121
BULUT TEXNOLOGIYALARI VA BIZNES FAOLIYATINING
OPTIMALLASHTIRILISHI
Qodirov Farrux Ergash o‘g‘li
Shahrisabz davlat pedagogika instituti
"Informatika va uni oʻqitish metodikasi" kafedrasi mudiri, ilmiy raxbar
Tursunova Sarvinoz Jamshid qizi
Shahrisabz davlat pedagogika instituti
“Matematika va informatika” yo’nalishi 2-bosqich talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.14504314
Annotatsiya:
Hozirgi kunda bulut texnologiyalari (Cloud Technologies) biznes va
sanoatning ko'plab sohalarida innovatsion yechimlarni joriy etishga va faoliyatni
optimallashtirishga yordam bermoqda. Ushbu maqolada bulut texnologiyalarining biznes
faoliyatini samarali optimallashtirishdagi roli, foydalari va qo'llanilish sohalari batafsil tahlil
qilinadi. Bulut texnologiyalarining asosiy xususiyatlari — masofaviy saqlash, hisoblash
quvvatlarini dinamik tarzda boshqarish va yuqori darajadagi ma'lumot xavfsizligi —
korxonalarga o'z operatsiyalarini yanada samarali, tezkor va arzonroq amalga oshirish
imkonini beradi. Maqolada bulut platformalaridan foydalanish orqali resurslar va vaqtni
tejash, yangi bozorlarni zabt etish va raqobatbardoshlikni oshirish kabi biznes jihatlari ko'rib
chiqiladi. Shuningdek, maqolada bulut texnologiyalarining kirib kelishi va ular bilan bog'liq
muammolar, xavfsizlik va maxfiylikka oid masalalar ham yoritilgan.
Kalit so'zlar:
Bulut texnologiyalari,
Biznes optimallashtirish
,
Iqtisodiy samaradorlik
,
Saqlash va hisoblash resurslari
,
Ma'lumotlar xavfsizligi
,
Raqobatbardoshlik, IT infratuzilma
,
Masofaviy ishlash, Xizmat sifatini oshirish, Digital transformatsiya.
Maqolaning asosiy mazmuni
1.
Bulut Texnologiyalari Nima?
o
Bulut texnologiyalari — bu internet orqali taqdim etiladigan IT resurslari va xizmatlari
(saqlash, hisoblash, tarmoqlar, ilovalar). Bu xizmatlar foydalanuvchilarga o'z infratuzilmasini
qurish va boshqarishning o'rniga, tashqi serverlardan foydalangan holda ishlash imkonini
beradi.
2.
Biznes Faoliyatining Optimallashtirilishi
o
Bulut texnologiyalari biznesning barcha sohalarini optimallashtirishga yordam beradi.
Resurslar va xarajatlar boshqaruvi, operatsion samaradorlikni oshirish, xizmat ko'rsatish
sifatini yaxshilash — bularning barchasi bulut texnologiyalarining imkoniyatlaridan
foydalanish orqali erishilishi mumkin.
3.
Bulut Texnologiyalarining Biznesga Ta'siri
o
Arzonlashtirish va samaradorlik
: Bulut xizmatlari yordamida kompaniyalar
infrastruktura xarajatlarini kamaytirish, samarali resurslarni taqsimlash va vaqtni tejash
imkoniyatiga ega bo'lishadi.
o
Yangi imkoniyatlar
: Bulut texnologiyalari bizneslarga masofaviy ishlash imkoniyatini
yaratadi, bu esa global bozorlar bilan hamkorlikni osonlashtiradi va korxonalar uchun yangi
bozorlarni ochadi.
o
Raqobatbardoshlikni oshirish
: Bulut texnologiyalari yordamida kompaniyalar yangi
mahsulotlar va xizmatlarni tezda ishlab chiqish va bozorga chiqarish imkoniyatiga ega bo'ladi.
4.
Bulut Texnologiyalarining Xavfsizligi va Maxfiyligi
122
o
Bulut xizmatlari orqali ma'lumotlarni saqlashda xavfsizlik masalalari muhim rol
o'ynaydi. Korxonalar bulut xizmatlari provayderlari tomonidan taqdim etilgan xavfsizlik va
maxfiylikni ta'minlashga doir choralarga diqqat qilishlari kerak.
5.
