gulyamov, A., Yarashova, M., & Karimov, S. (2025). BUXORO VOHASIDA MATO

VA MATO TAYYORLASH USULLARI. PAXTA. G ‘UZAK. JUN. XALAJI. BO ‘Z.
OLACHA. BEQASAM. BAXMAL. ADRAS.

Modern Science and Research

,

4

(3), 330-

340.

1320

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5

17.

Gulyamov, A. (2025). O ‘RTA ASR SHAHARLARINING DEMOGRAFIK HOLATI,

SHAHARLARNING KENGAYISHI, AHOLINING IJTIMOIY TARKIBI.

Modern

Science and Research

,

4

(3), 974-983.

18.

Gulyamov, A., Yarashova, M., & Karimov, S. (2025). РОЛЬ ХАНА УЗБЕКА В

РАСПРОСТРАНЕНИИ ИСЛАМА В ЗОЛОТОЙ ОРДЕ.

Modern Science and

Research

,

4

(3), 146-154.

19.

Gulyamov, A., Yarashova, M., & Karimov, S. (2025). O ‘RTA ASRLARDA G ‘ARBIY

YEVROPADA SHAHAR-QAL’A, SHAHAR-CHERKOV, SAVDO O ‘BYEKTI
AHAMIYATIGA OID SHAHARLARNING VUJUDGA KELISHI.

Modern Science and

Research

,

4

(3), 122-131.

20.

Gulyamov, A. (2025). BUXORO VOHASIDA DINIY MAROSIM VA URF-

ODATLARDAGI TRANSFARMATSIYA JARAYONLARINING ETNOGRAFIK
TAHLILI.

Modern Science and Research

,

4

(4), 1676-1686.

21.

Gulyamov,

A.

(2025).

TARIX

SAHIFALARIDA

SOHIBQIRON

AMIR

TEMUR.

Modern Science and Research

,

4

(4), 449-459.

22.

Gulyamov, A., Yarashova, M., & Boltayev, O. (2025). G’ARBIY YEVROPA

SHAHARLARI VUJUDGA KELISHINING O’ZIGA XOS XUSUSIYATLARI.

Modern

Science and Research

,

4

(4), 487-496.

23.

Boltayev, O., Gulyamov, A., & Yarashova, M. (2025). NEMISLAR VA ULARNING

MARKAZIY OSIYO XALQIGA TA’SIRI.

Modern Science and Research

,

4

(5), 177-

185.

24.

Yarashova, M., Boltayev, O., & Gulyamov, A. (2025). ILK BOSMA NASHRLAR

TARIXI: KITOB MADANIYATINING BOSHLANISHI.

Modern Science and

Research

,

4

(4), 512-519.

25.

Haqqulov, M. (2025). NARSHAXIYNING" BUXORO TARIXI" ASARI TAHLILI.

Modern Science and Research, 4(4), 1036-1045.

26.

Haqqulov, M. (2025). THE DEVELOPMENT OF THE SCIENCE OF HADITH IN

HISTORICAL ANALYSIS. Modern Science and Research, 4(4), 467-474.

27.

Haqqulov, M. (2025). AMIR TEMUR VA TEMURIYLAR DAVRI TARIXIY

GEOGRAFIYASI. Modern Science and Research, 4(3), 584-593.

28.

Haqqulov,

M.,

&

Sadulloyeva,

M.

(2025).

THE

TEACHER-STUDENT

RELATIONSHIP BETWEEN IMAM AL-BUKHARI AND IMAM AT-TIRMIDHI.
Modern Science and Research, 4(3), 440-447.

29.

Haqqulov, M., Yarashova, M., & Muyiddinov, B. (2025). SHARAFIDDIN ALI

YAZDINING “ZAFARNOMA” ASARI TAHLILI. Modern Science and Research, 4(4),
398-408.

30.

Haqqulov,

M.

(2025).

