BUXORO VOHASI AYOLLARINING AN’ANAVIY LIBOSLARI (XIX ASR OXIRI XX ASR BOSHLARIDA)

Mart, 2025-Yil

571

BUXORO VOHASI AYOLLARINING AN’ANAVIY LIBOSLARI (XIX ASR OXIRI

XX ASR BOSHLARIDA)

Yarashova Mohlaroyim Shuxrat qizi

mohlaroyimyarashova@gmail.com

Boltayev Oxun Obid o’g’li

Xayrullayev Umidjon Fayzullo o’g’li

Sadullayev Umidjon Shokir o’g’li

Osiyo Xalqaro Universiteti “Ijtimoiy fanlar va texnika“ fakulteti, Tarix va filologiya kafedrasi

o’qituvchilari

https://doi.org/10.5281/zenodo.15099915

Annotatsiya

. Ushbu maqolada Buxoro vohasi ayollarining XIX asr oxiri XX asr

boshlaridagi kundalik va marosim kiyim –kechaklari, bosh kiyimlari, oyoq kiyimlari, ularda

ishlatiladigan ranglar va ularning ramziy ma’nosi haqida qisqacha bayon etilgan.

Kalit

so‘zlar:

Ustki

ko‘ylak,lozim,jiyak,mursak,

kiftaki

kurta,

kurtai

peshkusho,paranji,chachvon,ro‘mol,peshonabog‘,maxsi,kalish,kamzul.

Bugungi kunda Buxoro vohasi etnografiyasi tadqiqot ob’ekti sifatida tarixchi-etnograflar

diqqatini jalb qilmoqda.Jumladan, voha etnik tarixi, aholining etnik xilma-xilligi

shuningdek,an’anaviy kiyim-kechaklar,taqinchoqlar va ularda ifodalangan ma’no-mazmunlar

hozirgi kunda dolzarb ahamiyatga ega hisoblanadi. Zero, Prezidentimiz ta’kidlaganlaridek,

Buxoroni biz nafaqat “Islom dinining quvvati”, balki, ayni paytda milliy madaniyatimiz va

san’atimiz noyob chashmasi sifatida ham yaxshi bilamiz.

1

Bu davr ayollar an’anaviy liboslari asosan, ustki ko‘ylak, ishton va chopondan, boshga

do‘ppi, oyoqqa mahsi-kalish yoki etikdan iborat bo‘lgan.Ayollar ko‘ylagining yoqasi vertikal

kesilgan bo‘lib, ko‘p joylarda butun bo‘yiga gulli jiyak (tasma) tikilgan. Buxoroda qimmatbaho

kiyimlarga tilla ipda to‘qilgan jiyak tikilgan.

Tanikli olima O.A. Suxareva xakli ravishda ta’kidlaganidek, kiyimlarning turli-tuman

yangi kurinishlari yaratilishiga kishilar turmush tarzi, mexnat faoliyati va iklim ta’siri bilan birga

o‘sha jamiyat madaniy tarakkiyoti va estetik didi xam sezilarli ta’sir etgan.

2

Ayollarning milliy liboslari ichki, ustki va kishilik kiyimdan iborat bo‘lgan. Ustki kiyimlar

– kamzul, engil xalat (mursak, kaltacha), engsiz nimchalardir. Paranji ham ayollarning an’anaviy

1

Mirziyoyev.Sh.Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz. –T.”O’zbekiston”-2017,-

B.146.

2

Сухарева О.А. Древние чергы в головных уборах народов Средней Азии …С. 299.

Mart, 2025-Yil

572

ustki kiyimi sanalib, u to‘n va ichidan qora ot yolidan ishlangan chachvondan iborat. XX asrning

1930-yillarigacha o‘zbek ayollar paranji yopinganlar. Paranji soxta engli, to‘nsimon, uzun

yopinchiqdan iborat bo‘lib, to‘r parda – chachvon betga tutilib, ustiga paranji yopilgan. CHachvon

yuzni bekitib, belgacha etgan. Odatda, paranji uydan ko‘chaga chiqqanda yopinilgan. O‘rta

Osiyoning turli xalqlari orasida ayollarining bosh kiyimi bir qismi bo‘lgan xalatga o‘xshash

paranji uzoq va murakkab tarixga ega. Uning mavjud bo‘lgan butun davrida bu marosim kiyimi

edi. Ularning bu ma’nosi ma’lum darajada bugungi kungacha yo‘q qilinmagan.

