Authors

  • Dildora Rajabova

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.science-research.81490

Keywords:

nanizm gipofiz bezi ayrisimon bez suyak mushak qalqonsimon bez.

Abstract

O`sishning buzilish kasalliklari bir necha guruh patologiyalarni o`z ichiga oladi. Shulardan muhim bir tur kasallik nanizm, dunyo aholisining taxminan 0.005% dan 0.02% gacha (ya'ni 5 dan 20 nafargacha har 100,000 kishiga) odam nanizm bilan yashaydi. Bu juda kam uchraydigan holat hisoblanadi.

background image

1860

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4

NANIZM

Rajabova Dildora

Osiyo xalqaro universiteti o`qituvchisi.

https://doi.org/10.5281/zenodo.15292289

Annotatsiya. O`sishning buzilish kasalliklari bir necha guruh patologiyalarni o`z ichiga

oladi. Shulardan muhim bir tur kasallik nanizm, dunyo aholisining taxminan 0.005% dan 0.02%

gacha (ya'ni 5 dan 20 nafargacha har 100,000 kishiga) odam nanizm bilan yashaydi. Bu juda

kam uchraydigan holat hisoblanadi.

Kalit so`zlar: nanizm, gipofiz bezi, ayrisimon bez, suyak, mushak, qalqonsimon bez.

НАНИЗМ

Аннотация. Нарушения роста включают несколько групп патологий. Одним из

важнейших видов этого заболевания является нанизм, примерно от 0,005% до 0,02%

населения мира (т.е. от 5 до 20 человек на 100 000 человек) живут с нанизмом. Это очень

редкое заболевание.

Ключевые слова: нанизм, гипофиз, щитовидная железа, кость, мышца,

щитовидная железа.

NANISM

Abstract. Growth disorders include several groups of pathologies. One of the most

important types of this disease is nanism, approximately 0.005% to 0.02% of the world's

population (i.e. from 5 to 20 people per 100,000 people) live with nanism. This is a very rare

condition.

Keywords: nanism, pituitary gland, thyroid gland, bone, muscle, thyroid gland.

Nanizm – grekcha nanos so‘zidan olingan bo‘lib, pakana degan ma’noni anglatadi. STG

ning absolyut yoki nisbiy yetishmovchiligi natijasida skelet, organ va to‘qimalarning o‘sishdan

orqada qolishi bilan xarakterlanadi. erkaklarda 130 smdan ayollarda esa 120 smdan past bo‘lsa

nanizm deb diagnoz qo‘yiladi. Nanizm mustakil kasallik bo‘lishi mumkin yoki bir qancha

endokrin va noendokrin kasalliklarda simptom bo‘lib, kelishi mumkin.

TASNIFI:

Nanizmning ikki xil formasi tafovut qilinadi:

1. Proporsional tana tuzilishining buzilishi bilan kechadigan nanizm

Gipofizar nanizm

Tireogenli (miksedematoz) nanizm

Buyrak usti bezi kasalliklaridan keyin kelib chiqqan (adrenogenital) nanizm

Ayrisimon bez kasalliklaridan keyin kelib chiqqan nanizm

Ekzogen ta’sirlar natijasida kelib chiqqan yoki alimentar nanizm


background image

1861

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4

2. Noorporsional tana tuzilishining buzilishi bilan kechadigan nanim

Raxitik nanizm

Xonrodistrofik nanizm

Tug‘ma suyak mo‘rtligi natijasida kelib chiqqan nanizm

GIPOFIZAR NANIZM

Gipofizar nanizmbu-somatotrop gormonining absolyut yoki nisbiy yetishmovchiligi

natijasida skelet, organ va to‘qimalarning o‘sishdan orqada qolishi bilan xarakterlanadi.

Somatotorop gormon- somatotropin adenogipofiz atsidofil (eozinofil) hujayralari

tomonidan ishlab chiqariladi. U polipeptid bo‘lib, 191 ta aminokislota qoldig‘idan tashkil topadi,

molekular massasi 22 000 D.

Somatotropin organizmda quyidagi vazifalarni bajaradi;

1. Suyak, mushak, tog‘ay, jigar va boshqa ichki organlarda oqsil sintezini kuchaytiradi

(anabolik effekt).

2. Yog‘lar almashinuviga ikki fazali ta’sir ko‘rsatadi: 30-40 minut davomida lipogenezni

stimullaydi, keyinchalik lipolitik effekti ustunlik qilib, qonda erkin yog‘ kislotalari miqdori

oshadi.

3. Epifizar tog‘ay sintezini stimullab, naysimon suyaklarning uzunasiga o‘sishini

ta’minlaydi.

4. Uglevod almashinuviga qisqa muddatli (30-40 minut davomida) insulinsimon ta’sir

qiladi-yog‘ hujayralari tomonidan glyukoza utilizatsiyasi oshib, qonda qand miqdori pasayadi.

STG surunkali oshganda yog‘ va mushak to‘qimalari tomonidan glyukozani o‘zlashtirish

pasayadi, jigarda glyukoneogenez kuchayadi, qonda qand miqdori oshadi.

Birinchi marta A. Paltauf yozib qoldirgan adabiyotga birinchi bo‘lib Ganzeman kiritgan.

