1860
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
NANIZM
Rajabova Dildora
Osiyo xalqaro universiteti o`qituvchisi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15292289
Annotatsiya. O`sishning buzilish kasalliklari bir necha guruh patologiyalarni o`z ichiga
oladi. Shulardan muhim bir tur kasallik nanizm, dunyo aholisining taxminan 0.005% dan 0.02%
gacha (ya'ni 5 dan 20 nafargacha har 100,000 kishiga) odam nanizm bilan yashaydi. Bu juda
kam uchraydigan holat hisoblanadi.
Kalit so`zlar: nanizm, gipofiz bezi, ayrisimon bez, suyak, mushak, qalqonsimon bez.
НАНИЗМ
Аннотация. Нарушения роста включают несколько групп патологий. Одним из
важнейших видов этого заболевания является нанизм, примерно от 0,005% до 0,02%
населения мира (т.е. от 5 до 20 человек на 100 000 человек) живут с нанизмом. Это очень
редкое заболевание.
Ключевые слова: нанизм, гипофиз, щитовидная железа, кость, мышца,
щитовидная железа.
NANISM
Abstract. Growth disorders include several groups of pathologies. One of the most
important types of this disease is nanism, approximately 0.005% to 0.02% of the world's
population (i.e. from 5 to 20 people per 100,000 people) live with nanism. This is a very rare
condition.
Keywords: nanism, pituitary gland, thyroid gland, bone, muscle, thyroid gland.
Nanizm – grekcha nanos so‘zidan olingan bo‘lib, pakana degan ma’noni anglatadi. STG
ning absolyut yoki nisbiy yetishmovchiligi natijasida skelet, organ va to‘qimalarning o‘sishdan
orqada qolishi bilan xarakterlanadi. erkaklarda 130 smdan ayollarda esa 120 smdan past bo‘lsa
nanizm deb diagnoz qo‘yiladi. Nanizm mustakil kasallik bo‘lishi mumkin yoki bir qancha
endokrin va noendokrin kasalliklarda simptom bo‘lib, kelishi mumkin.
TASNIFI:
Nanizmning ikki xil formasi tafovut qilinadi:
1. Proporsional tana tuzilishining buzilishi bilan kechadigan nanizm
•
Gipofizar nanizm
•
Tireogenli (miksedematoz) nanizm
•
Buyrak usti bezi kasalliklaridan keyin kelib chiqqan (adrenogenital) nanizm
•
Ayrisimon bez kasalliklaridan keyin kelib chiqqan nanizm
•
Ekzogen ta’sirlar natijasida kelib chiqqan yoki alimentar nanizm
1861
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
2. Noorporsional tana tuzilishining buzilishi bilan kechadigan nanim
•
Raxitik nanizm
•
Xonrodistrofik nanizm
•
Tug‘ma suyak mo‘rtligi natijasida kelib chiqqan nanizm
GIPOFIZAR NANIZM
Gipofizar nanizmbu-somatotrop gormonining absolyut yoki nisbiy yetishmovchiligi
natijasida skelet, organ va to‘qimalarning o‘sishdan orqada qolishi bilan xarakterlanadi.
Somatotorop gormon- somatotropin adenogipofiz atsidofil (eozinofil) hujayralari
tomonidan ishlab chiqariladi. U polipeptid bo‘lib, 191 ta aminokislota qoldig‘idan tashkil topadi,
molekular massasi 22 000 D.
Somatotropin organizmda quyidagi vazifalarni bajaradi;
1. Suyak, mushak, tog‘ay, jigar va boshqa ichki organlarda oqsil sintezini kuchaytiradi
(anabolik effekt).
2. Yog‘lar almashinuviga ikki fazali ta’sir ko‘rsatadi: 30-40 minut davomida lipogenezni
stimullaydi, keyinchalik lipolitik effekti ustunlik qilib, qonda erkin yog‘ kislotalari miqdori
oshadi.
