May, 2025-Yil
657
JADIDCHILIK RUHIDA KAMOL TOPGAN SIYMO: FAYZULLA XO‘JAYEV
Sadullayev Umidjon Shokirovich
Osiyo xalqaro universiteti, “Ijtimoiy fanlar va texnika fakulteti
Tarix va filologiya kafedrasi o’qituvchisi.
Xabibova Dilnoza Mustafoyevna
Osiyo Xalqaro universiteti Ijtimoiy fanlar va texnika fakulteti
Tarix ta’lim yo’nalishi ikkinchi bosqich talabasi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15510719
Annotatsiya.
Mazkur maqolada XX asr boshlarida Turkiston hududida shakllangan
jadidchilik harakatining mazmun-mohiyati, maqsad va yo‘nalishlari Fayzulla Xo‘jayevning
faoliyati misolida atroflicha tahlil etilgan. Jadidchilik — bu milliy uyg‘onish, ijtimoiy-siyosiy
yangilanish, ma’naviy-ma’rifiy taraqqiyotga intilgan harakat bo‘lib, Xo‘jayev ushbu harakatning
faol va yetakchi arboblaridan biri sifatida tarix sahnasida namoyon bo‘lgan. Maqolada
Xo‘jayevning siyosiy qarashlari, islohotchilik faoliyati, milliy davlatchilik g‘oyalari hamda
ma’rifiy tashabbuslari tarixiy manbalar, arxiv hujjatlari va zamonaviy tarixshunoslik
yondashuvlari asosida o‘rganilgan. Shuningdek, uning Turkiston jadidlari bilan hamkorlikdagi
faoliyati, u ilgari surgan g‘oyalar va bu g‘oyalar amaliyotda qanday ifoda topgani bo‘yicha ham
tahliliy yondashuv qo‘llanilgan. Tadqiqot natijalari Fayzulla Xo‘jayev shaxsini nafaqat
jadidchilik tarixida, balki O‘zbekistonning siyosiy-ma’naviy taraqqiyotida muhim shaxs sifatida
baholash imkonini beradi. Ushbu maqola talaba va yosh tadqiqotchilar uchun milliy uyg‘onish
davrini chuqurroq o‘rganishda muhim ilmiy manba bo‘lib xizmat qiladi.
Kalit so'zlar:
Buxoro, jadid, milliy uyg'onish, mustamlaka, Buxoro amirligi, Moskva, Qizil
Armiya, kompaniya, kutubxona, ziyolilar, Stalin, Mustaqillik, Markaziy Osiyo.
Fayzulla Xo‘jayev (1896–1938) — o‘zbek milliy davlatchilik g‘oyalarining rivojlanishiga
katta hissa qo‘shgan, jadidchilik harakatining yetakchi arbobi, o‘zbek xalqining ilg‘or ziyolilaridan
biri sifatida tarixda muhim o‘rin tutadi. U Buxoro amirligi hududida tug‘ilib, o‘sha davrda o‘rta
osiyoliklarning ijtimoiy-siyosiy turmush tarziga o‘z hissasini qo‘shgan va o‘z davrining eng ilg‘or
fikrlovchilaridan biri bo‘lgan. Fayzulla Xo‘jayev o‘z faoliyatini XIX asrning oxirida boshlagan va
XX asrning 20-yillarigacha davom ettirgan.Fayzulla Xo‘jayevning yoshlik davri, o‘zining savodli
va ilmiy faoliyatiga asos bo‘lib, u o‘z davrida Buxoro va boshqa shaharlaridagi ilmiy
muassasalarda o‘qigan va yirik diniy ta’lim olgan. Buxoro amirligida yuqori darajadagi ilmiy va
diniy ta’lim olib, ayni paytda o‘zining ilmiy qiziqishlari va ma’rifatparvarlik g‘oyalariga chuqur
qiziqqan. Bu davrda Xo‘jayev o‘zining diniy ta’limini yanada kengaytirib, zamonining ilg‘or
fikrlarini o‘rganishga intilgan. U dastlab diniy mavzularni o‘rgangan bo‘lsa-da, tez orada siyosiy
va ijtimoiy masalalar bilan ham shug‘ullanishni boshladi. Fayzulla Xo‘jayev o‘zining ta’limotida
faqat diniy bilimlar bilan cheklanmagan, balki ijtimoiy va siyosiy bilimlarni ham chuqur
o‘rgangan. Uning fikricha, ma’rifatli, ilmli xalqning ijtimoiy-siyosiy hayoti mustahkam bo‘ladi.
