SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 2, Issue 2
129
Synapses:
Insights Across the Disciplines
YURAKNING ORTTIRILGAN VA TUG‘MA NUQSONLARIDA
ELEKTROKARDIOGRAFIYADA KO‘ZATILADIGAN O‘ZGARISHLAR
Xaydarov Saidrahim Ismoil o‘g‘li
Kenjayev
Yodgor
Mamatqulovich
Termiz iqtisodiyot va servis universiteti
Tibbiyot fakulteti
Annotatsiya:
Tug‘ma yurak nuqsonlari yurak-qon tomir kasalliklari tarkibiga
kirib, yurak yoki yirik tomirlarning tuzilishidagi anomaliyalar hisoblanadi. Ushbu
maqolada tug‘ma va orttirilgan yurak nuqsonlarining elektrokardiografik (EKG)
belgilari tahlil qilinadi. Tug‘ma yurak nuqsonlari chaqaloqlarning taxminan 0,8-1,2
foizida uchrab, ularning diagnostikasi va klinik belgilari muhim ahamiyatga ega.
Orttirilgan yurak nuqsonlari esa EKGda ko‘krak tarmoqlari va yurak elektr o‘qidagi
o‘zgarishlar bilan tavsiflanadi. Maqolada ushbu patologiyalarning asosiy
elektrokardiografik ko‘rsatkichlari va klinik belgilari keltirilgan.
Kalit so‘zlar:
Tug‘ma yurak nuqsonlari, elektrokardiografiya, gipertrofiya,
mitral nuqson, qorinchalararo to‘siq defekti, yurak elektr o‘qi.
ЭЛЕКТРОКАРДИОГРАФИЧЕСКИЕ ИЗМЕНЕНИЯ ПРИ
ПРИОБРЕТЕННЫХ И ВРОЖДЕННЫХ ПОРОКАХ СЕРДЦА
Хайдаров
Саидрахим
Исмоил
угли
Кенжаев
Ёдгор
Маматкулович
Термезский университет экономики и
сервиса Медицинский факультет
Аннотация:
Врожденные пороки сердца относятся к сердечно-
сосудистым заболеваниям и представляют собой аномалии в строении сердца
или
крупных
сосудов.
В
данной
статье
анализируются
электрокардиографические (ЭКГ) признаки врожденных и приобретенных
пороков сердца. Врожденные пороки сердца встречаются у 0,8-1,2%
новорожденных, что делает их диагностику и клинические проявления крайне
важными. Приобретенные пороки сердца характеризуются изменениями в
грудных отведениях на ЭКГ и отклонениями электрической оси сердца. В статье
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 2, Issue 2
130
Synapses:
Insights Across the Disciplines
приведены основные электрокардиографические показатели и клинические
признаки этих патологий.
Ключевые слова:
Врожденные пороки сердца, электрокардиография,
гипертрофия, митральный порок, дефект межжелудочковой перегородки,
электрическая ось сердца.
ELECTROCARDIOGRAPHIC CHANGES IN ACQUIRED AND
CONGENITAL HEART DEFECTS
Khaydarov Saidrahim Ismoil ugli
Kenjayev
Yodgor
Mamatqulovich
Termez University of Economics and
Service Faculty of Medicine
Abstract:
Congenital heart defects belong to cardiovascular diseases and
represent structural anomalies of the heart or major blood vessels. This article analyzes
the electrocardiographic (ECG) features of congenital and acquired heart defects.
Congenital heart defects occur in approximately 0.8-1.2% of newborns, making their
diagnosis and clinical manifestations of significant importance. Acquired heart defects
are characterized by changes in chest leads on ECG and deviations in the electrical axis
of the heart. The article presents the main electrocardiographic indicators and clinical
signs of these pathologies.
Keywords:
Congenital heart defects, electrocardiography, hypertrophy, mitral
defect, ventricular septal defect, electrical axis of the heart.
Kirish:
Tug‘ma yurak nuqsonlari (TYuN) – yurak yoki yirik tomirlarning
rivojlanishidagi anomaliyalar bo‘lib, chaqaloq tug‘ilgan paytdan mavjud bo‘ladi. Ular
yurak-qon tomir tizimining har xil strukturaviy o‘zgarishlari bilan bog‘liq bo‘lib, klinik
jihatdan turlicha namoyon bo‘lishi mumkin. Orttirilgan yurak nuqsonlari esa yurak
qopqoqchalari va boshqa tuzilmalarning kasalliklari natijasida yuzaga keladi.
