600
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
BUXORO VOHASI AYOLLARINING AN’ANAVIY BOSH KIYIMLARI- DO‘PPI VA
RO‘MOL
Yarashova Mohlaroyim Shuxrat qizi
Sa’dullayev Umid Shokirovich
Yo’ldosheva Feruza Yashin qizi
Osiyo xalqaro universiteti o’qituvchilari.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14680851
Annotatsiya. Ushbu maqolada Buxoro vohasi ayollarining an’anaviy bosh kiyimlari,
ularning turlari, shuningdek turli marosimlarda va kundalik turmushda kiyiladigan bosh kiyimlari
haqida qisqacha ma’lumot berilgan.
Kalit so‘zlar: do‘ppi, ro‘mol, peshonaband, ro‘moli pulakchi.
ТРАДИЦИОННЫЙ ГОЛОВНОЙ УБОР ЖЕНЩИН БУХАРСКОГО ОАЗИСА -
КАПЮШОН И НАШИВКА
Аннотация. В статье даны краткие сведения о традиционных головных уборах
женщин Бухарского оазиса, их видах, а также о головных уборах, которые носили во время
различных обрядов и в повседневной жизни.
Ключевые слова: тюбетейка, платок, повязка на голову, мужчина в платке.
TRADITIONAL HEADWEAR OF WOMEN OF THE BUKHARA OASIS - HOOD AND
KERF
Abstract. This article gives a brief information about the traditional hats of women of the
Bukhara oasis, their types, history of origin, as well as hats worn in various ceremonies and
everyday life.
Keywords: doppi, rumol, peshanaband, rumoli pulakchi.
O‘zbek milliy liboslari qadim davrlardan beri maqtovga sazovor bo‘lib kelgan va o‘zbek
madaniyati rivoj topgan ayni hozirgi davrda alohida ahamiyatga ega bo‘lmoqda. Aholi an’anaviy
kiyim-kechaklari-o‘rganilish jihatdan dolzarb masalalardan hisoblanadi. Xususan, Buxoro vohasi
aholisi maishiy turmush tarzining bevosita ajralmas bo‘lagi sifatida ushbu soha etnograf
olimlarning diqqat markazida turadi.
Ayollar bosh kiyimlari odatda, ikkiga bo‘lingan: boshga kiyiladigan kiyimlar: qalpoq,
do‘ppi (kallapo‘sh),quloqchin va boshga o‘raladigan yoki yopinadigan ro‘mol, peshonaband,
lachak, durra, durraband, lokki va h.k.
1
Ayollarning an’anaviy bosh kiyimlari kiyim egasining oiladagi mavqeini aniq ifodalagan.
1
Дониёров А,Бўриев О,Аширов А.Марказий Осиё халқлари этнографияси, этногнези ва этник тарихи.-
Т.:’’Янги нашр’’,2011,- Б.92.
601
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
CHunonchi, bosh kiyim va soch turmagiga qarab qiz bolani turmushga chiqqan kelindan,
yosh onani farzandsiz ayoldan, o‘rta yoshli ayollarni esa keksa momolardan farqlash mumkin
bo‘lgan. O. A. Suxareva
2
T. G.Emelyanenko
3
, N. P. Lobacheva
4
lar o‘z asarlaridan Buxoro vohasi
kiyimlari shu jumladan , ayollarning an’anaviy kundalik va marosim bosh kiyimlari haqida
batafsil ma’lumot berib o‘tishgan.
Ayollar milliy liboslarini milliy bosh kiyimlarsiz tasavvur qilib bo‘lmaydi. XIX asr oxiri
XX asr boshlarida O‘rta Osiyoning boshqa hududlarida bo‘lgani singari, Buxoroda ham do‘ppi va
ro‘mol asosiy ayollar bosh kiyimi bo‘lgan.