Xo‘jayevning ilmiy faoliyati va siyosiy qarashlari juda keng doiradagi sohalarni qamrab olgan. U
o‘zining siyosiy faoliyatida faqat o‘zbek millatining manfaatlarini ilgari surish bilan cheklanib
qolmay, balki butun Turkiston va Markaziy Osiyo xalqlarining ijtimoiy-siyosiy o‘zgarishlarini,
milliy uyg‘onishlarini qo‘llab-quvvatlagan.
May, 2025-Yil
658
Xo‘jayevning asosiy g‘oyasi shundaki, ilm-fan va ma’rifat asosida tashkil etilgan
jamiyatda ijtimoiy adolatni o‘rnatish mumkin.O‘zbek jadidchilik harakati va Xo‘jayevning siyosiy
faolligi Fayzulla Xo‘jayevning siyosiy faoliyati ayniqsa 1900-yillarning boshlarida faol tarzda
boshlandi. Buxoro amirligi hukumatining zulmiga qarshi chiqib, u ijtimoiy adolat, xalq
manfaatlarini ko‘zlab, jadidchilik harakatini ilgari surgan. U dastlabki davrlarda Turkiston va
Markaziy Osiyo xalqlarining o‘zligini anglashlari uchun, ularga zamonaviy ilm-fan va ma’rifatni
tarqatish kerakligini ta’kidlagan. Xo‘jayevning siyosiy faoliyatida jadidchilik, yevropacha ta’lim
olish, va ilm-fan asosida o‘rganish va rivojlanishni o‘zgarishlarga olib kelishning muhim vositalari
sifatida e’tirof etilgan. Fayzulla Xo‘jayevning siyosiy faoliyatini keng tahlil qilgan tarixchilar,
uning Buxorodagi siyosiy inqilobga olib kelgan shaxs sifatidagi rolini qayd etgan. Buxoro amirligi
hukumatining repressiyalariga qarshi kurashgan va ushbu harakatda o‘zining mustahkam siyosiy
qarashlari bilan faol qatnashgan. Uning siyosiy faoliyati, ayniqsa, Buxoro inqilobi davrida keng
tarqalgan. 1917-yilda amalga oshirilgan bu inqilob Xo‘jayevning ilg‘or g‘oyalarini joriy etish
uchun imkoniyat yaratdi. U inqilob jarayonida ishtirok etgan va yangi siyosiy tuzumni tashkil
etishda faol bo‘lgan, biroq bu jarayon Sovet hokimiyati tomonidan to‘xtatilgan. Fayzulla
Xo‘jayevning ilmiy va siyosiy faoliyatini o‘rganish, uning siyosiy qarashlarini aniq tushunishga
yordam beradi. Xo‘jayev o‘zining siyosiy faoliyatida ijtimoiy adolat, ilm-fan, va ma’rifatni asosiy
tamoyil sifatida ilgari surgan. U o‘zining hayoti davomida jadidchilik harakatiga alohida e’tibor
qaratgan, chunki u, o‘zining fikricha, faqat ilm-fan orqali, xalqni uyg‘onishiga olib kelish
mumkinligini anglagan.Fayzulla Xo‘jayev o‘zining siyosiy faoliyatida, ayniqsa, o‘zbek xalqining
ijtimoiy-hukuki va ma’naviy-o‘quv g‘oyalarini ilgari surgan. U zamonaviy ilm-fan, ilmiy
metodologiyalar va qadimgi tarixiy merosni birlashtirishga harakat qilgan. Bu orqali, o‘zining
siyosiy qarashlarini ilgari surgan.19 Xo‘jayevning siyosiy faoliyatini o‘rganishda, uning 1917-
yilda amalga oshirilgan Buxoro inqilobidagi ishtirokini alohida ta’kidlash zarur. U bu inqilobda
faollik ko‘rsatgan va o‘zining ilg‘or siyosiy g‘oyalarini ilgari surgan. Biroq, inqilob
muvaffaqiyatsiz yakunlandi va Sovet hokimiyati tomonidan barchasi nazoratga olinib,
