Том 4 № 9 (2025)
Статьи
МУҚАДДАМ СУДЛАНГАН ШАХСЛАР ЎРТАСИДА ҲУҚУҚБУЗАРЛИКЛАРНИНГ МАХСУС ПРОФИЛАКТИКАСИ ЧОРА-ТАДБИРЛАРИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
Жамиятда айрим турдаги ҳуқуқбузарликлар ёки ғайриижтимоий хулқ-атворларнинг, ҳуқуқбузарлик содир этишга мойил бўлган, ҳуқуқбузарлик содир этган, виктимлиги (ҳуқуқбузарликдан жабрланиш эҳтимоли) юқори ёки ҳуқуқбузарликлардан жабрланган шахслар тоифаларининг кўпайиши ёхуд жамоат хавфсизлиги ва жамоат тартибига, шахс, жамият ва давлат манфаат- ларига тажовуз қилувчи хатарлар ва таҳдидларнинг юзага келиши ушбу турдаги ҳуқуқбузарликлар ёки ғайриижтимоий хулқ-атворларнинг профилактикасига, уларнинг сабаблари ва содир этилишига имкон бераётган шарт-шароитларини бартараф этишга, айрим тоифадаги шахсларни аниқлаш ва уларга профилактик таъсир кўрсатиш учун махсус профилактикаси чора-тадбирларни амалга ошириш заруратини келтириб чиқаради.
ТУРИЗМ КАК ФАКТОР УКРЕПЛЕНИЯ КУЛЬТУРНО ГУМАНИТАРНЫХ СВЯЗЕЙ МЕЖДУ УЗБЕКИСТАНОМ И КАЗАХСТАНОМ: АНАЛИЗ ТЕКУЩЕГО СОСТОЯНИЯ И ПЕРСПЕКТИВЫ РАЗВИТИЯ
Статья посвящена анализу роли туризма в укреплении культурно-гуманитарных связей между Узбекистаном и Казахстаном. Исследуется динамика туристических потоков, особое внимание уделяется проекту «Табаррук Зиёрат» направленным на развитие трансграничного паломничества. Обсуждаются совместные проекты, такие как создание единого туристического маршрута по «Великому шелковому пути», а также планы по улучшению транспортной инфраструктуры и расширению авиасообщения между странами. Представлены статистические данные о количестве паломников, посещающих святые места в обеих странах, и экономическом воздействии паломнического туризма на регионы. В заключение формулируются рекомендации по дальнейшему развитию паломнического туризма как инструмента углубления культурного обмена и укрепления духовных связей между народами Узбекистана и Казахстана
THE SYSTEM OF TEACHING PHYSICS IN ACADEMIC LYCEUMS: ANALYSIS OF CURRICULA AND MODERN APPROACHES
This article analyzes the system of teaching physics in academic lyceums of the Republic of Uzbekistan, including the curricula, class hours, and current pedagogical approaches. Special attention is given to the necessity of using modern methodological tools, virtual laboratories, mobile applications, and digital resources to effectively teach the sections of molecular physics and thermodynamics. It is proposed to adapt advanced international practices to the national education system in order to improve the effectiveness of learning.
ОММАВИЙ ТАДБИРЛАРДА ИЧКИ ИШЛАР ОРГАНЛАРИ ВА МИЛЛИЙ ГВАРДИЯНИНГ БИРГАЛЛИКДАГИ ФАОЛИЯТИ: НАЗАРИЙ ТАҲЛИЛ
Шиддат билан ривожланаётган бир замонда оммавий тадбирларни ташкил этиш ва ўтказишда жамоат хавфсизлигини таъминлаш, фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ҳимоя қилиш, шунингдек, қонунбузарликларнинг олдини олиш мақсадида ички ишлар органлари ва Миллий гвардиянинг ўзаро ҳамкорлиги муҳим аҳамиятга эга. Ушбу ҳамкорликнинг назарий асослари хорижий ва миллий олимларнинг тадқиқотларида кенг ёритилган бўлиб, уларнинг таҳлили мавзуни чуқурроқ тушунишга ёрдам беради.
MODEL FOR THE DEVELOPMENT OF SYSTEMATIC THINKING OF BIOLOGY STUDENTS
The article presents the results of a study on the model for the development of systemic thinking of biology students.
