594
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
SUT BEZI SARATONI
Rajabova Dildora
Osiyo xalqaro universiteti o`qituvchisi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14520864
Annotatsiya
. Dunyo aholisi orasida keng tarqalgan va onkologik kasalliklar orasida
uchrash chastotasi yil sayin oshib borayongan patologiyalardan biridir.
Kasallanish ayol organizmining patologik holat kelib chiqish sabablarini bir nechtasini
sanab o`tadi. Irsiylanish - bosh etiologik faktorlardan biridir.
Kalit so`zlar:
o`sma, xavfli, sut bezi, saraton, buyrak, o`lim, onkologiya.
РАК МОЛОЧНОЙ ЖЕЛЕЗЫ
Аннотация.
Это одна из патологий, широко распространённых среди населения
планеты и частота онкологических заболеваний с каждым годом увеличивается.
Заболевание перечисляет несколько причин патологического состояния женского
организма. Наследственность является одним из основных этиологических факторов.
Ключевые слова
: опухоль, опасность, молочная железа, рак, почка, смерть,
онкология.
BREAST CANCER
Abstract.
One of the pathologies that is widespread among the world's population and
among oncological diseases, the frequency of occurrence of which is increasing every year. The
disease is one of the causes of the pathological condition of the female div. Heredity is one of
the main etiological factors.
Keywords
: tumor, malignant, breast, cancer, kidney, death, oncology.
Sut bezi saratoni ayollarda eng ko`p tarqalgan xavfli o`smalardan biri hisoblanadi. Iqtisodiy
rivojlangan davlatlarda sut bezi raki o`rta yoshli ayollar o`rtasida asosiy o`lim sabablaridan biri
bo`lib kelmokda. Rossiyada ayollar o`rtasida sut bezi raki kasalligi onkologik kasalliklar o`rtasida
birinchi o`rinni egallab, qaysiki kasallanish va o`lim darajasi ortmoqda.
Moyillik faktorlari
Sut bezi rakida yuqori moyillik guruhlarini paydo bo‘lishida moyillik faktorlari
muhim ahamiyatga egadir. Sut bezi raki moyillik faktorlarini shartli ravishda ikki guruhga bo‘lish
mumkin:
1.Endogen (organizm ichki muhiti bog‘lik)
2.Ekzogen
Gormonal buzilishlar roli
595
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
Sut bezi raki rivojlanishini yuqori moyilligi gormon produtsirlovchi a’zolar funksiyasini
buzilishi bilan bog‘liq.Tuxumdonlar,buyrak usti bezi, qalqonsimon bez, gipofiz, gipotalamik
sistema funksiyasini buzilishi muhim ahamiyat kasb etadi. Erta hayz ko‘rish va kech menopauza
sut bezi raki rivojlanish darajasini oshirishi aniqlangan.
Boshqa moyillik faktorlari
Oxirgi yillarda sut bezi raki rivojlanishida genetik buzilishlarga katta ahamiyat
berilmoqda.Adabiyotlarda yozilishicha, ikki tip molekulyar buzilishlar rak rivojlanishiga olib
keladi: genlar mutatsiyasi va hujayraviy proliferatsiya induksiyasi(Semizlarov V.F.2001).
Mutatsiya hujayra o‘sishi, differensiallanishi va hujayra o‘limini boshqaruvchi mas’ul
genlarda sodir bo‘ladi. Natijada bu genlar aktivatsiyalanadi yoki inaktivatsiyalanadi. Proliferatsiya
yordamida o‘sma paydo qiluvchi effekt hosil bo‘ladi.
Mastopatiya
Mastopatiya-ayollar o‘rtasida eng ko‘p tarqalgan kasalliklardan biri bo‘lib,40-90% ni
tashkil etadi. Mastopatiya fibroz-kistoz kasallik hisoblanib, displaziya bilan xarakterlanadi. Uning
asosida organizmni gormonal statusini buzilishi yetadi va shuning uchun mastopatiya yoki
displaziya sut bezini disgarmonal giperplaziyasiga kiradi.