ETIOLOGIYASI:

Genetik

Gipotalamo- gipofizar tizim o‘smalari

O‘tkir infeksion kasalliklar (pnevmoniya ,gripp ,angina va boshqalar)

Bosh miya travmalari

Surunkali infeksiyalar (tuberkulyoz, sifilis va boshqalar)

Irsiy faktorlar (ota-onasi yoki qarindoshlarida pakanalikning bo‘lishi alkogolizm)

Alimentar (ovqatda vitamin va oqsillar yetishmovchiligi)

Ekzogen (noqulay tashqi sharoit)

PATOGЕNЕZ:

Genetik nanizmda ota-onadan bolaga autosom-retsessiv belgilar

xromosom yo‘l orqali o‘tadi.


background image

1862

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4

Patogenezining asosida STG ning absolyut yoki nisbiy yetishmovchiligi yotadi. STG

ning absolyut yetishmovchiligi adenogipofizdan ishlab chiqariladigan somatotrop gormonining

kam ishlab chiqarilishi yoki umuman ishlab chiqarilmasligi bilan xarakterlanadi. Buning

natijasida gonadotrop gormon kam hollarda tireotrop gormon va juda ham kam hollarda

adrenokortikotrop gormonining kam ishlab chiqarilishi yuzaga keladi va sh u gormonlarga

tegishli bo‘lgan periferik bezlar faoliyatini susaytiradi . Bu esa o‘sishni yana susaytiradi (chunki

bu bezlar va gormonlar ham o‘sishga qisman ishtirok etadi) va bu nanizmning «pangipopituitar

formasi deyiladi. Ayrim hollarda nisbiy yetishmovchilik ya’ni o‘sish gormoni qonda normal

lekin uning biologik aktivligi past yoki periferik to‘qimalardagi STG retseptorlari faoliyatining

pasayishi natijasida ham kelib chikadi. Periferik to‘qimalardagi STG retseptorlari faoliyatining

pasayishi somatomedinlarning yetishmovchiligi bilan bog‘liq. Somatomedinlar qon zardobida

bo‘lib ular STGning o‘sish aktivligini yaxshilaydi va sulfatlarning tog‘ayga birikishini oshiradi.

KLINIKASI:

Genetik nanizmda tana tuzilishi proporsional.Teri och pushti rangda,

ayrim hollarda sariq, burmali, ba’zan quruq, mushak sistemasi va teri osti yog‘ qavati kam

rivojlangan. Ba’zan qorin sut bezlari, peshona va sonlarda yog‘ning o‘tirib qolishi natijasida

semizlik yuzaga keladi. ”Qo‘g‘irchoq yuzi” simptomi xarakterli. Skelet rivojlanishi pasport

yoshidan orqada. Ichki organlar kichraygan-mikrosomiya (splanxnomikriya, mikrosomiya), lekin

ularning funksiyasi saqlab qolingan. Pangipopituitar formasi gipotoniya va bradikardiyaga moyil

bo‘ladi. Jinsiy sistema rivojlanmagan, jinsiy organlar o‘lchamlari yoshligida qanday o‘lchamda

bo‘lsa butun umri davomida shu o‘lchamda qoladi. Ba’zan erkaklarda kriptorxizm, ayollarda

hayzning bo‘lmasligi kuzatiladi. Ikkilamchi jinsiy belgilar va jinsiy moyillik bo‘lmaydi.

Gipofizar nanizmda intellekt saqlangan, bosh miya organik jarohatlanishlarida (o‘sma

gidrotsefaliya) bosh miya belgilari: intellektning pasayishi, ba’zan qandsiz diabet rivojlanadi.

Agar o‘sma ko‘ruv nervini qisib qo‘ysa ko‘rish pasayadi.

LABORATOR O‘ZGARISHLAR

: Qon zardobida STG kamaygan. Ishqoriy fosfotaza

aktivligi va noorganik fosfor miqdori kamaygan. Pangipopituitar formasida limfotsitoz,

giperxolesterinemiya, gipoglikemiya kuzatiladi. Plazma oqsili bilan bog‘langan yod miqdori

kamaygan. Siydik bilan chiqadigan 17-KS, 17-OKS va estrogenlar mikdori kamaygan.

Qalqonsimon bezning yodni radioaktiv yutinishi kamaygan.

DIFFЕRENSIAL- DIAGNOSTIKASI:

1)

Tireogenli nanizm bilan - bunda intellekt pasaygan, gipoterioz belgilari: behollik,

qabziyat, terining qurukligi, qalqonsimon bezning radioaktiv yodni yutinishining pasayganligi

kuzatiladi.


background image

1863

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4

2)

2) Xonrodistrofiya bilan - bunda o‘sishning to‘xtashi noproporsional, jinsiy organlar

rivojlanishi va funksiyasi normal. Bemorning tashqi ko‘rinishi: boshi katta, peshona va chakka

qismlari rivojlangan, muchalar qisqargan, oyoqlar qiyshaygan, dumbalar tashqariga chiqqan.

3) Shereshevskiy -Terner sindromi bilan- bunda bo‘yin terisi burmasi kuzatilib, bu

burma boshdan yelkaga qarab boradi, quloq suprasi pastda joylashgan, ichki organlar tug‘ma

deffekti (aorta bo‘yinchasi stenozi va b), skeletdagi o‘zgarishlar (sindaktiliya, Madelung

tipidagi bilak-panja bo‘g‘imining deformatsiyasi, metakarpal va metatarzal suyaklar va

falangalarning qisqarishi), manfiy jinsiy xromatin, kariotip 45X

4) Daun kasalligi bilan- bunda o‘sishning to‘xtashi aqliy zaiflik bilan birga kechadi.

