Fevral, 2025-Yil
758
ABU RAYHON BERUNIY BUYUK QOMUSIY OLIM
Gulyamov Alisher Azizovich
Osiyo Xalqaro Universiteti
“Tarix va filiologiya” kafedrasi o‘qituvchisi.
Xamidova Rayxonabegim Xaydar qizi
Osiyo Xalqaro Universiteti 1-T-24 guruh talabasi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14919227
Beruniy X asrning oxirgi choragi Kat shahrida Xorazmshohlarning afrig‘iylar sulolasi
hukumronlik qilgan davrda tug‘iladi. Abu Rayhon Beruniyning to‘liq ismi Abu Rayhon
Muhammad ibn Ahmad al-Beruniy. Islomnong oltin davrining zabardast alomalaridan biri. G‘arb
tillarida uning ismini Aliborun deb atshadi. Al-Beruniy nomi forscha “birun” “chet” degan
ma’noni anglatadi. “Chet” deb atalishining sababi Afrig‘iy xorazmshohlar poytaxti Kat shahrining
chekka tumanida tug‘ilganligi sababli shu taxallus beriladi. Bundan tashqari “Rayhon” taxallusi
Beruniy hovlisida gullar ekishni yaxshi korganligi uchun “rayhon” taxalusi beriladi
Abu Rayhon Beruniy hayotining dastlabki 25 yilini Xorazmda o‘tkazadi va u yerda islom,
fiqh, ilohiyat, gramatika, falakiyot, tibbiyot, falsafa, fizika bilan shug‘ullanadi. Beruniy o‘z ona
tili ya’ni Xorazm tilidan tashqari fors, arab, yunon, ibroniy tillarini bilgan va 50 yoshida sanskrit
tilini o‘rganadi Abu Rayhon Beruniyning ustozi Iroqiylarning oxirgi vakili Abu Nasr Mansur ibn
Iroqdir.
Abu Nasr ibn Iroq Beruniyga falakiyot, geodeziya, jugrofiya, mineralogiya, va tibbiyot
fanlaridan ta’lim bergan. Beruniy barcha fanlarni mukammal bilganligi tufayli unga “Qomusiy
Alloma” nomi berilgan. O‘zining ilk astranomik ta’limini 16 yoshdan boshlagan.
995-yil Xorazmning ikkinchi poytaxti Katni Gurganchning amiri Mamun ibn Muhammad
bosib oladi va Afrig‘iylar sulolasini taxtdan ag‘daradi. Natijada Beruniy o‘z yurtidan qochib
Buxoroga keladi.
Beruniy Buxoroda Abu Ali ibn Sino bilan turli xil fikrlarni almashadilar.
Beruniy “Geodeziya” asarida 990-yil Kat shahrining geografik kengligini aniqlagani
haqida yozadi. Beruniy Ray shahriga keladi.
U Rayda mashhur olim matematik va astaranom al-Xo‘jandiy, tabib va faylasuf ar-Roziylar
bilan tanishadi. Beruniy Rayda o‘zining “Al-Faxriy sekstanti” risolasini yozdi.
Fevral, 2025-Yil
759
997-yil Beruniy Katga qaytadi. Bu vaqtda Ma’mun vafot etadi. Uning o‘rniga Ali ibn
Ma’mun taxtga o‘tirdi. 997-yil shu payt ibn Sino Gurganchga keladi. 998-yil Beruniy Jurjonga
keladi va u yerda 1004-yilgacha yashaydi. O‘zining 15 ga yaqin asarini yozadi.
“Qadimgi xalqlarda qolgan yodgorliklar” asarini 1000-yilda yozadi. 1004-yil Beruniy
bahor oyida Xorazmga qaytdi. Bu paytda Xorazm poytaxti Kat shahridan Gurganjga ko‘chiriladi
va Beruniy Gurganjda oy tutilishini kuzatadi.
