Iyun, 2025-Yil
460
TEMURIY MALIKALAR: BUYUK SULOLANING UNUTILMAS XONIMLARI
Gulyamov Alisher Azizovich
Osiyo Xalqaro Universiteti
“Tarix va filiologiya” kafedrasi o‘qituvchisi
Xamidova Rayxonabegim Xaydar qizi
Osiyo Xalqaro Universiteti 1-T-24 guruh talabasi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15723707
Annotatsiya.
Ushbu maqolada Temuriylar sulolasi davrida yashab ijod qilgan, siyosiy va
madaniy hayotda faol ishtirok etgan malikalar hayoti va faoliyati yoritilgan. Xususan, G‘iyosiddin
G‘uriy, Ulug‘bek, Husayn Boyqaro kabi hukmdorlarning onalari, rafiqalari va qizlari misolida
Temuriy malikalar davlat boshqaruvi, ilm-fan, adabiyot, xayriya va ma’naviyat sohalaridagi o‘rni
ochib berilgan. Maqolada shuningdek, Temuriy malikalar siymosida o‘rta asr Sharq jamiyatida
ayollarning ijtimoiy nufuzi, ularning saroy va jamiyatdagi ta’sir kuchi tahlil qilinadi. Temuriy
malikalar tarix sahnasidagi faoliyati ularning o‘z davri uchun qanday o‘rnak bo‘lgani va bugungi
kun uchun qanday tarixiy saboqlar berishini ochib beradi.
Kalit so‘zlar:
Temuriy malikalar, Amir Temur, Temuriylar sulolasi, Gavharshod begim, saroy
xonimlari, Temuriylar davri, ayollar siyosiy faolligi, ijtimoiy hayotda ayollar, Temuriylar
madaniyati, ayollar ta’siri, o‘rta asr malikalar, ilm-fan va ayollar, xayriya faoliyati, Temuriylar
me’morchiligi, ayollar merosi.
Ayollar orasida shavqatli hukmdorlar, oqila maslahatgo‘ylar, yetuk donishmandlar,
zabardast olimlar, suxandon shoirlar va zukko san'atshunoslar yetishib chiqgan.
Massagetlar hukumdori To‘maris, Qadimgi Palmiraning hukumdori Zinoviya, Ispan
qirolichasi Isabella, Arman malikasi Tamaralar o‘z davrining yetuk siyosatdan hukumdorlari
bo‘lganlar. Garchi bunday hukumdor, olima, shoira, va va donishmand ayollar G‘arbda barmoq
bilan sanalsada, Sharq mamlakatlarida ularni ko‘plab uchratish mumkin. Bunga misol tariqasida
birgina Temuriylar sulolasiga mansub bir nechta malikalarni ko‘rishimiz mumkin.
Amir Temurning rafiqasi – Saroy mulk xonim (1341-1408 Bibixonim) Shohruh Mirzoning
rafiqasi – Gavharshodbegim (1379-1457), Xalil Sulton Mirzoning suyukli rafiqasi – Shodu Mulk
Xotun (1387-1411), Sulton Husayn Boyqaroning rafiqasi – Xadicha begim (1451-1511),
Umarshayx Mirzoning to‘ng‘ich qizi-Gulbadan begim (1523-1603), Sulaymon Mirzoning rafiqasi
– Haram begim (1514-1589), Jahongir Shohning xotini Nurjahon begim (Mehriniso (1577-1645)),
Shoh Jahonning rafiqasi – Mumtoz Mahal (Arjumand bonu (1594-1631)), Shoh Jahoning qizi –
Jahon Oro begim (1641-1681) Avranzeb Olamgirning qizi Zebiniso begim –(1639-1702) ana shular
jumlasidan.
Saroy Mulk xonim chig‘atoy ulusiga mansub mo‘g‘ul xonlaridan Qozonxining qizi bo‘lib,
1341-yilda tug‘ulgan. 1355-yilda Movounahr hukumdori amir Qozog‘oning nabirasi amir Husayn
uni nikohga oladi. 1370-yilda Sohibqiron Amir Temur jangdan amir Husaynni yengib, uni qatl
qildirgach Movounahr hukumronligini o‘z qo‘liga oldi.Amir Husaynning bir necha xotini bo‘lib,
harmaning ulug‘ bekasi – Tarmashirinxoning qizi Suyunch Qutlug‘ og‘o edi. Sohibqiron Amir
Temur maqtulning haramidagi malikalar orasidan Qozonxining qizi Saroy Mulk xonimni, Bayon
Iyun, 2025-Yil
461
Sulduzning qizi – Ulus og‘oni, Xizr Jasurning qizi – Islom Og‘oni hamda Tog‘ay Turkon xotunni
tanlab olib, idda muddati uch oy o‘tgach o‘z nikohga oladi. Sohibqiron Saroy Mulk xonimni o‘z
nikohiga olgandan so‘ng ''Ko‘ragon'' unvonini oladi Xon avlodiga mansub Saroy Mulk Xonim
haramidagi barcha malikalardan ulug‘vor hisoblangan, ''katta xonim'' yoxud ''Bibixonim'' unvoniga
ega bo‘lgan. Sohibqiron Amir Temurning harbiy yurishlarida Saroy Mulk xonim ko‘pincha birga
yurgan. Manbalarda aytilishicha Saroy Mulk Xonim saltanatni boshqarishda vujudga kelgan ayrim
muamolarni hal qilishda o‘zining oqilona maslahatlari bilan faol qatnashgan Amir Temur Saroy
Mulk xonimga oshkora bo‘ysunmasada, biroq uning oqona maslahatlariga ehtiyoj sezib turgan.
