SAMARKAND STATE UNIVERSITY
OF VETERINARY MEDICINE, LIVESTOCK AND BIOTECHNOLOGIES
“CURRENT PROBLEMS OF SOCIAL AND HUMANITARIAN SCIENCES AND PROSPECTS FOR
THE DEVELOPMENT OF THE FIELD OF PHYSICAL EDUCATION AND SPORTS”
12 - 13 March 2025
41
TABBIY FANLARNI O‘QITISHDA TIBBIY GIGIYENIK TA’LIM-
TARBIYANING SAMARADORLIGINI OSHIRISH
H. Hazratqulov
Toshkent kimyo xalqaro universiteti, Samarqand filiali 2-kurs magistranti,
(PhD). N.Narziyeva
Toshkent kimyo xalqaro universiteti, Samarqand filiali
“Psixologiya va pedаgogikа” kаfedrаsi, dotsenti
Annotatsiya:
tabbiy fanlarni o‘qitishda tibbiy gigiyenik ta’lim-tarbiyaning
samaradorligini oshirish hamda o‘quvchilarga samarali yetkazish usullari, yangicha
innovatsion pedagogik yondashuvlar va texnologiyalarni qo‘llash, amaliy
mashg‘ulotlar, simulyatsiyalar va multimediya vositalari yordamida talabalarga
gigiyenik qoidalar haqida chuqur bilim berish zarurligi ta’kidlanadi.
Kalit soʻzlar:
Tibbiy gigiyena, simulyatsiya, tabbiy, multimediya, o‘qitish
metoddlari, interfaol, pedagpgik yondashuv, samaradorlik.
Аннотация:
Подчеркивается необходимость повышения эффективности
медико-гигиенического образования при преподавании медицинских наук и
эффективной
его донесения
до студентов,
использования
новых
инновационных
педагогических
подходов и технологий,
а также
предоставления студентам глубоких знаний правил гигиены с помощью
практических занятий, моделирования и мультимедийных средств.
Ключевые слова:
Медицинская
гигиена, симуляция, медицинский,
мультимедиа, методы обучения, интерактивный, педагогический подход,
эффективность.
Abstract:
In order to improve the effectiveness of medical hygiene education in
teaching medical sciences and to effectively convey it to students, it is necessary to
use new innovative pedagogical approaches and technologies, to provide students
with in-depth knowledge of hygienic rules using practical exercises, simulations and
multimedia tools.
SAMARKAND STATE UNIVERSITY
OF VETERINARY MEDICINE, LIVESTOCK AND BIOTECHNOLOGIES
“CURRENT PROBLEMS OF SOCIAL AND HUMANITARIAN SCIENCES AND PROSPECTS FOR
THE DEVELOPMENT OF THE FIELD OF PHYSICAL EDUCATION AND SPORTS”
12 - 13 March 2025
42
Keywords:
Medical hygiene, simulation, medical, multimedia, teaching methods,
interactive, pedagogical approach, effectiveness.
Gigiyenik va ekologik ta’lim-tarbiya boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining sog‘lom
turmush tarzini shakllantirish va atrof-muhitni asrash bo‘yicha amaliy ko‘nikmalarni
rivojlantirishda muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu ta’lim yo‘nalishlari nafaqat
bolalarning jismoniy va ruhiy sog‘lomligini ta’minlaydi, balki ularda ijtimoiy
mas’uliyat va ekologik ongni rivojlantiradi. Bugungi kunda globallashuv jarayonlari,
iqlim o‘zgarishi va tabiiy resurslarning kamayishi fonida ekologik va gigiyenik
ta’limga bo‘lgan talab tobora oshib bormoqda. Shu bois, gigiyenik va ekologik
tarbiyani xalqaro standartlarga mos ravishda olib borish zaruratga aylangan.