3. Epifizar tog‘ay sintezini stimullab, naysimon suyaklarning uzunasiga o‘sishini
ta’minlaydi.
4. Uglevod almashinuviga qisqa muddatli (30-40 minut davomida) insulinsimon ta’sir
qiladi-yog‘ hujayralari tomonidan glyukoza utilizatsiyasi oshib, qonda qand miqdori pasayadi.
STG surunkali oshganda yog‘ va mushak to‘qimalari tomonidan glyukozani o‘zlashtirish
pasayadi, jigarda glyukoneogenez kuchayadi, qonda qand miqdori oshadi.
Birinchi marta A. Paltauf yozib qoldirgan adabiyotga birinchi bo‘lib Ganzeman kiritgan.
ETIOLOGIYASI:
•
Genetik
•
Gipotalamo- gipofizar tizim o‘smalari
•
O‘tkir infeksion kasalliklar (pnevmoniya ,gripp ,angina va boshqalar)
•
Bosh miya travmalari
•
Surunkali infeksiyalar (tuberkulyoz, sifilis va boshqalar)
•
Irsiy faktorlar (ota-onasi yoki qarindoshlarida pakanalikning bo‘lishi alkogolizm)
•
Alimentar (ovqatda vitamin va oqsillar yetishmovchiligi)
•
Ekzogen (noqulay tashqi sharoit)
PATOGЕNЕZ:
Genetik nanizmda ota-onadan bolaga autosom-retsessiv belgilar
xromosom yo‘l orqali o‘tadi.
1862
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
Patogenezining asosida STG ning absolyut yoki nisbiy yetishmovchiligi yotadi. STG
ning absolyut yetishmovchiligi adenogipofizdan ishlab chiqariladigan somatotrop gormonining
kam ishlab chiqarilishi yoki umuman ishlab chiqarilmasligi bilan xarakterlanadi. Buning
natijasida gonadotrop gormon kam hollarda tireotrop gormon va juda ham kam hollarda
adrenokortikotrop gormonining kam ishlab chiqarilishi yuzaga keladi va sh u gormonlarga
tegishli bo‘lgan periferik bezlar faoliyatini susaytiradi . Bu esa o‘sishni yana susaytiradi (chunki
bu bezlar va gormonlar ham o‘sishga qisman ishtirok etadi) va bu nanizmning «pangipopituitar
formasi deyiladi. Ayrim hollarda nisbiy yetishmovchilik ya’ni o‘sish gormoni qonda normal
lekin uning biologik aktivligi past yoki periferik to‘qimalardagi STG retseptorlari faoliyatining
pasayishi natijasida ham kelib chikadi. Periferik to‘qimalardagi STG retseptorlari faoliyatining
pasayishi somatomedinlarning yetishmovchiligi bilan bog‘liq. Somatomedinlar qon zardobida
bo‘lib ular STGning o‘sish aktivligini yaxshilaydi va sulfatlarning tog‘ayga birikishini oshiradi.
KLINIKASI:
Genetik nanizmda tana tuzilishi proporsional.Teri och pushti rangda,
ayrim hollarda sariq, burmali, ba’zan quruq, mushak sistemasi va teri osti yog‘ qavati kam
rivojlangan. Ba’zan qorin sut bezlari, peshona va sonlarda yog‘ning o‘tirib qolishi natijasida
semizlik yuzaga keladi. ”Qo‘g‘irchoq yuzi” simptomi xarakterli. Skelet rivojlanishi pasport
yoshidan orqada. Ichki organlar kichraygan-mikrosomiya (splanxnomikriya, mikrosomiya), lekin
ularning funksiyasi saqlab qolingan. Pangipopituitar formasi gipotoniya va bradikardiyaga moyil
bo‘ladi. Jinsiy sistema rivojlanmagan, jinsiy organlar o‘lchamlari yoshligida qanday o‘lchamda
bo‘lsa butun umri davomida shu o‘lchamda qoladi. Ba’zan erkaklarda kriptorxizm, ayollarda
hayzning bo‘lmasligi kuzatiladi. Ikkilamchi jinsiy belgilar va jinsiy moyillik bo‘lmaydi.