Materiallar va usullar:
Tadqiqot davomida yurak nuqsonlariga chalingan
bemorlarning elektrokardiografik natijalari o‘rganildi. EKG tahlili asosida quyidagi
o‘zgarishlar baholandi:
Yurak nuqsoni
EKGdagi asosiy belgilar
Qorinchalararo to‘siq defekti
O‘ng qorincha gipertrofiyasi, yurak elektr o‘qining
siljishi
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 2, Issue 2
131
Synapses:
Insights Across the Disciplines
Mitral qopqoq
yetishmovchiligi
Chap qorincha gipertrofiyasi, R va S tishchalarining
o‘zgarishi
Aorta stenoz
Chap qorincha gipertrofiyasi, QRS kompleksining
kengayishi
O‘pka arteriyasi stenozi
O‘ng qorincha zo‘riqishi, ST segmentining pasayishi
Natijalar va muhokama:
Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, tug‘ma yurak
nuqsonlarida EKG asosida tashxis qo‘yish muhim diagnostik ahamiyatga ega.
Orttirilgan yurak nuqsonlarida esa EKG natijalari patologik o‘zgarishlarni erta aniqlash
imkonini beradi. Tadqiqot davomida kuzatilgan asosiy EKG o‘zgarishlari:
•
Qorinchalararo to‘siq defekti
: O‘ng qorincha gipertrofiyasi va yurak elektr
o‘qining siljishi.
•
Mitral qopqoq yetishmovchiligi
: Chap qorincha gipertrofiyasi va mitral “P-
mitrale” belgilarining paydo bo‘lishi.
•
Aorta stenoz
: QRS kompleksining kengayishi va yuqori amplitudali R
to‘lqinlari.
•
O‘pka arteriyasi stenozi
: ST segmentining pasayishi va o‘ng qorincha
yuklanishining ortishi.
Xulosa:
Yurakning tug‘ma va orttirilgan nuqsonlari EKGda turli xil patologik
belgilarga ega. Ushbu o‘zgarishlarni o‘z vaqtida aniqlash va baholash orqali
bemorlarning klinik ahvolini yaxshilash mumkin. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki,
elektrokardiografiya yurak nuqsonlarini tashxislashda ishonchli va samarali usul
hisoblanadi.
Adabiyotlar
1.
Braunwald E. "Heart Disease: A Textbook of Cardiovascular Medicine".
Elsevier, 2020.
2.
Camm J., Lüscher T., Serruys P. "The ESC Textbook of Cardiovascular
Medicine". Oxford University Press, 2019.
3.
Maron B. "Hypertrophic Cardiomyopathy: Diagnosis and Management".
Springer, 2018.
4.
Kenjayev, Y. (2023). "Bio eko texno" ma’suliyati cheklangan jamiyatga qarashli
maishiy chiqindilarni saralash va qayta ishlash korxonasi xodimlarining
salomatligi. TISU Ilmiy Tadqiqotlari Xabarnomasi, 1(2), 172–176. извлечено
от
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 2, Issue 2
132
Synapses:
Insights Across the Disciplines
https://scientific.tues.uz/index.php/BSRTUES/article/view/68
5.
Sultonova D., Kenjayev Y. Bachadon miomasi: klinik belgilari va samarali
davolash usullari //Journal of science-innovative research in Uzbekistan. – 2024.
– Т. 2. – №. 12. – С. 180-183.
6.
Кенжаев, Ё., & Амонов, Б. (2024). Кардиомиопатия ва унинг турлари:
даволаш усуллари таҳлили. Medicine, Pedagogy and Technology: Theory and
Practice, 2(11), 347–353. Retrieved from
7.
https://inlibrary.uz/index.php/mpttp/article/view/60123
8.
Kenjayev Y., Saidov, J., & Abdumurotova, J. (2024). Болаларда учрайдиган
оғиз касалликлари: муаммо ва ечимлар. Acumen: International Journal of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
117–124.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63481
9.
Normurodova, A., Saidov, J., & Kenjayev, Y. (2024). Гинекологик
касалликларнинг
эрта
аниқланиши
ва
самарали
даволаш
усуллари. Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research, 1(4),
102–106. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63478
11.
Kenjayev, Y., & Berdiyeva, S. (2024). Yurak bo‘lmacha va qorinchalari
gipertrofiyasining elektrokardiografik belgilarini tahlil qilish. Acumen:
International Journal of Multidisciplinary Research, 1(4), 107–113. Retrieved
from https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63479
12.
Kenjayev, Y., “Гистология слоев кожи и их функции”, MJST, vol. 4, no. 11,
pp.
53–57,
Nov.
2024, Accessed:
Jan.
25,
2025.
[Online].
Available: https://www.mjstjournal.com/index.php/mjst/article/view/2007
13.
Кенжаев Ёдгор Маматқулович, Саидов Жасур Бахтиярович, Рахимова
Мохинур Шамсуддиновна. (2024). Буйрак касалликларининг сабаблари,
патогенези ва даволаш йўллари: турли патологик ҳолатларнинг таҳлили ва
профилактика чоралари [Data set].
Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.14096723
14.
Abduqodirovna M. F., Ismatulloyevich X. I., Mamatqulovich K. Y.
Chaqaloqlarda sepsis kasalliklarining kechishi diagnostikasi labaratoriya
taxlillari //American journal of applied medical science. – 2024. – Т. 2. – №. 4.
– С. 114-119.
15.
Komiljonovich S. R., Mamatqulovich K. Y., Ibrohim o’g’li X. M. Bir yoshgacha
bo’lgan chaqaloqlarda nafas yo’llari kasalliklarini o’rganish va bartaraf etish
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 2, Issue 2
133
Synapses:
Insights Across the Disciplines
//American journal of applied medical science. – 2024. – Т. 2. – №. 3. – С. 108-
111.
16.
Mamatqulovich, K. Y. (2024). Meʼda osti bezi o‘tkir va surunkali pankreatit
kasalliklarini gistomorfologik tahlili.
American journal of applied medical
science
,
2
(3), 49–53. Retrieved from
https://advancedscientia.com/index.php/AJAMS/article/view/190
17.
Kenjayev Yodgor Mamatqulovich, & Xidirov sardor farxod o`g`li. (2021).
Influence of risk factors on the health of schoolchildren in hot climates of
surkhandarya region. Web of Scientist: International Scientific Research
Journal, 2(05), 389–392.
https://doi.org/10.17605/OSF.IO/8TB3X
18.
Кенжаев Ё., Ҳусанова Ф. Кўкрак бези саратони: этиологияси,
эпидемиологияси, диагностика ва даволаш усуллари //acumen: International
journal of multidisciplinary research. – 2024. – Т. 1. – №. 5. – С. 395-399.
19.
Кенжаев Ё., Султонов Р., Муродова Ф. Туғма юрак нуқсонлари //ACUMEN:
International journal of multidisciplinary research. – 2024. – Т. 1. – №. 5. – С.
400-403.
20.
Саидов Ж.Б. и др. Хирургик интенсив терапия бўлимида
парваришлашнинг замонавий ёндашувлари //ACUMEN: International
journal of multidisciplinary research. – 2024. – Т. 1. – №. 5. – С. 72-76.
21.
Kenjaev Y., Alimova Z., Choriev S. Ensefalopatiyalar va ularning turlari, kelib
chiqish sabablari, davolash usullari //ACUMEN: International journal of
multidisciplinary research. – 2024. – Т. 1. – №. 4. – С. 159-164.
22.
Mamatqulovich, K. Y., qizi, X. Z. I., & qizi, X. M. O. (2024). Glomerulonefrit
kasalligida klinik labarator tahlillarning o’rni va samaradorligi. American
journal of applied medical science, 2(3), 112–120. Retrieved from
https://advancedscientia.com/index.php/AJAMS/article/view/247
23.
Mamatqulovich, K. Y., & Fayzullayevna, R. S. (2024). Husnbuzarlar
etiologiyasi, klinikasi va davolash chora-tadbirlari. American journal of applied
medical
science, 2(3),
126–130.
Retrieved
from
https://advancedscientia.com/index.php/AJAMS/article/view/267
24.
Kenjaev Yodgor Mamatqulovich Xolmurodov Inoyatillo Ismatulloevich
Choriev Shohjahon Xabibullo o'g'li. (2024). Ko'kyo'tal kasalligi va uni oldini
olish chora-tadbirlari [Data set].
Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.14049268
25.
Kenjayev, Y., & Do‘snayev, N. (2024). Нафас олиш аъзоларининг аллергик
касалликлари:
илмий
таҳлил. Acumen:
International
Journal
of
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 2, Issue 2
134
Synapses:
Insights Across the Disciplines
Multidisciplinary
Research, 1(4),
269–274.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63597
26.
Sattorova, J., Saidov, J., & Kenjayev, Y. (2024). Юрак ҳуружидан кейинги
реабилитация самарадорлигини ошириш. ACUMEN: International Journal
of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
275–280.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63598
27.
Sultonova, D., & Kenjayev, Y. (2024). Bachadon miomasi: klinik belgilari va
samarali davolash usullari. Journal of Science-Innovative Research in
Uzbekistan, 2(12), 180–183. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/journal-science-innovative/article/view/62651
28.
Berdiyeva, S., Kenjayev, Y., & Xolmurodov, I. (2024). Jigar sirrozi: sabablari,
belgilari
vadavolash
usullari. Acumen:
International
Journal
of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
195–202.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63500
29.
Kenjayev, Y., & Shopo’latova, M. (2024). Xronik rinitni davolashning
zamonaviy usullari vauning samaradorligi. Acumen: International Journal of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
203–209.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63501
30.