Iqtisodiy Samaradorlik va Bulut Resurslari
o
Bulut texnologiyalari yordamida kompaniyalar o'z iqtisodiy samaradorligini oshirishlari
mumkin. Masalan, resurslar faqat kerak bo'lganda ishlatiladi, bu esa o'z navbatida xarajatlarni
kamaytiradi va resurslarni yanada samarali boshqarishga imkon beradi.
Bulut texnologiyalari — bu internet orqali taqdim etiladigan IT resurslari, jumladan,
serverlar, ma'lumotlar bazalari, dasturlar va boshqa infratuzilma xizmatlari. Ular
kompaniyalarga o'z infratuzilmasini boshqarish uchun katta miqdordagi kapital sarfini talab
qilmasdan, faqat ehtiyojiga qarab to'lov qilish imkoniyatini beradi. Bulut xizmatlari 3 asosiy
turga bo'linadi:
1. IaaS (Infrastructure as a Service) — bu resurslar, masalan, serverlar, tarmoqlar va
saqlash xizmati sifatida taqdim etiladi.
2. PaaS (Platform as a Service) — dasturiy platformalar va rivojlantirish muhitlari
taqdim etiladi.
3. SaaS (Software as a Service) — tayyor dasturiy ta'minot xizmatlari taqdim etiladi.
Bulut Texnologiyalari va Biznes Faoliyatining Optimallashtirishiga Ta'siri
1. Xarajatlarni Tejash va Skalabilite
Bulut texnologiyalarining eng katta afzalliklaridan biri — bu xarajatlarni kamaytirish
imkoniyatidir. Kompaniyalar o'z infratuzilmasini yangilash, serverlar sotib olish, ularni
joylashtirish va ularni qo'llab-quvvatlash uchun ko'p mablag' sarflamaydi. Bulutli xizmatlar
yordamida, kompaniyalar xizmatlar uchun faqat foydalanilgan miqdoriga qarab to'laydi. Bu
"pay-per-use" modeli bizneslarga ortiqcha xarajatlarni oldini olishga yordam beradi.
Shuningdek, bulut texnologiyalari orqali kompaniyalar o'z resurslarini tezda
kengaytirish yoki qisqartirish imkoniyatiga ega. Agar biror vaqt mobaynida yuqori ishlash
quvvati talab etilsa, bulut xizmatlari orqali kerakli resurslarni tezda olish mumkin. Aksincha,
talab pasayganda resurslarni kamaytirish, natijada ortiqcha xarajatlarni kamaytirish mumkin.
2. Samaradorlikni Oshirish va Ish Jarayonlarini Avtomatlashtirish
Bulut texnologiyalari biznesga samaradorlikni oshirish uchun turli imkoniyatlarni
taqdim etadi. Bulutda saqlanadigan ma'lumotlarga har qanday joydan va har qanday
qurilmadan kirish mumkin, bu esa xodimlarga o'z ishlarini tez va samarali bajarishga yordam
beradi. Shuningdek, bulut xizmatlari ish jarayonlarini avtomatlashtirish imkonini beradi.
Masalan, bulut asosidagi CRM (Mijozlar bilan Ishlash) tizimlari kompaniyalarga mijozlar bilan
bo'lgan munosabatlarni boshqarishni yanada osonlashtiradi va tezlashtiradi.
Bulutli tizimlar real vaqt rejimida ma'lumotlarni yangilab boradi va jamoaning barcha
a'zolariga bir xil ma'lumotni taqdim etadi, bu esa xatoliklarni kamaytiradi va ish jarayonlarini
tezlashtiradi.
3. Kooperatsiya va Mobil Ishchi Kuchini Qo'llab-Quvvatlash
Bulut texnologiyalari jamoaviy ishni samarali boshqarish va kooperatsiya qilishni
osonlashtiradi. Xodimlar va jamoa a'zolari turli hududlarda yoki masofaviy ishlayotgan bo'lsa
ham, birgalikda ishlashlari mumkin. Masalan, Google Workspace, Microsoft 365 kabi bulutli
platformalar xodimlarga hujjatlar va ma'lumotlarni real vaqtda tahrir qilish imkonini beradi.
123
Shuningdek, bulut texnologiyalari mobil ishchi kuchini qo'llab-quvvatlaydi. Xodimlar
o'zlarining ishlarini uyda yoki yo'lda amalga oshirishi mumkin, bu esa ishga bo'lgan
yondashuvni yanada moslashuvchan qiladi.
