60
YANGI OʻZBEKISTON TALABALARI
AXBOROTNOMASI
www.in-academy.uz
Volume 3 Issue 05 YO’TA
LOYIHALARDA RISK XAVFINI ANIQLASH VA
BOSHQARISH
Qodirov Farrux Ergash o‘g‘li
Matematika va ta’limda axborot texnologiyasi kafedrasi mudiri
Habibullayeva Shahrizoda O'ktam qizi
Shahrisabz davlat pedagogika instituti
Maktabcha ta'lim yo'nalishidan 1-bosqich magistranti
E-mail : xabibullayevashaxrizoda5@gmail.com
https://doi.org/10.5281/zenodo.15393061
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Qabul qilindi: 05- May 2025 yil
Ma’qullandi: 10- May 2025 yil
Nashr qilindi: 13- May 2025 yil
Ushbu maqolada loyihalarda risk xavfni aniqlash va
boshqarishi har tomonlama tahlil qilinadi. Xavf
tushunchasi, uning turlari, aniqlash usullari va
boshqarish strategiyalari batafsil ko‘rib chiqiladi. Xavfni
samarali
boshqarish
metodlari
va
zamonaviy
yondashuvlar muhokama qilinadi. Zamonaviy
boshqaruv
tizimlarida
risklarni
boshqarish
metodologiyalari, tahlil usullari va qaror qabul qilish
jarayonlari yoritilib, real misollar orqali samarali
yondashuvlar ko‘rsatiladi. Tadqiqot natijalari loyihalarni
muvaffaqiyatli
amalga
oshirish
va
ulardagi
noaniqliklarni minimallashtirishga xizmat qiladi. Maqola
ilmiy tadqiqotlar va real loyihalardagi tajribalar asosida
yozilgan bo‘lib, loyiha menejerlari va tadqiqotchilar
uchun foydali bo‘lishi mumkin.
KEY WORDS
loyiha boshqaruvi, risk tahlili,
xavfni baholash, risk menejmenti,
xavflarni boshqarish strategiyalari,
noaniqlik, qaror qabul qilish, xavfni
kamaytirish, xavfni oldini olish, risk
monitoringi.
Loyihalarni boshqarish bugungi kunda korxonalar va tashkilotlar muvaffaqiyatining
asosiy omillaridan biri hisoblanadi. Har qanday loyiha ma’lum darajada noaniqlik va xavf
bilan bog‘liq bo‘lib, bu omillar uning muvaffaqiyatli amalga oshirilishiga ta’sir ko‘rsatishi
mumkin. Shu sababli, loyihalarda xavfni aniqlash va boshqarish tizimi samarali faoliyat
yuritishi uchun muhim hisoblanadi. Xavf omillarini oldindan aniqlash va ularni boshqarish
strategiyalarini ishlab chiqish loyihalarning muvaffaqiyatli bajarilishiga yordam beradi. Ushbu
maqolada loyihaviy xavflarni baholash, ularni minimallashtirish va boshqarish usullari
o‘rganiladi.
