“ZAMONAVIY BIOLOGIYANING DOLZARB MUAMMOLARI VA
RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI”
xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari
adu.uz
universaljurnal.uz
4
OLIMNING OLAMCHA OBRO
ʻ
SI
Bu ulkan zamin, bu foniy dunyo necha-necha insonlarni bag
ʻ
riga olib, ularga faqat
yaxshilikdan, birovni qo
ʻ
llab-quvvatlashdan, umri davomida savob amallarni bajarib, ikki dunyo
saodatiga erishishdan iborat buyuk ezguliklarni ravo ko
ʻ
rib kelmoqda. Buning natijasida kurrai
zaminimizda o
ʻ
z hayotlarini yaxshilik urug
ʻ
ini sochishga baxshida qilgan minglab, millionlab
insonlar yashab o
ʻ
tdilarki, ular hayotining mazmuni jamiyatga, jamoatga va butun olamiyotga
yaxshilik qilishdan iborat bo
ʻ
lgan. Biz qalamga olmoqchi bo
ʻ
lgan inson ham ana shunday ezgulik
yo
ʻ
lida yashab, ezgulikning ro
ʻ
yobi yo
ʻ
lini o
ʻ
zining yashash tarziga aylantirib olgan insonlardan edi.
Ajoyib inson, kamtarin va xushchaqchaq do
ʻ
st, minglab shogirdlarga ta'lim va tarbiya berib,
ularga hayot yo
ʻ
lini ko
ʻ
rsatgan mehribon ustoz adolatli rahbar, biologiya fanlari doktori, professor,
zoolog-entomolog olim Ahmedov Madaminbek Hotamovich hayot bo
ʻ
lganlarida 76 yoshni qarshi
olgan bo
ʻ
lar edilar.
Mir Alisher Navoiy hazratlarining bir gapi bor:
Insonlar bor tiriklikda o
ʻ
likdir, insonlar bor
o
ʻ
liklikda tirikdir
!!!
Darhaqiqat, ustoz tirikligida bebaho boylik qoldirib ketgan insonlardan hisoblanadi. Zero,
hozirda ustozning yaratib ketgan Ilmiy-maktabi shogirdlari tomonidan faol davom ettirib
kelinmoqda.
Ustoz 1949 yilning 26 oktyabrida Andijon viloyatining Asaka shahrida ishchi-kosib oilasida
tavallud topdi. Otasi – Hotambek Ahmadbek o
ʻ
g
ʻ
li, “Asaka savdo” korxonasida ishchi bo
ʻ
lgan, ilmga
ixlosmand
kishilardan
edilar.
M.H.Ahmedovning
olimlar
qatoridan
joy
olishida
padaribuzrukvorining xizmatlari beqiyos bo
ʻ
lgan.
Onasi – Inobatxon Ahmedova, uy yumushlari va farzandlar tarbiyasi bilan shug
ʻ
ullangan.
Oilada sakkiz farzand bo
ʻ
lib, ikki o
ʻ
g
ʻ
il va olti qiz kamolga etdi.
M.H.Ahmedov 1956 yildan Asaka shahridagi 1-, keyinchalik shahardagi yangi qurilgan 7-
maktabda o
ʻ
qidi va 1966 yilda maktabni “Oltin medal” bilan bitirib, Farg
ʻ
ona davlat pedagogika
institutining tabiiyot-geografiya fakultetiga o
ʻ
qishga kirdi.
O
ʻ
sha paytda bu fakultetda akademik A.M.Muhammadiev, professor S.S.Saxobiddinov,
dosentlar A.Qurbonov, Yu.Sultonov va A.Mamajonov kabi zabardast olimlar faoliyat ko
ʻ
rsatar
edilar.
Ustoz 1971 yili “Biologiya va kimyo o
ʻ
qituvchisi” mutaxassisligi bo
ʻ
yicha imtiyozli diplom
bilan universitetni tamomladi.
U yoshligidan ota-onasiga hamfikr, hamnafas va har doim maslahatgo
ʻ
y bo
ʻ
ldi. Oilaning
to
ʻ
ng
ʻ
ich farzandi bo
ʻ
lgan ustoz o
ʻ
zining oliy ma'lumot egasi bo
ʻ
lishi bilan kifoyalanmay, barcha
ukasi va singillarini ham ilmli bo
ʻ
lishga, o
ʻ
qib hunar o
ʻ
rganishga etakladi va bunga erishdi.
M.H.Ahmedov mehnat faoliyatini dastlab Asaka shahridagi 9-o
ʻ
rta maktabda o
ʻ
qituvchilikdan
boshladi. Keyin esa Butunittifoq paxtachilik ilmiy tekshirish instituti Andijon filialida katta laborant
sifatida faoliyat yuritdi.
1972 yildan boshlab M.H.Ahmedov Farg
ʻ
ona davlat pedagogika instituti zoologiya kafedrasiga
ishga keldi. Dastlabki yillarda u kafedraning katta laboranti, keyinchalik o
ʻ
qituvchi va katta
o
ʻ
qituvchi lavozimida ishladi.
Ustoz 1981 yilda nomzodlik dissertasiyasini himoya qildi. M.H.Ahmedovga 1985 yilda Oliy
Attestasiya Komissiyasi tomonidan dosentlik ilmiy unvoni berildi.
Ustoz kafedra faoliyati bilan birgalikda 1981-1987 yillar oralig
ʻ
ida Farg
ʻ
ona davlat pedagogika
instituti yosh olimlar Kengashining raisligini ham bajardi.