1017-yil Beruniy turk podshohsi Mahmud G‘aznaviyning buyrug‘i bilan asirga olindi.
U yerda og‘ir sharoitda yashadi. 1019-yildan keyin ilmiy ish bilan shug‘ullanishga sharoit
yaratidi. 1022-1024-yillarda Mahmud Hindistonga qilgan yurishida Beruniyni asirlikdan ozod
qiladi. Beruniy Mahmud bilan birga safarga ketadi.
Safarda Beruniy ilmiy ishlar va tadqiqotlari bilan shugullandi. U Panjobdagi Nanda qal’asi
yonida yer shari meredianining uzunligini o‘lchadi va u 110,895 km ni tashkil qildi. Hozirgi zamon
o‘lchovlari bilan 111,1 km ni tashkil qildi. U umrining ko‘p qismini hozirgi Afg‘onistonning
janubiy-sharqiy qismidagi o‘sha zamondagi G‘aznaviylar davlati poytaxti G‘azna shahrida
o‘tkazdi. Keyinchalik Hindiston yarim oroliga sayohat qilganda Hindistonda amalda bo‘lgan
hinduiylik dinini o‘rganadi va 1030-yil “Tarix al-Hind” nomli Hind madaniyati haqida risola
yozadi. XI asrda Hindistonni go‘zal tasvirlagani uchun unga “ Al-Ustad” unvoni beriladi. 1030-
yilda Mahmud G‘aznaviy vafotidan so‘ng uning o‘rniga og‘li Ma’sud taxtga o‘tiradi va Beruniyga
iltifotlar ko‘rsatadi. Shu sababli Beruniy o‘zining Shoh asarini Ma’sudga bag‘ishlab yozadi va uni
“Qonuni Ma’sudi” deb atadi.
Ptolomeyning astronomik ta’limotlari bo‘yicha dars olgan. 995-yilgacha u astranomiya,
geografiya, geodeziya amaliy masalalarni hal etish bilan birga Yer va osmon “Globus”ini yaratdi
hamda astronomiyaga oid kitoblar yozdi. Beruniyning ana shunday yana bir asari “Geodeziya”
1025-yilda yozib tugatilgan.
Bu asar shaharlar orasidagi masofalarni aniqlash uchun joylarning chegaralarini
belgilashga qaratilgan. Kitobning 4-bobi oxirida Beruniy yer aylanasining kattaligini o‘lchash
haqida fikr yuritgan. Abu Rayhon Beruniy yerning kattaligini o‘lchashda yangi usul qo‘llab 1
gradus meridian yoyining uzunligi 111,16 km ekanligini hisoblab chiqdi. Beruniy yerning radiusini
o‘sha davr uchun aniq o‘lchab bergan. U yerning meridian aylanasining uzunligini 40183 km
ekanligini hisoblab chiqdi. G‘aznaviy Hindistonga qilgan safarining birida Beruniyni ham birga
olib ketdi yo‘lda sharqiy Pokistonning Mo‘lton shahrida vaqtincha istiqomat qilishiga to‘g‘ri
keladi. U o‘zga yurtdan bo‘lishiga qaramay Mo‘ltondan 400 km g‘arbdagi Nandna qo‘rg‘onida
yer kurrasi o‘lchamini aniqlashga kirishadi.
Fevral, 2025-Yil
760
Bu joyning geografik kengligini 320001 ga tengligini aniqlaydi. So‘ngra ufqning pasayish
burchagini o‘lchaydi. Beruniy asarida: “Hindiston yeridagi Nandna qo‘rg‘onida istiqomat
qilishimga to‘g‘ri keldi. Qo‘rg‘onning g‘arb tomonida baland tog‘, janubiy tomonida esa keng
safroni ko‘rdim va shu uchun sinab ko‘rishga kirishdim. Tog‘ tepasidan turib yerning lojuvars
rangdagi osmon bilan tutashganini yaqol ko‘rdim. Qarash chizig‘i vertikalga perpendikular
bo‘lgan chiziqdan pasaydi” deb yozgan.