Bemorlarning tashqi ko‘rinishi: ko‘zlari g‘ilay, yuzning sababsiz quvonchli ko‘rinishi, tili

katta og‘zidan chiqib turadi. Skelet rivojlanishining pasport yoshidan orqada qolishi gipofizar

nanizmdek yaqqol ifodalanmagan, jinsiy rivojlanish kechikmagan yoki ozgina kechiqqan

5) Somatogen distrofiya bilan- anamnezida: ochlik, moddalar almashinuvining surunkali

buzilishi va ichki organlarning surunkali kasalliklari; klinikasida: anemizatsiya, oriqlash, buyrak,

yurak, o‘pka, ovqat hazm qilish sistemasi kasalliklari simptomlari.

6) Lorens-Mun-Bidl sindromi bilan - bunda past bo‘ylilik aqliy zaiflik, semizlik,

polidaktiliya, pigmentli retinit bilan birga kechadi.

PROFILAKTIKASI:

1)

Homilador ayollarda infeksion kasalliklarning oldini olish

2)

2) Homilador ayollarda fizik zo‘riqishlarning oldini olish

3)

2) Homilador ayollarda psixik zo‘riqishlarning oldini olish

4)

4) Chaqaloqlarda tug‘ruq paytidagi bosh miya travmalarining oldini olish

5)

5) Homilador ayollarda yaxshi sotsial-gigiyenik sharoit yaratib berish

6)

6) Homilador ayollarda to‘laqonli ovqatlanishni ta’minlash.

REFERENCES

1.

Namozov,

E.

(2024).

KЛИНИКО-МОРФОЛОГИЧЕСКИЕ

ФОРМЫ РАКА

МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ.

Modern Science and Research

,

3

(12), 911-914.

2.

Namozov, E. (2024). OПУХОЛИ ПОЧЕК.

Modern Science and Research

,

3

(11), 884-

886.

3.

Namozov, E. (2024). PRECANCEROUS DISEASES OF THE STOMACH.

Modern

Science and Research

,

3

(10), 506-508.

4.

Namozov, E. (2025). CLINICAL COURSE AND METHODS OF TREATMENT OF

MALIGNANT TUMOR OF THE SIGMOID COLON.

Modern Science and

Research

,

4

(1), 651-655.


background image

1864

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4

5.

Jo’rayeva, G. (2024). COMBINATION OF DIABETES AND METABOLIC

SYNDROME.

Modern Science and Research

,

3

(12), 691-696.

6.

Jo’rayeva, G. (2025). RISK FACTORS FOR THE DEVELOPMENT OF

CLIMACTERIC

DISORDERS

IN

WOMEN

WITH

THE

METABOLIC

SYNDROME.

Modern Science and Research

,

4

(1), 1090-1092.

7.

Нарзулаева, У. Р., Самиева, Г. У., & Насирова, Ш. Ш. (2021). ИССИҚ ИҚЛИМДА

КЕЧУВЧИ ГИПЕРТОНИЯ КАСАЛЛИГИНИНГ БОШЛАНҒИЧ БОСҚИЧЛАРИДА

ГЕМОРЕОЛОГИК БУЗИЛИШЛАР. ЖУРНАЛ БИОМЕДИЦИНЫ И ПРАКТИКИ,

6(1).

8.

Нарзулаева, У., Самиева, Г., Лапасова, З., & Таирова, С. (2023). Значение диеты в

лечении артериальной гипертензии . Журнал биомедицины и практики, 1(3/2), 111–

116.

https://doi.org/10.26739/2181-9300-2021-3-98

9.

Narzulaeva Umida Rakhmatulloevna, Samieva Gulnoza Utkurovna, & Ismatova Marguba

Shaukatovna (2020). SPECIFICITY OF THE CLINICAL COURSE OF THE INITIAL

STAGES OF HYPERTENSION IN ARID ZONES OF UZBEKISTAN AND NON-

DRUG APPROACHES TO TREATMENT. Кронос, (4 (43)), 15-17.

10.

Umida Raxmatulloevna Narzulaeva, & Mohigul Abdurasulovna Bekkulova (2023).

Arterial gipertenziya etiologiyasida dislipidemiyaning xavf omili sifatidagi roli. Science

and Education, 4 (2), 415-419.

11.

Narzulaeva, U. R., & Samieva, G. U. (2021). Nasirova ShSh. Hemoreological Disorders

in The Early Stages Of Hypertension In Hot Climates. Journal of Biomedicine and

Practice, 6(1), 221-225.

12.

Dilsora Nuriddinovna Juraeva, Umida Rakhmatulloevna Narzulaeva, & Kurbonova

Gulbahor Aslamovna. (2022). GENDER DIFFERENCES IN THE PARACLINICAL

FEATURES OF THE COURSE OF TRIGEMINAL NEURALGIA. World Bulletin of

Public

Health,

8,

186-190.

Retrieved

from

https://www.scholarexpress.net/index.php/wbph/article/view/751

13.

Нарзуллаева, У. Р., Самиева, Г. У., & Пардаева, З. С. (2020). Pathogenetic aspects of

verified risk factors such as arterial hypertension and dyslipidemia in the development of

chronic heart failure. American Journal of Medicine and Medical Sciences, 10(10), 776-

779.