3

XX asrning birinchi choragida ayollar ko‘ylagining yoqqasi vertikal va gorizontal

ko‘rinishda bo‘lgan.Ko‘ylakning yoqqalari etnogenetik emas, balki funksional ahamiyat kasb

etgan,ya’ni vertikal yoqali ko‘ylaklar chaqaloqni emizish uchun qulayligi sabab uni asosan ona

bo‘lgan ayollar kiygan.Bunday ko‘ylaklar ’’ona ko‘ylaklar’’ yoki ’’ayol ko‘ylak’’ deyilgan.

4

Ayollar ich ko‘ylagi- ayollarning kurta ko‘ylagi yosh toifasidan qat’ nazar, kiftaki kurta

(qizlarning gorizontal yoqali ko‘ylagi) va kurtai peshkusho (turmushga chiqqan ayollarning

ko‘ylagi) deb nomlangan.Moddiy ahvoldan kelib chiqqan holda bir paytning o‘zida bir nechta

ko‘ylak kiyish mumkin bo‘lgan.Oq xomsurpdan tikilgan ichki va rang barang xonaki shoyi, chet

eldan keltirilgan zarbof , baxmal kabi matolardan tayyorlangan tashqi ko‘ylaklarni kiyish majburiy

edi.Buxoro ayollari ko‘ylaklari ikki qismli keng bichimi, trapetsiyasimon yon qismlari, keng va

to‘g‘ri burchakli uzun englari bilan ajralib turgan. Ayniqsa, to‘y ko‘ylaklarining engi juda uzun

bo‘lgan.Englarning uchiga yorqin rangli kashtalar tikilgan.Englarning umumiy uzunligi uch

metrgacha etishi mumkin bo‘lgan.Ko‘ylakning umumiy uzunligi to‘piqqacha bo‘lib, oyoq kiyim

ko‘rinib turgan.Ayollar ko‘ylagining bo‘yin qismi modaga qarab doim o‘zgarib turgan.YOqasiga

kashtalangan yoki bezatilgan tasma tikilgan. Qimmatbaho kiyimlarga tilla ipdan to‘qilgan jiyak

tikilgan. XIX asr oxiri - XX asr boshidagi barcha ma’lum fotosuratlarda va muzey

kollektsiyalarida Buxoro yahudiylarining an’anaviy liboslari keng, kengayib boruvchi (100-110

sm) va uzun, keng (30-40 sm) tekis englarga ega. O‘sha paytda xuddi shunday kesilgan ko‘ylaklar

oddiy tojik va o‘zbeklarning kostyumida hamma erda tarqalgan edi, ammo Buxoroda ular bel va

englarning ayniqsa kengligi bilan ajralib turardi.

5

Ayollarning o‘ziga xos chopon shaklida bichib tikilgan ust kiyimi – mursak ilgari juda keng

tarqalgan.Ayollar ustki kiyimi paxta solib qavilgan ayollar to‘ni yoki paxtasiz avra astardan iborat

3

Н. П. ЛОБАЧЕВА К ИСТОРИИ СРЕДНЕАЗИАТСКОГО КОСТЮМА. Советская этнография, № 6,-C.34.

4

Дониёров А,Бўриев О,Аширов А.Марказий Осиё халқлари этнографияси, этногнези ва этник тарихи.-

Т.:’’Янги нашр’’,2011,- Б.87.

5

Татьяна Емельяненко К особенностям традиционного костюма бухарских евреев: женские платья.

АНТРОПОЛОГИЧЕСКИЙ ФОРУМ № 14.C.292.

Mart, 2025-Yil

573

engil xalat ko‘rinishida bo‘lib, ular turli hududlarda turlicha nomlangan.Xususan,Toshkentda-

peshvo, mursak, Xorazmda- misak, Samarqandda- mulisak, kaltacha, Farg‘onada- munisak,

mursak,Buxoro SHahrisabzda –kaltachad eb nomlangan.Mursak uch qisimdan: bo‘y , yon va

englardan iborat bo‘lib, yon qismi to‘g‘ri uzun ,qo‘ltiq ostiga to‘plangan, to‘plangan qismi

’’cho‘chcha’’ deyilgan.