Gipofizar nanizmda intellekt saqlangan, bosh miya organik jarohatlanishlarida (o‘sma
gidrotsefaliya) bosh miya belgilari: intellektning pasayishi, ba’zan qandsiz diabet rivojlanadi.
Agar o‘sma ko‘ruv nervini qisib qo‘ysa ko‘rish pasayadi.
LABORATOR O‘ZGARISHLAR
: Qon zardobida STG kamaygan. Ishqoriy fosfotaza
aktivligi va noorganik fosfor miqdori kamaygan. Pangipopituitar formasida limfotsitoz,
giperxolesterinemiya, gipoglikemiya kuzatiladi. Plazma oqsili bilan bog‘langan yod miqdori
kamaygan. Siydik bilan chiqadigan 17-KS, 17-OKS va estrogenlar mikdori kamaygan.
Qalqonsimon bezning yodni radioaktiv yutinishi kamaygan.
DIFFЕRENSIAL- DIAGNOSTIKASI:
1)
Tireogenli nanizm bilan - bunda intellekt pasaygan, gipoterioz belgilari: behollik,
qabziyat, terining qurukligi, qalqonsimon bezning radioaktiv yodni yutinishining pasayganligi
kuzatiladi.
1863
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
2)
2) Xonrodistrofiya bilan - bunda o‘sishning to‘xtashi noproporsional, jinsiy organlar
rivojlanishi va funksiyasi normal. Bemorning tashqi ko‘rinishi: boshi katta, peshona va chakka
qismlari rivojlangan, muchalar qisqargan, oyoqlar qiyshaygan, dumbalar tashqariga chiqqan.
3) Shereshevskiy -Terner sindromi bilan- bunda bo‘yin terisi burmasi kuzatilib, bu
burma boshdan yelkaga qarab boradi, quloq suprasi pastda joylashgan, ichki organlar tug‘ma
deffekti (aorta bo‘yinchasi stenozi va b), skeletdagi o‘zgarishlar (sindaktiliya, Madelung
tipidagi bilak-panja bo‘g‘imining deformatsiyasi, metakarpal va metatarzal suyaklar va
falangalarning qisqarishi), manfiy jinsiy xromatin, kariotip 45X
4) Daun kasalligi bilan- bunda o‘sishning to‘xtashi aqliy zaiflik bilan birga kechadi.
Bemorlarning tashqi ko‘rinishi: ko‘zlari g‘ilay, yuzning sababsiz quvonchli ko‘rinishi, tili
katta og‘zidan chiqib turadi. Skelet rivojlanishining pasport yoshidan orqada qolishi gipofizar
nanizmdek yaqqol ifodalanmagan, jinsiy rivojlanish kechikmagan yoki ozgina kechiqqan
5) Somatogen distrofiya bilan- anamnezida: ochlik, moddalar almashinuvining surunkali
buzilishi va ichki organlarning surunkali kasalliklari; klinikasida: anemizatsiya, oriqlash, buyrak,
yurak, o‘pka, ovqat hazm qilish sistemasi kasalliklari simptomlari.
6) Lorens-Mun-Bidl sindromi bilan - bunda past bo‘ylilik aqliy zaiflik, semizlik,
polidaktiliya, pigmentli retinit bilan birga kechadi.
PROFILAKTIKASI:
1)
Homilador ayollarda infeksion kasalliklarning oldini olish
2)
2) Homilador ayollarda fizik zo‘riqishlarning oldini olish
3)
2) Homilador ayollarda psixik zo‘riqishlarning oldini olish
4)
4) Chaqaloqlarda tug‘ruq paytidagi bosh miya travmalarining oldini olish
5)
5) Homilador ayollarda yaxshi sotsial-gigiyenik sharoit yaratib berish
6)
6) Homilador ayollarda to‘laqonli ovqatlanishni ta’minlash.
