183
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 7
БУРУН ТЎСИҒИ ТРАВМАСИДАН КЕЙИН РИВОЖЛАНГАН ПОЛИПОЗ
РИНОСИНУСИТЛАРНИНГ ЁШГА ДОИР ИММУНОГИСТОКИМЁВИЙ
ХУСУСИЯТЛАРИ
Юлдашев Кахрамонжон Шукуржон ўғли
Фарғона жамоат саломатлиги тиббиёт инистутити., ассистент.
https://orcid.org/0009-0001-2598-7628
Маҳкамов Носиржон Жўраевич
Андижон давлат тиббиёт институти, т,ф,д, профессор.
nosirzonmahkamov5@gmail.com. https://orcid.org/0009-0000-2932-0030
https://doi.org/10.5281/zenodo.17021578
Кириш
Полипоз риносинусит (ПРС) патогенезида морфологик ўзгаришлар билан бирга
иммунологик механизмлар муҳим роль ўйнайди. Бурун тўсиғи шикастланиши натижасида
нослизист пардадаги яллиғланиш жараёнлари узоқ вақт давом этади ва иммун тизимнинг
қайта
-
қайта фаолланиши кузатилади. Бу ҳолат иммуноглобулинлар, цитокинлар ва
ҳужайравий медиаторлар ифодаланишида ёшга хос фарқларни юзага келтиради.
Мақсад
Бурун тўсиғи травмасидан кейин ривожланган полипоз риносинуситларда
иммуногистокимёвий ўзгаришларни ёш гуруҳлари кесимида таҳлил қилиш.
Материаллар ва методлар
Тадқиқот 40 нафар бемор (18–60 ёш)да олиб борилди. Полип тўқималарида
иммуногистокимёвий тадқиқотлар қўлланилди. IFN
-
γ, IL
-4, IL-
5, IgE, CD3, CD20 ва CD68
маркёрлари аниқланди. Беморлар ёшга кўра икки гуруҳга бўлинди:
-
18
–35 ёшлилар (20 нафар),
-
36
–60 ёшлилар (20 нафар).
Натижалар
-
Ёш беморларда (18–35 ёш):
CD3+ Т
-
лимфоцитлар ва CD20+ В
-
лимфоцитлар
инфильтрацияси юқори даражада бўлди. IL
-
4 ва IL
-
5 ифодаланиши кучайиб, Th2 турдаги
иммун жавоб устунлик қилди. Шунингдек, локал IgE тўпланиши кўп ҳолларда қайд
этилди, бу эозинофиллар сонининг кўпайиши ва аллергик
-
компонент устунлигини
кўрсатди.
-
Катта ёшли беморларда (36–60 ёш):
асосан CD68+ макрофаглар ва фибробластлар
фаоллиги юқори бўлиб, IFN
-
γ ифодаланиши кучайгани аниқланди. Бу эса Th1 турдаги
иммун жавобнинг устунлиги ва хрониклашган яллиғланиш жараёнини кўрсатди. Шу
билан бирга, цитокин профилида фиброз жараёнларини рағбатлантирувчи TGF
-
β
ифодаланиши ҳам катта ёшлиларда кўп қайд этилди.
Хулоса
Бурун тўсиғи травмасидан кейин ривожланган полипоз риносинуситларда
иммуногистокимёвий ўзгаришлар ёш гуруҳларига қараб фарқ қилади. Ёш беморларда Th2
иммун жавоб ва аллергик
-
компонент устунлик қилса, катта ёшлиларда Th1 жавоб ва
фиброз жараёнлари устун келади. Бу маълумотлар касаллик патогенезини чуқур англаш ва
ёшга доир индивидуал терапевтик стратегияларни ишлаб чиқишда муҳим аҳамиятга эга.
184
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 7
Фойдаланилган адабиётлар
1.
Fokkens WJ, Lund VJ, Hopkins C, et al. European position paper on rhinosinusitis and
nasal polyps 2020.
Rhinology
. 2020;58(S29):1
–
464.
2.
Schleimer RP. Immunopathogenesis of chronic rhinosinusitis and nasal polyposis.
Annu
Rev Pathol
. 2017;12:331
–
357.
3.
Van Bruaene N, Perez-Novo CA, Basinski TM, et al. T-cell regulation in chronic paranasal
sinus disease.
J Allergy Clin Immunol
. 2008;121(6):1435
–
1441.
4.
Akdis CA, Bachert C, Cingi C, et al. Endotypes and phenotypes of chronic rhinosinusitis:
A PRACTALL document.
Allergy
. 2013;68(6):731
–
751.
5.
Bachert C, Zhang N, Holtappels G, De Lobel L, van Cauwenberge P. Nasal polyposis:
Molecular and cellular mechanisms.
Allergy
. 2007;62(4):331
–
341.
6.
Soyka MB, Wawrzyniak P, Eiwegger T, et al. Defective epithelial barrier in chronic
rhinosinusitis.
J Allergy Clin Immunol
. 2012;130(5):1087
–
1096.