Oʻzbekiston Respublikasida iqtisodiy islohotlarning chuqurlashishi va innovatsion
loyihalarning keng joriy etilishi loyihalarni samarali boshqarish zaruratini oshirmoqda. Shu
nuqtayi nazardan, risklarni aniqlash va boshqarish jarayonlari muhim strategik
yo‘nalishlardan biri hisoblanadi. Prezidentimiz tomonidan qabul qilingan bir qator qaror va
farmonlar loyihalarning barqaror rivojlanishini ta’minlash, investitsion muhitni yaxshilash
hamda xavflarni minimallashtirishga qaratilgan. Jumladan, “Oʻzbekiston – 2030” strategiyasi
doirasida qabul qilingan qarorlar, “Davlat dasturlarini amalga oshirish monitoringini
takomillashtirish toʻgʻrisida”gi Prezident farmonlari, investitsiya muhitini yaxshilash va
tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirishga oid qarorlar risklarni aniqlash va boshqarish
tizimining huquqiy asosini mustahkamlaydi.[1]
61
YANGI OʻZBEKISTON TALABALARI
AXBOROTNOMASI
www.in-academy.uz
Volume 3 Issue 05 YO’TA
Shuningdek, 2022-yil 8-apreldagi “Investitsiya loyihalarini rejalashtirish va boshqarish
tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-202-sonli qaror.[2] 2023-
yil 12-iyundagi “Davlat xaridlari tizimini yanada takomillashtirish va ochiqlikni oshirish
to‘g‘risida”gi PQ-191-sonli qaror loyihalarni amalga oshirish jarayonida moliyaviy va strategik
xavflarni oldindan aniqlash va ularni samarali boshqarish masalasiga alohida e’tibor
qaratilgan.[3]
Davlatimiz rahbari tomonidan ilgari surilgan ushbu tashabbuslar loyihalardagi xavflarni
minimallashtirish, ularning barqarorligini ta’minlash va innovatsion yondashuvlar orqali
samaradorlikni oshirish imkonini bermoqda. Shu sababli, risklarni boshqarish bugungi kunda
faqat moliyaviy yoki texnik muammo sifatida emas, balki umumiy strategik muhim jarayon
sifatida ko‘rilishi lozim. Ushbu tadqiqotda risklarni aniqlash va boshqarishning zamonaviy
usullari, O‘zbekistonda joriy etilayotgan huquqiy va iqtisodiy islohotlar doirasida ularning
ahamiyati va samaradorlikka ta’siri tahlil qilinadi.
Iqtisodiyotni rivojlantirishning zamonaviy sharoitlarida sanoat korxonalari uchun
innovatsiyaviy va texnologik taraqqiyotga erishish o‘ta muhimdir, chunki faqat shu yo‘l orqali
sanoat korxonalarida innovatsion faollikni oshirish, zamonaviy texnologik bazani yaratish,
raqobatbardosh mahsulotlar ishlab chiqarish, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish,
samaradorlik va mehnat unumdorligin oshirish, shuningdek , ularning xalqaro hamda
mahalliy raqobatbardoshligini mustahkamlash mumkin bo‘ladi.
Mavzuga oid adabiyotlarning tahlili.
1. Risk - bu potentsial, son bilan o'lchanadigan yo'qotish ehtimoli. Risk tushunchasi
loyihani amalga oshirish paytida noqulay vaziyatlar va oqibatlar ehtimoli bilan bog'liq bo'lgan
noaniqlik bilan tavsiflanadi.
2. Risk - yo'qotishlar, rejalashtirilgan daromadlarning yo'qolishi, foydaning etishmasligi
ehtimoli.
3. Risk - bu kelajakdagi moliyaviy natijalarimizning noaniqligi.
4. J.P.Morgan riskni kelajakdagi sof daromadga nisbatan noaniqlik darajasi sifatida
belgilaydi.
5. Risk - yo'qotishlarga olib keladigan ehtimoliy hodisaning qiymat ifodasi.
6. Risk - salbiy oqibatlar, xavf, yo'qotish va shikastlanish xavfi.
7. Risk - agar faoliyatning holati va shartlari rejalar va hisob-kitoblarda nazarda
tutilganidan farq qiladigan yo'nalishda o'zgarsa, faoliyat natijasida qiymatlarni (moliyaviy,
moddiy tovar resurslarini) yo'qotish ehtimoli.
Shunday qilib, risk ehtimollik va noaniqlik o'rtasidagi yaqin munosabatlar aniq
ko'rinadi. Risk toifasini aniqroq ochib berish uchun "ehtimollik" va "noaniqlik" kabi
tushunchalarni aniqlash kerak, chunki bu ikki omil xavflarning asosi hisoblanadi. Ehtimollik
atamasi ehtimollik nazariyasi uchun asos bo'lib, voqealarni ularning darajasiga qarab
miqdoriy ravishda taqqoslashga imkon beradi. Hodisaning ehtimoli - bu ma'lum miqdordir, bu
kattaroq bo'lsa, voqea shunchalik mumkin. Ehtimollik - bu ma'lum bir natijaga erishish
qobiliyati. Shubhasiz, tez-tez sodir bo'lgan voqea ko'proq ehtimol deb hisoblanadi. Ishonchli
voqea ehtimoli, ya'ni, нar qanday tajriba, faoliyat jarayoni natijasida ro'y berishi kerak bo'lgan
bunday voqea . Bunday hodisaning misoli mahsulotni sotishda daromad olish faktidir, chunki
kompaniyaning mahsulotni narxsiz sotishi mumkin emas (oxirida narx nolga teng bo'lishi
mumkin, bu holda daromad nolga teng bo'ladi).