REFERENCES
1.
Namozov,
E.
(2024).
KЛИНИКО-МОРФОЛОГИЧЕСКИЕ
ФОРМЫ РАКА
МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ.
Modern Science and Research
,
3
(12), 911-914.
2.
Namozov, E. (2024). OПУХОЛИ ПОЧЕК.
Modern Science and Research
,
3
(11), 884-
886.
3.
Namozov, E. (2024). PRECANCEROUS DISEASES OF THE STOMACH.
Modern
Science and Research
,
3
(10), 506-508.
4.
Namozov, E. (2025). CLINICAL COURSE AND METHODS OF TREATMENT OF
MALIGNANT TUMOR OF THE SIGMOID COLON.
Modern Science and
Research
,
4
(1), 651-655.
1864
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
5.
Jo’rayeva, G. (2024). COMBINATION OF DIABETES AND METABOLIC
SYNDROME.
Modern Science and Research
,
3
(12), 691-696.
6.
Jo’rayeva, G. (2025). RISK FACTORS FOR THE DEVELOPMENT OF
CLIMACTERIC
DISORDERS
IN
WOMEN
WITH
THE
METABOLIC
SYNDROME.
Modern Science and Research
,
4
(1), 1090-1092.
7.
Нарзулаева, У. Р., Самиева, Г. У., & Насирова, Ш. Ш. (2021). ИССИҚ ИҚЛИМДА
КЕЧУВЧИ ГИПЕРТОНИЯ КАСАЛЛИГИНИНГ БОШЛАНҒИЧ БОСҚИЧЛАРИДА
ГЕМОРЕОЛОГИК БУЗИЛИШЛАР. ЖУРНАЛ БИОМЕДИЦИНЫ И ПРАКТИКИ,
6(1).
8.
Нарзулаева, У., Самиева, Г., Лапасова, З., & Таирова, С. (2023). Значение диеты в
лечении артериальной гипертензии . Журнал биомедицины и практики, 1(3/2), 111–
https://doi.org/10.26739/2181-9300-2021-3-98
9.
Narzulaeva Umida Rakhmatulloevna, Samieva Gulnoza Utkurovna, & Ismatova Marguba
Shaukatovna (2020). SPECIFICITY OF THE CLINICAL COURSE OF THE INITIAL
STAGES OF HYPERTENSION IN ARID ZONES OF UZBEKISTAN AND NON-
DRUG APPROACHES TO TREATMENT. Кронос, (4 (43)), 15-17.
10.
Umida Raxmatulloevna Narzulaeva, & Mohigul Abdurasulovna Bekkulova (2023).
Arterial gipertenziya etiologiyasida dislipidemiyaning xavf omili sifatidagi roli. Science
and Education, 4 (2), 415-419.
11.
Narzulaeva, U. R., & Samieva, G. U. (2021). Nasirova ShSh. Hemoreological Disorders
in The Early Stages Of Hypertension In Hot Climates. Journal of Biomedicine and
Practice, 6(1), 221-225.
12.
Dilsora Nuriddinovna Juraeva, Umida Rakhmatulloevna Narzulaeva, & Kurbonova
Gulbahor Aslamovna. (2022). GENDER DIFFERENCES IN THE PARACLINICAL
FEATURES OF THE COURSE OF TRIGEMINAL NEURALGIA. World Bulletin of
Public
Health,
8,
186-190.
Retrieved
from
https://www.scholarexpress.net/index.php/wbph/article/view/751
13.
Нарзуллаева, У. Р., Самиева, Г. У., & Пардаева, З. С. (2020). Pathogenetic aspects of
verified risk factors such as arterial hypertension and dyslipidemia in the development of
chronic heart failure. American Journal of Medicine and Medical Sciences, 10(10), 776-
779.
14.