Mastopatiya etiopatogenezi
Mastopatiya etiopatogenezida gormonal gipotalamo-gipofizar-tuxumdon sistema buzilishi
yetadi. Bu esa o‘sish faktorlari va gormonlar miqdorini tebranishi (esterogen, progesteron,
degidroepiandrosteron, triyodtironin, tiroksin, LG, xorionik gonadotropin), shuningdek
konsentratsiyasini o‘zgarishi va sitoplazmatik retseptorlar aktivligini o‘zgarishi bilan kuzatiladi.
Klinik ko‘rinishi
Mastopatiyaning birinchi simptomi sut bezlarida og‘riq bo‘lib, bu menstrual sikl bilan
bog‘lik yoki bog‘lik emas. Palpatsiyada diffuz yoki lokal xarakterdagi qattiqlanish aniqlanadi.
Qattiqlanish uchoqlari anik konturga ega bo‘lmasdan, o‘lcham va konsistensiya bo‘yicha
turlicha bo‘lishi mumkin. Mastopatiyada sut bezidan kulrang yoki sarik rangli, suvli yoki
shilliqsimon ajralmalar kelishi mumkin. Agar diffuz – kistoz mastopatiya fonida alohida tugunlar
aniklansa, demak, buni mastopatiyaning tugunli formasi deyiladi. Tugunli formasida patologik
jarayon ko‘pincha chegaralangan sohalarda qattiq konglomeratlar ko‘rinishida joylashadi.
Morfologik sut bezi to`qimasi hamma elementlarida proliferatsiya kuzatiladi.
Shuningdek morfologik kistoz hosilalar, yaqqol proliferatsiya va epiteliy atipiyasi
kuzatilgan
tugunlar
aniqlanadi.
Konservativ
davolab
bo‘lmaydigan mastopatiyani
lokalizatsiyalangan formalarida xirurgik davolash tavsiya etiladi: o‘smani kesib olib tashlash va
sut bezining sektoral rezeksiyasi. Sut bezi raki klinikasi.
596
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
Klinik ko‘rinishi bo‘yicha sut bezi raki ni 3 asosiy formasi farqlanadi: tugunli, diffuz va
atipik.
Sut bezi raki klinik tasnifi:
1.Tugunli formasi;
2.Diffuz formasi;
2.Shish-infiltrativ;
2.Mastitsimon.
3.Atipik formasi:
3.Pedjet raki;
3.Teri ortiklari raki;
3.Ikki tomonlama rak;
3.Ektopirlangan rak;
3.Multitsentrik rak.
Tugunli formasi
Kasallikni 1-2-stadiyasida bemorlarda o‘smasimon qattiiq konsistensiyali tugun paydo
bo‘lishi, og‘riqli, teri simptomlari-burishish, umbilikatsiya aniqlanadi. Qo‘ltiq osti sohasida bitta
yoki bir nechta harakatchan limfa tugunlar kuzatilishi mumkin.
Sut bezi rakini 3-4-stadiyasida bemorlarda kattalashgan o‘sma, teri simptomlari,so‘rg‘ichni
tortilishi, sut bezi deformatsiyasi, yaralanishi yoki teriga o‘sib o‘tishi, regiona yoki uzoqlashgan
metastazlar, ayrim hollarda ko‘lda shish aniqlanadi.
Mastitsimon formasi
Sut bezi sezilarli kattalashgan, palpatsiyada qattiq bo‘ladi. Yaqqol giperemiya, teri
gipetermiyasi, infeksiya qo‘shilishi hisobiga to‘qimalar destruksiyasi mastit belgilarini beradi.
Yuqori harorat kuzatiladi.
Pedjet raki
O‘ziga xos xavfli o‘sma bo‘lib, surg’ich va ateolani zararlaydi.Klinik ko‘rinishi bo‘yicha
ekzemasimon, psoriazsimon, yarali va o‘smasimon
Formalari farqlanadi.Birinchi klinik belgisi surg’ichni qalinlashishi-Krauze simptomi
hisoblanadi.