6

Ular Buxoro vohasida engi tirsakkacha kalta va keng bo‘lgan.Mursak

astarli qavima qilib tikilgan, qishki mursakka esa paxta solingan. XIX asr oxiri - XX asr boshlarida

ularning tarqalish maydoni asosan Buxoro xonligining yirik qishloqlari va shaharlari bilan

cheklangan bo‘lib, ular keksa va o‘rta yoshdagi erkaklar, zodagon vakillari va musulmon diniga

qarashli vazirlarning kostyumlariga xos bo‘lgan. Biroq, bunday kiyimlarni XIX asrning birinchi

yarmida Evropalik sayohatchilar tomonidan chizilgan rasmlarning belgilarida ko‘rish mumkin.

7

O‘tgan asrning boshlarigacha u oddiy ko‘chalik libosi sifatida kiyilgan bo‘lsa, keyinchalik mursak

motam libosi sifatida belbog‘ bilan kiyilgan. Ayrim ayollar uni to‘yga yoki mehmonga borganda

ham kiyganlar.

Ayollar ishtoni, ya’ni lozimi nafaqat ip gazlamadan, shuningdek ipak, jun matolardan ham

tikilgan. SHu bilan birga ular erkaklarnikiga nisbatan uzunroq bo‘lib, pastki qismi, ya’ni pochasi

jiyak (tasma) bilan bezatilgan. Ayollar ishtoni (lozim) ilgari ikki qismdan: yuqori qismi oddiy

matodan, pastki qismi qimmatbaho materialdan (ba’zan ko‘ylakka moslashtirilib) tikilgan,

pochasiga jiyak tikilgan. Umuman olganda, erkaklarning ko‘ylak-ishtoni, odatda, bir rangda

(asosan, oq), ayollarniki rang-barang materiallardan tikilgan. O‘tgan asrning oxirlarigacha kiyim-

kechaklar mahalliy kosiblar to‘qigan matodan (bo‘z, kalomi, alacha) tikilgan. Keyinchalik kiyim-

kechaklar rus fabrikantlari mahsulotlaridan tikila boshlangan (ayollarga gulli chitdan, erkaklarga

oddiy chitdan).

Buxoro vohasi ayollarining bosh kiyimlari ham turlichadir. Xususan, ro‘mol,

peshonabog‘, do‘ppilar shular sirasiga kirib, ularning har biri o‘ziga xos matodan, rang-barang ip-

ipaklardan to‘qilgan, tikilgan.

Ayollar poyabzali – mahsi, kavush, kalish kabilar ko‘n yoki rezinadan (so‘nggi asrlarda

chetdan kirib kelgan) ishlangan.

XIX asr oxiri – XX asr boshlarida Turkiston o‘lkasida evropacha kamzul (kamzo‘l) paydo

bo‘lib, uni erkaklar ham, ayollar ham kiygan. Ayollarning kamzuli rang-barang duxobadan yoki

6

Дониёров А,Бўриев О,Аширов А.Марказий Осиё халқлари этнографияси, этногнези ва этник тарихи.-

Т.:’’Янги нашр’’,2011,- Б.89.

7

Емельяненко Татьяна Григорьевна .ТРАДИЦИОННЫЙ КОСТЮМ БУХАРСКИХ ЕВРЕЕВ (ПРОБЛЕМЫ

ЭТНОКУЛЬТУРНОЙ ИДЕНТИЧНОСТИ).- Санкт-Петербург 2012,- C.24.

Mart, 2025-Yil

574

beqasamdan beli tor qilib tikilgan. Ko‘ylak ustida engsiz nimcha, ya’ni jiletka kiyish urf bo‘lgan.

Ingliz libosi tipidagi jaket ham evropacha libos, palto va makintosh kabi ziyolilar orasida tez

tarqala boshlagan. XIX asrning oxirida kiyimlarda tikuv mashinasida tikilgan dekorativ tikuv bilan

kiyimlarni bezatish keng tarqaldi. Ayollar liboslarida cho‘zinchoq uchburchak matoning yoki

kashta tikilgan trikotajning o‘rnini bosdi va u unchalik nafis bo‘lmasada, moda deb hisoblandi,

chunki tikuv mashinalaridan endigina foydalanishga kirishilgan edi. Buxoro yahudiylari bu

kiyinish usulini aholining qolgan qismiga nisbatan ilgari qo‘llashni boshladilar va, ehtimol,

ularning yordami bilan Markaziy Osiyoda paydo bo‘ldi va tarqaldi. Ular birinchi bo‘lib tikuv

mashinalarida tikish mahoratini o‘zlashtirdilar (ularni O‘rta Osiyoga ular olib kelgan deb taxmin

qilinadi). Masalan, Buxoroda tikuv mashinalari bilan ishlagan tikuvchilarning asosiy qismini

buxorolik yahudiylar tashkil etgan. Bunday usulni "moshindozi" - "mashinada tikish" deb

atashgan.

