2024
SEPTEMBER
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 1
|
ISSUE 7
67
ŞAIR ACINIYAZ VE ONUN AYDINLANMA YOLU
Omarova Anar
Karakalpakistan Cumhuriyeti.
https://doi.org/10.5281/zenodo.13856510
Soyut. Makalede, kamusal sanat ve eğitimin teorik ve uygulamalı bilimle yakından
bağlantılı olduğunu fark eden Aciniyaz şair'in şiirleri incelenmiş ve eğitimin sanat olduğu, sanatın
bilgiyi geliştirdiği, birbirini tamamladığı ve nitelik kazandığı tespit edilmiştir.
Anahtar kelimeler: Eğitim, bilim biçimleri, uygulama, bilgi, bilimsel anlayış, zeki.
Bilimi esas alan insan, dünyadaki tüm canlı ve cansız şeyleri, insan oğlunun doğa ve toplum
hakkındaki düşünce süreçlerini yeni kavramlarla geliştirip uygulamaya koymaktadır. Aciniyaz
böyle bir anlayışa sahiptir ve insanın etrafındaki dünyayı, dünyanın sırlarını, içindeki tüm
canlıların yaşam koşullarını öğrenmesini ve bunu insanların başarısı için kullanmasını
amaçlamaktadır.
Şair, bilgini halk arasında yaydı ve birçok okul ve medrese açılması gerektiğine dikkat
çekti. Bu bakış açısına göre Hive medresesinden mezun olduktan sonra Moynak'taki köyünde bir
ilkokul kurdu.
Şair, gençlerin çocukluktan itibaren eğitimli ve zeki olmaya çabalamaları halinde gelecekte
entelektüel açıdan olgun insanlar olacaklarını söyledi.
Aciniyaz, bir okul öğretmeni olarak mesleğinde gençlerin çeşitli konuların anlaşılmasını
sağlamak için tüm yeteneklerini denemiş ve kullanmıştır, "Haryana bilimi anlattı" [2:106].
Düşünüre göre her öğretmen öğrendiğini öğrencilerine öğretmelidir. Bu amaçla ülkenin
domla, ulema ve okul öğretmenlerine şöyle dedi: "Eğer molla olursanız biliminizi boşa
harcamayın"[2:134], her öğretmen bilgisini uygulamaya koymalı ve gençlere öğretmelidir ve bu
konuda ustalaşmaya çalışarak öğrencilerin bunu hayatlarında uygulamaları ve geliştirmeye
çalışmaları gerektiğini söyledi.
Şair, bilgin-öğretmenleri, halkı eğiten, onların iç manevi dünyasına ışık ve hikmet veren
profesyoneller olarak görmüş, ülkemizdeki çok sayıda danışman ve bilgin hocaya saygı
göstermiştir. Halkın karanlıkta kalmasının sebebinin eğitim okulları ve öğretmenlerinin olmayışı
olduğunu dikkate alan gençler, bu okullarda yeterli sayıda okul ve öğretmenin olup olmadığı
konusunda ülke işleriyle ilgili endişelerini dile getirdi. Sebebi ise Şair'ın Kazak ülkesine gittiğinde,
yönettiği ve geliştirdiği okulda gençlere ders veren öğretmen eksikliğinden özellikle üzüntü
2024
SEPTEMBER
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 1
|
ISSUE 7
68
duymasıydı. Şair bu durumları "Göründü" ekinde şöyle yazmıştı: "Anlamsız, eğitimsiz nesillerim
gördü, gördü"[4].
Aciniyaz, toplumdaki eğitimin, bilginin ve bilimin öneminin anlaşılması için "Yürsenler"
adlı eserinde bilim okumanın gerekliliğini, her insan için yarattığı eğitim ve öğretimi yaratan
Allah'ın görevlerinden biri olarak tanımlamıştır. Şair bu görüşlerin daha anlamlı bir anlatımına
"Göründü" adlı bestesinde ulaşmıştır. "İhtiyaç" ekinde "Konumu al, camiden çıkmayacaksın"
[2:86] yazarak, herkesin desteklenmesi ve eğitimde milletin zaferinin sağlanması gerektiği fikrini
gündeme getirdi. Okullarda ve camilerde eğitim görmesi ve okuma yazma bilmesi gereken kişi.