REFERENCES
1.
Farida Farkhodovna, K., Umida Rakhmatulloevna, N, & Mokhigul Abdurasulovna, B.
(2022). ETIOLOGY OF CHRONIC RHINOSINUSITIS AND EFFECTIVENESS OF
ETIOTROPIC TREATMENT METHODS (LITERATURE REVIEW). Новости
597
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
образования: исследование в XXI веке, 1(4), 377–381. извлечено от
https://nauchniyimpuls.ru/index.php/noiv/article/view/1367
2.
Numonova,
A.,
&
Narzulayeva,
U.
(2023).
EPIDEMIOLOGY
AND
ETIOPATHOGENESIS OF CHF. Наука и инновация, 1(15), 115-119.
3.
Орипова Озода Олимовна, Самиева Гулноза Уткуровна, Хамидова Фарида
Муиновна, & Нарзулаева Умида Рахматуллаевна (2020). Состояние плотности
распределения лимфоидных клеток слизистой оболочки гортани и проявления
местного иммунитета при хроническом ларингите (анализ секционного материала).
Academy, (4 (55)), 83-86.
4.
Umida Rakhmatulloevna Narzulaeva, & Xamrayeva Muxlisa Farmon qizi. (2023).
ETIOPATHOGENESIS OF HEMOLYTIC ANEMIA. Web of Medicine: Journal of
Medicine,
Practice
and
Nursing,
1(1),
1–4.
Retrieved
from
https://webofjournals.com/index.php/5/article/view/26
5.
Нарзулаева, У., Самиева, Г., & Насирова, Ш. (2023). Гемореологические нарушения
на ранних стадиях гипертензии в жарком климате. Журнал биомедицины и
практики, 1(1), 221–225.
https://doi.org/10.26739/2181 -9300-2021-1-31
6.
Umida Rakhmatulloevna Narzulaeva. (2023). Important Aspects of Etiology And
Pathogenesis of Hemolytic Anemias. American Journal of Pediatric Medicine and Health
Sciences
(2993-2149),
1(7),
179–182.
Retrieved
from
https://grnjournal.us/index.php/AJPMHS/article/view/817
7.
Нарзулаева, У. Р., Самиева, Г. У., & Насирова, Ш. Ш. (2021). ИССИҚ ИҚЛИМДА
КЕЧУВЧИ ГИПЕРТОНИЯ КАСАЛЛИГИНИНГ БОШЛАНҒИЧ БОСҚИЧЛАРИДА
ГЕМОРЕОЛОГИК БУЗИЛИШЛАР. ЖУРНАЛ БИОМЕДИЦИНЫ И ПРАКТИКИ,
6(1).
8.
Нарзулаева, У., Самиева, Г., Лапасова, З., & Таирова, С. (2023). Значение диеты в
лечении артериальной гипертензии . Журнал биомедицины и практики, 1(3/2), 111–
https://doi.org/10.26739/2181-9300-2021-3-98
9.
Narzulaeva Umida Rakhmatulloevna, Samieva Gulnoza Utkurovna, & Ismatova Marguba
Shaukatovna (2020). SPECIFICITY OF THE CLINICAL COURSE OF THE INITIAL
STAGES OF HYPERTENSION IN ARID ZONES OF UZBEKISTAN AND NON-
DRUG APPROACHES TO TREATMENT. Кронос, (4 (43)), 15-17.
10.
Umida Raxmatulloevna Narzulaeva, & Mohigul Abdurasulovna Bekkulova (2023).
Arterial gipertenziya etiologiyasida dislipidemiyaning xavf omili sifatidagi roli. Science
and Education, 4 (2), 415-419.
598
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
11.
Narzulaeva, U. R., & Samieva, G. U. (2021). Nasirova ShSh. Hemoreological Disorders
in The Early Stages Of Hypertension In Hot Climates. Journal of Biomedicine and Practice,
6(1), 221-225.
12.