8

An’anaviy liboslar o‘ziga xos ma’no-mazmunga ega bo‘lgan. Xususan, inson hayotida

muhim ahamiyatga ega bo‘lgan voqea hodisalar: to‘y va a’za marosimlari,yosh bilan bog‘liq

liboslarni saqlash va ularni avlodlarga berish bilan bog‘liq bo‘lgan marosimlar va ularning tartib

–tamoyillar ishlab chiqilgan va jamiyatda amal qilgan. Bunday ma’no mazmundagi liboslar

asosan, ayollar kiyimlari bilan bog‘liq bo‘lgan.O‘ziga xos ma’nolar, eng avvalo, libos ranglarida,

marosimga xos bo‘lgan bezaklar va libosga xos bo‘lgan bosh kiyimlarning mavjudligida

ifodalanadi.

Liboslar tikish jarayoni ham o‘zida ma’lum diniy e’tiqod ko‘rinishlarini namoyon

etgan.Xususan, Liboslarni bichib-tikuvchi chevarlar ushbu faoliyat uchun xatto xaftaning ma’lum

bir kunlarini belgilab olganlar. Xalk, nazdida xaftaning dushanba, payshanba, jumasi yaxshi,

xosiyatli kunlar deb baxolangani sababli aynan shu kunlari kiyim bichilgan, seshanba, shanba

kunlari bexosiyat xisoblangashshgi tufayli bu kunlarda kiyim bichilmagan.

9

An’anaviy liboslardagi ranglar masalasi ham alohida e’tirofga loyiq.Xususan, libos rangi

uni kiygan kishining yoshi, maqomi va nasl-nasabini ko‘rsatib turuvchi bo‘lib, inson hayotida

muhim ahamiyatga ega bo‘lgan. Libos ranglari diniy va sehrli marosimlar bilan bog‘liq bo‘lgan.

Ayniqsa ,to‘y marosimlari liboslarida alohida ahamiyat kasb etgan. CHunonchi,to‘y liboslarida

ezgulik, poklik, tozalik ramzi sifaida oq rangdan foydalanilgan bo‘lsa, qizil rangdan balo

8

Татьяна Емельяненко К особенностям традиционного костюма бухарских евреев: женские платья.

АНТРОПОЛОГИЧЕСКИЙ ФОРУМ № 14.C.300.

9

Аширов А. Ўзбек халқининг қадимий эътиқод вамаросимлари,-Т.:’’А.Навоий’’,2007,-Б.180.

Mart, 2025-Yil

575

qazolardan himoyalash va ko‘z tegishidan saqlash uchun liboslarda foydalanishgan.Bu paytda

kiyiladigan liboslarning ranglari va bezaklari ko‘zni quvontiradigan uyg‘unlikka ega bo‘lgan.To‘y

marosimi liboslari asosan,ochiq ko‘zga tashlanuvchi va yorqin ranglarda bo‘lgan.Aza

marosimlarida esa, ko‘pincha,qora, ko‘k va oq ranglardagi liboslarni kiyishgan.Ajdodlarimiz

tasavvuriga ko‘ra, rang-barang (haftrangi-etti rangli) matolardan tikilgan liboslar turli balo-qazo

va qiyinchiliklardan saqlaydi. SHu bilan birga, agar tojiklar orasida motam kiyimlari uchun

matolar rangida qizil rangga ruxsat berilsa (yoshlar orasida, paxta va alochaning alohida

chiziqlarida), Buxoro yahudiylari nafaqat qizilni, balki uni "o‘z ichiga olgan" jigarrang va sariq

ranglarni ham chiqarib tashlashdi (jigarrang qizil va ko‘k bo‘yoq aralashmasidan olingan, sariq

rang spektrida qizil rang bor edi). Ushbu ranglarning ranglarda yo‘qligi naqsh va sifatidan qat’iy

nazar har qanday matoni motamga aylantirdi. SHunday qilib, ular "chig‘i" deb atagan mato, oq

fonda qora chiziq bilan motam tutgan va qizil yoki jigarrang chiziq bilan bo‘lsa,u allaqachon

bayramona liboslar uchun ishlatilgan.

