(Вестнит^врача, Самарканд
2014, № 1
(Do^for aj(6orotnomasi, Samarqand
10
NIKOXLANUVCHILAR ORASIDA OITS INFEKSIYASIGA TEKSHIRISHNING
SKRINING METODIVA AHAMIYATI
Samarqand Davlat tibbiyot instituti Yuqumli kasalliklar va epidemiologiya kafedrasi
Mavzuning dolzarbligi:
Hozirgi vaqtga kelib OITS
bilan kasallanganlar soni 42 million kishini tashkil qiladi,
shu bilan birga qarib 3 million kishi har yili ushbu kasallik
tufayli olamdan o’tadi. Ay- nan shuning uchun OITS
bo’yicha epidemik ho- latni «pandemiya» turiga kiritish
mumkin. (UN- AIDS/WHO, 2002).
OITSning bunday tez tarqalishining asosiy sabablar-i
tabiiy yo’llar bilan bir qatorda, notabiiy ya’ni
narkotiklaming tomir ichiga yuborilishi va jinsiy yo’llar
bilan tarqalishidir (BO3, 1997; Карабанов, 2000;
Инфекционный бюллетень, 2001; Rhodes T. et al, 1999;
UNAIDS/WHO, 1999; Burrow S.D. et al, 2000).
Adabiyotlarda yozilishicha, Rossiya va O’zbekiston
orasida savdo va migrastion jarayon- ning uzviyligi
narkomaniya ko’rsatkichlari OITS infekstiyasining jinsiy
yo’llar bilan ko’payishiga olib kelmoqda. Narkomaniya
va OITS infekstiyasining ko’payishi davlatlaming
nostabil ekonomika sifatida vujudga keladi, buning
oqibatida migrastion jarayon kuchayadi, foxisha- bozlik
va kriminal holatlar rivoji avj oladi (Гранитов B.M. и
соавт., 1997; Дудко Т.Н. и соавт.., 1998; Okamoto K. et
al, 1996; Брзезин- ский М.Р. и соавт., 1997). Narkotik
moddalar iste’moli yildan yilga oshib bormoqda (Кор-
шунова Г.С., 1997; Егоров В.Ф. и др., 1998, 2002).
Epidemiologik holatning o’ziga xos xususiyatlaridan biri
hozirgi vaqtda narkotik moddalami qabul qilishda
umumiy shpristlardan qo’llanishdir (Егоров И.Ф. и др.,
1998; Nguen ChanXien, 1997).
Ilmiy ish maqsadi:
OIV infekstiyasini ni-
koxlanuvchi kishilar orasida skrining tekshiru- vning
ahamiyati.
Tekshirish uslublari va materiallari:
2013 yil
bo’yicha
Samarqand
viloyati
bo’yicha
nikox-
lanuvchilardan 65357 ta nikoxlanuvchi skrining tarzda
OIV infekstiyasiga tekshirilgan.
Samarqand viloyati bo’yicha tekshirilgan ni-
koxlanuvchi lar soni 2013 yilda jami bo’lib 69824 kishini
tashkil qilib, bundan 65367 kishi skrining tarzda OIV
infekstiyasiga tekshirildi. Tekshirish ko’rsatkichi 93,6%
ni tashkil qildi. OIV in- fekstiyasi 34 ta shaxsda aniqlandi,
jumladan, 25 ta erkak va 9 ta ayolni tashkil qildi.
Ruzieva М., Samibaeva
U.X., Karamatullaeva
Z.E.
1-Jadval
u
2
„
Shaxar va
« - 1
о
s
&
5®
Л
—
XT
№
tumanlar
S S 1 «■ я л <2 s S
2 «
p
t
О
1
Samarqand sh.
9622
9315
96,8
4/1
2
Kattaqo’rgon sh.
1706
1739
101,9
1
3
Bulung’ur
3500
2606
74,5
-
4
Jomboy
3294
2898
88,0
-
5
Ishtixon
4550
4549
100,0
-
6
Kattaqo’rgon t.
5216
4267
81,8
5/1
7
Ko’shrabot
2120
1632
77,0
8
Narpay
3634
3582
98,6
-
9
Nurobod
2624
2609
99,4
-
10 Oqdaryo
3064
3021
98,6
2/2
11 Payariq
4826
4091
84,8
1
12 Pastdarg’om
6304
5671
90,0
2
13 Paxtach i
2980
3215
107.9
1/1
14 Samarqand t.
3482
4462
128,1
1/1
15 Taylok
3946
•3474
88,0
-
16 Urgut
8956
8236
92,0
8/3
Jami
69824
65367
93,6
25/9
Samarqand viloyatida 2013 yilda nikoxlanuvchilarning OIV ga tekshirilish holati
Фестницврача, Самарканд
2014, № 1
<Dofyor axborotnomasi, Samarqand
11
OIV aniqlangan bemorlar shaxar va tuman qesimida
ko’rilganda Samarqand shaxrida 5 ta, Kattaqo’rgon
shaxrida 1 ta, Kattaqo’rgon tumani- da 6 ta, Oqdaryo
tumanida 4 ta, Payariq tumanida 1 ta, Pastdargom
tumanida 2 ta, Paxtachi tumanida 2 ta, Samarqand
tumanida 2 ta va Urgut tumanida 11 ta shaxsda OIV
infekstiyasi aniqlandi. Asosan ushbu shaxslar migratsion
jarayonda faol qatnashgan.
