994
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
TARIX FANLARINI O`QITISHDA MUZEYLARNING O`RNI.
Gadayeva Mohigul Muxamedovna
Toshpo`latova Shaxnoza Shuhratovna
Sadullayev Umidjon Shokir o`g`li
Osiyo xalqaro universiteti
Tarix va filologiya kafedrasi tarix fani o`qituvchilari.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14543342
Annotatsiya.
Ushbu maqolada muzeylar, ularning vazifalari, xususiyatlari, turlari,
mustaqillik yillarida muzeylar faoliyatining rivoji hamda tarix fanlarini o`qitishdagi muhim roli
haqida so`z yuritiladi.
Kalit so`zlar:
Muzey, milliy qadriyatlar, moziy, muza, Gelikon tog`i, arxeologik
yodgorliklar, Yunoniston, tarixiy xotira.
THE ROLE OF MUSEUMS IN THE TEACHING OF HISTORICAL SCIENCES.
Abstract.
This article discusses museums, their functions, characteristics, types, the
development of museum activities during the years of independence, and their important role in
the teaching of historical sciences.
Keywords:
Museum, national values, museum, muse, Mount Helikon, archaeological
monuments, Greece, historical memory.
РОЛЬ МУЗЕЕВ В ПРЕПОДАВАНИИ ИСТОРИЧЕСКИХ НАУК.
Аннотация.
В данной статье говорится о музеях, их функциях, особенностях,
видах, развитии музеев в годы независимости и их важной роли в преподавании истории.
Ключевые слова
: Музей, национальные ценности, музей, музa, гора Геликон,
археологические памятники, Греция, историческая память.
Mamlakatimiz tarixini o’rganishda milliy qadriyatlar, xalq an’analari, din, islom dini,
odamlarning diniy e’tiqodlari, diniy ta’limotlar va ularning asoschilari faoliyatini tahlil qilishga,
yoritishga sivilizatsion munosabatda bo’lib, ularni hurmatlash, e’zozlash nuqtai nazaridan
yondashmoq kerak. Yosh avlodni ajdodlari tarixini, yuksak ma’naviyati va madaniyati bilan
yaqindan tanishtirish orqali ularda milliy g’urur his-tuyg’usini tarbiyalash, vatanparvarlik
g’oyalarini shakllantirish mamlaktimiz ijtmoiy-siyosiy hayotidagi dolzarb masaladir.
Xo’sh, muzeylar oldin qayerda va qachon paydo bo’lgan va ularning ahamiyati nimalardan
iboratligi haqida ushbu maqoladan baholi qudrat bilib olamiz. Bu so’z yunoncha atama bo’lib,
“muza” so’zidan kelib chiqqan. Qadimgi yunon mifologiyasida san’at va fan ma’budalari
“muzalar” deb yuritilgan. Shuningdek, “moziy”so’zining muzey atamasiga monand ekanligini
ham e’tirof etish joizdir.
995
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
“Moziy “ so’zining lug’aviy ma’nosi – tarix, o’tmish degan mazmunni anglatadi. Aynan
muzeylar ham vazifasiga ko’ra tarixni, o’tmishni namoyish qilishi bilan avlodlarga bilim beradi.
Ma’lumotlarga ko’ra, muzeylar dastlab antik davrda Yunoniston va Rimda vujudga kelgan.
Ayni shu davrda kolleksiyalash to’plash an’anasi paydo bo’lgan.
Yunonistondagi Gelikon tog’i yonida turli tasvirdagi yodgorliklar saqlanadigan joy
muzeylarning ilk ko’rinishlaridan biri hisoblangan. So’ngra uyg’onish davrida Italiyada
keyinchalik Angliya, Fransiya va Germaniyada ommalashgan. Muzeylar madaniy-ma’rifiy
muassasa sifatida tarixiy, moddiy va ma’naviy yodgorliklarni to’plash, saqlash, o’rganish va
targ’ib qilish bilan umummadaniy ishga o’z hissasini qo’shadilar.
Muzeylar tarixiy xotirani jonlantirish omili bo’lib xizmat qilar ekan, unda namoyish
etilayotgan materiallar ashyoviy dalil sifatida o’z davriga xos xususiyatlarni aks ettirganligi bilan,
o’sha davr madaniyati hamda san’ati haqidagi xabari bilan bugungi kungacha juda qimmatlidir.