Beruniy shaxsan o‘zi shaharlarning kengliklarini hisoblagan masalan: G‘azna 330 3501,
Buxoro 390 201 shaharlarini hisoblab chiqqan.
“Saydana” asarida mingdan ortiq dorivor moddalar nomini 30 tilda yozib chiqqan.
Abu Rayhon Beruniyning eng mashhur asarlaridan biri “Qadimgi xalqlardan qolgan
yodgorliklar” bu asarni Jurjon saroyida xizmat qilgan davrida yaratadi.
“Munajjimlik san’atidan boshlang‘ich tushunchalar” asari ham 1029-yilda G‘aznada
yozildi. Oradan 1 yil o‘tgach Hindiston kitobi yozildi. Olim Sulton Ma’sudning o‘g‘li Mavdud
hukumronlik yillarida (1041-1048) o‘zining “Mineralogiya” asarini yaratdi. Buyuk mutafakkir,
aloma, sharqshunos olim Abu Rayhon Muhammad ibn al-Beruniy 1048-yil G‘aznada vafot etdi.
Beruniy yozib qoldirgan asarlar 150 ga yaqin. Hozirgi kungacha saqlanib qolgan asrlariga
quyidagilarni kiritishimiz mumkin:
1.
Takhiq Al-Hind.
2.
Qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar
3.
Kitob at-tafhim li avoli sinoati al-tanjim
4.
Masudiy qonuni
5.
Dorixona
6.
Qimmatbaho toshlar
7.
Mahmud G‘aznaviy tarixi
8.
Xorazm tarixi
9.
Kitob al-Athar- al-Baqiyah al- Quran, al-Kahaliyah
10.
Risolah Al-Beruniy.
Abu Rayhon Beruniy ilm-fanga bo'lgan munosabatini o'zining hayoti, ilmiy faoliyati va
asarlari orqali aniq namoyon etgan. U o‘z zamonining eng buyuk olimlaridan biri bo‘lib, ilm-fanni
nafaqat o‘rganish, balki ilmiy metodlar va eksperimentlar yordamida to‘g‘ri va ishonchli
natijalarga erishish zarurligini tushungan.
Beruniy ilm-fanga bo‘lgan munosabatida har doim ob'ektivlikni birinchi o‘ringa qo‘ygan.
Fevral, 2025-Yil
761
U ilmiy tahlil va izlanishlarda tarafkashlikdan qochishga harakat qilgan. Misol uchun, u
o‘zining astronomiya sohasidagi ishlari uchun sun'iy yoritilganlik yoki tafakkurga asosan emas,
balki real va aniq kuzatuvlar va tajribalarga tayanishga intilgan. Uning ilmiy uslubi tajriba va
kuzatuvni yuqori baholash bilan ajralib turadi.
Beruniy ilm-fanda faqat nazariy bilimlar bilan kifoyalanmagan, balki amaliy
eksperimentlarga katta e'tibor bergan. U ilmiy jarayonlarni kuzatish va sinovdan o‘tkazish orqali
natijalarga erishishni talab qilgan. Misol uchun, Beruniy o‘zining astronomik asarida yerning
radiusini hisoblashda eksperimentlardan foydalangan. Uning bu yondashuvi ilmiy
metodologiyaning rivojlanishiga katta ta’sir ko‘rsatdi.
REFERENCES
1.
Gulyamov, A. A. (2024). JАMIYАTIMIZNING IJTIMОIY-IQTISОDIY, MА’NАVIY-
MАDАNIY
SОHАLАRIDА
ОILАNING
RОLI.
ОБРАЗОВАНИЕ
НАУКА
И
ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
,
36
(2), 149-153.
2.
Azizovich, G. A. (2024). Trade Relations of Population in Bukhara Emirate, Shariah Rules
and Regulations in Commercial Affairs, Partnership Relations.