14.

Жураева, Д. Н., & Нарзулаева, У. Р. (2020). Эркак ва аёлларда уч шохли нерв

невралгияси кечишининг параклиник хусусиятлари. ЖУРНАЛ НЕВРОЛОГИИ И

НЕЙРОХИРУРГИЧЕСКИХ ИССЛЕДОВАНИЙ, 1(1).


background image

1865

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4

15.

Narzulyeva, U., & Ismoilova, N. (2023). DETECTION OF EATING BEHAVIOR

DISORDERS IN STUDENTS BEFORE THE EXAM USING THE DEBQ

QUESTIONNAIRE. Наука и инновация, 1(15), 112-114.

16.

Narzulaeva, U. (2023). PATHOGENETIC MECHANISMS OF MICROCIRCULATION

DISORDERS. International Bulletin of Medical Sciences and Clinical Research, 3(10),

60–65. Retrieved from

https://researchcitations.com/index.php/ibmscr/article/view/2811

17.

Narzulaeva Umida Rakhmatulloevna and Rakhmatova Fotima Ulugbekovna,

“PATHOGENETIC MECHANISMS OF DISORDERS IN THE HEMOSTASIS

SYSTEM OBSERVED IN PATIENTS INFECTED WITH COVID-19”, IEJRD -

International Multidisciplinary Journal, vol. 7, no. ICMEI, p. 3, Feb. 2023.

18.

Narzulaeva, U. (2023). PATHOGENETIC SIGNIFICANCE OF HYPERLIPIDEMIA IN

THE CLINICAL COURSE OF ARTERIAL HYPERTENSION. International Bulletin of

Medical Sciences and Clinical Research, 3(11), 86-91.

19.

Narzulaeva, U. (2023). PATHOGENETIC SIGNIFICANCE OF HYPERLIPIDEMIA IN

THE CLINICAL COURSE OF ARTERIAL HYPERTENSION. International Bulletin of

Medical Sciences and Clinical Research, 3(11), 86-91.

20.

Нарзуллаева, У., Самиева, Г., & Пардаева, З. (2022). ПАТОФИЗИОЛОГИЯ

РЕПЕРФУЗИОННОГО ПОВРЕЖДЕНИЯ МИОКАРДА. Журнал вестник врача,

1(2), 155–158.

https://doi.org/10.38095/2181-466X-2020942-154-157

21.

Самиева, Г., Нарзулаева, У., & Самиев, У. (2023). Течение артериальной

гипертензии у жителей засушливого региона. Каталог монографий, 1(1), 1–108.

извлечено от

https://inlibrary.uz/index.php/monographs/article/view/27456

22.

Oripova, O. O., Samieva, G. U., Xamidova, F. M., & Narzulaeva, U. R. (2020).

Sostoyanie plotnosti raspredeleniya limfoidnyx kletok slisistoy obolochki gortani va

proyavleniya mestno immuna pri xroncheskom laringite (tahlil seksionnogo material).

Akademiya, (4 (55)), 83-86.

23.

Rakhmatulloevna, N. U., & Abdurasulovna, B. M. (2022). GEMOREOLOGIK

BUZILISHLАR

ERITROTSITLАR

АGREGАTSION

XOSSАLАRI

OʼZGАRISHINING

PАTOGENETIK

MEXАNIZMLАRI.

JOURNAL

OF

BIOMEDICINE AND PRACTICE, 7(6).

24.

Narzulaeva, U. (2023). PATHOGENETIC SIGNIFICANCE OF HYPERLIPIDEMIA IN

THE CLINICAL COURSE OF ARTERIAL HYPERTENSION. International Bulletin of

Medical Sciences and Clinical Research, 3(11), 86-91.


background image

1866

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4

25.

Нарзуллаева, У., Самиева, Г., & Пардаева, З. (2022). ПАТОФИЗИОЛОГИЯ

РЕПЕРФУЗИОННОГО ПОВРЕЖДЕНИЯ МИОКАРДА. Журнал вестник врача,

1(2), 155–158.

https://doi.org/10.38095/2181-466X-2020942-154-157

26.

Самиева, Г., Нарзулаева, У., & Самиев, У. (2023). Течение артериальной

гипертензии у жителей засушливого региона. Каталог монографий, 1(1), 1–108.

извлечено от

https://inlibrary.uz/index.php/monographs/article/view/27456

27.

Oripova, O. O., Samieva, G. U., Xamidova, F. M., & Narzulaeva, U. R. (2020).

Sostoyanie plotnosti raspredeleniya limfoidnyx kletok slisistoy obolochki gortani va

proyavleniya mestno immuna pri xroncheskom laringite (tahlil seksionnogo material).

Akademiya, (4 (55)), 83-86.

28.

Rakhmatulloevna, N. U., & Abdurasulovna, B. M. (2022). GEMOREOLOGIK

BUZILISHLАR

ERITROTSITLАR

АGREGАTSION

XOSSАLАRI

OʼZGАRISHINING

PАTOGENETIK

MEXАNIZMLАRI.

JOURNAL

OF

BIOMEDICINE AND PRACTICE, 7(6).

29.

Khayitova, M. Z. (2024). Modern views on the Causes and Treatment of Caries of

Temporary Teeth in Young Children.