Mamlakatimizda “Muzeylar faoliyatini tubdan yaxshilash va takomillashtirish
to’g’risida”gi farmoni 1998-yil 12-yanvarda qabul qilinib, muzey xodimlarining hayotida katta
ahamiyat kasb etdi. Keyinchalik mamlakatda “O’zbek muzey” jamg’armasi ham tashkil topdi.
Statistikaga nazar solsak, respublikamizda 7 mingdan ko’proq yodgorlik, shu jumladan,
2500 me’moriy obida, 2700 dan ziyod arxeologiya yodgorligi, 1800 dan ko’proq monumental
san’at asari davlat muhofazasiga olingan. Hozirgi vaqtda O’zbekistonning barcha mintaqalarida,
hatto ayrim olis tumanlarda joylashgan yodgorliklarni ta’mirlash, nurashdan saqlash ishlari olib
borilmoqda
Tarix fanlarini o‘rganishda muzeylarning o‘rni juda katta. Muzeylar tarixiy, madaniy va
ilmiy ma'lumotlarning markazlari sifatida ishlaydi va ularning bir nechta asosiy vazifalari mavjud:
1.
Tarixiy merosni saqlash va namoyish qilish: Muzeylar tarixiy ob'ektlar, san'atiy asarlar,
yozma manbalar va boshqa noyob narsalarni to‘playdi va saqlaydi. Tarix fani doirasida bu asarlar
qadimgi sivilizatsiyalar, ularning madaniyati, urf-odatlari va tarixiy voqealar haqidagi bilimlarni
shakllantiradi. Muzeyda saqlanayotgan har bir predmet tarixiy davrni, xalqni va madaniyatni
o‘rganishda muhim ma'lumot beradi.
2.
Ilmiy tadqiqotlar uchun manba: Muzeylar o‘rganish va ilmiy tadqiqotlar uchun zarur
bo‘lgan manbalar bilan ta'minlaydi. Tarix fanlari tadqiqotchilari va talabalari muzeylarni tarixiy
voqealar, davrlar va shaxslar haqida chuqurroq tushuncha olish uchun ishlatadilar. Masalan,
arkeologik qazilmalar, asrlar osha saqlanib qolgan artefaktlar yoki tarixiy hujjatlar kashfiyotlar va
yangi ilmiy nazariyalar uchun asos bo‘lishi mumkin.
3.
Madaniy o‘zlikni saqlash va targ‘ib qilish: Muzeylar xalqning madaniy merosini saqlash
va uni kelajak avlodlarga yetkazishda muhim rol o‘ynaydi. Tarix fani, ayniqsa milliy tarixni
o‘rganish nuqtai nazaridan, madaniy o‘zlikni rivojlantirish va saqlashda katta ahamiyatga ega.
996
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
Muzeylar tarixni o‘rganishni individual yoki jamiyat darajasida amalga oshirish
imkoniyatini beradi.
4.
Jamoatchilikni ta'limlash: Muzeylar faqat ilmiy tadqiqotchilar uchun emas, balki keng
jamoatchilik uchun ham ta'lim muassasasi sifatida xizmat qiladi. Tarixiy eksponatlar va interaktiv
ko‘rgazmalar orqali muzeylar odamlarni tarixiy voqealar, shaxslar va davrlar haqida o‘rgatadi, shu
bilan birga insoniyatning o‘tganidan saboq olishga imkon yaratadi.
5.
Kreativ fikrlash va tahlil qilishni rag‘batlantirish: Muzeylar tarixiy va madaniy kontekstda
yaratilgan asarlarni taqdim etgan holda, odamlarni tarixiy ma'lumotlarni tanqidiy fikrlash va tahlil
qilishga chaqiradi. Tzarix fanlari o‘rganilayotganda, muzeylar tadqiqotchilarni o‘rganilgan tarixiy
materialni yangi nuqtai nazardan ko‘rib chiqishga undaydi.
Shunday qilib, muzeylar tzarix fanlari, madaniyat va san'atni o‘rganishda ilmiy tadqiqotlar
uchun beqiyos resurslar va tajriba maydonidir. Ular tarixiy ob'ektlar orqali o‘tmishdagi hayotni va
madaniyatni yaxshiroq tushunishga yordam beradi, bu esa butun jamiyat uchun ahamiyatlidir.
