Aprel, 2025-Yil
164
ОШҚОЗОН ТЎҚИМАЛАРИДАГИ ПАТОМОРФОЛОГИК ЎЗГАРИШЛАРНИНГ
БАРИАТРИК РЕЗЕКЦИЯ НАТИЖАЛАРИГА ТАЪСИРИ
Акбаров Фаррух Сайдалиевич
Андижон давлат тиббиёт институти, PhD.
Маҳкамов Носиржон Жўраевич
Андижон давлат тиббиёт институти, т,ф,д, доцент.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15230791
Кириш
Ҳозирги кунда семизлик инсоният учун долзарб глобал муаммолардан бири бўлиб, у
нафақат турмуш сифатига, балки ҳаёт давомийлигига ҳам салбий таъсир кўрсатади.
Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти маълумотларига кўра, семизлик билан боғлиқ
касалликлар сони кескин ошиб бормоқда. Ушбу муаммони ҳал этишда турли консерватив ва
жарроҳлик усуллари қўлланилади. Улар орасида бариатрик жарроҳлик — яъни ошқозон
ҳажмини камайтиришга қаратилган жарроҳлик амалиётлари энг самарали усуллардан бири
сифатида тан олинган. Бироқ бариатрик амалиётларнинг самарадорлиги турлича бўлиши
мумкин. Баъзи беморларда кутилган натижаларга эришилмайди, ёки асоратлар юзага келади.
Бу ҳолат, жумладан, ошқозон тўқималаридаги патоморфологик ўзгаришлар билан
боғлиқ бўлиши мумкин. Ҳозиргача ушбу ўзгаришларнинг амалиёт самарадорлигига таъсири
етарлича ўрганилмаган. Шунинг учун патоморфологик таҳлилларни клиник қарор қабул
қилиш жараёнига жорий этиш муҳим аҳамият касб этади.
Муаммо долзарблиги
Бариатрик жарроҳлик амалиётлари стандарт алгоритмлар асосида бажарилади, лекин
беморларнинг морфологик ва функционал ҳолати, айниқса, ошқозон тўқималарининг
патоморфологияси етарлича ҳисобга олинмайди. Бу эса баъзида амалиётдан кейинги
асоратларнинг кўпайишига, натижанинг етарли даражада самарали бўлмаслигига олиб
келади.
Ҳар бир беморнинг тўқима ҳолатига қараб резекция тури ва ҳажмини аниқлаш,
индивидуал ёндашувни қўллаш имкониятини яратади. Шу боисдан, ушбу мавзудаги тадқиқот
ўз долзарблиги билан ажралиб туради.
Aprel, 2025-Yil
165
Тадқиқот мақсади
Ошқозон тўқималаридаги патоморфологик ўзгаришларни аниқлаш ва уларнинг
бариатрик резекция натижаларига қандай таъсир кўрсатишини баҳолаш орқали резекция
ҳажмини оптималлаштириш ва индивидуал жарроҳлик стратегиясини ишлаб чиқиш.
Материал ва текшириш усуллари
Тадқиқотда Республика патологик анатомия марказидаги метаболик синдром орқали
олинган 5 йиллик биопсия ва аутопсия материаллари ўрганилади. Амалиёт вақтида ва ундан
сўнг олинган ошқозон тўқималари патоморфологик таҳлилга юборилди тадқиқотда бир нечта
асосий усуллардан фойдаланилди жумладан гистологик таҳлил орқали тўқималарда
яллиғланиш атрофия фиброз ва микроциркулятор ўзгаришлар баҳоланди иммуногистохимик
таҳлил воситасида энтероэндокрин ҳужайралар сони ва фаоллиги аниқланди шунингдек
клиник таҳлиллар асосида беморларнинг вазн йўқотиш динамикаси амалиётдан кейинги
асоратлар сони ҳамда метаболик кўрсаткичлар глюкоза липидлар АИЖ ва бошқалар 6 ва 12
ойдан сўнг баҳоланди.
Натижалар
Текширув натижаларига кўра, ошқозон тўқималарида кучли фиброз ва яллиғланиш
белгилари мавжуд бўлган беморларда sleeve gastrectomy амалиёти кам самара берди, вазн
йўқотиш жараёни секин кечди ва метаболик кўрсаткичлар кеч тикланди. Бундай ҳолатларда
Roux-en-Y gastric bypass амалиёти анча юқори метаболик натижаларни таъминлади, хусусан,
глюкоза ва липид мувозанати тезроқ тикланди.
Энтероэндокрин ҳужайралар сони камайган беморларда эса инсулин қаршилиги узоқ
давом этди, бу эса эндокрин функциялар тикланишига тўсқинлик қилди. Патоморфологик
ҳолатларни ҳисобга олган ҳолда резекция турини танлаш орқали амалиётдан кейинги
асоратлар сони 25 фоизга камайди, индивидуал ёндашув эса умумий терапевтик
самарадорликни 30 фоизга оширишга ёрдам берди.
Хулоса
Ошқозон тўқималаридаги патоморфологик ўзгаришлар бариатрик резекция
натижаларига сезиларли даражада таъсир қилади. Резекция тури ва ҳажмини танлашда
патоморфологик кўрсаткичлар ҳисобга олиниши лозим. Бу индивидуал ёндашувни
таъминлаб, амалиёт самарадорлигини оширади ва асоратлар хавфини камайтиради.
Aprel, 2025-Yil
166
REFERENCES
1.
Angrisani L, Santonicola A, Iovino P, et al. Bariatric Surgery Worldwide 2018.
Obes Surg.
2019.
2.
Csendes A, Smok G, Burgos AM. Histological changes of the gastric mucosa in obese
patients undergoing bariatric surgery.
Obes Surg.
2006.
3.
Dixon JB, Zimmet P, Alberti KG, Rubino F. Bariatric surgery: an IDF statement for obese
Type 2 diabetes.
Diabet Med.
2011.
4.
Кабиров Б.Х. ва бошқалар. Бариатрик жарроҳликнинг клиник асослари. – Тошкент:
Илм, 2022.