Kenjayev, Y., Saidov, J., & Abdumurotova, J. (2024). Болаларда учрайдиган
оғиз касалликлари: муаммо ва ечимлар. Acumen: International Journal of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
117–124.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63481
31.
Normurodova, A., Saidov, J., & Kenjayev, Y. (2024). Гинекологик
касалликларнинг
эрта
аниқланиши
ва
самарали
даволаш
усуллари. Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research, 1(4),
102–106.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63478
32.
Kenjayev, Y., & Berdiyeva, S. (2024). Yurak bo‘lmacha va qorinchalari
gipertrofiyasining elektrokardiografik belgilarini tahlil qilish. Acumen:
International Journal of Multidisciplinary Research, 1(4), 107–113. Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63479
33.
Mamatqulovich, K. Y. (2024). Meʼda osti bezi o‘tkir va surunkali pankreatit
kasalliklarini gistomorfologik tahlili. American journal of applied medical
science, 2(3),
49–53.
Retrieved
from
https://advancedscientia.com/index.php/AJAMS/article/view/190
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 2, Issue 2
135
Synapses:
Insights Across the Disciplines
34.
Joʻrayeva, M., & Kenjayev, Y. (2024). Кўриш аъзоси инфекциялари: уларни
профилактика қилиш ва самарали даволаш. Synapses: Insights across the
Disciplines, 1(4),
271–274.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/siad/article/view/63958
35.
Qaxxorov, B., Kenjayev, Y., & Xolboyev, N. (2024). Gipertenziya kasalligi
oldini olish choratadbirlari: xavf omillari, erta diagnostika va davolash
yondoshuvlari. Synapses: Insights across the Disciplines, 1(4), 280–285.
Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/siad/article/view/63956
36.
Kenjayev, Y., & O’roqova, S. (2024). Saramas касаллиги: кекса ёшли аёлларда
кечиши ва касалликни оптималлаштириш. Synapses: Insights across the
Disciplines, 1(4),
230–234.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/siad/article/view/63950
37.
ЖМ Асфандиёров, АИО Ҳайдаров ФТ, ЭР Бекмирзаев.
. International Bulletin
of Medical Sciences and Clinical Research 3 (4), 50-52
38.
ЭР Бекмирзаев. Витамин А. Лучшие интеллектуальные исследования 10
(3), 92-94
39.
ЭР Бекмирзаев. Мочевина. Лучшие интеллектуальные исследования 10
(3), 85-87.
40.
ER Bekmirzayev, DB Xalilov, MN qizi Aminova. Bugungi Kundagi Transport
Vositalarining Atmosferaga Kimyoviy Chiqindi Gazlarini Tarqatishining
Dolzarb Muommolari. golden brain 1 (2), 325-328.
41.
BE Ro‘ziboevich. Morphometric Indicators of the Prostate Gland After
Hormoneal Therapy of Scar Processes in Experimental Intestines. International
Congress on Biological, Physical And Chemical Studies (ITALY).
42.
E Bekmirzayev, H Allaberdiyev. Kaliforniya Qizil Chuvalchangidan Olingan
Ekstraktining Tarkibi, Xususiyati Va Odam Terisiga Ta’sir Mexanizmini
O’rganish. Synapses: Insights across the disciplines 1 (4), 275-279.
Фармуда Нарзиева, Jasur Saidov, Eshquvvat Bekmirzayev. Невро-онкология:
мия ўсмалари, уларни даволаш ва уларга қарши курашда замонавий
ёндашув. Acumen: International journal of multidisciplinary research 1 (4),
281-287.
44.
I Xolmurodov, E Bekmirzayev, S Tilloyev. Bakteriyalarning Bioplenkasi.
Acumen: International journal of multidisciplinary research 1 (4), 210-216.
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 2, Issue 2
136
Synapses:
Insights Across the Disciplines
45.
ЭР Бекмирзаев. Биохимия жировой ткани. Лучшие интеллектуальные
исследования 10 (3), 88-91.
46.
ДК кизи Ахмадова, ЭР Бекмирзаев. Морфология Желчного Пузыря И
Желчного Сфинктера При Верхней Дуоденоеюнальной Обструкции.
Scholar 1 (18), 189-195.
47.
ИР Бекмирзаев. Билирубин. Pedagogs jurnali 32 (2), 27-31.
48.
YX Eshnazarovich, BE Ro‘ziboyevich, XY Raxmatovna, SO Bahodir o‘g‘li.
Muscle Biochemistry. Central asian journal of mathematical theory and
computer sciences 3 (11), 32-34.
49.
EN Imamov, ER Bekmirzaev. Causes And Prevention Of Early Post-Pregnant
Bleeding. Евразийский журнал медицинских и естественных наук 2 (4), 60-
63.