“Muzey – xalq tarixining koʻzgusi ekanligini nazarda tutsak, u shu xalqning farzandlari –
kelajak avlod qalbida faxr-iftixor tuygʻusini uygʻota olishi kerak. Bizning vazifamiz esa buyuk
tariximizni mana shunday maʼrifiy maskanlar yordamida avlodlarimizga toʻlaligicha yetkazib
berishdan iborat”degan edi 1- Prezident I.Karimov.
Muzeylar tuzilishi jihatidan ikki xil boʻladi: ochiq turdagi muzeylar va yopiq muzeylar.
Ochiq turdagi muzeylar sirasiga mamlakatimizdagi buyuk tarixiy shaharlar – ochiq osmon
ostidagi yodgorlik-arxitektura, meʼmoriy inshootlar kiradi. Bunga koʻhna Buxoro, Samarqand,
Xiva, Shahrisabz, qoʻqon, Toshkent va boshqa shaharlardagi tarixiy meʼmoriy yodgorliklarni
misol qilib koʻrsatishimiz mumkin. Undan tashqari Imom Buxoriy, Ahmad al- Fargʻoniy, Ahmad
Yassaviy va boshqa ulugʻ allomalar xotirasi sharafiga bunyod etilgan koshonalar, haykal va
maydonlar ham ochiq turdagi muzeylar hisoblanadi. Bu muzeylarda xalqning koʻp yillik meʼmoriy
tajribasi, bilimi, malakasi, madaniyati va maʼnaviyati yaqqol namoyon boʻladi. Ularning qurilish
uslubidan tortib ishlatilgan naqsh va boʻyoqlarigacha tomoshabinda hayrat va zavq hissini
uygʻotadi. Ajdodlarimizning va ularning davomchilari shu zamonning mohir usta va meʼmorlari
sanʼati butun dunyo ahlini oʻziga rom etgan holda oʻzbek xalqining yuksak maʼnaviyati va
madaniy hayotidan darak berib turadi.
Muzeylar mazmun jihatdan quyidagi turlarga birlashadi:
Tarix muzeylari, tarix-arxitektura va tarixiy adabiyot muzeylari,oʻlkashunoslik
muzeylari,xotira-yodgorlik muzeylari,sanʼat muzeylari,sohali muzeylar,turli muzeylar.
Tarix, tarix-arxitektura va tarixiy adabiyot muzeylari xalqimizning uzoq oʻtmishi, koʻp
asrlar davomida qoʻlga kiritgan yutuqlari, fan, ilm- maʼrifatga qoʻshgan hissasi, tarixiy jarayonlar,
voqea-hodisalar, yuz bergan oʻzgarishlar, burilishlar, urush va madaniy yuksalishlar haqida hikoya
997
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
qiladi. Meʼmoriy inshootlarning qurilishi xalqimizning amaliy sanʼatidan, mahorati va
malakasidan darak beradi. Fanga, maʼnaviyatga ulkan hissa qoʻshgan buyuk mutafakkirlar, olimu
alloma, shoiru nosir, tarixchi ijodkorlar faoliyatini yoritishga bagʻishlangan muzeylar tarixiy
adabiyot muzeylari deyiladi. Respublikamiz poytaxti Toshkentda buyuk mutafakkir Alisher
Navoiy nomi bilan faoliyat koʻrsatayotgan Adabiyot muzeyi mavjud. Respublikamizning boshqa
qator viloyatlari markazlarida ham mahalliy adiblar va mutafakkirlar hayoti va ijodini targʻib
qiluvchi adabiyot muzeylari faoliyat yurgizib kelmoqda.
Viloyat, shahar, tuman tabiiy sharoiti, tarixi, xoʻjaligi, madaniyati va turmushini
xarakterlovchi hujjat va yodgorliklarni topib namoyish etuvchi muassasa Oʻlkashunoslik
muzeylari deb nomlanadi. Ularda maʼlum hududning tabiiy sharoitidan tortib, oʻziga xos hayvonot
va oʻsimlik dunyosi, shu yerda istiqomat qilayotgan xalqning kasb-kori, mashgʻuloti, sanʼati va
boshqa xususiyatlari ochib beriladi. Bunday muzeylar tomoshabinga yerlik xalqning maʼnaviy
qiyofasini namoyish qiladi.