4. Xavfsizlik va Ma'lumotlarni Saqlash
Bizneslar uchun ma'lumotlarning xavfsizligi eng dolzarb masalalardan biridir. Bulut
texnologiyalari yuqori xavfsizlik choralarini taqdim etadi, chunki bulut provayderlari
ko'pincha ilg'or shifrlash texnologiyalarini va xavfsizlik protokollarini amalga oshiradilar.
Shuningdek, ma'lumotlarni zaxiralash va qayta tiklash imkoniyatlari ham mavjud. Bu orqali
bizneslar o'z ma'lumotlarini yo'qotish yoki zarar ko'rishdan himoyalanishi mumkin.
Bundan tashqari, bulutli xizmatlar ko'pincha keng qamrovli xavfsizlik nazorati va
monitoringini taqdim etadi, bu esa xavfsizlikni maksimal darajada ta'minlaydi.
5. Innovatsion Texnologiyalarni Joriy Etish
Bulut texnologiyalari yordamida bizneslar o'z faoliyatlariga yangi va innovatsion
texnologiyalarni tezda joriy etishlari mumkin. Masalan, sun'iy intellekt (AI), mashinani
o'rganish (ML), katta ma'lumotlar (Big Data) kabi ilg'or texnologiyalarni bulutda amalga
oshirish oson va samarali. Bulut platformalari orqali bu texnologiyalarni o'rganish va
sinovdan o'tkazish uchun kerakli resurslar taqdim etiladi.
Bundan tashqari, bulut xizmatlari tezda yangilanadi, shuning uchun kompaniyalar
doimiy ravishda eng so'nggi texnologiyalarni o'z faoliyatlariga joriy etishlari mumkin.
Bulut Texnologiyalarining Bizneslarga Keltiradigan Foydalari
1.
Xarajatlarni kamaytirish : Bulut texnologiyalari yordamida kompaniyalar katta
miqdordagi kapitalni sarflamasdan, xizmatlar uchun faqat foydalanilgan miqdoriga qarab
to'laydi.
2.
Samaradorlikni oshirish: Ish jarayonlarini avtomatlashtirish va ma'lumotlarga tezkor
kirish imkoniyati bilan bizneslar o'z faoliyatini samarali tashkil etadilar.
3.
Yuqori xavfsizlik: Bulut provayderlari keng qamrovli xavfsizlik choralari va
ma'lumotlarni saqlash xizmatlarini taqdim etadilar.
4.
Inovatsiyalarni tezda joriy etish: Bulut texnologiyalari yangi texnologiyalarni tez va oson
joriy etish imkonini beradi.
5.
Skalabilite va moslashuvchanlik: Bizneslar o'z resurslarini talabga qarab tezda
kengaytirish yoki kamaytirishlari mumkin.
Bulut Texnologiyalari va Biznes Faoliyatining Optimallashtirilishi
Zamonaviy biznes dunyosida, o'zgaruvchan iqtisodiy sharoitlarga moslashish,
xarajatlarni samarali boshqarish va innovatsiyalarni joriy etish kompaniyalarning
muvaffaqiyati uchun eng muhim omillardan biri bo'lib qolmoqda. Bulut texnologiyalari (cloud
computing) bu jarayonda kompaniyalarga keng imkoniyatlar yaratadi. Bulut
texnologiyalaridan foydalanish nafaqat biznes operatsiyalarini optimallashtirish, balki global
raqobatbardoshlikni oshirish, tezkor qarorlar qabul qilish va jahon bozorida barqaror o'sishni
ta'minlashga yordam beradi.
Bulut Texnologiyalarining Asosiy Xususiyatlari
Bulut texnologiyalari kompaniyalar va foydalanuvchilarga ma'lumotlar va resurslarga
internet orqali tezda va xavfsiz kirish imkonini beruvchi xizmatlar to'plamidir. Bulut
texnologiyalarining asosiy xususiyatlari quyidagilardan iborat:
124
1.
Resurslarga Masofaviy Kirish: Bulut texnologiyalaridan foydalanish uchun
foydalanuvchilarga o'zlarining lokal qurilmalaridan mustaqil bo'lib, istalgan joydan va
istalgan vaqtda tizimlar va ma'lumotlar bilan ishlash imkoniyatini beradi.