Tibbiy gigiyenik ta’limni samarali o‘tkazishning asosiy maqsadi o‘quvchilarga
tibbiy gigiyena asoslarini o‘rgatish, ularga sanitariya va gigiyenik qoidalar, kasalliklar
tarqalishining oldini olish usullari haqida aniq va to‘liq tushunchalar berishdir.
Gigiyenik ta’limda o‘qituvchi shaxsiy gigiyena qoidalarini o‘rgatishdan tashqari,
jamoaviy salomatlikni saqlash borasida ham muhim o‘rin tutadi [1,2]. O‘quvchilarni
to‘g‘ri ovqatlanish, sanitariya-gigiyena qoidalariga rioya qilish, qo‘l yuvishning
ahamiyati kabi oddiy, lekin juda muhim jihatlarda tarbiyalash zarurdir.
Shuningdek, ushbu bilimlarni yosh avlodga etkazish, ularning kelajakda sog‘lom va
uzoq umr ko‘rishlariga xizmat qiladi. O‘qituvchi nafaqat teorik bilim berishi, balki
o‘quvchilarni bu bilimlarni amaliyotga tatbiq etishga undash uchun o‘zini namuna
ko‘rsatishi kerak. Bu borada tabibiy fanlar tibbiy gigiyena asoslarini tushunishda va
amaliyotga tatbiq etishda muhim rol o‘ynaydi. Zamonaviy pedagogik yondashuvlar va
texnologiyalar yordamida tibbiy gigiyenik ta'limning samaradorligini oshirish
mumkin. Buning uchun aktiv o‘qitish metodlarini joriy etish, talabalarni faol ishtirok
etishga undash, tibbiy gigiyena haqida bilimlarni faqat nazariy emas, balki amaliyotda
ham qo‘llash usullarini ishlab chiqishdan iborat [3,4].
Ekologik va gigiyenik ta’limni samarali tashkil etish uchun o‘qituvchi bir qator
yondashuvlarni qo‘llashi zarur. Gigiyenik va ekologik ta’lim-tarbiyani boshlang‘ich
ta’lim jarayoniga samarali joriy etish ko‘p qirrali, puxta rejalashtirilgan va bosqichma-
bosqich amalga oshiriladigan jarayonni talab etadi. Ushbu jarayonning har bir bosqichi
maqsadga erishish yo‘lida muhim ahamiyatga ega bo‘lib, o‘ziga xos vazifalarni
bajaradi. Amalga oshirishning bosqichlari orqali o‘quvchilarda gigiyenik va ekologik
SAMARKAND STATE UNIVERSITY
OF VETERINARY MEDICINE, LIVESTOCK AND BIOTECHNOLOGIES
“CURRENT PROBLEMS OF SOCIAL AND HUMANITARIAN SCIENCES AND PROSPECTS FOR
THE DEVELOPMENT OF THE FIELD OF PHYSICAL EDUCATION AND SPORTS”
12 - 13 March 2025
43
ongni shakllantirish, shuningdek, ularning atrof-muhitga mas‘uliyatli munosabatini
rivojlantirish nazarda tutiladi.
Gigiyenik va ekologik ta’lim-tarbiyani boshlang‘ich
sinflarda joriy etish bo‘yicha o‘tkazilgan tajriba-sinov ishlari muhim ilmiy va amaliy
ahamiyatga ega. Ushbu jarayon davomida olingan natijalar, ularning tahlili va dastur
samaradorligi haqidagi xulosalar ta’limning keyingi bosqichlari uchun asos bo‘lib
xizmat qiladi. Sinov natijalarining har tomonlama o‘rganilishi o‘quv jarayonini yanada
takomillashtirishga imkon beradi.
O‘quvchilarga atrof-muhitning muhofazasi, xavf-xatarlar haqida bilim berishda
interfaol metodlar, guruhli ishlar va muhokamalar o‘tkazish foydalidir. Bu,
o‘quvchilarga o‘z fikrlarini erkin ifodalash, mas'uliyatni o‘z zimmasiga olish imkonini
yaratadi. O‘qituvchi o‘zining metodik mahoratini doimiy ravishda oshirib borishi,
ekologik va gigiyenik ta’limni zamonaviy, hayotga mos tarzda amalga oshirishi kerak.