Xotira-yodgorlik hamda yodgorlik uy-muzeylari vatanimizning mashhur kishilari,
arboblari, yozuvchi, rassom, kompozitor va olimlari xotirasini adabiylashtirish uchun xizmat
qiladi. Imom Buxoriy majmuasi, Bahovuddin Naqshbandiy, At-Termiziy, Al-Fargʻoniy
majmualari, Temuriylar davri madaniyati tarixi, qatagʻon qurbonlari xotirasi muzeylari, gʻafur
gʻulom, Oybek, Abdulla qahhor va boshqa sanʼatkorlar hayoti va ijodini yorituvchi yigirmaga
yaqin uy-muzeylar mavjud boʻlib, ular xalqimizga maʼnaviy oziq berib turibdi.
Sanʼat muzeylari sirasiga tasviriy sanʼat, amaliy sanʼat, musiqa, kino, teatr sanʼati yutuqlari
muzeylari, suratlar koʻrgazmasi va hokazolar kiradi.
Sanoat, qurilish, qishloq xoʻjaligi, transport va aloqa sohalaridagi yutuqlarni namoyish
etuvchi madaniy-maʼrifiy maskanlar sohali muzeylar deb ataladi.
Bulardan tashqari xalq maorifi, sogʻliqni saqlash, boshqa korxonalar tarixini yorituvchi,
maktablarda tashkil etilayotgan hududiy tarixiy joy va insonlar faoliyatiga oid muzeylar ham
faoliyat yurgizmoqdalar.
Bu ishlarni tashkil etishda asosan muayyan soha fidoiylari, jamoatchi, tarixchi
mutaxassislar, oʻqituvchilar faol qatnashadilar.
Muzey ijtimoiy vazifasiga koʻra ilmiy tadqiqot-maʼrifat (muzeylarning koʻpchiligi asosan
shu vazifani oʻz oldiga maqsad qilib qoʻyadi, ularni ommaviy muzeylar deb ham yuritishadi);
tadqiqot (ilmiy-tadqiqot institutlari qoshida oʻziga xos laboratoriya vazifasini oʻtaydi) va oʻquv
muzeylariga, yoʻnalishi va kolleksiyalariga qarab tarmoq, oʻlkashunoslik (kompleks) va memorial
muzeylarga boʻlinadi.
Tarmoq muzey ishlab-chiqarish, fan, sanʼatning biror tarmogʻiga tegishli boʻladi (masalan,
tarix muzeylari, zoologiya muzeylari).
998
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
Oʻlkashunoslik muzeylari muayyan maʼmuriy hududning tarixi, tabiati, xoʻjaligi,
sanʼati,etnografiyasi va boshqa sohalarini kompleks aks ettiradi. Memorial muzeylar muhim
tarixiy voqealar, atoqli arboblarga bagʻishlanadi.
Har bir muzey o'zining yo'nalishi, eksponatlari bilan o'ziga xos. Xususan, O'zbekiston
tarixi davlat muzeyida xalqimizning mustaqillikkacha hamda undan keyingi davr tarixini qiyosiy
jihatdan tomosha qilib hayajonga tushasiz. O'zbekiston Davlat san'at muzeyida esa o'zbek
xalqining bebaho va betakror san'at asarlarini hayrat hamda havas ila tomosha qilib, qalblarimiz
iftixor, ko'ngillarimiz g'urur tuyg'ulariga to'lishi shubhasiz.
Temuriylar tarixi davlat muzeyiga tashrif buyurgan tomoshabinlar buyuk ajdodlarimizning
aql-zakovati, topqirligi va ijodkorligiga, mard va jasurligi hamda tadbirkorligiga oid eksponatlarni
ko'rib yana bir bor uzoq moziyga sayohat qilgandek bo'ladi.
eng muhimi, mavjud muzeylarning hammasida o'z ishining ustalari, tarixiy va zamonaviy
bilimlarni egallagan bilimdon mutaxassislar faoliyat olib boradi. Bu esa, xalqimizning o'tmishga,
tarix va madaniy merosga bo'lgan hurmat va ehtiromini yanada oshirishga, moddiy va ma'naviy
boyliklarimizni ko'z qorachig'idek asrashga da'vat etuvchi yangi ijodiy imkoniyatlar eshiklarini
ochib bermoqda.