Amir Temur Eronga qarshi yurish boshlaganida, Isfaxonning qamali ko‘pga cho‘zilib,
qo‘shonni ozuqa bilan taminlashga mablag‘ yetmay qoladi. Amir Temur Samarqandga chopar
yo‘lab Saroy Mulk xonimga maktub jo‘natadi. Maktub qisqa bo‘lib ''Qo‘shoning zaxirasi tugadi,
xazinadan zar yuboring'' deyilgan. Saroy Mulk xonim maktub mazmunidan ogoh bo‘lib maktubning
orqa tomoniga ''Ulug‘ Amir, zaxirangiz tugagan bo‘lsa, siyosatingiz ham tugadimi?'' deb yozadi.
Amir Temur maktubni olgach, Saroy Mulk xonimning kinoyali zam-zamasini o‘ylab-o‘ylab
nihoyatda bir qarorga keladi. Lashkargohda so‘yib yeyilgan qo‘y, qoramol va boshqa hayvonlar
suyaklarini yig‘ib, turli hajmlarda qirqitib, katta hajmdagisiga katta qiymat, kichik hajimdagilariga
kichik qiymat berib,unga po‘lat muhrini qizdirib tamg‘a bostiradi hamda uni muomalaga kiritadi.
Natijada, qo‘shni shahar va qishloqlarga suyak puliga qo‘shin uchun oziq-ovqat sotib oladi. Tez
kunda Isfaxon shahari taslim bo‘lgach, suyak pullar zarga almashtiriladi.Amir Temur saroyida joriy
qilingan tadbirga ko‘ra, chet ellik elchilarni qabul qilish marosimlarida hukumdor yonida xotinlari
ham ishtirok etadi. Ispaniya quroli Genrix III ning Samarqand hukumdori Amir Temur huzuriga
yuborgan elchisi Ruyi Ganzeles de Klavixoning yozishicha, 1404-yil 8-sentabr dushanba kuni Amir
Temur Samarqand chetidagi ''Dilkusho'' bog‘ida elchilarni kutib oladi.Klavixo hikoya qilishicha
qabul marosimida hukumdor Temurning yonida Saroy Mulk xonim boshliq boshqa xotinlari ham
yuzlariga parda tashlab o‘tirishgan. Ispan qiroli yuborgan hadyalar orasida hukumdorga ko‘proq
qizil movut maqul bo‘lgan. 1404-yil 17-oktabrda juma kuni Saroy Mulk xonim ham katta ziyofat
beradi. Bu ziyofatda ispan elchisi De Klavixo ham qatnashdi uning aytishicha Temur bog‘larida
berilgan ziyofatlar bari to‘kin sochin, bog‘lar rang-barang ipak chodirlar bilan bezalgan va saroy
bog‘i did bilan bezatilgan. Saroy Mulk Xonim qurdirgan madrasa XIV asr oxiri va XV asr boshlarida
Samarqanddagi madrasalar orasida ulkan va mahobatliligi jihatidan ajralib turgan. Saroy Mulk
xonim madrasasi uzoq turmaydi. XVI asr oxirida Buxoro amiri Abdullaxonning Temuriylarga
xusumati tufayli, maxsus farmon bilan madrasani buzdiradi.Undan tashqari Samarqanda Bibixonim
masjidi Jomesi ham bor. Bu masjidni Amir Temur Hindiston yurishidan qaytib kelgach 1399-1404
yillar mobaynida Saroy Mulk Xonimga atab qurdiradi. Bibixonim masjidining ''haft jo‘ysh'' yetti xil
metal qotishmasidan yasalgan qo‘sh tabaqali darvozasi bo‘lgan. 1405-yil 18-fevralda Sohibqiron
Amir Temur O‘trorda vafot etgach. Samarqand taxtiga Xalil Sulton o‘tiradi (1384-1411). Ibn
Arabshohning bergan malumotlariga qaraganda Xalil Sulton Mirzoning Xotini Shod Mulk Begim
1408-yilda Saroy Mulk Xonimni zaxarlab o‘ldirgan deb aytadi.