62
YANGI OʻZBEKISTON TALABALARI
AXBOROTNOMASI
www.in-academy.uz
Volume 3 Issue 05 YO’TA
Loyihani amalga oshirish jarayonida ma'lum darajadagi yo'qotishlarning paydo bo'lish
chastotasini formula bo'yicha hisoblash mumkin.
f(A)=n(A)/n,
Bu erda
f - ma'lum bir yo'qotish darajasining yuzaga kelish chastotasi;
n (A) - ushbu darajadagi yo'qotishlar yuz bergan holatlar soni;
n - statistik namunadagi ishlarning, shu jumladan muvaffaqiyatli yakunlangan va
bajarilmagan investitsiya loyihalarining umumiy soni.[4]
O‘zbekistonlik tadqiqotchilar tomonidan olib borilgan ishlar:
Bank tizimida risklarni boshqarishning xalqaro tajribasi: Narmuradov Farrux
Ziyadullayevich tomonidan yozilgan ushbu maqolada bank tizimidagi risklarni boshqarish
bo'yicha xalqaro amaliyot tajribasi muhokama qilinadi. Xatarlarni aniqlash, baholash va
nazorat qilishda jahonning yetakchi banklari tomonidan qo‘llaniladigan asosiy yondashuvlar
tahlil qilingan. Kapitalni tartibga solish, stress-testlar, keng qamrovli ichki nazorat tizimi kabi
jihatlarga alohida e’tibor qaratilgan. Har xil turdagi risklarni samarali boshqarish uchun
amaliyot va vositalar o‘rganilgan va xalqaro tajribani moslashtirish imkoniyatlari haqida
xulosalar chiqarilgan.
Kreditlashda risklarni boshqarish usullaridan foydalanish: Sharbat Abdullayeva va
Nozima Abdullayeva tomonidan yozilgan ushbu maqolada xorijiy banklar amaliyotida
risklarni baholash va boshqarishda keng qo‘llaniladigan VaR (Value at Risk) – risk ostidagi
qiymat usulining mohiyati, ahamiyati va mamlakatimiz banklari faoliyatida uni qo‘llash
imkoniyati haqida fikr yuritilgan.
Investitsion loyihalarni moliyalashtirishdagi moliyaviy risklarni boshqarishning ilg‘or
xorij tajribalari: Sanjar Madiyarov tomonidan yozilgan ushbu maqolada investitsion
loyihalarni moliyalashtirishdagi moliyaviy risklarni boshqarishning ilg‘or xorij tajribalari
yoritilgan. Sanoati rivojlangan mamlakatlarda moliyaviy risklarni boshqarishning aniq
tamoyillari va investitsion kredit oluvchilarning to‘lovga qobilligini moliyaviy koeffitsiyentlar
asosida baholash tizimi tahlil qilingan hamda moliyaviy risklarni boshqarishning ilg‘or xorij
tajribalarini mamlakatimizda qo‘llash bo‘yicha tavsiyalar berilgan.
Korxonalar moliyaviy faoliyatidagi risklarni boshqarishni takomillashtirish:
Berdiqobilov Nodirbek Xurshid oʻgʻli va Xasanov Rashid Radjaboyevich tomonidan yozilgan
ushbu maqolada korxonalar moliyaviy faoliyatida yuzaga keladigan risklarni samarali
boshqarish uchun moliyaviy xavflarni aniqlash, baholash va minimallashtirish usullari ko‘rib
chiqilgan. Risklarni boshqarish tizimini takomillashtirish uchun zamonaviy yondashuvlar va
texnologiyalardan foydalanish imkoniyatlari yoritilgan.
