MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–2_ Февраль –2025
112
IJTIMOIY PEDAGOGIKANING ASOSIY KATEGORIYALARI VA
ASOSIY TAMOYILLARI
Choriyeva Durdona Anvarovna Nizomiy nomidagi Toshkent davlat
pedagogika universiteti “Maktabgacha ta’lim” fakulteti Maktabgacha ta’lim
psixologiyasi va pedagogikasi kafedrasi dotsenti,
Axmadjanova Mavludaxon Akramjon qizi Nizomiy nomidagi Toshkent
davlat pedagogika universiteti Maktabgacha ta’lim fakulteti “Maktabgacha ta’lim
psixologiyasi va pedagogikasi” yo’nalishining 4 kurs talabasi
Ijtimoiy pedagogika — bu insonlar o'rtasida ijtimoiy munosabatlarni
o'rganish, shuningdek, bu munosabatlarni yaxshilash va rivojlantirish uchun ta'lim va
tarbiya jarayonlarida asosiy tamoyillarni ishlab chiqadigan fan. Ijtimoiy pedagogika
odamlarning ijtimoiy va shaxsiy rivojlanishiga, jamiyatdagi o'zaro aloqalar va
munosabatlar orqali ta'lim va tarbiya masalalariga yondashuvni o'rganadi.
Ijtimoiy pedagogikaning asosiy kategoriyalari
1. Pedagogik jarayon: Bu ta'lim va tarbiya jarayonlarini tashkil etish, uning
maqsad va vazifalarini belgilash, metod va vositalarini tanlash kabi barcha jihatlarni
o'z ichiga oladi. Pedagogik jarayon, asosan, o'qituvchi va o'quvchi o'rtasidagi o'zaro
ta'sirlar orqali amalga oshiriladi.
2. Ta'lim muhitlari: Ta'lim berish jarayoni qaysi muhitda (masalan, maktab,
o'qish markazlari, jamoat joylari) amalga oshirilsa, bu muhitning ta'lim sifatiga
qanday ta'sir qilishi o'rganiladi. Ijtimoiy pedagogika bu muhitni yanada samarali
qilish yo'llarini ko'rib chiqadi.
3. Tarbiya va ijtimoiylashtirish: Tarbiya shaxsni ma'naviy va axloqiy jihatdan
rivojlantirishga qaratilgan faoliyatdir, ijtimoiylashtirish esa shaxsning jamiyatga
moslashishi va unga qo'shilishi jarayonidir. Ijtimoiy pedagogika bu ikki jarayonni bir-
biriga bog'lab, ularning o'zaro munosabatlarini o'rganadi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–2_ Февраль –2025
113
4. Ijtimoiy muloqot va o'zaro ta'sir: Ijtimoiy pedagogikada muloqot muhim
ahamiyatga ega. Ta'lim jarayonida o'qituvchi va o'quvchi, shuningdek o'quvchilar
o'rtasidagi o'zaro ta'sirlar va muloqotning samarali bo'lishi ta'lim sifatini belgilaydi.
5. Shaxs va jamiyat o'rtasidagi aloqalar: Ijtimoiy pedagogika shaxsning
jamiyatdagi o'rnini, uning jamiyatga ta'sirini va jamiyatning shaxsga qanday ta'sir
qilishi kabi masalalarni ham o'rganadi.
Ijtimoiy pedagogikaning asosiy tamoyillari quyidagilar:
1. Insonparvarlik tamoyili: Ijtimoiy pedagogika faqat shaxsning foydasiga
ishlaydi va uning rivojlanishini qo'llab-quvvatlaydi. Bu tamoyil shaxsga hurmat va
uning huquqlarini qadrlashni nazarda tutadi.
2. Ijodiylik tamoyili: Ta'lim jarayoni faqat bilim berishdan iborat emas, balki
o'quvchilarni ijodiy fikrlashga, yangi g'oyalar ishlab chiqishga undaydi. Ijtimoiy
pedagogika ijodiy fikrlarni rivojlantirish va ulardan samarali foydalanishni
ta'minlaydi.
3. Maqsadga muvofiqlik tamoyili: Har bir ta'lim jarayoni aniq maqsadga
qaratilgan bo'lishi kerak. Maqsadlar shaxsning ijtimoiylashtirilishi va rivojlanishi
uchun asosiy yo'nalishlarni belgilaydi.
4. Tadqiqiy yondashuv tamoyili: Pedagogik faoliyatda ilmiy asoslangan
tadqiqot va metodlardan foydalanish kerak. Tadqiqotlar orqali ta'lim jarayonini
takomillashtirish va yangi pedagogik usullarni joriy etish mumkin.
5. Ijtimoiy moslashuv tamoyili: Ta'lim va tarbiya jarayonida shaxsning
ijtimoiy muhitga moslashishi va yangi sharoitlarga o'rgatilishi muhimdir. Bu tamoyil
shaxsning jamiyatdagi o'z o'rnini topishga yordam beradi.
6. Barcha tomonlarning faolligi tamoyili: Ijtimoiy pedagogika faqat o'qituvchi
faoliyati bilan cheklanmaydi; o'quvchilar, ota-onalar va jamiyat a'zolari ham ta'lim
jarayonida faol qatnashishi kerak.