EUROPEAN JOURNAL OF
INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION
,
4
(9), 189-194.
3.
Azizovich, G. A. (2024). Family-Marriage and Inheritance Relations of the Population in the
Bukhara Emirate.
Miasto Przyszłości
,
53
, 964-969.
4.
Gulyamov, A. (2024). BUXORO MUZEYNING TASHKIL TOPISHI TARIXI.
Modern
Science and Research
,
3
(12), 659-667.
5.
Gulyamov, A., Srojeva, G., & Haqqulov, M. (2025). BUXORO OCHILGAN
MUZEYLARNING TASHKIL TOPISH TARIXI.
Modern Science and Research
,
4
(1), 248-
256.
6.
Gulyamov, A., Srojeva, G., & Haqqulov, M. (2025). O ‘RTA OSIYO OLIMLARINING
KARTOGRAFIK MEROSI.
Modern Science and Research
,
4
(1), 221-227.
7.
Srojeva, G., Gulyamov, A., & Haqqulov, M. (2025). XVII ASRDA BUXORODA
ABDULAZIZXON
MADRASASINING
QURILISHI
VA
UNING
TARIXIY
AHAMIYATI.
Modern Science and Research
,
4
(1), 471-478.
8.
Gulyamov, A., & Ashurov, D. (2025). CHANGES IN THE LIFE OF THE WORLD'S
COUNTRIES AFTER WORLD WAR II.
Journal of universal science research
,
3
(1 (Special
issue)), 333-341.
Fevral, 2025-Yil
762
9.
Gulyamov, A. (2025). MANG ‘ITLAR SULOLASI DAVRIDA DAVLAT BOSHQARUVI,
TUZUMI VA ICHKI SIYOSATI.
Modern Science and Research
,
4
(1), 790-798.
10.
DYNASTY, M. MANG ‘ITLAR SULOLASI DAVRIDA DAVLAT BOSHQARUVI,
TUZUMI VA ICHKI SIYOSATI. Gulyamov Alisher Azizovich.
11.
Shodiyeva, S. S., & Qamariddinova, G. A. Q. (2022). Buxoroda islomgacha bo’lgan diniy
e’tiqodlar.
Science and Education
,
3
(12), 219-225.
12.
Akmalovna, Q. G., & Asror, A. A. (2023). Formation of Religious Ceremonies.
Central
Asian Journal of Social Sciences and History
,
4
(3), 167-172.
13.
Saloxov, A., & Qamariddinova, G. A. (2023). BUXORO JADIDLARINING TA’LIM-
TARBIYAGA
OID
G‘OYALARINING
NAZARIY-AMALIY
ASOSLARI.
SCHOLAR
,
1
(28), 55-69.
14.
Salokhov, A. K. (2024). THE YOUNG PEOPLE ARE FORMED, THE ENLIGHTENED-
INFORMATORS OF BUKHO USE YOUR IMAGINATION STYLE BASICS.
JOURNAL
OF SCIENCE, RESEARCH AND TEACHING
,
3
(4), 16-19.
15.
Salokhov, A., & Qamariddinova, G. A. (2023). SOCIO-PHILOSOPHICAL AND
PEDAGOGICAL BASIS OF THE CONCEPT OF TOLERANCE.
Educational Research in
Universal Sciences
,
2
(8), 200-213.
16.
Yunusovich, H. M. (2024). The Formation, Development and Role of the High Seljuk
Empire Founded by the Turkic Peoples in the Islamic World. Miasto Przyszłości, 53, 956-
959.
17.
Haqqulov, M. Y. O. G. L. (2022). Markaziy Osiyoda ilk diplomatik munosabatlar tarixi.
Science and Education, 3(10), 385-389.
18.