Ilmiy tadqiqotlar, o‘qituvchilarning ekologik va gigiyenik ta’limga oid metodikasini
takomillashtirish zarurligini ta'kidlaydi. Tadqiqotchilar, yoshlarning ekologik va
gigiyenik ta'limdagi bilimlarini tizimli ravishda oshirish zarurligini, shuningdek, bu
jarayonning o‘qituvchilar tomonidan interaktiv, tajribaviy yondashuvlar bilan amalga
oshirilishi lozimligini ta’kidlashadi. Shunday qilib, o‘qituvchining o‘z faoliyatini
doimiy ravishda takomillashtirishi va ekologik, gigiyenik ta'limga bo‘lgan talablarni
amalga oshirishi ta'lim sifatini yaxshilashga xizmat qiladi [1,4]. Tajriba davomida
boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida gigiyena va ekologiya bilan bog‘liq tushunchalarni
shakllantirish uchun interaktiv o‘quv usullari qo‘llanildi. Mashg‘ulotlarda o‘yin
texnologiyalari, amaliy faoliyatlar va muammoli vaziyatlarni hal qilish metodlari
o‘quvchilarning qiziqishi va faol ishtirokini ta’minladi. Tajribadan keyin
o‘quvchilarning gigiyenik xulq-atvori va ekologik ongida sezilarli o‘zgarishlar
kuzatildi. O‘quvchilarda tabiatni asrashga nisbatan hurmat hissi shakllandi va ular
kundalik hayotda gigiyenik me’yorlarga rioya qilishni boshladi. Bu natijalar
o‘quvchilarning faqat nazariy bilimlarini emas, balki amaliy ko‘nikmalarini ham
rivojlantirish imkonini berdi. Yosh avlodni ekologik va gigiyenik ta’limga
yo‘naltirishda o‘qituvchining roli beqiyosdir. O‘qituvchi nafaqat bilim beruvchi, balki
yoshlarning dunyoqarashini shakllantiruvchi, ularda mas'uliyatli munosabatni
o‘stiruvchi shaxs sifatida faoliyat yuritadi. Ekologik va gigiyenik ta’limning samarali
tashkil etilishi, o‘quvchilarni kelajakda atrof-muhitni asrab-avaylashga, sog‘lom va
SAMARKAND STATE UNIVERSITY
OF VETERINARY MEDICINE, LIVESTOCK AND BIOTECHNOLOGIES
“CURRENT PROBLEMS OF SOCIAL AND HUMANITARIAN SCIENCES AND PROSPECTS FOR
THE DEVELOPMENT OF THE FIELD OF PHYSICAL EDUCATION AND SPORTS”
12 - 13 March 2025
44
gigiyenik turmush tarzini yuritishga undaydi. Bu esa jamiyatning barqaror rivojlanishi
uchun muhim omil bo‘ladi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati.
1.
Sayfiddinov B. O‘quvchilarda ekologik ongni shakllantirish. Toshkent:
Ma’naviyat, 2020. 260 bet.
2.
Aliyev, M., & Xodjayeva, Z. (2016). "Tibbiy gigiyenik ta’lim va uning
sog‘liqni saqlash tizimidagi roli." Tibbiyot jurnali, 28(3), 45-52.
3.
Davlatov, K. (2020). "Tibbiy ta'limda gigiyenik qoidalar: nazariy va amaliy
yondoshuvlar." Tibbiyot fanlari, 35(1), 122-126.
4.
Kamilov, A., & Yunusov, D. (2018). "Tabibiy fanlarni o'qitishda innovatsion
pedagogik metodlar." Oliy ta’limda tibbiy fanlar, 42(4), 64-70.