Sohibqiron Amir Temur Saroy Mulk xonimdan farzand ko‘rmagan. Ammo Sohibqiron o‘z
o‘g‘li Shohruh Mirzoni, Suyukli nabiralari Muhammad Sulton Mirzo, Ulug‘bek Mirzo va boshqa
Mirzolarni bevosita zukko Saroy Mulk Xonim tarbiyasiga topshiradi.
Iyun, 2025-Yil
462
Gavharshodbegim Amir Temurning to‘rtinchi o‘g‘li Shohrux Mirzoning suyukli katta xotini
edi. U Chig‘atoy zodagonlaridan G‘iyosiddin Tarxonning qizi edi. G‘iyosiddin Tarxonning
bobokaloni qushlik bir vaqtlar Chingizxon mulozamatida bo‘lib bir jang ashosida uni o‘limdan
saqlab qolgan ekan. Shundan buyon Chingizxon ulusida bu avlod yuksak e'tibor va hurmatga
sazovor bo‘lgan. Gavharshodbegim 1379-yil tug‘ilib, 1393-yilda Shohruh Mirzo nikohiga kirgan
undan uch o‘g‘il va ikki qiz ko‘rgan To‘ng‘ich o‘g‘il Ulug‘bek Mirzo ko‘ragan Muhammad
Tarag‘ay 1394-1449 o‘rtancha o‘g‘li Boysungar Mirzo (1397-1433) va kichik o‘g‘li Muhammad
Yoki Mirzo (1401-1445) lardir. Tarixiy manbalarda Gavharshodbegimning ikki qizi bo‘lgani qayd
etiladi ammo ularning ismlari haqida aniq ma’lumotlar mavjud emas. Gavharshodbegim yuksak
did-farosatli, oqila, tadbirkor suxandon bir so‘zli qatiyatli husn bobida ham benazir ayol bo‘lgan.
Shohruh Mirzo ko‘p vaqtini toat-ibodatga va kitob o‘qishga sarflaydi. Saltanat devon
ishlarini o‘ktam va tadbirkor xotini Gavharshodbegim boshqaradi. Amir Temur vafotidan so‘ng
sekin asta saltanant ishlarini o‘z qo‘liga oldi Shohruh Mirzoning o‘zi ham xotinining donoligiga tan
berar, saltanatni boshqarishdaoqilona va tadbirli mashaqqatlariga ehtiyoj sezib turgan. Gavhar Shod
begim viloyatlarga hokim tanlash va uni tayinlash, qo‘shinga sarkarda tayinlash, hatto kimga qanday
jazo berishni ham malika ixtiyorida bo‘lgan Masalan: 1440-yil 6-mayda mashhur Hirot tarixchisi
Fasih Ahmad ibn Jalolidin Muhammad Xafofiy (1375-1442) malika Gavharshodbegimning
g‘azabiga uchrab, ikki marotaba qisqa muoldatli qamoqqa hukin qilinadi. Undan tashqari Taxtga
valiahd tayinlash masalasida ham Gavharshodbegim o‘z irodasini o‘tkazishga urunadi. Shahruh
Mirzo o‘zining kenja o‘g‘li Muhammad Jo‘ki Mirzoni valiahd etib tayinlashga harakat qiladi.Biroq
Shoxrux Mirzoning bu rejasi malikaga yoqmaydi. Malika o‘z o‘g‘li Muhammad Jo‘ki Mirzoga
nisbatan nabirasi Alou Davla Mirzo (1417-1461) ni valiahdlikka munosib deb deb bilardi Ammo
o‘rtancha o‘g‘li marhum Boysung‘ur Mirzoning o‘g‘li Alou Davla Mirzoning oshkora valiahd etib
tayinlashga to‘ng‘ich o‘g‘li Ulug‘bek Mirzo ko‘ragondan hayqirar edi. 1444-yilda Shohruh Mirzo
og‘ir xastalanib, o‘lim to‘shagida yotganda, arkoni davlat hukmdorining tez fursatda olamdan tez
kuz yumishiga ishonchlari komil bo‘lgach, Baxl viloyati hokimi bulib turgan Muhammad Jo‘ki
Mirzoga shoshilinch xabar yuboradilar . Shahzoda Zudlik bilan Hirotga yetib keladi, Biroq
shahzoda yetib kelguncha, onasi Gavharshodbegim farmoniga muvofiq, hahrbiy qo‘shin sardori
Jaloliddin Firuzshohning valiahdlikga tayinlangan Alou Davla Mirzo bay'at berib qasamyod qilgani
haqida xabarni eshtadi va Jo‘ki mirzo onasidan qattiq xafa bo‘lib Balxga qaytadi. Shu voqeadan
so‘ng tez kunda Shohruh Mirzo kasallardan forig‘ bo‘lib, o‘rnidan turadi. Bo‘lib o‘tgan voqealardan
xabar topgan Shohruh Mirzo g‘azablanib, Gavhar Shodbegimni emas, aksincha, Jaloliddin Feruz
shohni jazolaydi. 1445-yilda Shahzoda Muhammad Jo‘ki Mirzo kasalanib vafot etadi. Shundan
so‘ng Shohruh Mirzo valiahd tayinlashga to umrining oxirigacha bir qarorga kelolmaydi. Shohruh
Mirzo davrida Hirot, Xurasan iqtisodiy, siyosiy-ijtimoiy juda rivojlanadi va bunga tabiiyki
mamlakatning yuksalishiga amaliy hukmdor, Gavhar Shodbegimning hissasi beqiyos.