Yunusovich, H. M. (2024). Experiences Related to the Fine Fiber Cotton of Uzbekistan
during the Years of Soviet Authority. EUROPEAN JOURNAL OF INNOVATION IN
NONFORMAL EDUCATION, 4(9), 129-132.
19.
Ozodlik va mustaqillik g‘oyalarini, A. O ‘RTA OSIYO XALQLARINING OZODLIK
ORZUSI BO‘LGAN “TURKISTON MUXTORIYATI” Haqqulov Mehriddin Yunusovich.
20.
Haqqulov, M. (2024). TURKISTON OZODLIGINING JARCHILARI. Medicine, pedagogy
and technology: theory and practice, 2(11), 154-159.
21.
Haqqulov, M. (2025). USMONIYLAR IMPERIYASINING TASHKIL TOPISH TARIXI.
Modern Science and Research, 4(1), 663-672.
22.
Yunus ogli, H. M. (2023). QАDIMGI МЕSОPОTАMIYA SHАHАR-DАVLАTLАRI
O'RTАSIDАGI O'ZАRО MUNОSАBАTLАR.
Fevral, 2025-Yil
763
23.
Obid o'g'li, B. O., & Zaynievich, O. M. (2024). BUXORO VA JUNG'OR XONLIKLARI
O'RTASIDA SIYOSIY MUNOSABATLAR TARIXI.
24.
Boltayev, O. (2024). QO’QON XONLIGINING XVIII ASR SO’NGI CHORAGIDA
BUXORO,
XIVA
VA
KO’CHMANCHILAR
BILAN
OLIB
BORGAN
DIPLOMATIYASI.
Modern Science and Research
,
3
(10), 64-68.
25.
Obid o’g’li, B. O. QO’QON XONLIGINING XVIII ASR SO’NGI CHORAGIDA
BUXORO, XIVA VA KO’CHMANCHILAR BILAN OLIB BORGAN DIPLOMATIYASI.
26.
Boltaev, O. (2024). BUKHARA'S CARAVAN TRADE AND ITS ROLE ON THE SILK
ROAD.
Analytical Journal of Education and Development
,
4
(10), 293-297.
27.
Boltayev, O. (2024). XX ASR BOSHLARIDA GERMANIYA VA TURKIYA
ITTIFOQINING MARKAZIY OSIYOGA TA'SIRI.
Modern Science and Research
,
3
(12),
556-564.
28.
Boltayev, O. (2023). A GENERAL DESCRIPTION OF THE POLITICAL AND
DIPLOMATIC PROCESSES IN CENTRAL ASIA IN THE MIDDLE OF THE 18TH
CENTURY.
Modern Science and Research
,
2
(9), 145-149.
29.
Юсупович, К. С. (2024). КРАТКИЙ ОБЗОР НА ВЗАИМООТНОШЕНИЯ
УЗБЕКИСТАНА И ДВИЖЕНИЯ “ТАЛИБАН”, НА ФОНЕ ЗАХВАТА ТАЛИБАМИ
ВЛАСТИ В АФГАНИСТАНЕ В 2021 ГОДУ.
TA’LIM VA RIVOJLANISH TAHLILI
ONLAYN
ILMIY
JURNALI
,
4
(11),
227–229.
Retrieved
from
https://sciencebox.uz/index.php/ajed/article/view/12432
30.
Yusupovich, K. S. (2024). Abu Hafs Kabir and the Spread of the Hanafi Madhhab in
Transoxiana.
EUROPEAN
JOURNAL
OF
INNOVATION
IN
NONFORMAL
EDUCATION
,
4
(9),
204–207.
Retrieved
from
https://inovatus.es/index.php/ejine/article/view/4079
31.
Каримов Сухроб Юсупович. (2024). ОРДЕН НАКШБАНДИЯ: ИСТОРИЯ, УЧЕНИЕ И
ВЛИЯНИЕ. https://doi.org/10.5281/zenodo.14509878
32.