Xo‘jayevning siyosiy faoliyatiga to‘sqinlik qilindi. Xo‘jayevning Buxorodagi siyosiy kurashi va
uning Sovet davrida ta’qibga uchrashi, uning siyosiy qarashlarining hozirgi davrda ham
dolzarbligini ta’minladi.Xo‘jayevning siyosiy faoliyati va uning g‘oyalarini o‘rganish, ayniqsa,
ularning ijtimoiy, siyosiy va madaniy ahamiyatini baholash, tarixiy jihatdan ahamiyatlidir. U
o‘zining davlatchilik qarashlarini nafaqat Buxoro va O‘zbekiston, balki butun Turkiston va
Markaziy Osiyo hududida faol rivojlantirdi. Shuningdek, u har bir xalqqa o‘zligini anglash,
jamiyatda adolatni o‘rnatish uchun zarur islohotlarni amalga oshirishga harakat
qilgan.Xo‘jayevning siyosiy va ijtimoiy g‘oyalari, ayniqsa, uning davlatchilik qarashlarini
yoritishda katta ahamiyatga ega. Fayzulla Xo‘jayevning ilmiy merosi va siyosiy qarashlari
bugungi kunda ham o‘zining dolzarbligini saqlab qolmoqda, va ular O‘zbekistondagi siyosiy va
ilmiy faoliyatda o‘z ifodasini topmoqda.17-1918-yillardagi s Fayzulla Xo‘jayevning siyosiy
faoliyati, ayniqsa, uning davlatchilik qarashlari, O‘zbekistonning mustaqil va erkin davlat bo‘lishi
uchun kurashning asosiy yo‘nalishlaridan biriga aylangan. Xo‘jayevning siyosiy fikrlarini
tushunish uchun, uning o‘tmishdagi siyosiy tizimlarga qarshi tutgan pozitsiyasini, zamonaviy
davlatchilik va o‘zbek millatining taraqqiyotiga yo‘naltirilgan qarashlarini tahlil qilish muhim.
May, 2025-Yil
659
Fayzulla Xo‘jayevning g‘oyalari asosan mamlakatda ma’rifat va ilm-fan rivojlanishiga,
adolatli jamiyat tuzishga, xalqni o‘z huquqlarini anglashga va o‘zligini topishga chaqiradi. Uning
qarashlari faqat o‘sha davr uchun emas, balki hozirgi kunda ham o‘z ahamiyatini
yo‘qotmagan.Xo‘jayevning siyosiy faoliyatini, uning davlatchilik qarashlarini tahlil qilishda,
uning o‘zi yashagan davrning siyosiy iqlimini ham inobatga olish kerak. Fayzulla Xo‘jayev o‘z
faoliyatida faqat Buxorodagi siyosiy tizim bilan kurashish bilan cheklanmagan. U barcha
Turkiston va Markaziy Osiyo xalqlarining umumiy manfaatlarini ilgari surish uchun faoliyat olib
borgan. U, shuningdek, O‘zbekiston mustaqil va demokratik davlat sifatida o‘z mustahkam
poydevorini yaratishda davom etish kerakligi haqida gapirgan.Uning siyosiy qarashlariga e’tibor
qaratilganda, uning diniy va ma’rifatparvar qarashlari o‘rtasidagi muvozanat ham muhim omil
hisoblanadi. Xo‘jayev o‘zining diniy qarashlarini siyosiy va ijtimoiy reformalar bilan birlashtirib,
musulmon jamiyatining zamonaviylashtirilishini va ilm-fan orqali jamiyatni ijtimoiy taraqqiyotga
olib chiqishni maqsad qilgan. Uning qarashlarida faqat diniy erkinlik, balki ilmiy izlanishlar va
ijtimoiy barqarorlik ham o‘z o‘rnini topgan.Fayzulla Xo‘jayevning davlat tuzumi haqidagi
g‘oyalari va jamiyatni rivojlantirish borasidagi fikrlari hozirgi kunda ham muhim ahamiyatga ega.