Prezidentimizning 2020-yil 26-may kuni e'lon qilingan “Madaniyat va san'at sohasining
jamiyat hayotidagi o'rni va ta'sirini yanada oshirish chora-tadbirlari to'g'risida”gi farmoni hamda
“O'zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi faoliyatini takomillashtirish chora-tadbirlari
to'g'risida”gi qarorida belgilangan vazifalar biz uy-muzeylari xodimlarini ham qo'lni-qo'lga berib,
ijodiy hamkorlik rishtalarini har tomonlama mustahkamlashga, ishga yangicha munosabatda
bo'lib, mavjud imkoniyatlardan samarali foydalangan holda tashrif buyuruvchilarga namunali
xizmat ko'rsatishning ta'sirchan usullarini keng qo'llashga undaydi. Toshkent shahar uy-muzeylari
o'rtasida yo'lga qo'yilgan o'zaro hamkorlik sohada olib borilayotgan keng qamrovli ishlarga ijobiy
ta'sir ko'rsatmoqda. Bu ijodiy rejalarni muhokama qilish, fikr almashish, sifatli va samarali taklif,
tavsiyalardan unumli foydalanish, muxtasar aytganda, tomoshabinga muzey ashyolari haqida
batafsil ma'lumot berish imkonini yaratadi.
Davlatimiz rahbarining 2020-yil 20-mayda Adiblar xiyobonidagi tantanali marosimda
bergan topshiriqlari, Vazirlar Mahkamasining “2020–2021-yillarda O'zbekiston Respublikasida
muzeylar faoliyatini takomillashtirish to'g'risida” gi qarori ijrosi doirasida Abdulla Qahhor uy-
muzeyi va Toshkent moliya instituti o'rtasida imzolangan Memorandum buyuk adib ijodini talaba-
yoshlar o'rtasida keng targ'ib qilish, ularning badiiy adabiyotga bo'lgan qiziqishini yanada
oshirishda muhim ahamiyat kasb etmoqda.
Muzeyda institut Axborot-resurs markazi xodimlari ishtirokida o'tkazilib kelinayotgan
ma'naviy-ma'rifiy tadbirlar esa adib hayoti va ijodini mukammal o'rganishda alohida o'rin
999
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
tutmoqda. Eng quvonarlisi, institut ilmiy-adabiy maslahatchisi, jurnalist Nuriddin Ochilov sal kam
bir yil davomida adib hayoti va ijodi bo'yicha izlanishlar olib borib, “ehtirom” nomli asar yaratdi.
Bu adib hayoti va ijodini o'rganishda kitobxonlarimizga munosib tuhfa bo'ldi. Shuningdek,
mazkur oliy ta'lim muassasasi muzeyimizni ta'mirlab, komp`yuter bilan ta'minlashi, Prezidentimiz
tomonidan qo'yilgan vazifalarning bajarilishiga amaliy yordam berishi bilan birga, ijodiy
hamkorligimizning yuksalishida ham muhim ahamiyat kasb etadi. Ayni kunlarda muxlislarimizga
Abdulla Qahhor uy-muzeyining ekspozitsiya va noyob kollektsiyalari, ilmiy-adabiy yangiliklari
haqida qiziqarli ma'lumotlar berishga tayyorgarlik ko'ryapmiz.
Zero, har bir davlat taraqqiyot sari odimlar ekan, hamisha tarixga nazar tashlab, mavjud
urf-odatlar, an'analar hamda qadimiy yodgorliklarni o'rganishga va saqlashga intilishi tabiiy. Bu
borada esa muzeylarning o'rni beqiyos. Ular uzoq o'tmishdan meros bo'lib kelayotgan madaniyat,
ma'rifat, tabiat yodgorliklarining yaxlit tizimga solingan yig'indisi ekani bilan ham qimmatlidir.
REFERENCES
1.
Muzeyshunoslik” Bekmurodov.M.B, Rashidova M.X . T-2007
2.
“
Muzeylar — tarix tilsimoti, qadriyatlar beshigi”.
Abdulla Qahhor uy-muzeyi direktori.