Ko‘p joylarda, xususan qishloqlarda bosh kiyim yoshiga qarab har xil bo‘lgan.Qiz bolalar
do‘ppi kiyib yurishgan. Samarqand, Urgut va uning tevarak atrofidagi qishloqlarda keng tarqalgan
do‘ppilar tog‘lik tojik va Markaziy Osiyo yahudiy qizlari do‘ppisiga o‘xshagan yumaloq
ko‘rinishda bo‘lib, hozirda bunday do‘ppilar yo‘qolib ketgan.
5
XX asrda qiz va juvonlar orasida dumaloq do‘ppi keng tarqalgan. Ayollar do‘ppisining sirti
butunlay ’’o‘rma’’, ’’xodo‘zi’’ usulida kashtalangan. Bosh kiyim bilan bog‘liq turli marosimlar
ham bo‘lgan.Masalan, to‘y o‘tgandan keyin do‘ppi ustidan peshona durra - peshonaband bog‘lab
yurilgan. Birinchi farzand tug‘ilgandan so‘ng, do‘ppi o‘rniga ro‘mol bog‘lab yurishgan.
Ko‘pincha, qo‘shaloq ro‘mol taqilgan.Birinchisi boshga shundoq tashlab, uchlarini orqaga
yig‘ib qo‘yilgan. Ikkinchi ro‘mol esa uning ustidan peshona bilan bog‘langan.
6
Buxoro yahudiylari bosh kiyimlari orasida duppining duppi tos deb atagan oltin naqshli
turi 1930-1940 yillarda saqlanib qolgan: ularni qizlar, yangi turmush qurgan ayollar bir yil yoki
bola tug‘ilguniga qadar kiyishgan, shuningdek keksa ayollar diniy bayramlarda kiyishgan,
ibodatxonaga borishda va uyda qizlar singari, ro‘molsiz kiyishgan.
7
Erondan kelgan payli – ro‘moli pulakchi va to‘qilgan matodan qilingan uchburchak
sharflar ham ular uchun odatiy edi. Bunday sharfni to‘y paytida kelin to‘g‘ridan-to‘g‘ri boshiga
kiygan, yangi turmush qurganlar uni duppi tos ustiga kiyib, uchlarini iyak ostidan o‘tqazib, bo‘yin
orqasiga bog‘lashgan.
2
О. А. Сухарева.
История средне азиатского костюма Самарканд (2
Л
половина XIX-начало XXв.).-Москва
«Наука»,1982.
3
Емельяненко Т.
Традиционный костюм бухарских евреев (проблемы этнокултурной идентичности).- Санкт-
Петербург 2012.
4
Лобачева Н.П., Сазонова М.В. (ред.) Традиционная одежда народов Средней Азии и Казахстана.-
Москва
«Наука»,1989
5
Дониёров А,Бўриев О,Аширов А.Марказий Осиё халқлари этнографияси, этногнези ва этник тарихи.-
Т.:’’Янги нашр’’,2011,- Б.93.
6
О. А. Сухарева .
История средне азиатского костюма Самарканд (2
Л
половина XIX-начало XXв.).-Москва
«Наука»,1982,C.82.
7
Емельяненко Т.
Традиционный костюм бухарских евреев (проблемы этнокултурной идентичности).- Санкт-
Петербург 2012,- C.40.
602
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
Buxoro yahudiy ayollarining o‘ziga xos ikki xil ro‘mol o‘rash usuli: pastki qismi - durra
rumol - kichkina va peshonani yopib, baland bog‘langan, yuqori sarband- ro‘molning uchlari
bo‘yin va orqa tomondan bog‘langan. Tojiklar va o‘zbeklar uchun, aksincha, tepasi kichikroq
ro‘mol bo‘lib, katta ro‘molning uchlari ko‘kragiga osilgan holda qoldirilgan yoki bir uchi orqaga
tashlangan. Peshonaband zardo‘zi naqshinkor ro‘mollari durra ro‘mol bilan bog‘liq bo‘lib, ular
boy tojiklar va o‘zbeklar tomonidan ishlatilgan bo‘lsa-da, Buxoro yahudiylari orasida ham eng
keng tarqalgan bo‘lib, bugungi kunda yahudiy sozandlari - xalq musiqasi ijrochilarining deyarli
majburiy bosh kiyimidir.Ro‘mol kiyish Buxoro yahudiylari va qo‘shni aholining XIX asr oxiri –
XX asr boshlarida qizlarga xos liboslarining odatiy xususiyati edi. Ro‘mol Buxoro-Samarqand
vohasida odatdagidek bog‘lanardi va tugunni boshning orqa tomoniga baland qilib qo‘yishardi.