Gavsharshodbegim Hirotdagi juda ko‘p qurilish ishlariga rahnamolik qiladi. Uning o‘zi
hirotda 2 ta katta madrasa qurdiradi. Shohruh Mirzo. 1447-yilda 12-martda vafot etadi
Gavharshodbegimni qo‘shin qo‘madonligini Abdul Latifga Mirzoga topshiradi. Ammo Hirotda
Alau Davla Mirzoga poytaxtni mustahkamlash haqida maxfiy maktub yozib, chopar bilan yuboradi.
Bundan xabar topgan Abdul Latif Mirzo buvisi Gavhar shodbegimni mahbuslikga saqlaydi.
Keyinchalik bundan xabar topgan Abdul Latif Mirzoga qarshi qo‘shin yo‘llaydi.
Iyun, 2025-Yil
463
1447-yil 29-aprel shanba kuni Abdul Latif Mirzo qo‘shinga duch kelib, mag‘lubiyatga
uchraydi va o‘zi asr olinadi. Mahbuslikdan ozod qilingan malika Gavharshodbegimni Abdul Latif
Mirzo o‘zi bilan birga olib, Hirot tomonga yo‘lga tushadi. Malikaning Jam shahrining yaqinidagi
Sa'dobod mavzuda Aloud Davla Mirzokutib oladi. Shohruh Mirzoning jasadini esa
Gavhashodbegimni madrasasidagi Boysug‘ur maqbarasiga dafn qiladilar 1448-yilda Mirzo
Ulug‘bek Hirotni vaqtincha qo‘lga kiritganda, otasining jasadini Samarqandga keltirib go‘ri Amirga
dafn qiladi. Gavharshodbegim 80 yoshga kirgan bo‘lsada, taxtdan voz kechish niyati malikada yo‘q
edi. Chevarasi Sulton Ibrohim Mirzoni (1440-1460) hukmdor Sulton Abusayid Mirzoga qarshi
isyon ko‘tarishga undadi. Malikaning bu xatti-harakatidan xabar topgan Sulton Abdusayid Mirzo
malikani chopib tashlashga farmon beradi. Farmonga movofiq 1457-yilda Gavharshodbegim chopib
o‘ldiriladi va o‘zi qurdirgan madrasa yonidagi Boysung‘ur dahmasiga dafn qilinadi.
Amir Temurning suyukli nabirasi Xalil Sulton Mirzo kunlardan bir kuni shahar chetidagi
bog‘ ko‘chadan otda o‘tib ketayotib Shodmulkga ko‘zi tushadi va sevib qoladi. Xalil Sulton (1384-
1411) jasoratli harbiy salohiyatli va istedodli yigit bo‘lgan. Balog‘atga yetgach, uni aslzoda xonadon
qiziga uylantirishgan. Undan bir o‘g‘il ham bor edi.