3.
Muxamedovna, G. M. (2024). Millatimiz Faxri-Buxoro Ma’rifatparvari.
Miasto
Przyszłości
,
52
, 557-562.
4.
Muxamedovna, G. M. (2024). PARANJI TARIXI, YOXUD O'RTA ASR
AYOLLARINING KIYIMI HAQIDA.
5.
Muxamedovna, G. M. (2024). TA’LIM SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA
AXBOROT KOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARINING O ‘RNI.
TA'LIM VA
RIVOJLANISH TAHLILI ONLAYN ILMIY JURNALI
,
4
(5), 97-102.
6.
Mukhamedovna, G. M. (2024). The Sad Fate Of The Women Of Turkistan: About The
“Hujum” Movement And Its Impacts On Agriculture.
SPAST Reports
,
1
(7).
7.
Muxamedovna, G. M. (2023). MAKTABLARDA TARIX FANINI O'QITISH
AHAMIYATI.
Научный Фокус
,
1
(5), 178-180.
8.
Muxamedovna, G. M. (2023). TARIX FANINI O'QITISHDA INNOVATSION
TEXNOLOGIYALARDAN
FOYDALANISHNING
AHAMIYATI.
Научный
Фокус
,
1
(5), 175-177.
9.
Gadayeva, M., & Ismoilova, Z. (2024). The Importance Of Studying The Science Of Youth
Psychology In Improving People'S Lives.
Modern Science and Research
,
3
(2), 676-683.
10.
Gadayeva, M., & Hamroqulova, N. (2024). The Basis Of The Use Of Development-
Pedagogical Skills In Pedagogical Activity.
Modern Science and Research
,
3
(2), 684-689.
1000
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
11.
Gadayeva, M. (2024). ABOUT THE HISTORY OF THE VEIL OR MEDIEVAL
WOMEN'S DRESS.
Modern Science and Research
,
3
(2), 1097-1103.
12.
Gadayeva, M. (2023). THE UNIQUE SIGNIFICANCE OF MASTERING SOCIAL
SCIENCES DURING THE DEVELOPMENT OF THE NEW UZBEKISTAN.
Modern
Science and Research
,
2
(10), 459-464.
13.
Universiteti, G. M. M. O. X. (2023). Uchinchi Renesans Davrida Ajdodlarimiz Merosini
Organish Orqali Integratsion Ta’Limni Yanada Takomillashtirish Tamoyillari: Часть 1 Том
1 Июль 2023 Год.
Лучшие интеллектуальные исследования
,
1
(1), 11-16.
14.
Gadayeva, M. (2024). Attack Action.
Modern Science and Research
,
3
(1), 1028-1033.
15.
Gadayeva, M. (2024). Effective Ways To Use The" Thoughtstorm" Method On The Theme
Of The" Eastern Renaissance" Era.
Modern Science and Research
,
3
(1), 1024-1027.
16.
Muxamedovna, G. M. (2023). KREATIV YONDASHUV ASOSIDA DIDAKTIK
MATERIALLAR YARATISH MEXANIZMLARI.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И
ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
,
21
(3), 12-14.
17.
Muxamedovna, G. M. (2023). Uchinchi renesans davrida ajdodlarimiz merosini organish
orqali integratsion ta’limni yanada takomillashtirish tamoyillari.
Образование наука и
инновационные идеи в мире
,
22
(1), 35-38.
18.
Muxamedovna, G. M. (2023). History Of Patriotic Women.
International Journal Of
History And Political Sciences
,
3
(12), 69-75.
19.
Muxamedovna, G. M. (2023). Innovatsion TaLim-Buyuk Kelajak Poydevori.
World
scientific research journal
20.
Gadayeva, M. (2024). Effective Ways To Use The" Thoughtstorm" Method On The Theme
Of The" Eastern Renaissance" Era.
Modern Science and Research
,
3
(1), 1024-1027.
21.
Toshpo'latova
Shaxnoza
Shuhratovna.
(2024).
ILK
UYG'ONISH
DAVRI
NAMOYONDALARNING DIDAKTIK QARASHLARI ASOSIDA O'QUVCHILARNI
TARIX FANIGA QIZIQTIRIS METODIKASI.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14520996
22.
Toshpo’latova,
S.