International Journal of Alternative and

Contemporary Therapy

,

2

(9), 123-127.

30.

Khayitova, M. D. (2024). Morphological Features of Bottle (Circular) Caries.

American

Journal of Bioscience and Clinical Integrity

,

1

(10), 117-124.

31.

Dzhuraevna, K. M. (2024). Features of Caries Morbidity in Preschool Children.

Research

Journal of Trauma and Disability Studies

,

3

(3), 300-305.

32.

Hayitova, M., & Taylakova, D. (2023). DENTAL CARIES IS A DISEASE OF

CIVILIZATION.

Центральноазиатский журнал образования и инноваций

,

2

(8), 61-

66.

33.

Джураевна, К. М. (2024). Клинико-морфологические аспекты трещин на задних

зубах у взрослых.

Научный журнал травматологии и инвалидности

,

3

(5), 429-432.

34.

Dzhuraevna, K. M. (2024). Prevalence and Course of Dental Diseases Among Younger

Patients.

Research Journal of Trauma and Disability Studies

,

3

(5), 433-436.

35.

Хайитова, М. Д. (2023). Особенности Возникновение И Течение Кариеса

Зубов.

Research Journal of Trauma and Disability Studies

,

2

(12), 356-363.

36.

Хайитова, М., & Тайлакова, Д. (2023). ВЗГЛЯД СТОМОТОЛОГА НА ГИГЕНУ

ПОЛОСТИ РТА У ДЕТЕЙ.

Инновационные исследования в современном мире:

теория и практика

,

2

(23), 58-59.


background image

1867

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4

37.

Хайитова, М. Д. (2023). РАСПРОСТРАНЕННОСТЬ И РАСПРЕДЕЛЕНИЕ

ТРЕЩИН НА ЗАДНИХ ЗУБАХ СРЕДИ ВЗРОСЛЫХ ПАЦИЕНТОВ (ОБЗОР

ЛИТЕРАТУРЫ).

Лучшие интеллектуальные исследования

,

12

(1), 186-195.

38.

Dzhuraevna, K. M. (2024). Clinical and Morphological Aspects of Cracks on The Back

Teeth in Adults.

Research Journal of Trauma and Disability Studies

,

3

(5), 429-432.

39.

Dzhuraevna, K. M. (2023). THE FREQUENCY OF DENTAL DISEASES IN

CHILDREN

(LITERATURE

REVIEW).

Лучшие

интеллектуальные

исследования

,

12

(1), 159-168.

40.

Dzhuraevna, K. M. (2023). FEATURES OF THE OCCURRENCE OF DENTAL

DISEASES IN CHILDREN.

Лучшие интеллектуальные исследования

,

12

(1), 178-185.

41.

Khayitova, M. (2025). GUIDELINES FOR DENTAL EMERGENCIES DURING A

PANDEMIC.

Modern Science and Research

,

4

(1), 827-835.

42.

Хаитова, М. (2025). СТОМАТОЛОГИК КАСАЛЛИКЛАР ПРОФИЛАКТИКАСИДА

ФТОР САКЛОВЧИ БИРИКМАЛАРНИНГ АХАМИЯТИ.

Современная наука и

исследования

,

4

(2), 1055–1065.

43.

Тошбеков Б. и Хаитова М. (2025). ТИШ КАРИЕСИ ПРОФИЛАКТИКАСИНИНГ

ИНСОН

ОРГАНИЗМИДАГИ

АХАМИЯТИ.

Современная

наука

и

исследования

,

4

(2), 591–594.

44.

Ravshanovna, X. L. "MINIMALLY INVASIVE METHODS OF TREATMENT OF

DENTAL CARIES IN ADULTS."

ONLINE-CONFERENCES" PLATFORM

. 2021.

45.

Ахмедова М., Кузиева М., Халилова Л. СОСТОЯНИЕ АЛЬВЕОЛЯРНОГО

ОТРОСТКА И ПЕРИОСТА ПРИ ИСПОЛЬЗОВАНИИ СЪЕМНЫХ ПРОТЕЗОВ

//Modern Science and Research. – 2025. – Т. 4. – №. 1. – С. 301-310.

46.

Khalilova L. GLASS IONOMER CEMENTS USED IN DENTISTRY //Modern Science

and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. – С. 443-450.

47.

Кузиева М., Axмедова М., Халилова Л. СОВРЕМЕННЫЕ АСПЕКТЫ ВЫБОРА

МАТЕРИАЛА

ДЛЯ

ОРТОПЕДИЧЕСКОГО

ЛЕЧЕНИЯ

БОЛЬНЫХ,

НУЖДАЮЩИХСЯ В ПРОТЕЗИРОВАНИИ ЗУБОВ //Modern Science and Research.

– 2025. – Т. 4. – №. 1. – С. 322-333.

48.

Кузиева М., Ахмедова М., Халилова Л. ГАЛЬВАНОЗ И МЕТОДЫ ЕГО

ДИАГНОСТИКИ В КЛИНИКЕ ОРТОПЕДИЧЕСКОЙ СТОМАТОЛОГИИ //Modern

Science and Research. – 2025. – Т. 4. – №. 2. – С. 203-212.

49.

Халилова Л., Axмедова М., Кузиева М. ОСНОВНЫЕ АСПЕКТЫ ПРИ

ДИАГНОСТИКИ КАРИЕСА //Modern Science and Research. – 2025. – Т. 4. – №. 1. –

С. 697-706.


background image

1868

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4

50.