2.
Skalabilite (Moslashuvchanlik): Bulut xizmatlari kompaniyaga o'zining IT resurslarini
ehtiyojlariga qarab tezda kengaytirish yoki qisqartirish imkoniyatini yaratadi.
3.
Xarajatlarni Samarali Boshqarish: Bulutda xizmatlar odatda "pay-as-you-go" modelida
bo'lib, kompaniyalar faqat foydalanilgan resurslar uchun to'laydi, bu esa ularga ortiqcha
xarajatlarni oldini olish imkoniyatini beradi.
4.
Avtomatlashtirish va Integratsiya: Bulut texnologiyalarining yordamida kompaniyalar
o'z biznes jarayonlarini avtomatlashtirishi va turli tizimlarni, platformalarni oson integratsiya
qilishlari mumkin.
Bulut Texnologiyalarining Biznes Faoliyatini Optimallashtirishdagi Roli
1. Xarajatlarni Kamaytirish va Resurslardan Tezda Foydalanish
Bir nechta tadqiqotlar shuni ko'rsatdiki, bulut texnologiyalariga o'tgan kompaniyalar
ko'pincha o'z IT xarajatlarini sezilarli darajada kamaytirgan. Bunga asosiy sabab, bulut
xizmatlarini qo'llash orqali tashkilotlar o'zlarining serverlar va boshqa texnik infratuzilma
xarajatlaridan qochishlari mumkin. Shu bilan birga, ular bulutdagi resurslarni o'z ehtiyojlariga
mos ravishda kengaytirish yoki qisqartirish imkoniyatiga ega bo'ladilar.
Masalan, dastlabki investitsiyalarni talab qilmaydigan, qayta sozlash yoki yangilash
kerak bo'lmagan bulutli tizimlar ko'p. Bu esa kichik va o'rta bizneslar uchun juda foydali,
chunki ular o'z bizneslarini yanada yuqori darajada rivojlantirish uchun zarur infratuzilma va
texnologiyalarga osonlik bilan kirishlari mumkin.
2. Ish Jarayonlarini Tezlashtirish va Samaradorlikni Oshirish
Bulut texnologiyalarining yana bir katta afzalligi bu ish jarayonlarini tezlashtirish va
samaradorlikni oshirish imkoniyatidir. Bulut asosidagi platformalar (masalan, Google
Workspace, Microsoft 365) jamoalarga hujjatlar, elektron pochta, elektron jadval va boshqa
materiallar ustida real vaqt rejimida ishlash imkoniyatini beradi.
Bu esa o'z navbatida jamoa a'zolarining o'zaro hamkorligini yanada samarali qiladi va
vaqtni tejashga yordam beradi. Masofaviy ishchilar yoki jamoalar uchun bulutli tizimlar
barcha a'zolarga bir xil ma'lumotlarni ko'rish va ularda ishlash imkonini yaratadi, bu esa
xatoliklar va tushunmovchiliklarni kamaytiradi.
3. Global Operatsiyalarni Yengillashtirish
Bulut texnologiyalari orqali kompaniyalar o'z ishlarini global miqyosda boshqarish va
optimallashtirishlari mumkin. Masalan, globallashgan kompaniyalar bir nechta hududlarda
ofislar va filiallarga ega bo'lishi mumkin. Bulut platformalari yordamida ular barcha ofislar va
filiallarga bir xil ma'lumotlarni taqdim etish va bir-biriga ulashish imkoniyatiga ega.
Shuningdek, masofaviy ishchilar va har qanday geosiyosiy hududda joylashgan xodimlar
bir vaqtning o'zida ishlashlari mumkin. Bu global jamoalar o'rtasida hamkorlikni kuchaytiradi
va ish jarayonlarini yanada soddalashtiradi.
4. Ma'lumotlar Xavfsizligi va Zaxira Nusxalari
Biznes ma'lumotlari xavfsizligini ta'minlash – har bir kompaniyaning ustuvor
vazifalaridan biridir. Bulut texnologiyalari xavfsizlikni ta'minlashda yuqori darajadagi
imkoniyatlarni taqdim etadi. Bulut provayderlari ko'pincha ilg'or xavfsizlik protokollarini
125
(ma'lumotlarni shifrlash, ikki faktorli autentifikatsiya va boshqalar) taqdim etadilar. Bu esa
ma'lumotlarni xavfsiz saqlash va tashqi tahdidlardan himoya qilish imkoniyatini yaratadi.