(2024).
TARIX
FANINI
O’QITISHDA
SAMARALI
METODLAR.
Modern Science and Research
,
3
(11), 774-782.
23.
Тошполатова, Ш. (2024). THE PRESENT IRANIANS.
Журнал универсальных научных
исследований
,
2
(5), 453-462.
24.
Toshpo’latova, S. (2024). BUXORODAGI SAROYLAR.
Modern Science and
Research
,
3
(5), 522-529.
25.
Toshpo’latova, S. (2024). O’RTA ASRLARDA OILA PEDAGOGIKASIGA OID
FIKRLAR.
Modern Science and Research
,
3
(12), 353-361.
1001
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
26.
Toshpo’latova, S., & Xudoyqulov, S. (2024). History And Ethnology Of Olot
District.
Modern Science And Research
,
3
(5), 148-151.
27.
Toshpo’latova, S., & Jo’rayeva, M. (2024). HISTORY AND ARCHITECTURAL
MONUMENTS OF JONDOR DISTRICT.
Modern Science and Research
,
3
(2), 447-450.
28.
Qizi, R. S. S., Shukhratovna, T. S., & Karamatovna, M. A. (2024). Implementation of
Education and Protection of Children's Rights in the age of Technology.
SPAST
Reports
,
1
(7).
29.
Shuhratovna, T. S. (2024). Linguistic Anthropology.
European Journal Of Innovation In
Nonformal Education
,
4
(3), 432-437.
30.
Toshpo‘latova, S. S., & Naimov, I. N. (2023). MS ANDREYEV–O’RTA OSIYO
XALQLARI ETNOGRAFIYASINING YIRIK OLIMI.
Innovations in Technology and
Science Education
,
2
(8), 1214-1222.
31.
Toshpo’latova, S., & Tursuntoshova, S. (2024). Khoja Abdulkholiq Gijduvani.
Modern
Science and Research
,
3
(2), 87-93.
32.
Toshpo’latova, S. (2024). Ethnolinguistics Of Ethnologies Of Bukhara.
Modern Science
and Research
,
3
(2), 1004-1011.
33.
Toshpo’latova, S. (2024). Ethnolinguistics.
Modern Science and Research
,
3
(2), 500-507.
34.
Toshpo’latova, S. (2024). Religious Anthropology.
Modern Science and Research
,
3
(1),
504-510.
35.
Shakhnoza Shuhratovna, T. (2023). MS Andreyev’S Way Of Life.
American Journal of
Language, Literacy and Learning in STEM Education (2993-2769)
,
1
(10), 655-659.
36.
Shuhratovna, T. S. (2023). Ethnological Analysis Of National Costumes And Rituals Of
Tajiks In The Works Of MS Andreyev.
International Journal Of History And Political
Sciences
,
3
(12), 42-47.
37.
Toshpo’latova, S. (2023). MS Andreyev-Scientific Career.
Modern Science and
Research
,
2
(12), 801-807.
38.
Shuhratovna, T. S. (2023). Etymology Of Tajik Marriage Ceremony.
International Journal
Of History And Political Sciences
,
3
(11), 17-23.
39.
Toshpo’latova, S., & Ashurova, G. (2023). THE HISTORY AND DESCRIPTION OF THE
WORK OF MS ANDREYEV-" ARK BUKHARI".
Modern Science and Research
,
2
(9),
404-409.
40.
Toshpo’latova, S. (2023). ETHNOLOGICAL ANALYSIS OF CALENDRICAL
CALCULATION AND LENGTH MEASUREMENTS OF KHUF VALLEY TAJIKS IN
THE RESEARCHES OF MS ANDREYEV.
Modern Science and Research
,
2
(10), 291-
299.
1002
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
41.
Toshpo’latova, S. (2023). A STUDY OF THE WEDDING CEREMONY OF THE TAJIKS
OF AFGHANISTAN.
Modern Science and Research
,
2
(9), 84-89.
42.
Naimov, I., & Toshpo‘latova, S. (2023). Marriage Ceremony Of Tajiks In The Work Of
Mikhail Stepanovich Andreyev “Tadjiki Dolini Khuf”.
International Journal of
Intellectual Cultural Heritage
,
3
(1), 12-16.
43.