PAREMIYALARDA HAYVON VA O‘SIMLIKLAR ORQALI METAFORA VA BADIIY OBRAZLARNI TAHLIL QILISH
Mazkur maqolada o‘zbek xalq maqol va matallarida hayvon va o‘simlik obrazlari orqali yaratilgan metaforik ifodalar va badiiy obrazlarning semantik xususiyatlari tahlil etiladi. Bunday obrazlar xalq tafakkuri, estetik qarashlari va axloqiy mezonlarini ifodalovchi vosita bo‘lib xizmat qiladi. Maqolada bu obrazlarning ma’no yuklamasi, ramziy ko‘rinishi va estetik ta’sir kuchi misollar asosida ochib beriladi. Shuningdek, metafora vositasida yaratilgan badiiy ifodalarning til va madaniyat bog‘liqligiga e’tibor qaratiladi.
ЛЕКСИЧЕСКАЯ СИНОНИМИЯ КАК ОТРАЖЕНИЕ КУЛЬТУРНОЙ КАРТИНЫ МИРА
В статье рассматривается лексическая синонимия как отражение культурной картины мира в контексте сравнительно-сопоставительного анализа. Автор опирается на лингвокультурологический и когнитивный подходы, демонстрируя, как синонимические ряды в разных языках фиксируют ценностные, стилистические и оценочные различия. На материале русского и английского языков выявлены примеры концептуального несовпадения, различий в метафорических моделях, а также культурной маркировки синонимов. Отдельное внимание уделено корпусным и психолингвистическим данным, подтверждающим специфику языковых систем. Делается вывод о высокой диагностической ценности синонимии для анализа культурных констант и динамики смыслов.
LINGUOCOGNITIVE FOUNDATIONS OF FILM DISCOURSE
This article analyzes the concept of film discourse and its linguocognitive properties. It sheds light on the scientific basis on how film discourse is formed through language, thought, and multimodal expression, as well as its relationship with cognitive frames, concepts, scenarios, and emotional reactions. During the analysis, it is explained how language units are processed in the human mind, and what semantic fields are formed through film characters and events, based on examples.
HOZIRGI O‘ZBEK SHE’RIYATIDA FOLKLORIZMLARNING AHAMIYATI
Mazkur maqolada istiqlol davri o‘zbek she’riyatida folklor sinteziga murojaat qilish tamoyili tahlil qilinadi. Shoirlarning xalq og‘zaki ijodiga xos janr, obraz, mifologik qarashlar, musiqiy shakllarni zamonaviy she’riyat bilan uyg‘unlashtirishga bo‘lgan intilishi yoritiladi. Usmon Azim, Yo‘ldosh Eshbek, Mahmud Toir kabi shoirlar ijodi misolida folklor va poetik tafakkur sintezi orqali vatan, insonparvarlik, tarixiy xotira kabi mavzular yoritilgan.
TURKIY ADABIYOT TARIXIDAGI "OLTUN YORUGʻ " QADIMIY YOZMA YODGORLIGI TAHLILI
Ushbu maqolada insoniyatni toʻgʻri yoʻlga, komillikka daʼvat qiluvchi "Oltun yorugʻ" qadimiy yozma yodgorligining g’oyaviy-badiiy mazmuni tahlil etiladi. Shuningdek, "Oltun yorugʻ"ning mazmun-mohiyati, qanday tarbiyaviy ahamiyatga egaligi va bugungi yosh avlodlar uchun ibrat boʻlishi haqidagi fikrlar bayon etiladi.
SPORT ELEMENTI BOʻLGAN HARAKATLI OʻYINLARNI TASHKIL ETISH VA OʻTKAZISH METODIKASI
Ushbu maqola sport elementlarini oʻz ichiga olgan harakatli oʻyinlarni tashkil etish va oʻtkazishning metodik asoslarini tahlil qiladi. Mazkur metodika sportni rivojlantirish, jismoniy tarbiya va sogʻlom turmush tarzini targʻib qilish maqsadida oʻyinlarning samarali va xavfsiz tashkil etilishi uchun muhim boʻlib, unda oʻyinlarning turli shakllari, metodlari, shuningdek, ularni oʻtkazish uchun zarur shart-sharoitlar va metodik tavsiyalar koʻrib chiqiladi. Maqola sport elementlari bilan bogʻliq harakatli oʻyinlarni tashkil etishda innovatsion yondashuvlar, oʻquvchilarning qiziqishini oshirish usullari va xavfsizlik choralariga alohida e’tibor qaratadi. Shu bilan birga, metodik tavsiyalar amaliy misollar yordamida asoslantiriladi va sport pedagogikasida qoʻllash uchun tavsiya etiladi.
O‘ZBEKISTONDA BOLALAR MUSIQASINING RIVOJLANISH TARIXI
O‘zbekistonda bolalar musiqasining rivojlanish tarixi, jamiyatning kelajagi, ravnaqi va taraqqiyoti tarbiya bilan bevosita mutanosibligi hamda bir qator masalalar har tomonlama ko‘rib chiqiladi.