Khalilova L. MAIN ASPECTS IN CARIES DIAGNOSIS //Modern Science and

Research. – 2025. – Т. 4. – №. 1. – С. 707-715.

51.

Khalilova L. THE ADVANTAGES OF COFFERDAMS TODAY AND THE

IMPORTANCE OF LEVEL 4 INSULATION //Modern Science and Research. – 2025. –

Т. 4. – №. 3. – С. 676-685.

52.

Халилова Л., Кузиева М., Ахмедова М. ЗАБОЛЕВАНИЯ ВИСОЧНО-

НИЖНЕЧЕЛЮСТНОГО СУСТАВА И ЛУЧЕВОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ СУСТАВА

ПРИ РАЗЛИЧНЫХ ЗАБОЛЕВАНИЯХ ДАННОГО СУСТАВА //Modern Science and

Research. – 2025. – Т. 4. – №. 2. – С. 1208-1219.

53.

Khalilova L. CORRECT DIAGNOSIS OF PERIODONTAL DISEASES AND

DETERMINING THE COMPETENCE OF DENTISTS IN PERIODONTAL

DISEASES //Modern Science and Research. – 2025. – Т. 4. – №. 2. – С. 1199-1207.

References

Namozov, E. (2024). KЛИНИКО-МОРФОЛОГИЧЕСКИЕ ФОРМЫ РАКА МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ. Modern Science and Research, 3(12), 911-914.

Namozov, E. (2024). OПУХОЛИ ПОЧЕК. Modern Science and Research, 3(11), 884-886.

Namozov, E. (2024). PRECANCEROUS DISEASES OF THE STOMACH. Modern Science and Research, 3(10), 506-508.

Namozov, E. (2025). CLINICAL COURSE AND METHODS OF TREATMENT OF MALIGNANT TUMOR OF THE SIGMOID COLON. Modern Science and Research, 4(1), 651-655.

Jo’rayeva, G. (2024). COMBINATION OF DIABETES AND METABOLIC SYNDROME. Modern Science and Research, 3(12), 691-696.

Jo’rayeva, G. (2025). RISK FACTORS FOR THE DEVELOPMENT OF CLIMACTERIC DISORDERS IN WOMEN WITH THE METABOLIC SYNDROME. Modern Science and Research, 4(1), 1090-1092.

Нарзулаева, У. Р., Самиева, Г. У., & Насирова, Ш. Ш. (2021). ИССИҚ ИҚЛИМДА КЕЧУВЧИ ГИПЕРТОНИЯ КАСАЛЛИГИНИНГ БОШЛАНҒИЧ БОСҚИЧЛАРИДА ГЕМОРЕОЛОГИК БУЗИЛИШЛАР. ЖУРНАЛ БИОМЕДИЦИНЫ И ПРАКТИКИ, 6(1).

Нарзулаева, У., Самиева, Г., Лапасова, З., & Таирова, С. (2023). Значение диеты в лечении артериальной гипертензии . Журнал биомедицины и практики, 1(3/2), 111–116. https://doi.org/10.26739/2181-9300-2021-3-98

Narzulaeva Umida Rakhmatulloevna, Samieva Gulnoza Utkurovna, & Ismatova Marguba Shaukatovna (2020). SPECIFICITY OF THE CLINICAL COURSE OF THE INITIAL STAGES OF HYPERTENSION IN ARID ZONES OF UZBEKISTAN AND NON-DRUG APPROACHES TO TREATMENT. Кронос, (4 (43)), 15-17.

Umida Raxmatulloevna Narzulaeva, & Mohigul Abdurasulovna Bekkulova (2023). Arterial gipertenziya etiologiyasida dislipidemiyaning xavf omili sifatidagi roli. Science and Education, 4 (2), 415-419.

Narzulaeva, U. R., & Samieva, G. U. (2021). Nasirova ShSh. Hemoreological Disorders in The Early Stages Of Hypertension In Hot Climates. Journal of Biomedicine and Practice, 6(1), 221-225.

Dilsora Nuriddinovna Juraeva, Umida Rakhmatulloevna Narzulaeva, & Kurbonova Gulbahor Aslamovna. (2022). GENDER DIFFERENCES IN THE PARACLINICAL FEATURES OF THE COURSE OF TRIGEMINAL NEURALGIA. World Bulletin of Public Health, 8, 186-190. Retrieved from https://www.scholarexpress.net/index.php/wbph/article/view/751

Нарзуллаева, У. Р., Самиева, Г. У., & Пардаева, З. С. (2020). Pathogenetic aspects of verified risk factors such as arterial hypertension and dyslipidemia in the development of chronic heart failure. American Journal of Medicine and Medical Sciences, 10(10), 776-779.

Жураева, Д. Н., & Нарзулаева, У. Р. (2020). Эркак ва аёлларда уч шохли нерв невралгияси кечишининг параклиник хусусиятлари. ЖУРНАЛ НЕВРОЛОГИИ И НЕЙРОХИРУРГИЧЕСКИХ ИССЛЕДОВАНИЙ, 1(1).

Narzulyeva, U., & Ismoilova, N. (2023). DETECTION OF EATING BEHAVIOR DISORDERS IN STUDENTS BEFORE THE EXAM USING THE DEBQ QUESTIONNAIRE. Наука и инновация, 1(15), 112-114.