YANGI

DAVRDA

AVSTRIYA

(GABSBURGLAR)

IMPERIYASINING IJTIMOIY-SIYOSIY HAYOTI (XVI-XVIII ASRLAR). Modern
Science and Research, 4(2), 834-842.

31.

Haqqulov, M., & Sadulloyeva, M. (2025). IMOM BUXORIYNING “AL-JOME’AS

SAHIH” ILMIY AHAMIYATI. Modern Science and Research, 4(2), 472-476.

32.

Xakkulov, M., & Kosimov, U. (2025). HISTORY OF MILITARY WORK IN THE

EMIRATE OF BUKHARA. Journal of universal science research, 3(1 (Special issue)),
319-325.

1321

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5

33.

Haqqulov,

M., Yarashova, M., & Yuldosheva, F. (2025). ТARIXIY

KARTOGRAFIYANING ASOSIY YO ‘NALISHLARI, SHAKLLANISHI VA
TARAQQIYOTI. Modern Science and Research, 4(2), 81-91.

34.

Юсупович, К. С. . (2024). КРАТКИЙ ОБЗОР НА ВЗАИМООТНОШЕНИЯ

УЗБЕКИСТАНА И ДВИЖЕНИЯ “ТАЛИБАН”, НА ФОНЕ ЗАХВАТА ТАЛИБАМИ
ВЛАСТИ В АФГАНИСТАНЕ В 2021 ГОДУ. TA’LIM VA RIVOJLANISH TAHLILI
ONLAYN

ILMIY

JURNALI,

4(11),

227–229.

Retrieved

from

https://sciencebox.uz/index.php/ajed/article/view/12432

35.

Yusupovich, K. S. (2024). Abu Hafs Kabir and the Spread of the Hanafi Madhhab in

Transoxiana. EUROPEAN JOURNAL OF INNOVATION IN NONFORMAL
EDUCATION,

4(9),

204–207.

Retrieved

from

https://inovatus.es/index.php/ejine/article/view/4079

36.

Каримов Сухроб Юсупович. (2024). ОРДЕН НАКШБАНДИЯ: ИСТОРИЯ,

УЧЕНИЕ И ВЛИЯНИЕ. https://doi.org/10.5281/zenodo.14509878

37.

С. Ю. Каримов. (2025). РОЛЬ ФАЙЗУЛЛЫ ХОДЖАЕВА В ИСТОРИИ

УЗБЕКИСТАНА. https://doi.org/10.5281/zenodo.14741491

38.

Нийозова Гулчехра Шерматовна, & Каримов Сухроб Юсупович. (2025). КУСАМ

ИБН

АББАС

И

ИСЛАМИЗАЦИЯ

СРЕДНЕЙ

АЗИИ.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14736948

39.

Каримов Сухроббек Юсупович. (2025). ТАРИКАТ ЯССАВИЯ: ИСТОРИЯ,

УЧЕНИЕ И ВЛИЯНИЕ. https://doi.org/10.5281/zenodo.14872554

40.

Нийозова Гулчехра Шерматовна, & Каримов Сухроб Юсупович. (2025).

ВОЗНИКНОВЕНИЕ СУННИЗМА И ШИИЗМА. ОТЛИЧИЕ ДВУХ ТЕЧЕНИЙ.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14908934

41.

Karimov Suxrobbek Yusupovich. (2025). THE ROLE OF KHAN UZBEK IN

SPREADING

ISLAM

IN

THE

GOLDEN

HORDE.

https://doi.org/10.5281/zenodo.15027058

42.

Boltayev, O. (2024). QO’QON XONLIGINING XVIII ASR SO’NGI CHORAGIDA

BUXORO,

XIVA

VA

KO’CHMANCHILAR

BILAN

OLIB

BORGAN

DIPLOMATIYASI. Modern Science and Research, 3(10), 64-68.

43.

Obid o’g’li, B. O. QO’QON XONLIGINING XVIII ASR SO’NGI CHORAGIDA

BUXORO,

XIVA

VA

KO’CHMANCHILAR

BILAN

OLIB

BORGAN

DIPLOMATIYASI.