Bundan tashqari, bulut xizmatlari orqali ma'lumotlarni doimiy ravishda zaxiralash va
zaxira nusxalarini yaratish mumkin. Agar tizimda muammolar yuzaga kelsa yoki ma'lumotlar
yo'qolsa, bulutdan zaxira nusxasini qayta tiklash imkoniyati mavjud.
5. Innovatsion Texnologiyalarni Joriy Etish
Bulut texnologiyalari kompaniyalarni yangi texnologiyalarni tezda joriy etishga
imkoniyat yaratadi. Masalan, sun'iy intellekt (AI), mashinani o'rganish (ML), va katta
ma'lumotlar (Big Data) kabi so'nggi texnologiyalarni bulut platformalarida amalga oshirish
mumkin. Bu esa kompaniyalarga o'zlarining biznes jarayonlarini yanada samarali qilishga,
qarorlar qabul qilishni tezlashtirishga va mijozlarga yaxshiroq xizmat ko'rsatishga yordam
beradi.
Bundan tashqari, bulut texnologiyalari tezda yangilanadi va joriy etiladi, bu esa
kompaniyalarni doimiy ravishda eng so'nggi texnologiyalar bilan ta'minlaydi.
Bulut Texnologiyalarining Biznesga Keltiradigan Foydalari
1.
Xarajatlarni kamaytirish: Bulutli xizmatlar yordamida kompaniyalar o'z infratuzilmasi
va texnik jihozlariga sarflanadigan xarajatlarni kamaytirishi mumkin. Shuningdek, "pay-as-
you-go" modeli bizneslarga faqat foydalanilgan resurslar uchun to'lash imkonini beradi.
2.
Moslashuvchanlik va Skalabilite: Kompaniyalar bulutli xizmatlar yordamida o'z biznes
ehtiyojlariga qarab resurslarni kengaytirish yoki qisqartirish imkoniyatiga ega bo'ladilar.
3.
Samaradorlik va Tezli: Bulut platformalari yordamida ish jarayonlarini
avtomatlashtirish, hujjatlar va ma'lumotlarga tezkor kirish imkoniyatlari tashkil etiladi, bu esa
ish samaradorligini oshiradi.
4.
Xavfsizlik: Bulut provayderlari yuqori xavfsizlik choralarini amalga oshiradi, bu esa
ma'lumotlar xavfsizligini ta'minlaydi.
5.
Inovatsiyalarni Tez Joriy Etish: Bulut texnologiyalari yangi texnologiyalarni tezda joriy
etishga imkon beradi, bu esa kompaniyalarni raqobatbardosh qiladi.
Bulut texnologiyalari — bu zamonaviy biznesning ajralmas qismiga aylangan vosita
bo'lib, u kompaniyalar uchun ko'plab afzalliklar taqdim etadi. Bulutli xizmatlardan
foydalanish orqali tashkilotlar o'z resurslarini samarali boshqarish, ish jarayonlarini
optimallashtirish, yangi texnologiyalarni joriy etish va xavfsizlikni ta'minlash imkoniyatiga
ega bo'ladilar. Shuningdek, bulut texnologiyalari kompaniyalarga innovatsion yechimlar
yaratishda yordam beradi, bu esa ularning global bozorga raqobatbardoshligini oshiradi.
Kelajakda bulut texnologiyalari biznesning eng muhim va strategik vositalaridan biri bo'lib
qoladi.
References:
1.
Sh, Mavlonov Sh, and F. B. Jurayeva. "ZAMONAVIY TEXNOLOGIYALAR YORDAMIDA
MINTAQALAR IQTISODIYOTINI RIVOJLANTIRISH." Экономика и социум 10 (125) (2024):
234-238.
2.
Aliqulov, Sh. "M. Yaxiyaxonova. Taʻlim samaradorligini oshirishda kreativ va zamonaviy
metodlarning ahamiyati. Raqamli ta’lim muhitida fanlararo integratsiyani Qoʻllashning ta’lim
samaradorligiga ta’siri: xalqaro Tajribalar va rivojlanish istiqbollari." (2024).
126
3.
ShukurulloFayzullo o‘g‘li, Aliqulov. "TA ‘LIMDA MULTIMEDIYA TEXNOLOGIYALARINI
QO ‘LLASH."