Ammo Shodmulkni sevib qolgach o‘z zamonasining tamoyiliga qarshi o‘laroq shu qizga
uylanadi. Bunday ''tengsiz'' nikohga Temur va uning avlodlari qarshilik ko‘rsatadi. Biroq Xalil
Sulton Mirzoning qatiy qarori g‘olib chiqadi. Amir Temur vafotidan so‘ng 1405-yil mart oyida Xalil
Sulton Mirzo Samarqand taxtiga o‘tiradi. U saltanatni boshqarishda adolatni bosh mezon qilib
mamlakat ichki va tashqi ahvolni yaxshilash choralarini izlaydi. Lekin xotini Shodumulk begimning
saltanat ishlariga faol aralashuvi natijasi o‘laroq, arkoni davlat orasida ayrim noroziliklarning kelib
chiqishiga sabab bo'ladi. Shodumulk begim Temurning barcha beva xotinlari-yu, xos kanizaklarini
harbiy boshliqlar va amaldorlarga inom qilish haqida Xalil Sulton Mirzoga maslahat beradi va uni
ko‘ndirib turgan. 1406-yilda Temurning beva xotini Tuman og‘o begimni Amir Shayx Nuriddinga
xotinlikga beradi. Ibn Arabshohning ma’lumot berishicha, Saroy Mulkxonim bilan To‘kal
xonimlarni Shodmulk begimning maxfiy buyrug‘iga binoan o‘ldirgan. Xazina va saltanat ishlarida
Shodmulk begimning faoliyati battar kuchayadi. Shodmulk begimning xohish-irodasiga binoan
quyi tabaqaga mansub kishilar yuqori lavozimlarga ko‘tariladi. 1409-yil bahorida Shohrux Mirzo
qo‘shni Bogxez mavzesiga kelib to‘xtaydi. Xalil Sulton Mirzoning qo‘shini esa Shaxrisabzda
jangga tayyor holatda turadi. Shu asnoda shimolda Amir Xudoydod boshchiligida qo‘zg‘olon
ko‘tarilganligi haqida xabar beradi. Xalil Sulton 400 yuz kishilik askar bilan amir Xudaydodga
qarshi borishga majbur bo‘ladi. 1409-yil 30-mart kuni Xalil Sulton amir Xudaydod tomonidan
asirga olinadi va Samarqandga keltiriladi. Vaqt o‘tib keyinchalik esa Farg‘onaga olib ketiladi. Uning
xotini Shodumulk begim esa Shohruh Mirzoga topshiriladi. Ma'lumotlarga qaraganda Shohruh
Mirzo Shodumulk begimni tahqirlab qiynoqga solgan deyiladi. Keyinchalik Xalil Sulton Mirzo
Fag‘onadan O‘trorga keltirib, amir Shayx Nuriddin vositachiligida Shohrux Mirzo bilan Xalil
Sulton Mirzo o‘rtasida bitim tuziladi. Bitimga muvofiq Xalil Sulton Movounhr hukmdorligidan voz
kechadi. Evaziga Ray viloyatining hokimi etib tayinlanadi. Shodmulkbegim qaytarib beriladi. 1411-
yil 4-noyabr chorshanba kuni Xalil Sulton Mirzo Ray shahrida betob bo‘lib vafot etadi. Shundan
so‘ng 1411- yilning oxirida, Shodmulk begim zaxarlab o‘ldiradi.
Iyun, 2025-Yil
464
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati.
1.
Gulyamov, A. A. (2024). JАMIYАTIMIZNING IJTIMОIY-IQTISОDIY, MА’NАVIY-
MАDАNIY
SОHАLАRIDА
ОILАNING
RОLI.
ОБРАЗОВАНИЕ
НАУКА
И
ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
,
36
(2), 149-153.
2.
Azizovich, G. A. (2024). Trade Relations of Population in Bukhara Emirate, Shariah Rules
and Regulations in Commercial Affairs, Partnership Relations.
EUROPEAN JOURNAL OF
INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION
,
4
(9), 189-194.
3.
Azizovich, G. A. (2024). Family-Marriage and Inheritance Relations of the Population in the
Bukhara Emirate.
Miasto Przyszłości
,
53
, 964-969.
4.
Gulyamov, A. (2024). BUXORO MUZEYNING TASHKIL TOPISHI TARIXI.
Modern
Science and Research
,
3
(12), 659-667.
5.
Gulyamov, A., Srojeva, G., & Haqqulov, M. (2025). BUXORO OCHILGAN
MUZEYLARNING TASHKIL TOPISH TARIXI.
Modern Science and Research
,
4
(1), 248-
256.
6.
Gulyamov, A., Srojeva, G., & Haqqulov, M. (2025). O ‘RTA OSIYO OLIMLARINING
KARTOGRAFIK MEROSI.
Modern Science and Research
,
4
(1), 221-227.
7.
Srojeva, G., Gulyamov, A., & Haqqulov, M. (2025). XVII ASRDA BUXORODA
ABDULAZIZXON
MADRASASINING
QURILISHI
VA
UNING
TARIXIY
AHAMIYATI.
Modern Science and Research
,
4
(1), 471-478.
8.
Gulyamov, A., & Ashurov, D. (2025). CHANGES IN THE LIFE OF THE WORLD'S
COUNTRIES AFTER WORLD WAR II.
Journal of universal science research
,
3
(1 (Special
issue)), 333-341.
9.
Gulyamov, A. (2025). MANG ‘ITLAR SULOLASI DAVRIDA DAVLAT BOSHQARUVI,
TUZUMI VA ICHKI SIYOSATI.
