Fevral, 2025-Yil
865
УМУРТҚА ДЕГЕНЕРАТИВ КАСАЛЛИКЛАРИНИ ЭРТА ТАШҲИСИДА
МОРФОЛОГИК БЕЛГИЛАР ВА СОЛИШТИРМА ТАШҲИСЛАШ УСУЛЛАРИ
Нарматова Дилором Мактубжановна
Андижон давлат тиббиёт институти мустақил изланувчиси.
Маҳкамов Носиржон Жўраевич
Андижон давлат тиббиёт институти, т,ф,д,. доцент.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14953594
Кириш
Умуртқа поғонасининг дегенератив касалликлари (УПДК) – суяк, бўғим ва
интервертебрал дискларнинг структуравий ва функциявий ўзгаришлари билан
характерланадиган патологик жараёндир. Бундай касалликларнинг эрта ташҳиси уларни
самарали даволаш ва асоратларнинг олдини олишда муҳим аҳамиятга эга. Замонавий
морфологик ва инструментал ташҳислаш усуллари орқали касалликнинг биринчи
босқичларини аниқлаш имконияти мавжуд.
Муаммо долзарблиги
Ҳозирги кунда ҳаракатсиз турмуш тарзи, ортиқча вазн, ноўрин жисмоний юкламалар
ва генетик омиллар билан боғлиқ ҳолда умуртқа поғонасининг дегенератив касалликлари
кенг тарқалган. Касалликнинг эрта босқичларида кўп ҳолларда клиник белгилари аниқ
намоён бўлмагани учун ташҳис кеч қўйилади. Бу эса даволаш жараёнини қийинлаштиради
ва асоратларнинг ривожланишига сабаб бўлади. Шу боис, УПДКни эрта аниқлаш ва
солиштирма ташҳислашнинг аниқ услубларини ишлаб чиқиш долзарб масалалардан бири
ҳисобланади.
Мақсад
Дегенератив касалликларнинг эрта ташҳисида морфологик ўзгаришларни баҳолаш
ва уларни остеохондроз, спондилоартроз ҳамда бошқа патологик ҳолатлардан фарқлашда
солиштирма ташҳислаш усулларининг самарадорлигини ўрганиш.
Материал ва текшириш усуллари
Тадқиқотга 40 нафар умуртқа поғонаси дегенератив касалликлари (остеохондроз,
спондилоартроз) ташҳиси қўйилган бемор ва 20 нафар соғлом назорат гуруҳи иштирок этди.
Барча беморларда комплекс клиник ва инструментал текширувлар ўтказилди:
Fevral, 2025-Yil
866
Магнит-резонанс томография (МРТ): интервертебрал диск структураси, сув миқдори
ва диск баландлигининг ўзгаришини баҳолаш.
Компьютер томография (КТ): суяк структурасидаги ўзгаришларни аниқлаш
(остеофитлар, склероз).
Рентгенографик таҳлил: умуртқа поғонаси бўғимларининг ҳолатини баҳолаш.
Лаборатория таҳлиллари: яллиғланиш жараёнлари ва метаболик ўзгаришларни
аниқлаш учун.
Клиник баҳолаш: беморларнинг оғриқ синдроми, ҳаракат чекланиши ва нейрологик
симптомларини таҳлил қилиш.
Натижалар. МРТ таҳлиллари дегенератив ўзгаришларнинг эрта босқичларида
интервертебрал дискларнинг дегидратацияси, диск баландлигининг пасайиши ва моддик
ўзгаришларни аниқлаш имконини берди.
КТ маълумотлари эса суяк структурасидаги патологик ўзгаришларни (остеофитлар,
субхондрал склероз) баҳолашда муҳим аҳамият касб этди.
Солищтирма ташҳислаш натижаларига кўра, остеохондроз ва спондилоартроз
орасидаги асосий фарқлар аниқланди:
Остеохондрозда интервертебрал дискдаги ўзгаришлар устувор бўлиб, диск
баландлиги пасайиши ва диск структурасидаги бузилишлар МРТ орқали яхши кўринади.
Спондилоартрозда эса фақат диск эмас, балки фасет бўғимлари ва остеофитлар
ўсиши билан боғлиқ ўзгаришлар ҳам аниқланди.
Клиник таҳлиллар морфологик ўзгаришлар билан боғлиқ оғриқ синдроми ва ҳаракат
чекланишини баҳолашга ёрдам берди.
Хулоса
Умуртқа поғонаси дегенератив касалликларини эрта ташҳис қилишда инструментал
текшириш усуллари катта аҳамиятга эга. Магнит-резонанс томография энг аниқ ва самарали
ташҳислаш усули бўлиб, у интервертебрал дисклардаги ўзгаришларни эрта босқичда
аниқлаш имконини беради. Компьютер томография эса суяк структурасидаги ўзгаришларни
баҳолашда муҳимдир. Остеохондроз ва спондилоартроз каби касалликларнинг солиштирма
ташҳисини ўтказиш учун комплекс ёндашув талаб этилади. Умуртқа поғонасидаги
морфологик ўзгаришларни эрта аниқлаш ва индивидуал даволаш стратегиясини ишлаб
чиқиш орқали касалликнинг асоратланиш хавфини камайтириш ва беморларнинг ҳаёт
сифатини яхшилаш мумкин.
Fevral, 2025-Yil
867
REFERENCES
1.
Pfirrmann CW, Metzdorf A, Zanetti M, Hodler J, Boos N. Magnetic resonance classification
of lumbar intervertebral disc degeneration. Spine. 2001; 26(17): 1873-1878.
2.
Urban JP, Roberts S. Degeneration of the intervertebral disc. Arthritis Research & Therapy.
2003; 5(3): 120-130.
3.
Wu PI, Diaz R, Borg-Stein J. Platelet-rich plasma for treatment of intervertebral disc
degeneration. PM&R. 2016; 8(1): 1-10.
4.
Facchini G, Dugailly PM, Feydy A, et al. Classification of lumbar degenerative disk disease:
a morphological approach. Journal of Neuroradiology. 2019; 46(3): 165-175.
5.
Мамажонов И. М., Маҳкамов Н. Ж. КОВИД-19 ТАЪСИРИ НАТИЖАСИДА КЕЛИБ
ЧИҚҚАН ТУБЕРКУЛЁЗ СПОНДИЛИТНИНГ КЛИНИК ВА ДИАГНОСТИК ЎЗИГА
ХОС ХУСУСИЯТЛАРИ //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 10. – С. 55-
62.