Ijtimoiy pedagogika fanining asosiy maqsadi — shaxsni jamiyatga
moslashtirish va uning to'laqonli rivojlanishini ta'minlash uchun ta'lim va tarbiya
jarayonlarini samarali tashkil etish. Bu fan shaxs va jamiyat o'rtasidagi o'zaro
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–2_ Февраль –2025
114
munosabatlarni chuqur o'rganish va ularga ijtimoiy pedagogik yondashuvlarni ishlab
chiqish orqali ijtimoiy o'zgarishlarga hissa qo'shadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO`YXATI:
1.
D.Ro`ziyeva “Ijtimoiy pedagogika” o`quv qo`llanma 2015 y.
2.
N.Egamberdiyeva “Ijtimoiy pedagogika” o`quv qo`llanma 2009 y.
3.
Chorieva,
D.
(2020).
DIAGNOSTICS
AS
A
BRANCH
OF
PSYCHOLOGICAL AND PEDAGOGICAL KNOWLEDGE AND TYPE OF
RESEARCH ACTIVITY OF A TEACHER. European Journal of Research and
Reflection in Educational Sciences Vol, 8(3).
4.
Choriyeva, D. (2022). TARBIYACHINING PEDAGOGIK MAHORATINI
OSHIRISHDA PEDAGOGIK TEXNIKANING ROLI. Zamonaviy dunyoda
pedagogika va psixologiya: Nazariy va amaliy izlanishlar, 1(24), 101-103.
5.
Чориева, Д. А. (2021). МЕТОДЫ И ПРИЕМЫ РАБОТЫ С
АГРЕССИВНЫМИ ДЕТЬМИ. In Человек в современном мире: пространство и
возможности для личностного роста (pp. 152-161).
6.
Чориева, Д. А. (2019). Педагогическая диагностика в условиях
дошкольного образования. Актуальные проблемы современного образования:
опыт и инновации, 86.
7.
Чориева, Д. А., & Ражабова, Г. Ф. (2022). ЗНАЧЕНИЕ
ПЕДАГОГИЧЕСКО-ПСИХОЛОГИЧЕСКОГО
ДИАГНОСТИЧЕСКОГО
СРЕДСТВА В ДОШКОЛЬНЫХ ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ ОРГАНИЗАЦИЯХ.
Results of National Scientific Research International Journal, 1(6), 327-343.
8.
Чориева, Д. А. (2022). ПЕДАГОГИК-ПСИХОЛОГИК ДИАГНОСТИКА
ФАОЛИЯТИ БИЛАН ШУҒУЛЛАНУВЧИ ШАХСГА ҚЎЙИЛАДИГАН
ТАЛАБЛАР: https://doi. org/10.53885/edinres. 2022.9. 09.014 Чориева Дурдона
Анваровна Низомий номидаги Тошкент давлат педагогика университети
Мактабгача таълим факультети Мактабгача таълим психологияси ва
педагогикаси кафедраси педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), в.
б. доценти. Образование и инновационные исследования международный
научно-методический журнал, (9), 99-102.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–2_ Февраль –2025
115
9.
Chorieva, D. A. BO‘LAJAK TARBIYACHILARNING KASBIY
MAHORATLARINI OSHIRISH YO‘LLARI. O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI NIZOMIY NOMIDAGI
TOSHKENT DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI, 385.
10.
Anvarovna, C. D. (2024). MANAGEMENT OF INNOVATIVE PROCESSES
IN
PRESCHOOL
EDUCATION.
ОБРАЗОВАНИЕ
НАУКА
И
ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 37(6), 58-62.
11.
Anvarovna, C. D. (2024). MAKTABGACHA TA’LIMDA PEDAGOGIK
DIAGNOSTIKA
VA
KORREKSIYALASHNING
О
‘ZIGA
XOS
XUSUSIYATLARI. ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В
МИРЕ, 37(6), 48-53.
12.
Anvarovna,
C.
D.
(2024).
TA’LIM-TARBIYA
JARAYONIDA
INNOVATSION
PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK
DIAGNOSTIK
SAMARALI
METODLARDAN
FOYDALANISH.
ОБРАЗОВАНИЕ
НАУКА
И
ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 37(6), 54-57.
13.
Choriyeva, D., & Ahmadova, S. (2023). Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida
ertaklarning ahamiyati. Maktabgacha va maktab ta’limi jurnali, 1(2-3).
14.
Durdona, C. (2023, December). KREATIVLIK ORQALI BOLALARNING
QOBILYATLARINI OSHIRISH. In " Conference on Universal Science Research
2023" (Vol. 1, No. 12, pp. 302-305).
15.
Durdona, C. (2023). BOLALARDA KREATIVLIK QOBILYATINI
RIVOJLANTIRISH. TECHNICAL SCIENCE RESEARCH IN UZBEKISTAN,
1(5), 265-270.
16.
Choriyeva, D. (2023). OILA VA MAKTABGACHA TA’LIM TIZIMIDA
AMALGA OSHIRILADIGAN IJTIMOIY VAZIFALAR. Talqin va tadqiqotlar,
1(32).
17.
DURDONA, C., & SHAHNOZA, K. (2023). MAKTABGACHA YOSHDAGI
BOLALARNING KREATIVLIGINI OSHIRISHDA TASVIRIY FAOLIYATNING
O ‘RNI. Journal of Science-Innovative Research in Uzbekistan, 1(7), 191-196.