Xorijiy tadqiqotchilar tomonidan olib borilgan ishlar:
ISO 31000:2009
FRM “Financial Risk Management”
FERMA (Federation of European Risk Management)
COSO (Committee of Sponsoring Organizations) [5]
63
YANGI OʻZBEKISTON TALABALARI
AXBOROTNOMASI
www.in-academy.uz
Volume 3 Issue 05 YO’TA
Tahlil va natijalar
Risklarni boshqarish” tushunchasining ma’nosini to’liq ochib berish uchun birinchi
navbatda “menejment” atamasining mazmunini umumiy ma’noda ko’rib chiqish maqsadga
muvofiqdir. “Menejment” tushunchasi XVIII–XIX asrlarda Angliyada sanoat inqilobi
boshlanishi bilan paydo bo’ldi va keyinchalik butun dunyoga tarqaldi. Yuzlab va minglab
ishchilarga ega bo’lgan yirik korxonalar sonining o’sishi ular egalari tomonidan bir o’zi ko’p
sonli bo’ysinuvchilarni malakali tarzda boshqara olmasliklari va maxsus xodimlarni –
malakali boshqaruvchi (menejer)larni yollashga majbur etdi. “Menejment” tushunchasi,
shuningdek, korxonaning xo’jalik maqsadlariga erishishda barcha xodimlarning sa’y-
harakatlarini muvofiqlashtirish vazifasi hisoblangan boshqaruvchilar faoliyatiga nisbatan ham
qo’llanildi. Bundan tashqari, “menejment” tushunchasi mulkchilik shakli va faoliyat
maqsadlaridan qat’i nazar, zamonaviy korxonalarning boshqaruv apparatini ifoda etdi.
64
YANGI OʻZBEKISTON TALABALARI
AXBOROTNOMASI
www.in-academy.uz
Volume 3 Issue 05 YO’TA
Bugungi kunga kelib, boshqaruvga oid adabiyotlarda “menejment” tushunchasining turli xil
talqinlarini topish mumkin. Boshqaruv sohasidagi yetakchi nazariyotchilaridan biri P.Druker
menejmentni “uyushmagan olomonni samarali, maqsadli va unumli guruhga aylantiradigan
maxsus faoliyat turi” deb ta’riflaydi.[6]
Risklarni boshqarish – bu bosh maqsad emas, balki korxonaning asosiy faoliyatiga
nisbatan yordamchi xususiyatga ega bo’lgan tizim bo’lib, u korxonaga qo’yilgan maqsadlarga
erishishga yordam beradigan boshqaruv vositalardan biri hisoblanadi. Ushbu ta’rifda
ifodalangan yana bir muhim jihat – bu risklarni boshqarish oqibatlarning o’zini emas, balki
oqibatlarning
ta’sirini
kamaytirishga
qaratilgan.
Shak-shubhasiz,
bunday
minimallashtirishning eng yaxshi usuli – bu risk ehtimoli yoki oqibatlarini chegaralash yoki
minimallashtirishdir (oqibatlar qanchalik kichik bo’lsa, ta’sir ham shunchalik kam bo’ladi).
Agar risklar qilingan hisob-kitoblarga ko’ra, korxona faoliyatiga sezilarli darajada ta’sir
etmasa, u holda ularning yuzaga kelishiga yo’l qo’yiladi. Asosiysi, bu qaror korxona
rahbariyati tomonidan asosli va ongli ravishda qabul qilinishi kerak.
Risklarni boshqarish - bu mustaqil fan sifatida korxona xo’jalik faoliyatida yuzaga
keladigan risklarni boshqarish muammolarini o’rganuvchi zamonaviy menejmentning alohida
yo’nalishlaridan biri hisoblanadi. Risklarni boshqarish, keng ma’noda, risklarni aniqlash va
baholash, shuningdek, ularni minimallashtirish bo’yicha boshqaruv usullari va vositalarini
tanlash jarayonidir. Risklarni boshqarish quyidagilarni o’z ichiga oladi: risklarni aniqlash,
tahlil qilish va baholash; inqirozli vaziyatlarning oqibatlarini bartaraf etish bo’yicha
profilaktik chora-tadbirlar dasturini ishlab chiqish; omon qolish mexanizmlarini ishlab
chiqish; sug’urta tizimini yaratish; bozor kon’yunkturaning o’zgarishini hisobga olgan holda
korxonaning rivojlanishini prognozlash va boshqa chora-tadbirlar. Risklarni boshqarish, tor
ma’noda, brokerlik firmalari, sug’urtalash va qayta sug’urtalash kompaniyalari tomonidan o’z
mijozlariga ko’rsatiladigan xizmatlar turidir.