8
Mazkur maqolada, Buxoro vohasi an’anaviy liboslarining ajralmas qismi hisoblangan
ayollar milliy bosh kiyimlari mazkur mavzu yuzasidan olib borilgan tadqiqotlar nuqtai nazaridan
imkon qadar tahlil qilindi. Xalqning an’anaviy milliy tarixini o‘rganish, xususan aholi ijtimoiy
hayotining har bir detallarini o‘rganib, tahlil qilish ushbu davrdagi etnografik tadqiqotlarning
asosiy dolzarb muammolaridandir.
REFERENCES
1.
O. A. Suxareva . Istoriya sredne aziatskogo kostyuma Samarkand (2
L
polovina XIX-
nachalo XXv.).-Moskva «Nauka»,1982.
2.
Lobacheva N.P., Sazonova M.V. (red.) Traditsionnaya odejda narodov Sredney Azii i
Kazaxstana.- Moskva «Nauka»,1989.
3.
Doniyorov A,Bo‘riev O,Ashirov A.Markaziy Osiyo xalqlari etnografiyasi, etnognezi va
etnik tarixi.-T.:’’YAngi nashr’’,2011.
4.
Emelyanenko Tatyana Grigorevna . Traditsionnыy kostyum buxarskix evreev (problemы
etnokulturnoy identichnosti).Sankt-Peterburg 2012.
5.
Ярашова, М. . (2024). ЖАҲОН ЭТНОЛОГИЯСИ ФАНИ ВА УНИ ЎҚИТИШНИНГ
ЗАМОНАВИЙ МЕТОДОЛОГИЯСИ.
Modern Science and Research
,
3
(10), 362–368.
Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/44901
6.
Ярашова, М. (2024). БУХОРО ВОҲАСИДА МАТО ВА МАТО ТАЙЁРЛАШ
УСУЛЛАРИ.
Modern Science and Research
,
3
(11), 782–787. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/48057
7.
Yarashova, M. (2024). ILK O’RTA ASR MANBALARIDA KIYIM-KECHAKLAR VA
ULAR BILAN BOG’LIQ ATAMALAR TAVSIFI.
Modern Science and Research
,
3
(12),
8
Емельяненко Т.
Традиционный костюм бухарских евреев
(
проблемы этнокултурной идентичности).- Санкт-
Петербург 2012,- C.41.
603
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
621–632.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
research/article/view/58456
8.
Yarashova, M. (2024). ILK O’RTA ASR MANBALARIDA KIYIM-KECHAKLAR VA
ULAR BILAN BOG’LIQ ATAMALAR TAVSIFI.
Modern Science and Research
,
3
(12),
621–632.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
9.
Yuldosheva, F. (2024). MIRZO ULUG’BEK KUTUBXONASI VA BUGUNGI
TAQDIRI.
Modern
Science
and
Research
,
3
(12),
741–749.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/58564
10.
Yuldosheva, F. (2024). BOLA TUG’ILISHI BILAN BOG’LIQ MAROSIMLAR
O’ZBEK XALQI HAYOTINING AJRALMAS QISMI SIFATIDA.
Modern Science and
Research
,
3
(11), 788–791. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
11.
Yuldosheva , F. Y. qizi. (2023). LEV NIKOLAYEVICH GUMILYOVNING “QADIMGI
TURKLAR” ASARIDA KOʻKTURKLAR YODGORLIKLARI XUSUSIDA.
GOLDEN
BRAIN
,
1
(16),
338–342.