Жураева, Д. Н., & Нарзулаева, У. Р. (2020). Эркак ва аёлларда уч шохли нерв
невралгияси кечишининг параклиник хусусиятлари. ЖУРНАЛ НЕВРОЛОГИИ И
НЕЙРОХИРУРГИЧЕСКИХ ИССЛЕДОВАНИЙ, 1(1).
1865
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
15.
Narzulyeva, U., & Ismoilova, N. (2023). DETECTION OF EATING BEHAVIOR
DISORDERS IN STUDENTS BEFORE THE EXAM USING THE DEBQ
QUESTIONNAIRE. Наука и инновация, 1(15), 112-114.
16.
Narzulaeva, U. (2023). PATHOGENETIC MECHANISMS OF MICROCIRCULATION
DISORDERS. International Bulletin of Medical Sciences and Clinical Research, 3(10),
https://researchcitations.com/index.php/ibmscr/article/view/2811
17.
Narzulaeva Umida Rakhmatulloevna and Rakhmatova Fotima Ulugbekovna,
“PATHOGENETIC MECHANISMS OF DISORDERS IN THE HEMOSTASIS
SYSTEM OBSERVED IN PATIENTS INFECTED WITH COVID-19”, IEJRD -
International Multidisciplinary Journal, vol. 7, no. ICMEI, p. 3, Feb. 2023.
18.
Narzulaeva, U. (2023). PATHOGENETIC SIGNIFICANCE OF HYPERLIPIDEMIA IN
THE CLINICAL COURSE OF ARTERIAL HYPERTENSION. International Bulletin of
Medical Sciences and Clinical Research, 3(11), 86-91.
19.
Narzulaeva, U. (2023). PATHOGENETIC SIGNIFICANCE OF HYPERLIPIDEMIA IN
THE CLINICAL COURSE OF ARTERIAL HYPERTENSION. International Bulletin of
Medical Sciences and Clinical Research, 3(11), 86-91.
20.
Нарзуллаева, У., Самиева, Г., & Пардаева, З. (2022). ПАТОФИЗИОЛОГИЯ
РЕПЕРФУЗИОННОГО ПОВРЕЖДЕНИЯ МИОКАРДА. Журнал вестник врача,
https://doi.org/10.38095/2181-466X-2020942-154-157
21.
Самиева, Г., Нарзулаева, У., & Самиев, У. (2023). Течение артериальной
гипертензии у жителей засушливого региона. Каталог монографий, 1(1), 1–108.
https://inlibrary.uz/index.php/monographs/article/view/27456
22.
Oripova, O. O., Samieva, G. U., Xamidova, F. M., & Narzulaeva, U. R. (2020).
Sostoyanie plotnosti raspredeleniya limfoidnyx kletok slisistoy obolochki gortani va
proyavleniya mestno immuna pri xroncheskom laringite (tahlil seksionnogo material).
Akademiya, (4 (55)), 83-86.
23.
Rakhmatulloevna, N. U., & Abdurasulovna, B. M. (2022). GEMOREOLOGIK
BUZILISHLАR
VА
ERITROTSITLАR
АGREGАTSION
XOSSАLАRI
OʼZGАRISHINING
PАTOGENETIK
MEXАNIZMLАRI.
JOURNAL
OF
BIOMEDICINE AND PRACTICE, 7(6).
24.
Narzulaeva, U. (2023). PATHOGENETIC SIGNIFICANCE OF HYPERLIPIDEMIA IN
THE CLINICAL COURSE OF ARTERIAL HYPERTENSION. International Bulletin of
Medical Sciences and Clinical Research, 3(11), 86-91.
1866
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
25.
Нарзуллаева, У., Самиева, Г., & Пардаева, З. (2022). ПАТОФИЗИОЛОГИЯ
РЕПЕРФУЗИОННОГО ПОВРЕЖДЕНИЯ МИОКАРДА. Журнал вестник врача,
https://doi.org/10.38095/2181-466X-2020942-154-157
26.