Risklarni boshqarishning tarkibiy elementlari bo’lib, risklarni aniqlash; risklarni
baholash; risklarni boshqarish; risklarni moliyalashtirish (risklarni boshqarish xarajatlari)
tashkil etadi.
Risklarni boshqarish nazariyasi va amaliyotining uch asosiy yo’nalishlari mavjud. Birinchi
yo’nalish risklar haqida ogohlantirish va oldini olishga qaratilgan chora-tadbirlar tizimini
ishlab chiqish bilan bog’liq bo’lsa, ikkinchi yo’nalish risklarning korxonaga olib kelishi
mumkin bo’lgan salbiy oqibatlarni minimallashtirish masalalariga tegishlidir. Uchinchi
yo’nalish, riskli vaziyatlarda qo’shimcha daromad olish yoki boshqa tijorat afzalliklarini qo’lga
kiritish imkoniyati bilan bog’liq. Yuqorida aytib o’tilgan uch yo’nalishlarni birgalikda tartibga
solish orqali korxona rahbari risklarni boshqarishning chinakam samarali tizimini yaratishga
erishadi. Dastlab faqat tadbirkorlik faoliyati sohasida foydalanilgan “risklarni boshqarish”
atamasi va uning asosidagi boshqaruv tamoyillari hozirda ijtimoiy sohada, texnologiya va
moliya bozorining amal qilishida keng qo’llanilmoqda, biroq risk menejmentini ilmiy
menejmentning to’liq shakllangan bo’limi sifatida aytish bir muncha erta hisoblanadi.[7]
Xulosa va takliflar
Loyihalarda risk xavfini aniqlash va boshqarish jarayoni loyihaning muvaffaqiyatli
amalga oshirilishini ta’minlashda muhim omil hisoblanadi. Risklarni oldindan aniqlash, ularni
baholash va samarali boshqarish loyihaning muddatida va belgilangan byudjet doirasida
65
YANGI OʻZBEKISTON TALABALARI
AXBOROTNOMASI
www.in-academy.uz
Volume 3 Issue 05 YO’TA
bajarilishiga yordam beradi. Risklarni boshqarishning asosiy bosqichlari quyidagilarni o‘z
ichiga oladi:
Risklarni aniqlash – loyiha doirasida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan tahdidlarni
aniqlash va hujjatlashtirish.
Risklarni baholash – aniqlangan risklarning ehtimolligi va ta’sir darajasini tahlil
qilish.
Risklarni boshqarish strategiyasini ishlab chiqish – risklarni kamaytirish, oldini olish
yoki ta’sirini minimallashtirish bo‘yicha chora-tadbirlarni rejalashtirish.
Monitoring va nazorat – loyihaning butun davomida risklarning dinamikasini kuzatib
borish va kerak bo‘lsa, ularni qayta baholash.
Risklarni boshqarishda zamonaviy usullar va texnologiyalardan foydalanish loyihaning
barqarorligini oshiradi va kutilmagan vaziyatlarda tezkor qaror qabul qilish imkonini beradi.
Risklarni boshqarish tizimini ishlab chiqish – har bir loyiha doirasida risklarni
aniqlash va baholash bo‘yicha yagona tizim joriy etilishi kerak.
Tahlil va monitoring jarayonlarini avtomatlashtirish – maxsus dasturiy ta’minotlar
yordamida risklarni tezkor aniqlash va boshqarish tizimini takomillashtirish.