Toshpo‘latova, S. S. (2023). Tojiklar Milliy Kiyim-Kechaklari Va “Beshmorak”
Marosimining Etnologik Tahlili.
Scholar
,
1
(28), 395-401.
44.
Sadullayev , U. . (2024). MAHALLA: UNDERSTANDING THE CONCEPT. Medicine,
Pedagogy and Technology: Theory and Practice, 2(4), 376–385.
45.
Sadullaev , U. . (2024). USE OF INFORMATION TECHNOLOGY IN EDUCATION.
Medicine, Pedagogy and Technology: Theory and Practice, 2(5), 344–352.
46.
Sadullaev, U. (2024). EDUCATION AND ARTIFICIAL INTELLIGENCE: A NEW ERA
OF OPPORTUNITY. Medicine, Pedagogy and Technology: Theory and Practice, 2(6),
238–241.
47.
Shokir o’g’li, S. U. (2024). Media literacy is a requirement of the modern world.
EUROPEAN JOURNAL OF INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION, 4(3), 276-
280.
48.
Shokir o’g’li, S. U. (2024). Media literacy is a requirement of the modern world.
EUROPEAN JOURNAL OF INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION, 4(3), 276-
280.
49.
Shokir o’g’li, S. U. (2024). The Development of Culture and Art during the Timurid Era:
the Development of Architecture and its Characteristics. EUROPEAN JOURNAL OF
INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION, 4(9), 133-138.
50.
Shokir o’g’li, S. U. (2024). The Development of Culture and Art during the Timurid Era:
the Development of Architecture and its Characteristics. EUROPEAN JOURNAL OF
INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION, 4(9), 133-138.
51.
Sadullayev, U. (2024). EDWARD ALLWORTH AND THE STUDY OF MODERN
UZBEKS. Modern Science and Research, 3(2), 303-308.
52.
Shokir o’g’li, S. U. (2024). MODERN SCIENCE АND RESEARCH. MODERN
SCIENCE, 2181, 3906.
53.
Sadullayev, U. (2024). ETHNOGENESIS AND ETHNIC HISTORY OF THE UZBEK
PEOPLE. Modern Science and Research, 3(2), 355-361.
54.
Shokir o’g’li, S. U. (2024). MODERN SCIENCE АND RESEARCH. MODERN
SCIENCE, 2181, 3906.
1003
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
55.
Sadullayev, U. (2024). THE CONCEPT OF JADIDISM AND ITS ESSENCE. Modern
Science and Research, 3(2), 631-636.
56.
Sadullayev U. (2024). MIRZA SIROJ HAKIM AND HIS LEGACY. Modern Science and
Research, 3(2), 902–910.
57.
Sadullayev, U. (2024). THE NEIGHBORHOOD IS THE CRADLE OF VALUES. Modern
Science and Research, 3(1), 607–613.
58.
Shokir o’g’li, S. U. (2023). The History of the Creation and Formation of the
Neighborhood. American Journal of Language, Literacy and Learning in STEM Education
(2993-2769), 1(10), 480-485.
59.
Sadullayev Umidjon Shokir O’g’li, (2023). THE IMPORTANCE OF THE MAHALLA
SYSTEM’S REFORMATIONS IN NEW UZBEKISTAN. International Journal Of History
And Political Sciences, 3(10), 25–30.
60.
Shokir o’gli, S. U. (2023). The Essence of State Policy on Youth in New Uzbekistan.
American Journal of Language, Literacy and Learning in STEM Education (2993-2769),
1(9), 554-559.
61.
Sadullayev U. (2023). THE ROLE OF THE NEIGHBORHOOD IN RAISING A
SPIRITUALLY MATURE GENERATION. Modern Science and Research, 2(10), 488–
493.
62.
Sadullayev, U. (2023). ABOUT THE EMERGENCE OF THE CONCEPT OF
NEIGHBORHOOD. Modern Science and Research, 2(12), 722–727.
63.
Sadullayev Umidjon Shokir O’gli, . (2023). ELUCIDATION OF ISSUES OF THE
HISTORY OF BUKHARA GUZARS IN O. A. SUKHAREVA AND HER STUDIES.
International Journal Of History And Political Sciences, 3(11), 30–35.
https://doi.org/10.37547/ijhps/Volume03Issue11-07