С. Ю. Каримов. (2025). РОЛЬ ФАЙЗУЛЛЫ ХОДЖАЕВА В ИСТОРИИ
УЗБЕКИСТАНА. https://doi.org/10.5281/zenodo.14741491
33.
Нийозова Гулчехра Шерматовна, & Каримов Сухроб Юсупович. (2025). КУСАМ ИБН
АББАС
И
ИСЛАМИЗАЦИЯ
СРЕДНЕЙ
АЗИИ. https://doi.org/10.5281/zenodo.14736948
34.
Sayfutdinov F., & Sharipov D. (2025). CENTRAL ASIAN INTEGRATION: HISTORICAL
DEVELOPMENT AND PROSPECTS.
Journal of Universal Science Research
,
3
(1(Special
Fevral, 2025-Yil
764
issue), 300–304. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/universal-scientific-
research/article/view/65623
35.
Ilniyazovich, S. F. (2023). RAQAMLI TEXNOLOGIYALARNING TARIX FANINI
O'QITISHDAGI AHAMIYATI.
36.
Ilniyoz o'g'li, S. F. (2023). ETNOGRAFIK TADQIQOTLARDA QORAQALPOQ
XALQINING YORITILISHI.
37.
Ilniyazovich, S. F. (2024). The Formation of Preliminary Knowledge about the People of
Karakalpak.
EUROPEAN
JOURNAL
OF
INNOVATION
IN
NONFORMAL
EDUCATION
,
4
(3), 149-155.
38.
Sayfutdinov, F. (2024). BUXORO AMIRLIGINING QURILISH TARIXI: MADANIY VA
ARXITEKTURA TARAQQIYOTI MEROSI.
Modern Science and Research
,
3
(12), 852-
858.
39.
Sayfutdinov Feruz Ilniyoz o’g’li. (2023). XX ASR 2-YARMI XXI ASR BOSHLARI
ZARAFSHON VOHASIDA ETNOSLARARO MUNOSABATLAR.
TA’LIM VA
RIVOJLANISH TAHLILI ONLAYN ILMIY JURNALI
,
3
(9), 1–5. Retrieved from
https://sciencebox.uz/index.php/ajed/article/view/7941
40.
Sayfutdinov F. (2024). ILLUMINATION OF THE SPIRITUAL LIFE OF THE
KARAKALPAK PEOPLE IN RESEARCH.
Journal of Universal Science Research
,
2
(5),
441–452.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/universal-scientific-
research/article/view/34891
41.
Sayfutdinov F. (2024). MANG’IT AMIRLARI DAVRIDA BUXORO AMIRLIGI
ME’MORCHILIK SOHASI RIVOJI.
Modern Science and Research
,
3
(10), 620–629.
Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/45335
42.
Ilniyazovich, S. F. (2024). Historiography of Various Expeditions and their Results in the
Regions Inhabited by Karakalpaks in the First Half of the 20th Century.
EUROPEAN
JOURNAL OF INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION
,
4
(9), 159-165.
43.
Sayfutdinov Feruz Ilniyoz o’g’li. (2023). XIX ASRDA XONLIKLARNING O‘ZARO
SAVDO
MUNOSABATLARI.
JOURNAL
OF
SCIENCE,
RESEARCH
AND
TEACHING
,
2
(8),
111–114.
Retrieved
from
http://jsrt.innovascience.uz/index.php/jsrt/article/view/284
44.
Sadullayev Umidjon Shokir o'g'li, Muyiddinov Begali Bahodir o'g'li, & Boltayev Oxun Obid
o'g'li.
(2025).
IBN
SINONING
FALSAFIY
QARASHLARI. https://doi.org/10.5281/zenodo.14605977
Fevral, 2025-Yil
765
45.
Sadullayev Umidjon Shokir o'g'li, Muyiddinov Begali Bahodir o'g'li, & Boltayev Oxun Obid
o'g'li. (2025). YOSHLAR DUNYOQARASHI SHAKLLANISHIDA MILLIY TARBIYA
VA TAʼLIMNING AHAMIYATI. https://doi.org/10.5281/zenodo.14606021
46.