Şair, şiirin "Şergazi Han'dan bir ricada bulundum" diye başladığını, Harezm'de okuyan
öğrencilere "medrese ekmeği" ağır gelse de, bilim okumanın sevincinin bu günlerde yedikleri
ekmek olduğunu sözlerine ekledi. Öğrenme ve eğitim "şekerden daha tatlıydı" [5].
Özellikle aile içi zorluklardan dolayı bilim ve sanatla ilgilenmeyen gençlerin davranışlarını
kötülük olarak değerlendirip, durum ne kadar zor olursa olsun, sanat ve bilim öğrenmekten
vazgeçmemek, eğitim almak niyetinde olan her insanın. "Bir şeyi yapmak isterse amacına
ulaşır"[1:129] diyerek gençleri her zaman bilim aramaya teşvik etti.
Şair, halktaki sanat ve bilginin birbiriyle yakından ilişkili teorik ve pratik bilim biçimleri
olduğunu anlamış, bilginin sanat olduğunu, sanatın bilgiyi mükemmelleştirdiğini, birbirini
tamamladığını, nitelik kazandığını vurgulamıştır. "Megzer" adlı şiirinde: "Kimse merhamet etmez,
Sanat bilim bahçesidir" [1:122] bu çift, bu çiftin halk ve toplum için büyük bir hasat bahçesi
olacağı konusunda uyarıda bulunur. Bilgin şair, yarattığı zamanları överken, toplumdaki tüm
insanların dürüst ve insancıl olmasına özellikle dikkat etmiş ve aydınlatıcı eserlerini halk arasında
yaygınlaştırmıştır.
Özellikle, gerçek pedagoglar dünyevi konuları özellikle gerekli olarak değerlendirirler,
toplumun manevi ve maddi yolları, dünyevi uygulamalı bilimlerin incelenmesi sonucunda insan
yaşamına hakim olunur. En azından insanlık için "Dünya bilimin mutluluk tap"[3] - ("Demişler")
yaratılmış ve insan toplumunu mutlu bir hayata yönlendirecek olanın yalnızca bilimin yarattığı
nimetler olduğu düşünülmüştür. Düşünür, toplumun gelişmesini ve ilerlemesini motive eden
faktörlerden birinin el ve beden bilimi olduğunu açıklamış, insanlığın gelişmesinin ve devletin
refahının bu bilim türlerinin gelişmişlik düzeyine bağlı olduğuna karar vermiştir.
Aciniyaz gençlere sadece İslam'ın içeriğini değil, diğer dinleri de öğretti. Ikinci bilimin
daha iyi anlaşılmasına yardımcı olduğu, bu amaçla Hıristiyan dininin ilkelerini tanımanın, bütün
dinlerin insanlara faydalı olduğu, birbirini güçlendirdiği, insanların dost ve dost olduğu.
2024
SEPTEMBER
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 1
|
ISSUE 7
69
İnsanlığı öğretmesi ve diğer dinlere ve peygamberlerine saygı duyması gerektiği
konusunda uyardı. Böylece konuşmacı, bir dinin başka bir dine karşı çıkmaması gerektiğini, bu
tür davranışların yanlış olduğunu, karşılıklı saygı temelinde yapılması gerektiğini, sadece İslam'ın
değil, dini değerlerin de bilincinde olunması gerektiğini ifade etti. Öğretileri açıklıyor. Diğer
halkların dünya hakkındaki bilgilerini, bilimsel anlayışı ve insanlık olarak kabul edilenleri
derinleştirir.
REFERENCES
1.
Aciniyaz. Seçilmiş eserler. Nokis. KKMB. 1960. 180 sayfa.
2.
Aciniyaz. Seçilmiş eserler. Nokis. "Karakalpakstan", 1975. 252 sayfa.
3.
Aciniyaz. Demişler. // Gaz. Karakalpakstanlı gençler. 1997. 9 Ekim.
4.
Ö.Alevov. Aciniyaz eğitim hakkında. Bilimsel-metodik koleksiyon. Nokis
"Karakalpakstan'dan" 1976. 191. 5. "Sovyet Karakalpakstany" gazetesi. 1969. 30 Ağustos