10

Xulosa qilib shuni aytish mumkinki, Buxoro an’anaviy liboslarining shakllanish jarayoni

bevosita hududdagi etnografik holat, aholining etnik tuzilishi, ijtimoiy siyosiy jarayonlarning

o‘zgarib borishi,tashqi aloqalar, mustamlaka tuzumi bilan bog‘liq ravishda kechdi. Buxoro vohasi

milliy liboslari qay davrda bo‘lishdan qat’i nazar o‘z jozibasi va ko‘rkini yo‘qotmay saqlab

kelmoqda.

Foydalanilgan adabiyotlar:

1.

Mirziyoyev.Sh.Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz. –

T.”O’zbekiston”-2017,-B.146.

2.

Suxareva O.A. Drevnie chergы v golovnыx uborax narodov Sredney Azii …S. 299.

3.

N. P. LOBACHEVA K ISTORII SREDNEAZIATSKOGO KOSTYUMA. Sovetskaya

etnografiya, № 6,-C.34.

4.

Ashirov A. O‘zbek xalqining qadimiy e’tiqod vamarosimlari,-T.:’’A.Navoiy’’,2007,-

B.180.

5.

Doniyorov A,Bo‘riev O,Ashirov A.Markaziy Osiyo xalqlari etnografiyasi, etnognezi va

etnik tarixi.-T.:’’YAngi nashr’’,2011,- B.87.

10

Татьяна Емельяненко К особенностям традиционного костюма бухарских евреев: женские платья.

АНТРОПОЛОГИЧЕСКИЙ ФОРУМ № 14.C.306.

Mart, 2025-Yil

576

6.

Tatyana Emelyanenko K osobennostyam traditsionnogo kostyuma buxarskix evreev:

jenskie platya. ANTROPOLOGICHESKIY FORUM № 14.C.292.

7.

Emelyanenko Tatyana Grigorevna .TRADITSIONNЫY KOSTYUM BUXARSKIX

EVREEV (PROBLEMЫ ETNOKULTURNOY IDENTICHNOSTI).- Sankt-Peterburg

2012,- C.24.

8.

Ярашова, М. . (2024). ЖАҲОН ЭТНОЛОГИЯСИ ФАНИ ВА УНИ ЎҚИТИШНИНГ

ЗАМОНАВИЙ МЕТОДОЛОГИЯСИ.

Modern Science and Research

,

3

(10), 362–368.

Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/44901

9.

Ярашова, М. (2024). БУХОРО ВОҲАСИДА МАТО ВА МАТО ТАЙЁРЛАШ

УСУЛЛАРИ.

Modern Science and Research

,

3

(11), 782–787. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/48057

10.

Yarashova Mohlaroyim Shuhratovna. (2024). Muyiddin Ibn Arabiyning Tasavvuf

Ta’limotida Tahsil Olgan Ayol Ustozlari Va Ta’lim Bergan Ayol Shogirdlari.

Miasto

Przyszłości

,

52

,

622–625.

Retrieved

from

https://miastoprzyszlosci.com.pl/index.php/mp/article/view/4679

11.

Yarashova, M. (2024). ILK O’RTA ASR MANBALARIDA KIYIM-KECHAKLAR VA

ULAR BILAN BOG’LIQ ATAMALAR TAVSIFI.

Modern Science and Research

,

3

(12),

621–632.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/58456

12.

Ярашова, М. (2025). ПАРАНЖИ ВА УНИНГ ЎРГАНИЛИШ ТАРИХИ.

Modern

Science

and

Research

,

4

(1),

160–168.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/60323

13.

Yarashova, M., Sa’dullayev, U., & Yo’ldosheva, F. (2025). BUXORO VOHASI

AYOLLARINING AN’ANAVIY BOSH KIYIMLARI- DO‘PPI VA RO‘MOL.

Modern

Science

and

Research

,

4

(1),

600–607.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/64116

14.

Yarashova , M. ., & Sultonova, M. (2025). BUXORO VOHASI DAFN MAROSIMI

KIYIMLARI VA ULAR BILAN BOG’LIQ IRIM-SIRIMLAR.

Modern Science and

Research

,

4

(1),

352–358.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/63674

15.

Yarashova,

M.

(2025).

EDVARD

TAYLOR

–ETNOLOGIYADA

EVOLYUTSIONISTIK MAKTAB ASOSCHISI.

Modern Science and Research

,

4

(2),

Mart, 2025-Yil

577

1005–1012.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/68483

16.

Yarashova, M., Yuldosheva, F., & Haqqulov, M. (2025). TA’LIM OLISH TARTIBI:

YANGILANISH VA O’ZGARISHLAR. MASOFAVIY, DUAL VA INKLYUZIV

TA’LIM.