PAREMIYALARDA HAYVON VA O‘SIMLIKLAR ORQALI METAFORA VA ГИЁҲВАНДЛИК ВОСИТАЛАРИ ВА ПСИХОТРОП МОДДАЛАР БИЛАН ҚОНУНГА ХИЛОФ РАВИШДА МУОМАЛА ҚИЛИШДАН ИБОРАТ ЖИНОЯТЛАРГА ҚАРШИ КУРАШИШГА ТАЪСИР ЭТУВЧИ ОМИЛЛАР
Ўзбекистонда соғлом ҳаёт тарзини қарор топтириш, жамиятимизнинг жисмоний, маънавий ва маданий жиҳатдан юксалтириш мақсадида йирик ижтимоий дастурлар тузилиб, амалга оширилмоқда. Инсон ҳаётини ва соғлигини сақлаш – бу ижтимоий вазифалардан биридир. Шу муносабат билан сўнги йилларда давлатимиз раҳбарияти томонидан “гиёҳвандлик” каби салбий ижтимоий иллатга алоҳида эътибор қаратилиб, гиёҳвандлик моддалари билан ноқонуний муомила қилишга қарши кураш олиб борилмоқда. Жумладан, Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев ички ишлар органлари томонидан жиноятларни очиш борасида камчиликлар мавжудлигини таъкидлади.
TAHLIL VA TAHLIL
Mazkur tezisda tahlil qanday bo’lishi va bu orqali komponent tahlil haqida bilib olish yoki tushunish uchun tasavvur paydo bo’ladi .
NAFSNI POKLASH VA RUHIY TARBIYA USULLARI: ZIKR, FIKR VA MEDITATSIYA AMALIYOTLARI
Ushbu maqolada insonning ruhiyati va nafsini poklash qadimdan turli madaniyatlar va dinlarda markaziy o'rin tutgaligi haqida. Ruhiy tarbiya usullari insonni ma'naviy kamolotga yetaklab, ichki tinchlik va barqarorlikka erishishda muhim vosita hisoblanishi haqida ma’lumot berilib o’tgan. Nafsni poklash insonning ichki dunyosini tartibga solish , yomon hatti -harakatlardan saqlanish va ma’naviy yuksalishga erishish uchun juda muhim hisoblanadi. Xususan, islom an’analarida nafsni poklashda zikr, fikr va meditatsiya kabi amaliyotlar keng qo‘llaniladi.
MODEL FOR IMPROVING THE SOFTWARE FOR THE DEVELOPMENT OF PROFESSIONAL COMPETENCIES OF FUTURE ROAD ENGINEERS
This article proposes a model to improve educational software for developing professional competencies in future road engineers. The model includes modular content, interactive simulations, industry-standard integration, and collaboration tools. It supports competency-based learning and real-world problem-solving. With phased implementation and educator training, the model aims to enhance both technical and soft skills, preparing students for modern road engineering challenges.
ПОРАХЎРЛИК БИЛАН БОҒЛИҚ ЖИНОЯТЛАРГА ҚАРШИ КУРАШИШ БЎЙИЧА ХАЛҚАРО ТАЖРИБА
Порахўрлик ва пора бериш билан боғлиқ жиноятларига қарши кураш бўйича чет эл қонунчилигива ҳуқуқий тажрибасини ўрганиш шуни кўрсатмоқдаки, кўпгина давлатларнинг жиноятчиликка оид қонунларида мансабдор шахсларнинг пора олганликлари учун жавобгарликни белгиловчи нормалар мавжуд. Улар орасида Италия (Италия ЖК 317-м.)1, Франция (Франция ЖК 433-1, 433-2-м.)2, Россия (Россия ЖК 290-291-м.)3Буюк Британия (1809 ва 1914 йиллардаги прецедентлари, шунингдек, 1889 йилдаги «Жамоат ташкилотларидаги порахўрлик тўғрисида»ги қонуни, 1906 ва 1916 йиллардаги «Коррупцияни олдини олиш тўғрисида»ги қонуни)4, АҚШ (АҚШ қонунлар тўпламининг 18-бўлим 11-боб 201-параграфи, штатлар қонунчилиги)5 ва бошқалар.
JADIDLAR MEROSIDA OILAVIY MUNOSABATLAR
Ushbu maqolada Abdurauf Fitrat falsafiy merosida oila, jamoa va ittifoq bo‘lib yashash haqida ibratli g‘oyalar yoritilgan. Jamiyatda tinchlik va totuvlikni ta’minlash, shu millat oilalarining intizomiga tayanishi jadid mutaffakkirlari falsafiy qarashlari asosida ochib berilgan.