1988-1990 yillarda esa institut professor-o
ʻ
qituvchilar kasaba uyushmasining raisi lavozimida
faoliyat ko
ʻ
rsatdi.
1989 yildan boshlab ustozga institutning eng navqiron va nufuzli hisoblangan zoologiya
kafedrasini boshqarish vazifasi topshirildi. Izlanuvchan, tashabbuskor va yangilikka intiluvchan yosh
olim institut jamoasiga namuna bo
ʻ
la oldi.
“ZAMONAVIY BIOLOGIYANING DOLZARB MUAMMOLARI VA
RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI”
xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari
adu.uz
universaljurnal.uz
5
Institutga universitet maqomi berilgandan keyin M.H.Ahmedov o
ʻ
quv ishlari bo
ʻ
yicha
prorektor lavozimida faoliyatini davom ettirdi.
Ustoz 1995 yilda “Tli - afididi (Homoptera, Aphidinea, Aphididae) aridno-gornix zon Sredney
Azii” mavzusidagi doktorlik ishini muvaffaqiyatli himoya qildi.
1997-2000 yillar davomida M.H.Ahmedov o
ʻ
zi tahsil olgan tabiiyot fakultetida dekan
lavozimida ishladi.
2001 yilda ustoz professorlik ilmiy unvoniga sazovor bo
ʻ
ldi. Shu yildan e'tiboran,
universitetning ilmiy ishlar va axborot texnologiyalari bo
ʻ
yicha prorektori lavozimida mehnat
faoliyatini davom ettirdi.
U 2005-2013 yillari Farg
ʻ
ona davlat universiteti rektori lavozimida faoliyat olib bordi.
M.H.Ahmedov 2007-2014 yillar davomida O
ʻ
zbekiston Respublikasi Markaziy Saylov
komissiyasining a'zosi, 1996 yildan esa O
ʻ
zbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi Zoologiya
instituti huzuridagi doktorlik dissertasiyalarini himoya qilish bo
ʻ
yicha Ixtisoslashgan kengash a'zosi,
“FDU. Ilmiy
xabarlar”
jurnalining bosh muharriri,
shuningdek, O
ʻ
zbekiston Milliy
Ensiklopediyasining “Biologiya” bo
ʻ
limi bo
ʻ
yicha hay'at a'zosi sifatida mehnat qildi.
1998 yilda M.H.Ahmedovga “Farg
ʻ
ona davlat universitetida xizmat ko
ʻ
rsatgan dosent” faxriy
unvoni berilgan. 2006 yilda esa O
ʻ
zbekiston Respublikasi Mustaqilligining 15 yilligi munosabati
bilan ustoz “O
ʻ
zbekiston Mustaqilligining 15 yilligi” ko
ʻ
krak nishoni bilan taqdirlandi.
Domlaning tarjimai holi haqidagi xronologik ma'lumotlardan ravshan bo
ʻ
ladiki, Madaminbek
aka hayoti davomida faqat oldinga intilgan: o
ʻ
z mehnatini jamiyat taraqqiyoti yo
ʻ
liga, yosh avlodni
komillik sari etaklash yo
ʻ
liga, qolaversa, yangi-yangi pedagogik va ilmiy kadrlash tayyorlash yo
ʻ
liga
yo
ʻ
naltirgan va buning natijasida ehtiromga, e'zozga va e'tiborga sazovor bo
ʻ
lgan.
Ustozning yuzlab ilmiy maqolalari nufuzli xalqaro va respublika ilmiy jurnallarida chop
etilgan, 30 ga yaqin monografiya va o
ʻ
quv-uslubiy qo
ʻ
llanmalari mavjud.
Madaminbek Ahmedov
Imom Abu Dovud va Imom Termiziy rivoyatlarida aytilgan ushbu
fikrga amal qilgan: «Kim ilm talab qilish yo
ʻ
liga yursa, Alloh unga jannat yo
ʻ
lini oson qilib qo
ʻ
yadi.
Albatta, farishtalar ilm tolibining bajargan amalidan rozi bo
ʻ
lgan holda qanotlarini qo
ʻ
yadi.
Albatta, olimga osmondagi va erdagi zotlar, hatto suvdagi baliqlar ham istig
ʻ
for aytadi”.
Darhaqiqat, Domlamiz umrining qariyb yarim asridan ortiq vaqtini ilm olishga, ilm
o
ʻ
rganishga va ilm o
ʻ
rgatishga sarf qildi. Buning natijasida u ilm ahli orasida, kasbdoshlar
o
ʻ
rtasida va ziyolilar nazdida fidoyi olim maqomiga sazovor bo
ʻ
ldi.
O
ʻ
z sohasining zabardast olimi, ustoz va muallim,
umrining oxirigacha o
ʻ
z jamoasida
sidqidildan mehnat qilgan fidoyi inson Madaminbek Ahmedov 2013 yildan umrining so
ʻ
nggi
lahzalariga qadar Andijon davlat universitetida mehnat faoliyatini olib bordilar. Ustozning yaratgan
ilmiy asarlari, tayyorlagan shogirdlari orqali uning xotirasi abadiy, boqiylikka daxldordir.
Xusanov Alijon Karimovich
Andijon davlat universiteti
Zoologiya va biokimyo kafedrasi mudiri,
biologiya fanlari doktori, professor