Retrieved
from
https://researchedu.org/index.php/goldenbrain/article/view/3908
12.
Каримов, С. (2024). ОРДЕН НАКШБАНДИЯ: ИСТОРИЯ, УЧЕНИЕ И
ВЛИЯНИЕ.
Modern Science and Research
,
3
(12), 548-555.
13.
Yusupovich, K. S. (2024). Abu Hafs Kabir and the Spread of the Hanafi Madhhab in
Transoxiana.
EUROPEAN
JOURNAL
OF
INNOVATION
IN
NONFORMAL
EDUCATION
,
4
(9), 204-207.
14.
Sadullayev U. (2024). MAHALLA: UNDERSTANDING THE CONCEPT. Medicine,
Pedagogy and Technology: Theory and Practice, 2(4), 376–385.
15.
Sadullaev U. (2024). USE OF INFORMATION TECHNOLOGY IN EDUCATION.
Medicine, Pedagogy and Technology: Theory and Practice, 2(5), 344–352.
16.
Sadullaev, U. (2024). EDUCATION AND ARTIFICIAL INTELLIGENCE: A NEW ERA
OF OPPORTUNITY. Medicine, Pedagogy and Technology: Theory and Practice, 2(6),
238–241.
17.
Shokir o’g’li, S. U. (2024). Media literacy is a requirement of the modern world.
EUROPEAN JOURNAL OF INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION, 4(3),
276-280.
18.
Shokir o’g’li, S. U. (2024). Media literacy is a requirement of the modern world.
EUROPEAN JOURNAL OF INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION, 4(3),
276-280.
604
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
19.
Shokir o’g’li, S. U. (2024). The Development of Culture and Art during the Timurid Era:
the Development of Architecture and its Characteristics. EUROPEAN JOURNAL OF
INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION, 4(9), 133-138.
20.
Shokir o’g’li, S. U. (2024). The Development of Culture and Art during the Timurid Era:
the Development of Architecture and its Characteristics. EUROPEAN JOURNAL OF
INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION, 4(9), 133-138.
21.
Sadullayev, U. (2024). EDWARD ALLWORTH AND THE STUDY OF MODERN
UZBEKS. Modern Science and Research, 3(2), 303-308.
22.
Sadullayev, U. (2024). ETHNOGENESIS AND ETHNIC HISTORY OF THE UZBEK
PEOPLE. Modern Science and Research, 3(2), 355-361.
23.
Shokir o’g’li, S. U. (2024). MODERN SCIENCE АND RESEARCH. MODERN
SCIENCE, 2181, 3906.
24.
Sadullayev, U. (2024). THE CONCEPT OF JADIDISM AND ITS ESSENCE. Modern
Science and Research, 3(2), 631-636.
25.
Shokir o’g’li, S. U. (2023). The History of the Creation and Formation of the
Neighborhood. American Journal of Language, Literacy and Learning in STEM Education
(2993-2769), 1(10), 480-485.
26.
SadullayevUmidjon Shokir O’g’li, . (2023). THE IMPORTANCE OF THE MAHALLA
SYSTEM’S REFORMATIONS IN NEW UZBEKISTAN. International Journal Of
History And Political Sciences, 3(10), 25–30.
27.
Shokir o’gli, S. U. (2023). The Essence of State Policy on Youth in New Uzbekistan.
American Journal of Language, Literacy and Learning in STEM Education (2993-2769),
1(9), 554-559.
28.
Sadullayev, U. (2023). THE ROLE OF THE NEIGHBORHOOD IN RAISING A
SPIRITUALLY MATURE GENERATION. Modern Science and Research, 2(10), 488–
493.
29.
Sadullayev, U. (2023). ABOUT THE EMERGENCE OF THE CONCEPT OF
NEIGHBORHOOD. Modern Science and Research, 2(12), 722–727.
30.
SadullayevUmidjon Shokir O’gli, . (2023). ELUCIDATION OF ISSUES OF THE
HISTORY OF BUKHARA GUZARS IN O. A. SUKHAREVA AND HER STUDIES.