Самиева, Г., Нарзулаева, У., & Самиев, У. (2023). Течение артериальной
гипертензии у жителей засушливого региона. Каталог монографий, 1(1), 1–108.
https://inlibrary.uz/index.php/monographs/article/view/27456
27.
Oripova, O. O., Samieva, G. U., Xamidova, F. M., & Narzulaeva, U. R. (2020).
Sostoyanie plotnosti raspredeleniya limfoidnyx kletok slisistoy obolochki gortani va
proyavleniya mestno immuna pri xroncheskom laringite (tahlil seksionnogo material).
Akademiya, (4 (55)), 83-86.
28.
Rakhmatulloevna, N. U., & Abdurasulovna, B. M. (2022). GEMOREOLOGIK
BUZILISHLАR
VА
ERITROTSITLАR
АGREGАTSION
XOSSАLАRI
OʼZGАRISHINING
PАTOGENETIK
MEXАNIZMLАRI.
JOURNAL
OF
BIOMEDICINE AND PRACTICE, 7(6).
29.
Khayitova, M. Z. (2024). Modern views on the Causes and Treatment of Caries of
Temporary Teeth in Young Children.
International Journal of Alternative and
Contemporary Therapy
,
2
(9), 123-127.
30.
Khayitova, M. D. (2024). Morphological Features of Bottle (Circular) Caries.
American
Journal of Bioscience and Clinical Integrity
,
1
(10), 117-124.
31.
Dzhuraevna, K. M. (2024). Features of Caries Morbidity in Preschool Children.
Research
Journal of Trauma and Disability Studies
,
3
(3), 300-305.
32.
Hayitova, M., & Taylakova, D. (2023). DENTAL CARIES IS A DISEASE OF
CIVILIZATION.
Центральноазиатский журнал образования и инноваций
,
2
(8), 61-
66.
33.
Джураевна, К. М. (2024). Клинико-морфологические аспекты трещин на задних
зубах у взрослых.
Научный журнал травматологии и инвалидности
,
3
(5), 429-432.
34.
Dzhuraevna, K. M. (2024). Prevalence and Course of Dental Diseases Among Younger
Patients.
Research Journal of Trauma and Disability Studies
,
3
(5), 433-436.
35.
Хайитова, М. Д. (2023). Особенности Возникновение И Течение Кариеса
Зубов.
Research Journal of Trauma and Disability Studies
,
2
(12), 356-363.
36.
Хайитова, М., & Тайлакова, Д. (2023). ВЗГЛЯД СТОМОТОЛОГА НА ГИГЕНУ
ПОЛОСТИ РТА У ДЕТЕЙ.
Инновационные исследования в современном мире:
теория и практика
,
2
(23), 58-59.
1867
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
37.
Хайитова, М. Д. (2023). РАСПРОСТРАНЕННОСТЬ И РАСПРЕДЕЛЕНИЕ
ТРЕЩИН НА ЗАДНИХ ЗУБАХ СРЕДИ ВЗРОСЛЫХ ПАЦИЕНТОВ (ОБЗОР
ЛИТЕРАТУРЫ).
Лучшие интеллектуальные исследования
,
12
(1), 186-195.
38.
Dzhuraevna, K. M. (2024). Clinical and Morphological Aspects of Cracks on The Back
Teeth in Adults.
Research Journal of Trauma and Disability Studies
,
3
(5), 429-432.
39.
Dzhuraevna, K. M. (2023). THE FREQUENCY OF DENTAL DISEASES IN
CHILDREN
(LITERATURE
REVIEW).
Лучшие
интеллектуальные
исследования
,
12
(1), 159-168.
40.
Dzhuraevna, K. M. (2023). FEATURES OF THE OCCURRENCE OF DENTAL
DISEASES IN CHILDREN.
Лучшие интеллектуальные исследования
,
12
(1), 178-185.
41.
Khayitova, M. (2025). GUIDELINES FOR DENTAL EMERGENCIES DURING A
PANDEMIC.
