Avgust, 2025-Yil
93
БУРУН ТЎСИҒИ ТРАВМАСИДАН КЕЙИН РИВОЖЛАНГАН ПОЛИПОЗ
РИНОСИНУСИТЛАРНИНГ ЁШГА ДОИР МОРФОЛОГИК ХУСУСИЯТЛАРИ
Юлдашев Кахрамонжон Шукуржон ўғли
Фарғона жамоат саломатлиги тиббиёт инистутити., ассистент.
https://orcid.org/0009-0001-2598-7628
Маҳкамов Носиржон Жўраевич
Андижон давлат тиббиёт институти, т,ф,д, профессор.
nosirzonmahkamov5@gmail.com., https://orcid.org/0009-0000-2932-0030
https://doi.org/10.5281/zenodo.17037853
Кириш
Полипоз риносинусит – юқори нафас йўлларининг кенг тарқалган касалликларидан
бири бўлиб, кўп ҳолларда бурун тўсиғи травмаси ортидан ривожланиши кузатилади. Бу
ҳолат слизист парданинг трофикаси ва микроциркуляция тизими бузилиши билан боғлиқ.
Ёшга доир хусусиятлар морфологик ўзгаришларнинг чуқурлиги ва ривожланиш
босқичига турлича таъсир кўрсатади.
Мақсад
Бурун тўсиғи травмаси ортидан ривожланган полипоз риносинуситларда морфологик
ўзгаришларни ёш гуруҳлари кесимида ўрганиш.
Материаллар ва методлар
Тадқиқот 2020–2024 йилларда операция қилинган 40 нафар бемор (20 нафар 18–35
ёшда, 20 нафар 36–60 ёшда) тўқима биопсиялари асосида амалга оширилди. Слизист парда
гистологик таҳлил қилинди (гематоксилин-эозин, PAS реакцияси). Ҳужайравий таркиб,
фиброз даражаси ва эпителий ҳолати баҳоланди.
Натижалар
- Ёш беморларда (18–35 ёш): асосан лимфоплазмоцитар инфильтрация кузатилди,
субэпителиал қатламда лимфоцит ва плазмоцитлар кўплиги қайд этилди. Шу билан бирга,
серомуциноз безларнинг гиперплазияси ва сероз экссудатнинг тўпланиши ёшларда
яллиғланиш жараёнининг фаоллигига ишора қилади.
- Катта ёшли беморларда (36–60 ёш): субмукозада фиброз жараёнлари, коллаген
толаларнинг зичлашиши ва айрим ҳолларда гиалинланиш кузатилди. Эпителий кўп ҳолларда
сквамоз метаплазияга учраган. Бу ўзгаришлар хроник ва дистрофик жараёнлар устунлигини
кўрсатди.
- Микроциркуляция тизимида: ёшларда асосан қон томирларининг кенгайиши ва
васкуляр конгестия қайд этилган бўлса, катталарда склероз ва гиалиноз, шунингдек,
периваскуляр фиброз элементлари кўплиги аниқланди.
Хулоса
Бурун тўсиғи травмаси ортидан ривожланган полипоз риносинуситларда ёшга доир
морфологик ўзгаришлар характерли: ёш беморларда яллиғланиш инфильтрацияси устунлик
қилса, катта ёшлиларда дистрофик ва фиброз жараёнлари кучлироқ намоён бўлади.
Фойдаланилган адабиётлар
Avgust, 2025-Yil
94
1.
Bachert C, Zhang N, van Zele T, Gevaert P. Chronic rhinosinusitis: From one disease to
different phenotypes.
Pediatr Allergy Immunol
. 2012;23(2):3–8.
2.
Fokkens WJ, Lund VJ, Mullol J, et al. European position paper on rhinosinusitis and nasal
polyps 2020.
Rhinology
. 2020;58(S29):1–464.
3.
Van Crombruggen K, Zhang N, Gevaert P, Tomassen P, Bachert C. Pathogenesis of chronic
rhinosinusitis: Inflammation.
J Allergy Clin Immunol
. 2011;128(4):728–732.
4.
Schleimer RP. Immunopathogenesis of chronic rhinosinusitis and nasal polyposis.
Annu Rev
Pathol
. 2017;12:331–357.
5.
Soyka MB, Wawrzyniak P, Eiwegger T, et al. Defective epithelial barrier in chronic
rhinosinusitis.
J Allergy Clin Immunol
. 2012;130(5):1087–1096.
6.
Ferguson BJ. Categorization of chronic rhinosinusitis.
Otolaryngol Clin North Am
.
2005;38(6):1157–1166.