Risklarni kamaytirish strategiyalarini ishlab chiqish – potensial tahdidlarni
minimallashtirish uchun muqobil yechimlarni oldindan tayyorlash.
Xodimlarni o‘qitish va malakasini oshirish – loyiha ishtirokchilarini risklarni boshqarish
tamoyillari bo‘yicha o‘qitish va ularni bu borada yetarli bilim bilan ta’minlash.
Sug‘urta mexanizmlaridan foydalanish – loyiha muvaffaqiyatiga jiddiy ta’sir ko‘rsatishi
mumkin bo‘lgan risklarni sug‘urtalash orqali moliyaviy xavfsizlikni ta’minlash.
Doimiy monitoring va tahlil qilish – loyiha jarayonida risklarni muntazam baholash va
ularga mos ravishda yangilangan strategiyalarni ishlab chiqish.
Ushbu takliflarni amalga oshirish natijasida loyihalar muvaffaqiyatli amalga
oshirilishi, kutilmagan xavflar minimallashtirilishi va loyihaning umumiy samaradorligi
oshirilishi mumkin.
Foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati:
1.
Gʻiyosjon Shamsiddinov, Gulandom Raxmatova, MOLIYAVIY TEXNOLOGIYALAR (FINTECH)
VA BANK XIZMATLARINING RAQAMLASHTIRILISHI, Прикладные науки в современном
мире: проблемы и решения, 2024/12/16, 33-37.
2.
G Shamsiddinov, „iyosjon, Jasmina Murodulloyeva, and Durdona Turayeva." GLOBAL IQLIM
O „ZGARISHI SHAROITIDA EKOLOGIK BARQARORLIKNI SAQLASHNING ZAMONAVIY,
INNOVATSION USULLARI." Инновационные исследования в современном мире: теория и
практика, 2024, 103-106.
3.
G’iyosjon Shamsiddinov, Gulandom Raxmatova, Zilola Rajapova, KLIENT-SERVER
ARXITEKTURALARI, Наука и инновация, 2025/3/25, 113-119.
4.
G’iyosjon Shamsiddinov, Gulandom Raxmatova, Zilola Rajapova, VIRTUAL BORLIQ VA
UNING ASOSIY TUSHINCHALARI, Наука и инновация, 2025/3/24, 52-58.
5.
G‘iyosjon Shamsiddinov, Barchin Ro‘ziqulova, Laziza Inatillayeva, BOSHLANG ‘ICH
TA’LIMDA AXBOROT TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISH USULLARI VA AFZALLIKLARI,
Педагогика и психология в современном мире: теоретические и практические
исследования, 2024/10/21, 39-41.
66
YANGI OʻZBEKISTON TALABALARI
AXBOROTNOMASI
www.in-academy.uz
Volume 3 Issue 05 YO’TA
6.
Л Турсунова, С Жураев, ЭФФЕКТИВНЫЕ МЕХАНИЗМЫ ПОВЫШЕНИЯ КАЧЕСТВА
ОБРАЗОВАНИЯ, Педагогика и психология в современном мире: теоретические и
практические исследования, 2024, 35-37.
7.
DO Israilovich, TL Komilovna, Optimization of Validity of Text Information Based On
Mechanisms with Soft Clustering, European journal of innovation in nonformal education,
2022, 369-373.
8.
Ro‘Ziqulova Marjona Jonuzoq Qizi, Tursunova Luiza Komilovna, INFORMATIKA FANINI O
‘QITISHDA SAMARALI PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALAR, Central Asian Journal of
Multidisciplinary Research and Management Studies, 2025, 63-66.
9.
Луиза Комиловна Турсунова, Гиесжон Шамсиддинов, Образ педагога в
информационном мире, “Qishloq va suv xo'jaligida innovatsion texnologiyalarni qo'llash
samaradorligi” mavzusidagi xalqaro ilmiy Anjuman, 2024/2/23, 421-426.
10.
Зебинисо Абдулхакимовна Абдувалиева, Турсунова Луиза Комиловна,
Математический аппарат методов принятия решения документооборота в ВУЗах, 2022,
286-289.
11.