Modern

Science

and

Research

,

4

(2),

73–80.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/70712

17.

Haqqulov,

M., Yarashova, M., & Yuldosheva, F. (2025). ТARIXIY

KARTOGRAFIYANING ASOSIY YO‘NALISHLARI, SHAKLLANISHI VA

TARAQQIYOTI.

Modern Science and Research

,

4

(2), 81–91. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/70714

18.

Gulyamov, A., Yarashova, M., & Karimov, S. . (2025). O‘RTA ASRLARDA G‘ARBIY

YEVROPADA SHAHAR-QAL’A, SHAHAR-CHERKOV, SAVDO O‘BYEKTI

AHAMIYATIGA OID SHAHARLARNING VUJUDGA KELISHI. Modern Science and

Research, 4(3), 122–131. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/71868

19.

Yarashova , M. . (2025). IBN ARABIYNING INSON BORLIG‘IGA DOIR

QARASHLARI: ILM, RUH VA HAQIQAT. Общественные науки в современном

мире: теоретические и практические исследования, 4(1), 72–74. извлечено от

https://inlibrary.uz/index.php/zdif/article/view/64262

20.

Gulyamov, A., Yarashova, M., & Karimov, S. (2025). РОЛЬ ХАНА УЗБЕКА В

РАСПРОСТРАНЕНИИ ИСЛАМА В ЗОЛОТОЙ ОРДЕ. Modern Science and Research,

4(3),

146–154.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/72380

21.

Yuldosheva, F., Haqqulov, M., & Yarashova, M. (2025). QADIMGI TURKIY

XALQLARDA “QUT” MAROSIMI XUSUSIDA. Modern Science and Research, 4(3),

132–136.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/72375

22.

Boltayev, O. (2024). QO’QON XONLIGINING XVIII ASR SO’NGI CHORAGIDA

BUXORO,

XIVA

VA

KO’CHMANCHILAR

BILAN

OLIB

BORGAN

DIPLOMATIYASI.

ModernScienceandResearch

,

3

(10), 64-68.

Mart, 2025-Yil

578

23.

Obido’g’li, B. O. QO’QON XONLIGINING XVIII ASR SO’NGI CHORAGIDA

BUXORO,

XIVA

VA

KO’CHMANCHILAR

BILAN

OLIB

BORGAN

DIPLOMATIYASI.

24.

Boltaev, O. (2024). BUKHARA'S CARAVAN TRADE AND ITS ROLE ON THE SILK

ROAD.

AnalyticalJournalofEducationandDevelopment

,

4

(10), 293-297.

25.

Boltayev, O. (2024). XX ASR BOSHLARIDA GERMANIYA VA TURKIYA

ITTIFOQINING MARKAZIY OSIYOGA TA'SIRI.

ModernScienceandResearch

,

3

(12),

556-564.

26.

Boltayev, O. (2023). A GENERAL DESCRIPTION OF THE POLITICAL AND

DIPLOMATIC PROCESSES IN CENTRAL ASIA IN THE MIDDLE OF THE 18TH

CENTURY.

ModernScienceandResearch

,

2

(9), 145-149.

27.

Boltayev,

O. (2025). TARIX FANI UCHUN YOZMA VA OG’ZAKI

MANBALARNING SHAKLLANISHI.

ModernScienceandResearch

,

4

(1), 909-917.

28.

Xayrullayev, U. (2024). THE IDEA THAT MADE THE OTTOMAN STATE GREAT

(RED APPLE II). Modern Science and Research, 3(2), 1071-1073.

29.

Xayrullayev, U. (2024). BRIEFLY ABOUT THE" RED APPLE" MYTHOLOGY OF

THE TURKS. Modern Science and Research, 3(1), 568-572.

30.

Umidjon, X. (2024). Literacy and Information Exchange in the Ancient East and West.

EUROPEAN JOURNAL OF INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION, 4(3),

179-183.

31.

Xayrullayev, U. (2024). THE POSITION OF CENTRAL ASIAN GOVERNORSHIPS

DURING THE PERIOD OF THE TURKISH KHANATE AND THE ARAB INVASION.

32.

Xayrullayev, U. (2024). EFTALLAR DAVLATI VA TURK XOQONLIGIDA

HUKMDORLIK LEGITIMATSIYASI. Modern Science and Research, 3(12), 843-851.

33.