Modern Science and Research
,
4
(1), 790-798.
10.
Gulyamov, A., & Xamidova, R. (2025). ABU RAYHON BERUNIY BUYUK QOMUSIY
OLIM.
Modern Science and Research
,
4
(2), 758-766.
11.
Gulyamov, A. (2025). BUXORO AMIRLIGIDA ISTIQOMAT QILGAN MILLIY-ETNIK
GURUHLAR.
Modern Science and Research
,
4
(2), 1020-1028.
12.
Srojeva, G., Haqqulov, M., & Gulyamov, A. (2025). KUDZULA KADFIZ
BOSHCHILIGIDA
KUSHON
IMPERIYASIGA ASOS
SOLINISHI VA
BU
IMPERIYANING RAVNAQI.
Modern Science and Research
,
4
(2), 109-117.
13.
Haqqulov, M., Gulyamov, A., & Srojeva, G. (2025). JADIDLARNING 1916 YILDAGI
XALQ QO’ZG’OLONIDA TUTGAN O’RNI. MILLIY HUKUMAT-TURKISTON
MUXTORIYATI VA UNING FAOLIYATI.
Modern Science and Research
,
4
(2), 100-108.
14.
Gulyamov, A., Srojeva, G., & Haqqulov, M. (2025). BUXORO MUZEYINING II JAHON
URUSHIGACHA BO ‘LGAN DAVRDAGI FAOLIYATI.
Modern Science and
Research
,
4
(2), 92-99.
15.
Gulyamov, A., & Atoyeva, M. (2025). ABU ALI IBN SINO–ILM-FAN TARIXIDAGI
BUYUK ALLOMA.
Modern Science and Research
,
4
(3), 591-599.
16.
Gulyamov, A., Yarashova, M., & Karimov, S. (2025). BUXORO VOHASIDA MATO VA
MATO TAYYORLASH USULLARI. PAXTA. G ‘UZAK. JUN. XALAJI. BO ‘Z. OLACHA.
BEQASAM. BAXMAL. ADRAS.
Modern Science and Research
,
4
(3), 330-340.
Iyun, 2025-Yil
465
17.
Gulyamov, A. (2025). O ‘RTA ASR SHAHARLARINING DEMOGRAFIK HOLATI,
SHAHARLARNING KENGAYISHI, AHOLINING IJTIMOIY TARKIBI.
Modern Science
and Research
,
4
(3), 974-983.
18.
Gulyamov, A., Yarashova, M., & Karimov, S. (2025). РОЛЬ ХАНА УЗБЕКА В
РАСПРОСТРАНЕНИИ ИСЛАМА В ЗОЛОТОЙ ОРДЕ.
Modern Science and
Research
,
4
(3), 146-154.
19.
Gulyamov, A., Yarashova, M., & Karimov, S. (2025). O ‘RTA ASRLARDA G ‘ARBIY
YEVROPADA SHAHAR-QAL’A, SHAHAR-CHERKOV, SAVDO O ‘BYEKTI
AHAMIYATIGA OID SHAHARLARNING VUJUDGA KELISHI.
Modern Science and
Research
,
4
(3), 122-131.
20.
Gulyamov, A. (2025). BUXORO VOHASIDA DINIY MAROSIM VA URF-
ODATLARDAGI
TRANSFARMATSIYA
JARAYONLARINING
ETNOGRAFIK
TAHLILI.
Modern Science and Research
,
4
(4), 1676-1686.
21.
Gulyamov, A. (2025). TARIX SAHIFALARIDA SOHIBQIRON AMIR TEMUR.
Modern
Science and Research
,
4
(4), 449-459.
22.
Gulyamov, A., Yarashova, M., & Boltayev, O. (2025). G’ARBIY YEVROPA
SHAHARLARI VUJUDGA KELISHINING O’ZIGA XOS XUSUSIYATLARI.
Modern
Science and Research
,
4
(4), 487-496.
23.
Boltayev, O., Gulyamov, A., & Yarashova, M. (2025). NEMISLAR VA ULARNING
MARKAZIY OSIYO XALQIGA TA’SIRI.
Modern Science and Research
,
4
(5), 177-185.
24.
Yarashova, M., Boltayev, O., & Gulyamov, A. (2025). ILK BOSMA NASHRLAR TARIXI:
KITOB MADANIYATINING BOSHLANISHI.
Modern Science and Research
,
4
(4), 512-
519.
25.
Gulyamov, A., & Xamidova, R. (2025). JADIDCHILIK HARAKATI NAMOYONDALARI
VA ULARNING FAOLIYATI.
Modern Science and Research
,
4
(5), 733-740.
26.