Sadullayev Umidjon Shokir o'g'li, Muyiddinov Begali Bahodir o'g'li, & Boltayev Oxun Obid
o'g'li. (2025). BUXORO AMIRLIGIDA 1900-1910-YILLARDAGI IJTIMOIY-SIYOSIY
HAYOT. https://doi.org/10.5281/zenodo.14606101
47.
Muyiddinov Bekali. (2025). ILK O'RTA ASRLARGA OID MUG' ARXIVINING
TOPILISHI VA O'RGANILISHI. https://doi.org/10.5281/zenodo.14680881
48.
Muyiddinov Bekali Bahodir o'g'li, & Tursuntoshova Sabrina Toshpo'lat qizi. (2025). ABU
RAYHON
BERUNIY
ILMIY
MEROSIDA
TARIX
FANINING
O'RNI. https://doi.org/10.5281/zenodo.14735052
49.
Xayrullayev Umidjon Fayzullo o'g'li. (2024). LEGITIMACY OF RULERSHIP IN THE
STATE OF CENTRAL ASIA AND IRAN IN ANCIENT TIMES AND THE EARLY
MIDDLE AGES. https://doi.org/10.5281/zenodo.14222295
50.
Xarullayev Umidjon. (2024). THE IMPORTANCE OF MEDIA IN THE CONTEXT OF
GLOBALIZATION. МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ: ТЕОРИЯ И
ПРАКТИКА, 2(6), 389–391. https://doi.org/10.5281/zenodo.12534940
51.
BIRINCHI RADIO EHTIYOTLAR TARIXIDAN. (2024).
MEDICINE, PEDAGOGY AND
TECHNOLOGY:
THEORY
AND
PRACTICE
,
2
(4),
657-
663. https://universalpublishings.com/index.php/mpttp/article/view/5240
52.
Xarullayev Umidjon. (2024). RELIGIOUS AND THREATS IN MEDIASPACE.
МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ: ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА, 2(5), 593–
595. https://doi.org/10.5281/zenodo.11311154
53.
Umidjon xayrullayev. (2023). AMIR TEMUR FAOLIYATINING YEVROPALIKLAR
TOMONIDAN DASTLABKI E’TIROFI.
TADQIQOTLAR.UZ
,
25
(2), 216–218. Retrieved
from https://tadqiqotlar.uz/new/article/view/309
54.
Nozimov, J. T. (2024). PSYCHOLOGICAL CHARACTERISTICS OF CHILDREN FOR
FORMATION OF DEVELOPMENT FOR PREPARATION FOR UNIVERSITY.
Multidisciplinary Journal of Science and Technology, 4(5), 575-578.
55.
Нозимов Ж. Т. и др. Социально-психологические особенности формирования
духовных потребностей в профессиональном развитии студентов //Science and
Education. – 2024. – Т. 5. – №. 5. – С. 455-459.
Fevral, 2025-Yil
766
56.
Nozimov, J. (2019). The use of the trainings in developing intercultural competence in
students. In Психология образования будущего: От традиций к инновациям (pp. 112-
114).
57.
Nozimov, J. T., & Usmanova, M. N. (2022). SOCİO-PSYCHOLOGİCAL ASPECTS OF
INTERNET ADDİCTİON AMONG STUDENTS. Педагогика и психология в
современном мире: теоретические и практические исследования, 1(10), 49-51.
58.
PSYCHOLOGICAL CHARACTERISTICS OF CHILDREN FOR FORMATION OF
DEVELOPMENT FOR PREPARATION FOR UNIVERSITY. (2024).
Multidisciplinary
Journal
of
Science
and
Technology
,
4
(5),
575-
578. https://mjstjournal.com/index.php/mjst/article/view/1502