Xayrullayev, U. (2024). TURK XOQONLIGI VA ARABLAR BOSQINI DAVRIDA

O’RTA OSIYO HOKIMLIKLARINING MAVQEYI. Modern Science and Research,

3(12), 339-343.

34.

Xayrullayev, U., Sayfutdinov, F., & Rahmonova, S. (2025). SHAYBONIYLAR

DAVLATI VA USMONLI TURKLAR DAVLATI O’RTASIDAGI DASTLABKI

ALOQALAR TAVSIFI. Modern Science and Research, 4(1), 147-154.

Mart, 2025-Yil

579

35.

Xayrullayev, U. (2025). BUXORO VILOYATINING IQTISODIY HOLATI (1990-1991

YILLAR). Modern Science and Research, 4(1), 1018-1024.

36.

Umidjon, X. (2023). 1918-1939-yillarda Polshaning ichki siyosatidagi o'zgarishlar.

ЦЕНТР НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu. uz), 42(42).

37.

Xayrullayev, U. F. (2023). 1918-1939 YILLARDA POLSHANING ICHKI

SIYOSATIDAGI O ‘ZGARISHLAR. SCHOLAR, 1(28), 337-340.

38.

Xayrullayev, U. (2025). MUSTAQILLIK YILLARIDA BUXORO VILOYATIDAGI

IJTIMOIY HOLAT. Modern Science and Research, 4(2), 1186-1193.

39.

Xayrullayev, U., & Farhodjonova, Z. (2025). MUSTAQILLIKNING DASTLABKI

YILLARIDA BUXORO VILOYATIDAGI IQTISODIY VAZIYAT. Modern Science and

Research, 4(2), 494-503.

40.

Rahmonova, S., Xayrullayev, U., & Sayfutdinov, F. (2025). “ОММАВИЙ

МАДАНИЯТ” НИНГ МОҲИЯТИ, ТАРИХИЙ ИЛДИЗИ, ХАРАКТЕРИ ВА

РИВОЖЛАНИШ БОСҚИЧЛАРИ. Modern Science and Research, 4(1), 479-488.

41.

Sadullayev, U. (2024). MAHALLA: UNDERSTANDING THE CONCEPT.

Medicine,

pedagogy and technology: theory and practice

,

2

(4), 376-385.

42.

Sadullayev, U. (2024). MAHALLA: UNDERSTANDING THE CONCEPT.

Medicine,

pedagogy and technology: theory and practice

,

2

(4), 376-385.

43.

Sadullaev , U. . (2024). USE OF INFORMATION TECHNOLOGY IN

EDUCATION.

Medicine, Pedagogyand Technology: TheoryandPractice

,

2

(5), 344–352.

44.

Sadullayev,

U., Gadayeva, M., &Toshpo‘latova, S. (2024). MAHALLA–

QADRIYATLAR BESHIGI.

Modern Science and Research

,

3

(12), 1228-1238.

45.

Gadayeva, M., Toshpolatova, S., &Sadullayev, U. (2024). TARIX FANLARINI

OQITISHDA MUZEYLARNING ORNI.

Modern Science and Research

,

3

(12), 994-1003.

46.

Sadullayev, U. (2024). MIRZA SIROJ HAKIM AND HIS LEGACY.

Modern Science

and Research

,

3

(2), 902-910.

47.

Toshpo‘latova,

S.,

Gadayeva,

M.,

&Sadullayev,

U.

(2024).

SHARQ

ALLOMALARINING

DIDAKTIK

QARASHLARI.

Modern

Science

and

Research

,

3

(12), 985-993.

Mart, 2025-Yil

580

48.

Shokir o’g’li, S. U. (2023). The History of the Creation and Formation of the

Neighborhood.

American Journal of Language, Literacy and Learning in STEM Education

(2993-2769)

,

1

(10), 480-485.

49.

Sadullayev, U. . (2024). THE NEIGHBORHOOD IS THE CRADLE OF

VALUES.

Modern Science and Research

,

3

(1), 607–613.

50.

Shokir O’g’li, S. U. (2023). The importance of the mahalla system’s reformations in new

Uzbekistan.

International Journal Of History And Political Sciences

,

3

(10), 25-30.

51.

Sadullayev , U. (2023). THE ROLE OF THE NEIGHBORHOOD IN RAISING A

SPIRITUALLY MATURE GENERATION.

Modern Science and Research

,

2

(10), 488–

493.

52.