Gulyamov, A. (2025). G ‘ARBIY YEVROPA O’RTA ASR SHAHARLARIGA AHOLI
MIGRATSIYASI, MILLIY-ETNIK XUSUSIYATLARI.
Modern Science and Research
,
4
(5),
1316-1322.
27.
Haqqulov, M. (2025). NARSHAXIYNING" BUXORO TARIXI" ASARI TAHLILI. Modern
Science and Research, 4(4), 1036-1045.
28.
Haqqulov, M. (2025). THE DEVELOPMENT OF THE SCIENCE OF HADITH IN
HISTORICAL ANALYSIS. Modern Science and Research, 4(4), 467-474.
29.
Haqqulov, M. (2025). AMIR TEMUR VA TEMURIYLAR DAVRI TARIXIY
GEOGRAFIYASI. Modern Science and Research, 4(3), 584-593.
30.
Haqqulov, M., & Sadulloyeva, M. (2025). THE TEACHER-STUDENT RELATIONSHIP
BETWEEN IMAM AL-BUKHARI AND IMAM AT-TIRMIDHI. Modern Science and
Research, 4(3), 440-447.
31.
Haqqulov, M., Yarashova, M., & Muyiddinov, B. (2025). SHARAFIDDIN ALI YAZDINING
“ZAFARNOMA” ASARI TAHLILI. Modern Science and Research, 4(4), 398-408.
32.
Haqqulov, M., Gulyamov, A., & Srojeva, G. (2025). JADIDLARNING 1916 YILDAGI
XALQ QO’ZG’OLONIDA TUTGAN O’RNI. MILLIY HUKUMAT-TURKISTON
MUXTORIYATI VA UNING FAOLIYATI. Modern Science and Research, 4(2), 100-108.
Iyun, 2025-Yil
466
33.
Haqqulov,
M.
(2025).
YANGI
DAVRDA
AVSTRIYA
(GABSBURGLAR)
IMPERIYASINING IJTIMOIY-SIYOSIY HAYOTI (XVI-XVIII ASRLAR). Modern Science
and Research, 4(2), 834-842.
34.
Haqqulov, M., & Sadulloyeva, M. (2025). IMOM BUXORIYNING “AL-JOME’AS SAHIH”
ILMIY AHAMIYATI. Modern Science and Research, 4(2), 472-476.
35.
Xakkulov, M., & Kosimov, U. (2025). HISTORY OF MILITARY WORK IN THE EMIRATE
OF BUKHARA. Journal of universal science research, 3(1 (Special issue)), 319-325.
36.
Muyiddinov, B. (2023). XII-XIII ASRLAR DAVRIDA BUXORODA ILM – FANNING
RIVOJLANISHI. SCHOLAR, 1(28), 341–345. https://doi.org/10.5281/zenodo.10027071
37.
Muyiddinov Bekali. (2023). MO’G’ULLAR BOSQINI DAVRIDA BUXORONING
AYANCHLI TAQDIRI. TADQIQOTLAR.UZ, 25(2), 212–215. Retrieved from
http://tadqiqotlar.uz/index.php/new/article/view/308
38.
Muyiddinov Bekali. (2023). THE ROLE OF BUKHARA AND OTHER CITIES IN THE
MILITARY ART AND ARMY STRUCTURE OF KHOREZMSHAHS . ОБРАЗОВАНИЕ
НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 35(3), 55–58. Retrieved from
https://www.newjournal.org/index.php/01/article/view/10035
39.
Muyiddinov, B. (2024). BARTHOLD'S "СОЧИНЕНИЯ. ТОМ I. ТУРКЕСТАН В ЭПОХУ
МОНГОЛЬСКОГО НАШЕСТВИЯ" THE HISTORY OF THE CREATION OF THE
WORK.
MODERN
SCIENCE
AND
RESEARCH,
3(1),
699–702.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10552555
40.
Muyiddinov, B. (2024). THE ROLE OF MILITARY REFORMS IN THE BUKHARA
KHANATE IN THE LIFE OF THE STATE UNDER THE SHAYBANIDS. MODERN
SCIENCE AND RESEARCH, 3(2), 646–648. https://doi.org/10.5281/zenodo.10668887
41.
MB Bahodir o’g’li. (2024). Military Art of Turkish Khaganate in the Early Middle Ages.
European Journal of Innovation in Nonformal Education, 4(16), 223–227.
https://inovatus.es/index.php/ejine/article/view/2705/2586
42.
Ilniyoz o’g’li, S. F. (2023).
XIX ASRDA XONLIKLARNING O ‘ZARO SAVDO
MUNOSABATLARI. JOURNAL OF SCIENCE, RESEARCH AND TEACHING, 2 (8), 111–
114
.
43.
