Avgust, 2025-Yil
91
ПОСТТРАВМАТИК ГОНАРТРОЗДА ТИЗЗА БЎҒИМИ СТРУКТУРАЛАРИНИНГ
ПАТОМОРФОЛОГИК ХУСУСИЯТЛАРИ
Ёдгоров Нодиржон Абдумажидович
Фарғона жамоат саломатлиги тиббиёт институти., ассистент.
https://orcid.org/0009-0001-4821-7773
Маҳкамов Носиржон Жўраевич
Андижон давлат тиббиёт институти, т,ф,д., доцент.
https://orcid.org/0009-0000-2932-0030
https://doi.org/
10.5281/zenodo.17038269
Кириш
Посттравматик гонартроз (ПТГА) тизза бўғими касалликлари ичида юқори учрашиш
частотаси ва оғир оқибатлари билан аҳамиятга эга бўлган патологик ҳолат ҳисобланади. У,
одатда, турли хил механик шикастланишлар, жарроҳлик аралашувлари ёки тўқималардаги
микротравмалар фонида ривожланиб, суяк, сўғоқ ва синовиал тўқималарда комплекс
патоморфологик ўзгаришлар билан кечади.
ПТГА патогенези узоқ муддатли ва кўп босқичли бўлиб, яллиғланиш, дистрофик
қайта қурилиш ва склеротик жараёнларни қамраб олади. Бу ҳолатнинг морфофункционал
асосларини чуқур ўрганиш касалликнинг эрта ташхиси, прогнозини белгилаш ва самарали
терапевтик чораларни ишлаб чиқиш учун катта илмий ва амалий аҳамиятга эга.
Мақсад
Посттравматик гонартрозда тизза бўғими тузилмаларида — синовиал қават, сўғоқ ва
субхондрал суякда кечадиган асосий патоморфологик ўзгаришларни аниқлаш ва уларнинг
клиник аҳамиятини баҳолаш.
Материаллар ва методлар
Тадқиқот артропластика қилинган ва посттравматик гонартроз ташхиси қўйилган
беморлардан олинган тўқима биопсиялари асосида амалга оширилди. Материаллар
формалинда мустаҳкамланиб, парафин блокларда тайёрланди.
Гистологик кесмаларда Гематоксилин-эозин, Ван-Гизон ва сафран билан махсус
бўёқлар қўлланди. Морфологик таҳлил микроскопия асосида амалга оширилиб, турли
патоморфологик ўзгаришлар комплекс баҳоланди.
Натижалар
Олинган натижаларга кўра, синовиал қаватда гиперплазия ва метаплазия белгилари,
микроциркулятор руслани васкуляризацияси, лимфоид ва плазматик ҳужайралар
инфильтрацияси аниқланди. Баъзи ҳолларда виллоз гипертрофия ва синовиал фиброз қайд
этилди. Сўғоқ тўқимасида коллаген толаларнинг тартибсиз тарқалиши, гиалин шишиши ва
хондроцитларнинг дистрофик ўзгаришлари кузатилди.
Хондроцитларнинг некробиотик ҳолатлари ва лакуналарнинг бўшаши энг кўп
учрайдиган белгилардир. Субхондрал суякда остеосклероз, кистоз қайта қурилиш,
остеофитлар ҳосил бўлиши ва суюк тўқимада резорбция белгилари қайд этилди.
Хулоса
Avgust, 2025-Yil
92
Посттравматик гонартрозда тизза бўғимидаги патоморфологик ўзгаришлар кўп
қиррали бўлиб, улар яллиғланиш-инфильтратив жараёнлар, дистрофик қайта қурилиш ва
склеротик ўзгаришлар билан характерланади. Морфологик таҳлил шуни кўрсатадики, ПТГА
фақат механик шикастланиш оқибати эмас, балки узоқ муддатли тўқима қайта қурилиши ва
микросиркулятор бузилишлар фонида ривожланадиган комплекс патологик ҳолатдир. Шу
боис патоморфологик кўрсаткичларнинг тизимли таҳлили касалликни эрта аниқлаш ва
мақсадли даво усулларини ишлаб чиқишда муҳим аҳамият касб этади.
Фойдаланилган адабиётлар
1.
Арипов А.Н., Каримов И.И. Ортопедия ва травматология асослари. – Тошкент: Фан,
2018. – 412 б.
2.
Dieppe P.A., Lohmander L.S. Pathogenesis and management of pain in osteoarthritis.
Lancet. 2005;365(9463):965–973.
3.
Martel-Pelletier J., Barr A.J., Cicuttini F.M., Conaghan P.G. Osteoarthritis. Nat Rev Dis
Primers. 2016;2:16072.
4.
Ходжиев Ш.М., Махкамов Н. Тизза бўғими артрозлари патоморфологияси. Тиббиёт
журнали, 2020; №3: 45–50.
5.
Goldring M.B., Goldring S.R. Osteoarthritis. J Cell Physiol. 2007;213(3):626–634.
6.
Левин О.С., Тюхтин В.А. Посттравматический гонартроз: патогенез и клинико-
морфологические особенности. Вестник травматологии и ортопедии. 2019; 2: 56–62.
7.
Loeser R.F., Collins J.A., Diekman B.O. Ageing and the pathogenesis of osteoarthritis. Nat
Rev Rheumatol. 2016;12(7):412–420.
8.
Халматов Б.Р., Юлдашев Х.Х. Клинико-морфологические изменения при
посттравматическом остеоартрозе коленного сустава. Журнал ортопедии, 2021; №4:
33–39.