Alijon Muhammadiyev, Shukurullo Aliqulov, PROSPECTS OF USING COMPUTER
TECHNOLOGIES IN MODERN EDUCATION, Наука и технология в современном мире, 2024,
90-92.
12.
Sh Aliqulov, M. Yaxiyaxonova. Taʻlim samaradorligini oshirishda kreativ va zamonaviy
metodlarning ahamiyati. Raqamli ta’lim muhitida fanlararo integratsiyani Qoʻllashning ta’lim
…, 2024.
13.
ALIQULOV SHUKURULLO FAYZULLO, TA'LIM JARAYONIDA MULTIMEDIA
VOSITALARINI QO‘LLASH, JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS VOLUME – 45 | ISSUE
– 2 January – 2024, 2024/1/2, 61-65.
14.
J.Toshpo‘lotova M.O‘ktamov, Sh.Aliqulov, Iqtidorli talabalarni fan, ta’lim va ishlab
chiqarish korxonalari bilan integratsiya qilishning zamonaviy usullari, Fan va texnika
taraqqiyotida intellektual yoshlarning o‘rn, 2024/4/29, 54-57.
15.
J.Toshpo‘lotova M.O‘ktamov, Sh.Aliqulov, Hozirgi globallashuv jarayonida intellektual
yoshlarning ijtimoiy rivojlanish davridagi roli, Fan va texnika taraqqiyotida intellektual
yoshlarning o‘rn, 2024/4/29, 40-43.
16.
Mavlonov Sh Sh, FB Jurayeva, ZAMONAVIY TEXNOLOGIYALAR YORDAMIDA
MINTAQALAR IQTISODIYOTINI RIVOJLANTIRISH, Экономика и социум, 2024, 234-238.
17.
Feruza Jo‘rayeva, Sarvinoz Xurramova, MA’LUMOTLAR BAZASINI BOSHQARISH
TIZIMLARI TAHLILI, Прикладные науки в современном мире: проблемы и решения,
2024/12/9, 8-12.
18.
Feruza Jo’rayeva, TA’LIM JARAYONIDA AQL XARITALARIDAN FOYDALANISH VA
ULARNING AHAMIYATI, Молодые ученые, 2024/4/8, 159-166.
19.
Feruza Jo‘rayeva, Gulhayo Hamdamova, MEDIA SAVODXONLIK TUSHUNCHASI VA
UNING JAMIYATIMIZ HAYOTIDAGI AHAMIYATI, Педагогика и психология в современном
мире: теоретические и практические исследования, 2024/3/31, 31-35.
20.
Tuxtanazarova N. A Davletov A. J. , Mavlanberdiyev S. F., Norqulova Z. N., Jurayeva F. B.,
Jurayeva D. Sh, STUDY RATIO OF MOISTURE AND BIOME FOR EXTREME SITUATION,
ВЫСШАЯ ШКОЛА• №23 / 2021, 2021/12/23, 34-36.
67
YANGI OʻZBEKISTON TALABALARI
AXBOROTNOMASI
www.in-academy.uz
Volume 3 Issue 05 YO’TA
21.
Nuriddinova, Nozima, and Dinora Norboboyeva. "CHET ELDA ALOHIDA YORDAMGA
MUHTOJ BOLALARNING INKLYUZIV TA'LIMI." Молодые ученые 3.8 (2025): 160-165.
22.
Nuriddinova, Nozima, and Dinora Norboboyeva. "O ‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA
INKLYUZIV TA'LIMNING ME'YORIY-HUQUQIY BAZASI VA RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI."
Наука и инновация 3.8 (2025): 146-151.
23.
Salimova, Marjona, and Nozima Nuriddinova. "AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA
TABIIY ILMIY FANLARNI OʻQITISHDA DOLZARB MUAMMOLAR VA ULARNI HAL QILISHNING
INNOVATSION USULLARI." Наука и инновация 2.38 (2024): 161-164.
24.
Nuriddinova, Sevinch, and Nozima Nuriddinova. "Increasing the effectiveness of
learning biology lessons by means of interactive games and interactive methods."
Multidisciplinary Journal of Science and Technology 4.7 (2024): 288-290.