Narzulaeva, U. (2023). PATHOGENETIC MECHANISMS OF MICROCIRCULATION DISORDERS. International Bulletin of Medical Sciences and Clinical Research, 3(10), 60–65. Retrieved from https://researchcitations.com/index.php/ibmscr/article/view/2811

Narzulaeva Umida Rakhmatulloevna and Rakhmatova Fotima Ulugbekovna, “PATHOGENETIC MECHANISMS OF DISORDERS IN THE HEMOSTASIS SYSTEM OBSERVED IN PATIENTS INFECTED WITH COVID-19”, IEJRD - International Multidisciplinary Journal, vol. 7, no. ICMEI, p. 3, Feb. 2023.

Narzulaeva, U. (2023). PATHOGENETIC SIGNIFICANCE OF HYPERLIPIDEMIA IN THE CLINICAL COURSE OF ARTERIAL HYPERTENSION. International Bulletin of Medical Sciences and Clinical Research, 3(11), 86-91.

Narzulaeva, U. (2023). PATHOGENETIC SIGNIFICANCE OF HYPERLIPIDEMIA IN THE CLINICAL COURSE OF ARTERIAL HYPERTENSION. International Bulletin of Medical Sciences and Clinical Research, 3(11), 86-91.

Нарзуллаева, У., Самиева, Г., & Пардаева, З. (2022). ПАТОФИЗИОЛОГИЯ РЕПЕРФУЗИОННОГО ПОВРЕЖДЕНИЯ МИОКАРДА. Журнал вестник врача, 1(2), 155–158. https://doi.org/10.38095/2181-466X-2020942-154-157

Самиева, Г., Нарзулаева, У., & Самиев, У. (2023). Течение артериальной гипертензии у жителей засушливого региона. Каталог монографий, 1(1), 1–108. извлечено от https://inlibrary.uz/index.php/monographs/article/view/27456

Oripova, O. O., Samieva, G. U., Xamidova, F. M., & Narzulaeva, U. R. (2020). Sostoyanie plotnosti raspredeleniya limfoidnyx kletok slisistoy obolochki gortani va proyavleniya mestno immuna pri xroncheskom laringite (tahlil seksionnogo material). Akademiya, (4 (55)), 83-86.

Rakhmatulloevna, N. U., & Abdurasulovna, B. M. (2022). GEMOREOLOGIK BUZILISHLАR VА ERITROTSITLАR АGREGАTSION XOSSАLАRI OʼZGАRISHINING PАTOGENETIK MEXАNIZMLАRI. JOURNAL OF BIOMEDICINE AND PRACTICE, 7(6).

Narzulaeva, U. (2023). PATHOGENETIC SIGNIFICANCE OF HYPERLIPIDEMIA IN THE CLINICAL COURSE OF ARTERIAL HYPERTENSION. International Bulletin of Medical Sciences and Clinical Research, 3(11), 86-91.

Нарзуллаева, У., Самиева, Г., & Пардаева, З. (2022). ПАТОФИЗИОЛОГИЯ РЕПЕРФУЗИОННОГО ПОВРЕЖДЕНИЯ МИОКАРДА. Журнал вестник врача, 1(2), 155–158. https://doi.org/10.38095/2181-466X-2020942-154-157

Самиева, Г., Нарзулаева, У., & Самиев, У. (2023). Течение артериальной гипертензии у жителей засушливого региона. Каталог монографий, 1(1), 1–108. извлечено от https://inlibrary.uz/index.php/monographs/article/view/27456

Oripova, O. O., Samieva, G. U., Xamidova, F. M., & Narzulaeva, U. R. (2020). Sostoyanie plotnosti raspredeleniya limfoidnyx kletok slisistoy obolochki gortani va proyavleniya mestno immuna pri xroncheskom laringite (tahlil seksionnogo material). Akademiya, (4 (55)), 83-86.

Rakhmatulloevna, N. U., & Abdurasulovna, B. M. (2022). GEMOREOLOGIK BUZILISHLАR VА ERITROTSITLАR АGREGАTSION XOSSАLАRI OʼZGАRISHINING PАTOGENETIK MEXАNIZMLАRI. JOURNAL OF BIOMEDICINE AND PRACTICE, 7(6).

Khayitova, M. Z. (2024). Modern views on the Causes and Treatment of Caries of Temporary Teeth in Young Children. International Journal of Alternative and Contemporary Therapy, 2(9), 123-127.

Khayitova, M. D. (2024). Morphological Features of Bottle (Circular) Caries. American Journal of Bioscience and Clinical Integrity, 1(10), 117-124.

Dzhuraevna, K. M. (2024). Features of Caries Morbidity in Preschool Children. Research Journal of Trauma and Disability Studies, 3(3), 300-305.

Hayitova, M., & Taylakova, D. (2023). DENTAL CARIES IS A DISEASE OF CIVILIZATION. Центральноазиатский журнал образования и инноваций, 2(8), 61-66.

Джураевна, К. М. (2024). Клинико-морфологические аспекты трещин на задних зубах у взрослых. Научный журнал травматологии и инвалидности , 3 (5), 429-432.

Dzhuraevna, K. M. (2024). Prevalence and Course of Dental Diseases Among Younger Patients. Research Journal of Trauma and Disability Studies, 3(5), 433-436.