Ilniyoz o'g'li, S. F. (2023). ETNOGRAFIK TADQIQOTLARDA QORAQALPOQ
XALQINING YORITILISHI.
44.
Sayfutdinov, F., & Sharopov, J. (2025). XALQLARNING BUYUK KO’CHISHLARI:
TARIXIY TAHLIL.
Modern Science and Research
,
4
(5), 750–755. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/98969
45.
Sayfutdinov , F. . (2025). MANG‘IT AMIRLARI SAROYLARINING QURILISH TARIXI
VA SIYOSIY HAYOTDAGI ROLI.
Modern Science and Research
,
4
(5), 752–758. Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/89869
46.
Srojeva, G. (2025). MIRZO MUHAMMAD HAYDARNING “TARIXI RASHIDIY”
ASARIDA
O’RTA
OSIYO
TARIXINI
O’RGANISHDA
MUHIM
MANBA
SIFATIDA.
Modern Science and Research
,
4
(1), 531-539.
Iyun, 2025-Yil
467
47.
Srojeva, G., & Ormonova, M. (2025). BUXORO SHAHRIDAGI ARK QO’RG’ONI,
SITORAI MOHI XOSA, XO’JA SAROY ME’MORIY YODGORLIKLARI.
Modern Science
and Research
,
4
(1), 533-544.
48.
Srojeva, G. (2024). Solutions, Results And Problems Of Reforms In The Field Of
Education.
Modern Science and Research
,
3
(1), 782-788.
49.
Srojeva, G. (2023). Lower Zarafshan Oasis Tourism Opportunities.
Modern Science and
Research
,
2
(10), 199-204.
50.
Srojeva, G. (2024). EFFECTIVE FORMS OF SPIRITUAL AND MORAL EDUCATION
AND
EDUCATIONAL
WORK
IN
A
PRESCHOOL
EDUCATIONAL
INSTITUTION.
Modern Science and Research
,
3
(2), 247-253.
51.
Umidjon Xayrullayev. (2024). THE POSITION OF CENTRAL ASIAN GOVERNORSHIPS
DURING THE PERIOD OF THE TURKISH KHANATE AND THE ARAB INVASION.
https://doi.org/10.5281/zenodo.13958464
52.
Xayrullayev Umidjon Fayzullo o'g'li. (2024). LEGITIMACY OF RULERSHIP IN THE
STATE OF CENTRAL ASIA AND IRAN IN ANCIENT TIMES AND THE EARLY
MIDDLE AGES. https://doi.org/10.5281/zenodo.14222295
53.
Xayrullayev, U. (2024). EFTALLAR DAVLATI VA TURK XOQONLIGIDA
HUKMDORLIK LEGITIMATSIYASI.
Modern Science and Research
,
3
(12), 843–851.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/58469
8.
BIRINCHI RADIO EHTIYOTLAR TARIXIDAN. (2024).
MEDICINE, PEDAGOGY AND
TECHNOLOGY:
THEORY
AND
PRACTICE
,
2
(4),
657-
663.
https://universalpublishings.com/index.php/mpttp/article/view/5240
54.
Xayrullayev, U. (2024). TURK XOQONLIGI VA ARABLAR BOSQINI DAVRIDA O’RTA
OSIYO HOKIMLIKLARINING MAVQEYI.
Modern Science and Research
,
3
(12), 339–
343. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/58055
55.
Xarullayev Umidjon. (2024). RELIGIOUS AND THREATS IN MEDIASPACE.
МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ: ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА, 2(5), 593–
595. https://doi.org/10.5281/zenodo.11311154
56.
Sadullayev Umidjon Shokir O’gli, . (2023). ELUCIDATION OF ISSUES OF THE
HISTORY OF BUKHARA GUZARS IN O. A. SUKHAREVA AND HER STUDIES.
International
Journal
Of
History And
Political
Sciences,
3(11),
30–35.
https://doi.org/10.37547/ijhps/Volume03Issue11-07
57.
Sadullayev, U. (2023). O’zbekistonda xotin-qizlarga berilayotgan e’tibor: mahalla
boshqaruvida xotin-qizlarning roli. In Oriental Conferences (Vol. 1, No. 1, pp. 551-556). ООО
«SupportScience».
58.
Shokir o'gli, U. S. (2023). MILLIY QADRIYATLARIMIZ ASROVCHISI. Journal of new
century innovations, 35(1), 79-80.
59.
Sadullayev, U. (2023). THE ROLE OF THE NEIGHBORHOOD IN THE SOCIAL
DEVELOPMENT OF SOCIETY. Modern Science and Research, 2(10), 755–757.
60.
Sadullayev, U. (2023). THE ROLE OF WOMEN IN NEIGHBORHOOD MANAGEMENT
IN UZBEKISTAN. Modern Science and Research, 2(9), 132-135.