Xulosa:Yurtimizda yosh kelin kuyovlami to’ydan
oldin to’liq tekshiruvdan o’tqazish na- tijasida ko’pgina
ishlarda OITS infekstiyasi boshlang’ich davrida aniqlanib
kelmoqda. Ayni vaqtda bu kursatkichlar Urgut tumani,
Kattaqo’rgon, Oqdaryo tumanlarida va Samarqand
shaxrida son jixatdan ko’proqni tashkil qiladi. Shu bilan
birga
OIV
infekstiyasiga
tekshiruvning
skrining
metodlarining
boshqa
kontingentlar
orasida
faol
qo’llanilishi ham muhim ahamiyatga egadir.
2.
Венди Хомич. Борьба с ВИЧ-инфекцией в рамках сообщества
И
М. -1997.-179 .
3.
ВИЧ-инфекция. Информационный бюллетень. Российский научно-методический центр по профилактике и борьбе со
СПИДом, М., 1994.-№4.-15с.
4.
ВИЧ-инфекция. Информационный бюллетень. Российский научно-методический центр по профилактике и борьбе со
СПИДом, М.„ 1995.-№6.-20с.
5.
Давыдова А.А., Мебел М.Д., Богоявленский Г.В. и др. Внутривенные наркоманы в струтуре. Лист анонимно обследуемых
на ВИЧ-инфекцию
И
Русский журнал «ВИЧ/СПИД и родственные проблемы».-!998.- т.2.- №2.- с.27.
6.
Dementeva L.A. realizastiya konstepstii « Snijeniya vreda» v Rossii// Jum. Mikrobiologii, epidemiologii i immunologii. - 2000.-
№4. -S. 58-61.
7.
Демьяненко E.P., Султанов C.B. и др. Эпидситуация по ВИЧ/СПИДу на территории Алтайского Края. Динамика развития
// ВИЧ/СПИД в Сибирском регионе, 1999.- 66 с.
8.
Динеева Н.Р., Овсянников В.А. Большой абстинентный синдром при героиновой наркомании // Учебное пособие для
психиатров / М., 2001 - 20с.
9.
Должанская Н.А., Зыков О.В., Лозовская И.С. и др. Опыт реализации программы «Снижение вреда» в Москве // Журнал
микробиологии, эпидемиологии и иммунологии - 2000- №4,- с. 69-71.
SAMARQAND VILOYATIDA OIV INFEKSIYASI EPIDEMIOLOGIK
ASPEKTLARI
Samarqand Davlat tibbiyot instituti Yuqumli kasalliklar va epidemiologiya kafedrasi
Mavzuning
dolzarbligi:
OITS-infeksiyasi
hozirgi
vaqtda
o'zining
keng
tarqalganligi, turli turdagi yuqish yo’llari borligi, uzoq
vaqt mobaynida surunkali kechishi, oxir oqibat letal holat
va jamiyatga juda ham katta iqtisodiy zararlarga olib
kelishi bilan e’tiborga loyiqdir.
Bu kasallikda immunitet tanqisligi tug’ma bo’lmaydi,
balki OIV infeksiyasi kuzgatuvchisi xususiyatlariga ham
bog’liq (ortirilgan immun tanqislik sindromi).
OIV - RNK-saqlovchi virus bo’lib, retrovi- ruslar
oilasiga mansub. OIV infekstiyasi or- ganizmga tushib,
CD4+ T-hujayralaming kama- yishiga olib keladi va
CD8+T-limfostitlaming
stitotoksik
faoliyatining
pasayishiga sabab bo'ladi. Bu xujayralar me’yorda virus
bilan zararlangan xujayralami halok qiladi.
Natijada organizmga tushayotgan zambu- rug’lar,
soddalilar va boshqa infeksiyalar, shuningdek, onko
hujayralar ustidan nazorat barbod bo'ladi. Shu bilan birga,
B-limfcsitlar faoli- yati buziladi, ular tomonidan maxsus
antitanalar ishlab chiqarilishi pasayadi. Oxir oqibat
autoim- mun jarayonlar rivojlanadi.
OITS infeksiyasining o’chog'i OITS kasallig- ining
har qanday davridagi zararlangan odam sa- naladi, ammo
eng zararli davri bu inkubatsion davr oxiri, birlamchi
infekstiya belgilari virus in- feksiyaning oxirgi davrlari
sanaladi. Bu davrlarda virusning konsentratsiyasi juda
yuqori bo’lib, antitanalar tomonidan neytrallanish
kuzatilmaydi. (Pokrovskiy V.V., 1996).
Tadqiqot
maqsadi:
OITS
infekstiyasining
chuqurlashtirilgan klinik epidemiologik aspektlarini
aniqlashdan iborat.
Tadqiqot inateriallari va usullari:
OIV infeksiyasi
yuqish yo’llarini, ya’ni epidemiologik holatini o'rganish
uchun kuzatuv ostiga 1754 be- mor olindi. Kuzatuvdagi
barcha bemorlarda chuqurlashtirilgan epidemiologik
izlanishlar olib borish bilan birga bernorlarda OIV
infeksiyasining asosiy yuqish yo’llari va sabablari
o'rganildi. Ku
Adabiyotlar
1. Бузина Г.С., Должанская Л.А., Лозовская И.С.. Употребление подростками наркотиков и риск ВИЧ- инфицирования
(Результаты опроса учащихся Московского профтехучилища)// Ж.Вопр.наркологии. - 1996- №2,- S.64-66.
Ruzieva M.,
Shukurov F.,
Shodieva D.A.