Хайитова, М. Д. (2023). Особенности Возникновение И Течение Кариеса Зубов. Research Journal of Trauma and Disability Studies, 2(12), 356-363.

Хайитова, М., & Тайлакова, Д. (2023). ВЗГЛЯД СТОМОТОЛОГА НА ГИГЕНУ ПОЛОСТИ РТА У ДЕТЕЙ. Инновационные исследования в современном мире: теория и практика, 2(23), 58-59.

Хайитова, М. Д. (2023). РАСПРОСТРАНЕННОСТЬ И РАСПРЕДЕЛЕНИЕ ТРЕЩИН НА ЗАДНИХ ЗУБАХ СРЕДИ ВЗРОСЛЫХ ПАЦИЕНТОВ (ОБЗОР ЛИТЕРАТУРЫ). Лучшие интеллектуальные исследования, 12(1), 186-195.

Dzhuraevna, K. M. (2024). Clinical and Morphological Aspects of Cracks on The Back Teeth in Adults. Research Journal of Trauma and Disability Studies, 3(5), 429-432.

Dzhuraevna, K. M. (2023). THE FREQUENCY OF DENTAL DISEASES IN CHILDREN (LITERATURE REVIEW). Лучшие интеллектуальные исследования, 12(1), 159-168.

Dzhuraevna, K. M. (2023). FEATURES OF THE OCCURRENCE OF DENTAL DISEASES IN CHILDREN. Лучшие интеллектуальные исследования, 12(1), 178-185.

Khayitova, M. (2025). GUIDELINES FOR DENTAL EMERGENCIES DURING A PANDEMIC. Modern Science and Research, 4(1), 827-835.

Хаитова, М. (2025). СТОМАТОЛОГИК КАСАЛЛИКЛАР ПРОФИЛАКТИКАСИДА ФТОР САКЛОВЧИ БИРИКМАЛАРНИНГ АХАМИЯТИ. Современная наука и исследования, 4 (2), 1055–1065.

Тошбеков Б. и Хаитова М. (2025). ТИШ КАРИЕСИ ПРОФИЛАКТИКАСИНИНГ ИНСОН ОРГАНИЗМИДАГИ АХАМИЯТИ. Современная наука и исследования, 4 (2), 591–594.

Ravshanovna, X. L. "MINIMALLY INVASIVE METHODS OF TREATMENT OF DENTAL CARIES IN ADULTS." ONLINE-CONFERENCES" PLATFORM. 2021.

Ахмедова М., Кузиева М., Халилова Л. СОСТОЯНИЕ АЛЬВЕОЛЯРНОГО ОТРОСТКА И ПЕРИОСТА ПРИ ИСПОЛЬЗОВАНИИ СЪЕМНЫХ ПРОТЕЗОВ //Modern Science and Research. – 2025. – Т. 4. – №. 1. – С. 301-310.

Khalilova L. GLASS IONOMER CEMENTS USED IN DENTISTRY //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. – С. 443-450.

Кузиева М., Axмедова М., Халилова Л. СОВРЕМЕННЫЕ АСПЕКТЫ ВЫБОРА МАТЕРИАЛА ДЛЯ ОРТОПЕДИЧЕСКОГО ЛЕЧЕНИЯ БОЛЬНЫХ, НУЖДАЮЩИХСЯ В ПРОТЕЗИРОВАНИИ ЗУБОВ //Modern Science and Research. – 2025. – Т. 4. – №. 1. – С. 322-333.

Кузиева М., Ахмедова М., Халилова Л. ГАЛЬВАНОЗ И МЕТОДЫ ЕГО ДИАГНОСТИКИ В КЛИНИКЕ ОРТОПЕДИЧЕСКОЙ СТОМАТОЛОГИИ //Modern Science and Research. – 2025. – Т. 4. – №. 2. – С. 203-212.

Халилова Л., Axмедова М., Кузиева М. ОСНОВНЫЕ АСПЕКТЫ ПРИ ДИАГНОСТИКИ КАРИЕСА //Modern Science and Research. – 2025. – Т. 4. – №. 1. – С. 697-706.

Khalilova L. MAIN ASPECTS IN CARIES DIAGNOSIS //Modern Science and Research. – 2025. – Т. 4. – №. 1. – С. 707-715.

Khalilova L. THE ADVANTAGES OF COFFERDAMS TODAY AND THE IMPORTANCE OF LEVEL 4 INSULATION //Modern Science and Research. – 2025. – Т. 4. – №. 3. – С. 676-685.

Халилова Л., Кузиева М., Ахмедова М. ЗАБОЛЕВАНИЯ ВИСОЧНО-НИЖНЕЧЕЛЮСТНОГО СУСТАВА И ЛУЧЕВОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ СУСТАВА ПРИ РАЗЛИЧНЫХ ЗАБОЛЕВАНИЯХ ДАННОГО СУСТАВА //Modern Science and Research. – 2025. – Т. 4. – №. 2. – С. 1208-1219.

Khalilova L. CORRECT DIAGNOSIS OF PERIODONTAL DISEASES AND DETERMINING THE COMPETENCE OF DENTISTS IN PERIODONTAL DISEASES //Modern Science and Research. – 2025. – Т. 4. – №. 2. – С. 1199-1207.

Most read articles by the same author(s)

1 2 > >>