44.

Boltaev, O. (2024). BUKHARA'S CARAVAN TRADE AND ITS ROLE ON THE

SILK ROAD. Analytical Journal of Education and Development, 4(10), 293-297.

45.

Boltayev, O. (2024). XX ASR BOSHLARIDA GERMANIYA VA TURKIYA

ITTIFOQINING MARKAZIY OSIYOGA TA'SIRI. Modern Science and Research,
3(12), 556-564.

46.

Boltayev, O. (2023). A GENERAL DESCRIPTION OF THE POLITICAL AND

DIPLOMATIC PROCESSES IN CENTRAL ASIA IN THE MIDDLE OF THE 18TH
CENTURY. Modern Science and Research, 2(9), 145-149.

47.

Boltayev,

O.

(2025).

TARIX

FANI

UCHUN YOZMA VA OG’ZAKI

MANBALARNING SHAKLLANISHI. Modern Science and Research, 4(1), 909-917.

1322

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5

48.

Boltayev, O. (2025). XITOY (SIN) IMPERIYASINING JUNG ‘OR XONLIGINI

ISTILO QILISH ARAFASIDA MARKAZIY OSIYODA SIYOSIY VAZIYAT. Modern
Science and Research, 4(2), 1029-1037.

49.

Boltayev, O. (2025). XITOY (SIN) IMPERIYASINING JUNG ‘OR XONLIGINI

ISTILO QILISH ARAFASIDA MARKAZIY OSIYODA SIYOSIY VAZIYAT. Modern
Science and Research, 4(2), 1029-1037

50.

Boltayev, O. (2025). XVIII ASR BOSHLARIDA BUXORO XONLIGI HUDUDIGA

KO’CHMANCHI

QABILALARNING

HUJUMLARI

VA

HUKUMRON

QATLAMNING ULARGA QARSHI HARAKATLARIGA UMUMIY TAVSIF.
Modern Science and Research, 4(3), 791-799.

51.

Srojeva, G. (2025). MIRZO MUHAMMAD HAYDARNING “TARIXI RASHIDIY”

ASARIDA O’RTA OSIYO TARIXINI O’RGANISHDA MUHIM MANBA SIFATIDA.
Modern Science and Research, 4(1), 531-539.

52.

Srojeva, G., & Ormonova, M. (2025). BUXORO SHAHRIDAGI ARK QO’RG’ONI,

SITORAI MOHI XOSA, XO’JA SAROY ME’MORIY YODGORLIKLARI. Modern
Science and Research, 4(1), 533-544.

53.

Srojeva, G. (2024). Solutions, Results And Problems Of Reforms In The Field Of

Education. Modern Science and Research, 3(1), 782-788.

54.

Srojeva, G. (2023). Lower Zarafshan Oasis Tourism Opportunities. Modern Science and

Research, 2(10), 199-204.

55.

Srojeva, G. (2024). EFFECTIVE FORMS OF SPIRITUAL AND MORAL

EDUCATION AND EDUCATIONAL WORK IN A PRESCHOOL EDUCATIONAL
INSTITUTION. Modern Science and Research, 3(2), 247-253.

56.

Srojeva, G. (2024). Strengthening The Material And Technical Base Of Preschool

Education And Training Institutions. Modern Science and Research, 3(2), 673-681.

57.

Srojeva, G. (2024). The Canadian Economy During The Global Economic Crisis.

Modern Science and Research, 3(2), 57-63.

58.

Srojeva, G. (2024). International Cooperation In The Field Of Education. Modern

Science and Research, 3(2), 1041-1050.

59.

Vahobovna, S. G. (2023). Quyi Zarafshon Vohasi Turizm Imkoniyatlari.

60.

Srojeva, G. (2024). Attention Paid To Preschool Educational Institutions In New

Uzbekistan. Modern Science and Research, 3(2), 258-266.