Sadullayev, U. (2023). ABOUT THE EMERGENCE OF THE CONCEPT OF

NEIGHBORHOOD.

Modern Science and Research

,

2

(12), 722–727.

53.

Shokir o’gli, S. U. (2023). The Essence of State Policy on Youth in New

Uzbekistan.

American Journal of Language, Literacy and Learning in STEM Education

(2993-2769)

,

1

(9), 554-559.

54.

Shokir o’gli, S. U. (2023). The Essence of State Policy on Youth in New

Uzbekistan.

American Journal of Language, Literacy and Learning in STEM Education

(2993-2769)

,

1

(9), 554-559.

55.

O’gli, S. U. S. (2023). ELUCIDATION OF ISSUES OF THE HISTORY OF BUKHARA

GUZARS IN OA SUKHAREVA AND HER STUDIES.

International Journal Of History

And Political Sciences

,

3

(11), 30-35.

56.

Sadullayev,

U. (2023). O’zbekistondaxotin-qizlargaberilayotgane’tibor: mahalla

boshqaruvidaxotin-qizlarningroli. In

OrientalConferences

(Vol. 1, No. 1, pp. 551-556).

ООО «SupportScience».

57.

Shokir o'gli, U. S. (2023). MILLIY QADRIYATLARIMIZ ASROVCHISI.

Journal of

new century innovations

,

35

(1), 79-80.

58.

Sadullayev, U. (2023). THE ROLE OF THE NEIGHBORHOOD IN THE SOCIAL

DEVELOPMENT OF SOCIETY.

Modern Science and Research

,

2

(10), 755–757.

59.

Sadullayev, U. . (2023). THE ROLE OF WOMEN IN NEIGHBORHOOD

MANAGEMENT IN UZBEKISTAN.

Modern Science and Research

,

2

(9), 132–135.

Mart, 2025-Yil

581

60.

Sadullayev, U., Muyiddinov, B., &Boltayev, O. (2025). YOSHLAR DUNYOQARASHI

SHAKLLANISHIDA MILLIY TARBIYA VA TAʼLIMNING AHAMIYATI.

Modern

Science and Research

,

4

(1), 59–67.

61.

Toshpo’latova, S. (2024). BUXORODAGI SAROYLAR. Modern Science and Research,

3(5), 522-529.

62.

Toshpo’latova, S. (2024). O’RTA ASRLARDA OILA PEDAGOGIKASIGA OID

FIKRLAR. Modern Science and Research, 3(12), 353-361.

63.

Toshpo’latova, S., & Xudoyqulov, S. (2024). History And Ethnology Of Olot District.

Modern Science And Research, 3(5), 148-151.

64.

Toshpo’latova, S., & Jo’rayeva, M. (2024). HISTORY AND ARCHITECTURAL

MONUMENTS OF JONDOR DISTRICT. Modern Science and Research, 3(2), 447-450.

65.

Qizi, R. S. S., Shukhratovna, T. S., & Karamatovna, M. A. (2024). Implementation of

Education and Protection of Children's Rights in the age of Technology. SPAST Reports,

1(7).

66.

Shuhratovna, T. S. (2024). Linguistic Anthropology. European Journal Of Innovation In

Nonformal Education, 4(3), 432-437.

67.

Toshpo‘latova, S. S., & Naimov, I. N. (2023). MS ANDREYEV–O’RTA OSIYO

XALQLARI ETNOGRAFIYASINING YIRIK OLIMI. Innovations in Technology and

Science Education, 2(8), 1214-1222.

68.

Toshpo’latova, S., & Tursuntoshova, S. (2024). Khoja Abdulkholiq Gijduvani. Modern

Science and Research, 3(2), 87-93.

69.

Toshpo’latova, S. (2024). Ethnolinguistics Of Ethnologies Of Bukhara. Modern Science

and Research, 3(2), 1004-1011.

70.

Toshpo’latova, S. (2024). Ethnolinguistics. Modern Science and Research, 3(2), 500-507.

71.

Toshpo’latova, S. (2024). Religious Anthropology. Modern Science and Research, 3(1),

504-510.

72.

Shakhnoza Shuhratovna, T. (2023). MS Andreyev’S Way Of Life. American Journal of

Language, Literacy and Learning in STEM Education (2993-2769), 1(10), 655-659.

73.

Shuhratovna, T. S. (2023). Ethnological Analysis Of National Costumes And Rituals Of

Tajiks In The Works Of MS Andreyev. International Journal Of History And Political

Sciences, 3(12), 42-47