Dilsora Nuriddinovna Juraeva, Umida Rakhmatulloevna Narzulaeva, & Kurbonova
Gulbahor Aslamovna. (2022). GENDER DIFFERENCES IN THE PARACLINICAL
FEATURES OF THE COURSE OF TRIGEMINAL NEURALGIA. World Bulletin of
Public
Health,
8,
186-190.
Retrieved
from
https://www.scholarexpress.net/index.php/wbph/article/view/751
13.
Нарзуллаева, У. Р., Самиева, Г. У., & Пардаева, З. С. (2020). Pathogenetic aspects of
verified risk factors such as arterial hypertension and dyslipidemia in the development of
chronic heart failure. American Journal of Medicine and Medical Sciences, 10(10), 776-
779.
14.
Жураева, Д. Н., & Нарзулаева, У. Р. (2020). Эркак ва аёлларда уч шохли нерв
невралгияси кечишининг параклиник хусусиятлари. ЖУРНАЛ НЕВРОЛОГИИ И
НЕЙРОХИРУРГИЧЕСКИХ ИССЛЕДОВАНИЙ, 1(1).
15.
Narzulyeva, U., & Ismoilova, N. (2023). DETECTION OF EATING BEHAVIOR
DISORDERS IN STUDENTS BEFORE THE EXAM USING THE DEBQ
QUESTIONNAIRE. Наука и инновация, 1(15), 112-114.
16.
Narzulaeva, U. (2023). PATHOGENETIC MECHANISMS OF MICROCIRCULATION
DISORDERS. International Bulletin of Medical Sciences and Clinical Research, 3(10),
60–65. Retrieved from
https://researchcitations.com/index.php/ibmscr/article/view/2811
17.
Narzulaeva Umida Rakhmatulloevna and Rakhmatova Fotima Ulugbekovna,
“PATHOGENETIC MECHANISMS OF DISORDERS IN THE HEMOSTASIS
SYSTEM OBSERVED IN PATIENTS INFECTED WITH COVID-19”, IEJRD -
International Multidisciplinary Journal, vol. 7, no. ICMEI, p. 3, Feb. 2023.
18.
Narzulaeva, U. (2023). PATHOGENETIC SIGNIFICANCE OF HYPERLIPIDEMIA IN
THE CLINICAL COURSE OF ARTERIAL HYPERTENSION. International Bulletin of
Medical Sciences and Clinical Research, 3(11), 86-91.
19.
Narzulaeva, U. (2023). PATHOGENETIC SIGNIFICANCE OF HYPERLIPIDEMIA IN
THE CLINICAL COURSE OF ARTERIAL HYPERTENSION. International Bulletin of
Medical Sciences and Clinical Research, 3(11), 86-91.
20.
Нарзуллаева, У., Самиева, Г., & Пардаева, З. (2022). ПАТОФИЗИОЛОГИЯ
РЕПЕРФУЗИОННОГО ПОВРЕЖДЕНИЯ МИОКАРДА. Журнал вестник врача, 1(2),
155–158.
599
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
21.
Самиева, Г., Нарзулаева, У., & Самиев, У. (2023). Течение артериальной гипертензии
у жителей засушливого региона. Каталог монографий, 1(1), 1–108. извлечено от
https://inlibrary.uz/index.php/monographs/article/view/27456
22.
Oripova, O. O., Samieva, G. U., Xamidova, F. M., & Narzulaeva, U. R. (2020). Sostoyanie
plotnosti raspredeleniya limfoidnyx kletok slisistoy obolochki gortani va proyavleniya
mestno immuna pri xroncheskom laringite (tahlil seksionnogo material). Akademiya,(4
(55)), 83-86.
23.
Rakhmatulloevna, N. U., & Abdurasulovna, B. M. (2022). GEMOREOLOGIK
BUZILISHLАR
VА
ERITROTSITLАR
АGREGАTSION
XOSSАLАRI
OʼZGАRISHINING
PАTOGENETIK
MEXАNIZMLАRI.
JOURNAL
OF
BIOMEDICINE AND PRACTICE, 7(6).