International
Journal
Of
History
And
Political
Sciences,
3(11),
30–35.
https://doi.org/10.37547/ijhps/Volume03Issue11-07
31.
Sadullayev, U. (2023). O’zbekistondaxotin-qizlargaberilayotgane’tibor: mahalla
boshqaruvidaxotin-qizlarningroli. In Oriental Conferences (Vol. 1, No. 1, pp. 551-556).
ООО «SupportScience».
605
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
32.
Shokir o'gli, U. S. (2023). MILLIY QADRIYATLARIMIZ ASROVCHISI. Journal of
new century innovations, 35(1), 79-80.
33.
Sadullayev, U. (2023). THE ROLE OF THE NEIGHBORHOOD IN THE SOCIAL
DEVELOPMENT OF SOCIETY. Modern Science and Research, 2(10), 755–757.
34.
Sadullayev, U. (2023). THE ROLE OF WOMEN IN NEIGHBORHOOD
MANAGEMENT IN UZBEKISTAN. Modern Science and Research, 2(9), 132-135.
35.
Toshpo‘latova,
S.,
Gadayeva,
M.,
&Sadullayev,
U.
(2024).
SHARQ
ALLOMALARINING DIDAKTIK QARASHLARI. Modern Science and Research,
3(12),
985–993.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
research/article/view/58746
36.
Haqqulov, M. Y. O. G. L. (2022). MarkaziyOsiyoda ilk diplomatikmunosabatlartarixi.
Science and Education, 3(10), 385-389.
37.
Yunusovich, H. M. (2024). Experiences Related to the Fine Fiber Cotton of Uzbekistan
during the Years of Soviet Authority. EUROPEAN JOURNAL OF INNOVATION IN
NONFORMAL EDUCATION, 4(9), 129-132.
38.
Yunusovich, H. M. (2024). The Formation, Development and Role of the High Seljuk
Empire Founded by the Turkic Peoples in the Islamic World. MiastoPrzyszłości, 53, 956-
959.
39.
Ozodlikvamustaqillikg‘oyalarini, A. O ‘RTA OSIYO XALQLARINING OZODLIK
ORZUSI BO‘LGAN “TURKISTON MUXTORIYATI” HaqqulovMehriddinYunusovich.
40.
Haqqulov, M. (2024). O ‘RTA OSIYO XALQLARINING OZODLIK ORZUSI
BO‘LGAN “TURKISTON MUXTORIYATI”. Modern Science and Research, 3(12), 609-
613.
41.
PSYCHOLOGICAL CHARACTERISTICS OF CHILDREN FOR FORMATION OF
DEVELOPMENT FOR PREPARATION FOR UNIVERSITY. (2024). Multidisciplinary
Journal
of
Science
and
Technology,
4(5),
575-578.
https://mjstjournal.com/index.php/mjst/article/view/1502
42.
Haqqulov, M. Y. O. G. L. (2022). Markaziy Osiyoda ilk diplomatik munosabatlar tarixi.
Science and Education, 3(10), 385-389.
43.
Yunusovich, H. M. (2024). Experiences Related to the Fine Fiber Cotton of Uzbekistan
during the Years of Soviet Authority. EUROPEAN JOURNAL OF INNOVATION IN
NONFORMAL EDUCATION, 4(9), 129-132.
44.
Yunusovich, H. M. (2024). The Formation, Development and Role of the High Seljuk
Empire Founded by the Turkic Peoples in the Islamic World. Miasto Przyszłości, 53, 956-
959.
606
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
45.
Haqqulov, M. (2024). O ‘RTA OSIYO XALQLARINING OZODLIK ORZUSI
BO‘LGAN “TURKISTON MUXTORIYATI”. Modern Science and Research, 3(12), 609-
613.
46.
Рахмонова, С. (2024). HARMONY OF EDUCATION AND TRAINING.
Журналуниверсальныхнаучныхисследований, 2(5), 366-375.
47.