PEDAGOGS
50.2 (2024): 51-55.
4.
Shamsiddinov, G‘iyosjon, Barchin Ro‘ziqulova, and Laziza Inatillayeva. "BOSHLANG ‘ICH
TA’LIMDA
AXBOROT
TEXNOLOGIYALARIDAN
FOYDALANISH
USULLARI
VA
AFZALLIKLARI."
Педагогика и психология в современном мире: теоретические и
практические исследования
3.10 (2024): 39-41.
5.
Shamsiddinov, G‘iyosjon, Jasmina Murodulloyeva, and Umida Nurmaxmatova. "YASHIL
IQTISODIYOT VA YO ‘NALISHLARI BO ‘YICHA TA’LIM DASTURLARINI RIVOJLANTIRISH
MEXANIZMLARI."
Models and methods in modern science
3.5 (2024): 44-49.
6.
Shamsiddinov, G‘iyosjon, and Temurbek Zarifov. "GLOBAL TARMOQ QURISHDA
TARMOQ QURILMALARIDAN FOYDALANISH VA TARMOQ TOPOLOGIYALARINING
O’RNI."
Science and innovation in the education system
3.5 (2024): 50-60.
7.
Raxmatov Sherqo'zi Akbar Kodirov. “Ta'lim jarayonida bulutli texnalogiyalardan
foydalanishning samaradorligi” Pedagogis Internatsianal researcg ISSN:281-4027_SJIF:4.995.
2023/5/15
8.
F Qodirov. Aholiga tibbiy xizmatlar ko'rsatishning rivojlanishini iqtisodiy-matematik
modellashtirish. Scienceweb academic papers collection . 2023/1/1.
9.
F Qodirov. Zamonaviy to'lov tizimlari tahlili va elektron pul birliklari. Scienceweb
academic papers collection. 2023/1/1.
10.
Ergash o'g'li, Qodirov Farrux. "Аҳолига тиббий хизмат кўрсатиш соҳасининг келгуси
ҳолатини башоратлаш."
Сервис” илмий-амалий журнал
(2022): 56-59.
11.
Ergash o’g’li, Qodirov Farrux. "ECONOMETRIC MODELING OF THE DEVELOPMENT OF
MEDICAL SERVICES TO THE POPULATION OF THE REGION."
Berlin Studies Transnational
Journal of Science and Humanities
2.1.1 Economical sciences (2022).
12.
Ergash o’g’li, Qodirov Farrux. "CREATION OF ELECTRONIC MEDICAL BASE WITH THE
HELP
OF
SOFTWARE
PACKAGES
FOR
MEDICAL
SERVICES
IN
THE
REGIONS."
Conferencea
(2022): 128-130.
13.
Қодиров, Фаррух. "ПРОЦЕСС РАЗРАБОТКИ ИГРОВОГО ДВИЖКА UNITY." АХБОРОТ-
КОММУНИКАЦИЯ
ТЕХНОЛОГИЯЛАРИНИ
РИВОЖЛАНТИРИШ
ШАРОИТИДА
ИННОВАЦИЯЛАР мавзусидаги Республика илмий-амалий анжуман МАЪРУЗАЛАР
ТУПЛАМИ (2019).
14.
Qodirov, Farrux. "" AQLLI UY" TIZIMINING IMKONIYATLARI." Scienceweb academic
papers collection (2019).
15.
Qodirov, Farrux. "DESCRIPTION AND PERFORMANCE OF THE PROGRAM 3D MAX
STUDIO." АХБОРОТ-КОММУНИКАЦИЯ
ТЕХНОЛОГИЯЛАРИНИ
РИВОЖЛАНТИРИШ
ШАРОИТИДА ИННОВАЦИЯЛАР мавзусидаги Республика илмий-амалий анжуман
МАЪРУЗАЛАР ТУПЛАМИ (2019).
16.
Qodirov, Farrux. "GPON TEXNOLOGIYASI-OPTIK KIRISH TARMOG'I." АХБОРОТ-
КОММУНИКАЦИЯ
ТЕХНОЛОГИЯЛАРИНИНГ
РИВОЖЛАНИШ
ИСТИҚБОЛЛАРИ
мавзусидаги Республика илмий-амалий анжуман МАЪРУЗАЛАР ТЎПЛАМИ (2018).