Modern Science and Research
,
4
(1), 827-835.
42.
Хаитова, М. (2025). СТОМАТОЛОГИК КАСАЛЛИКЛАР ПРОФИЛАКТИКАСИДА
ФТОР САКЛОВЧИ БИРИКМАЛАРНИНГ АХАМИЯТИ.
Современная наука и
исследования
,
4
(2), 1055–1065.
43.
Тошбеков Б. и Хаитова М. (2025). ТИШ КАРИЕСИ ПРОФИЛАКТИКАСИНИНГ
ИНСОН
ОРГАНИЗМИДАГИ
АХАМИЯТИ.
Современная
наука
и
исследования
,
4
(2), 591–594.
44.
Ravshanovna, X. L. "MINIMALLY INVASIVE METHODS OF TREATMENT OF
DENTAL CARIES IN ADULTS."
ONLINE-CONFERENCES" PLATFORM
. 2021.
45.
Ахмедова М., Кузиева М., Халилова Л. СОСТОЯНИЕ АЛЬВЕОЛЯРНОГО
ОТРОСТКА И ПЕРИОСТА ПРИ ИСПОЛЬЗОВАНИИ СЪЕМНЫХ ПРОТЕЗОВ
//Modern Science and Research. – 2025. – Т. 4. – №. 1. – С. 301-310.
46.
Khalilova L. GLASS IONOMER CEMENTS USED IN DENTISTRY //Modern Science
and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. – С. 443-450.
47.
Кузиева М., Axмедова М., Халилова Л. СОВРЕМЕННЫЕ АСПЕКТЫ ВЫБОРА
МАТЕРИАЛА
ДЛЯ
ОРТОПЕДИЧЕСКОГО
ЛЕЧЕНИЯ
БОЛЬНЫХ,
НУЖДАЮЩИХСЯ В ПРОТЕЗИРОВАНИИ ЗУБОВ //Modern Science and Research.
– 2025. – Т. 4. – №. 1. – С. 322-333.
48.
Кузиева М., Ахмедова М., Халилова Л. ГАЛЬВАНОЗ И МЕТОДЫ ЕГО
ДИАГНОСТИКИ В КЛИНИКЕ ОРТОПЕДИЧЕСКОЙ СТОМАТОЛОГИИ //Modern
Science and Research. – 2025. – Т. 4. – №. 2. – С. 203-212.
49.
Халилова Л., Axмедова М., Кузиева М. ОСНОВНЫЕ АСПЕКТЫ ПРИ
ДИАГНОСТИКИ КАРИЕСА //Modern Science and Research. – 2025. – Т. 4. – №. 1. –
С. 697-706.
1868
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
50.
Khalilova L. MAIN ASPECTS IN CARIES DIAGNOSIS //Modern Science and
Research. – 2025. – Т. 4. – №. 1. – С. 707-715.
51.
Khalilova L. THE ADVANTAGES OF COFFERDAMS TODAY AND THE
IMPORTANCE OF LEVEL 4 INSULATION //Modern Science and Research. – 2025. –
Т. 4. – №. 3. – С. 676-685.
52.
Халилова Л., Кузиева М., Ахмедова М. ЗАБОЛЕВАНИЯ ВИСОЧНО-
НИЖНЕЧЕЛЮСТНОГО СУСТАВА И ЛУЧЕВОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ СУСТАВА
ПРИ РАЗЛИЧНЫХ ЗАБОЛЕВАНИЯХ ДАННОГО СУСТАВА //Modern Science and
Research. – 2025. – Т. 4. – №. 2. – С. 1208-1219.
53.
Khalilova L. CORRECT DIAGNOSIS OF PERIODONTAL DISEASES AND
DETERMINING THE COMPETENCE OF DENTISTS IN PERIODONTAL
DISEASES //Modern Science and Research. – 2025. – Т. 4. – №. 2. – С. 1199-1207.