Ramatov,
J., Hasanov, M., &Rahmonova, S. (2024). TA’LIM TIZIMI
MODERNIZATSIYALASHUVINING IJTIMOIY-FALSAFIY ASOSLARI. Oriental
renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences, 4(8), 160-172.
48.
Rаhmоnоvа, S. S. Q. (2024). О ‘ZBЕKISTОNDААMАLGАОSHIRILGАN
MА’NАVIY-MАDАNIY
ISLОHОTLАR
DINАMIKАSI
VААSОSIY
YО‘NАLISHLАRI.
International scientific journal of Biruni
,
3
(2), 95-104.
49.
RahmonovaSanoatShuhratqizi. (2024). SPIRITUAL AND EDUCATIONAL REFORMS
ARE
THE
FOUNDATION
OF
A
NEW
UZBEKISTAN.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14503228
50.
Ярашова, М. (2025). ПАРАНЖИ ВА УНИНГ ЎРГАНИЛИШ ТАРИХИ.
Modern
Science
and
Research
,
4
(1),
160–168.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/60323
51.
Muyiddinov, B. (2023). XII-XIII ASRLAR DAVRIDA BUXORODA ILM – FANNING
RIVOJLANISHI. SCHOLAR, 1(28), 341–345.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10027071
52.
Muyiddinov Bekali. (2023). MO’G’ULLAR BOSQINI DAVRIDA BUXORONING
AYANCHLI
TAQDIRI. TADQIQOTLAR.UZ, 25(2),
212–215.
Retrieved
from
http://tadqiqotlar.uz/index.php/new/article/view/308
53.
Muyiddinov Bekali. (2023). THE ROLE OF BUKHARA AND OTHER CITIES IN THE
MILITARY
ART
AND
ARMY
STRUCTURE
OF
KHOREZMSHAHS
.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 35(3), 55–58.
https://www.newjournal.org/index.php/01/article/view/10035
54.
Muyiddinov, B. (2024). BARTHOLD'S "СОЧИНЕНИЯ. ТОМ I. ТУРКЕСТАН В
ЭПОХУ МОНГОЛЬСКОГО НАШЕСТВИЯ" THE HISTORY OF THE CREATION OF
THE
WORK.
MODERN
SCIENCE
AND
RESEARCH,
3(1),
699–
https://doi.org/10.5281/zenodo.10552555
55.
Muyiddinov, B. (2024). THE ROLE OF MILITARY REFORMS IN THE BUKHARA
KHANATE IN THE LIFE OF THE STATE UNDER THE SHAYBANIDS. MODERN
SCIENCE AND RESEARCH, 3(2), 646–648.
607
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
56.
MB Bahodir o’g’li. (2024). Military Art of Turkish Khaganate in the Early Middle Ages.
European Journal of Innovation in Nonformal Education, 4
(16), 223–227.
https://inovatus.es/index.php/ejine/article/view/2705/2586
57.
XORAZMSHOHIDLAR DAVLATI HAYOTIDA TURKON XOTUNNING O’RNI.
(2024). MEDICINE,
PEDAGOGY
AND
TECHNOLOGY:
THEORY
AND
PRACTICE, 2(4),
463-
https://universalpublishings.com/index.php/mpttp/article/view/5192
58.
Muyiddinov Bekali Bahodir o'g'li. (2024). The coronation and campaigns of Alexander
The Great. МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ: ТЕОРИЯ И
https://doi.org/10.5281/zenodo.11222912
59.
Muyiddinov Bekali. (2024). COVERAGE OF LEGAL ISSUES IN "AVESTO".
МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ: ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА, 2(6),
https://doi.org/10.5281/zenodo.12191420
60.
MUYIDDINOV BEKALI, & QORYOG’DIEV Z. (2022). ABOUT THE CONQUEST
OF BUKHARA BY THE KHOREZMSHAHS. International Journal of Philosophical
Studies
and
Social
Sciences, 2(3),
158–161.
Retrieved
from
https://www.ijpsss.iscience.uz/index.php/ijpsss/article/view/383