Xo‘jayevning o‘z davrida ilgari surgan g‘oyalari va amaliy yondashuvlari bugungi kunning
ijtimoiy va siyosiy o‘zgarishlariga ta’sir ko‘rsatib, ilg‘or siyosat va davlat boshqaruvining
asoslarini tashkil etishda katta rol o‘ynagan. Shu sababli, Fayzulla Xo‘jayevning ilmiy va siyosiy
merosi, nafaqat o‘sha davr uchun, balki bugungi kunda ham o‘zining dolzarbligini saqlab
qolmoqda. Siyosiy faoliyat.
Fayzulla Xo‘jayev – o‘zbek tarixining murakkab va keskin davrlarida yashab ijod etgan,
siyosiy faoliyati bilan ham, ma’rifiy g‘oyalari bilan ham tarix sahnasidan munosib o‘rin egallagan
yirik davlat arbobi va ziyoli shaxsdir. U O‘zbekiston tarixida jadidchilik harakati,
mustamlakachilikka qarshi kurash, milliy davlatchilikning ilk asoslarini shakllantirishda muhim
rol o‘ynagan siymolardan biridir. Fayzulla Xo‘jayev 1896-yil 1-may kuni Buxoro amirligida,
Buxoro shahrining Savdogarlar mahallasida, badavlat savdogar oilasida tug‘ilgan. Uning otasi
Xo‘ja Xo‘jayev mashhur tojik-savdogarlaridan biri bo‘lib, Rossiya, Hindiston, Eron, Turkiya kabi
mamlakatlar bilan tijorat aloqalarini yuritgan. Oilaning boyligi Fayzullaga zamonasining ilg‘or
bilimlarini olish imkonini yaratdi. Yoshligidan savod chiqarib, arab, fors va rus tillarini egallagan
Fayzulla, 1907–1911-yillar oralig‘ida Rossiyaning Sankt-Peterburg va Moskva shaharlari,
shuningdek, Yevropaning bir necha shaharlarida savdo ishlari bilan birga, zamonaviy fan va
siyosiy g‘oyalar bilan ham tanishdi. Xo‘jayevning siyosiy qarashlari aynan shu davrda shakllana
boshladi. U Rossiyadagi inqilobiy harakatlar, liberal va sotsial-demokratik g‘oyalar bilan tanishdi,
shu bilan birga musulmon xalqlari orasida yuz berayotgan uyg‘onish, islohotlar, ma’rifiy
harakatlarga chuqur qiziqdi. Buxoroga qaytgach, u jadidchilik harakatining faol ishtirokchisiga
aylandi va 1916-yilda tashkil etilgan “Yosh buxoroliklar” jamiyatining asoschilaridan biri bo‘ldi.
1917-yilgi Fevral inqilobi Rossiyada eski tuzumning tugashiga olib kelar ekan, Fayzulla Xo‘jayev
va uning safdoshlari Buxoroda amirlikka qarshi islohotlar olib borishga kirishdilar. 1920-yilga
kelib esa Turkiston fronti boshlig‘i M.V. Frunze rahbarligidagi Sovet qo‘shinlari yordamida
Buxoro amirligi tugatildi va uning o‘rnida Buxoro Xalq Sovet Respublikasi e’lon qilindi. Xo‘jayev
bu respublikaning raisi etib tayinlandi. U 1920–1924-yillarda Buxoro XSR rahbari sifatida siyosiy,
iqtisodiy, ijtimoiy sohalarda keng islohotlar olib bordi.
May, 2025-Yil
660
Uning faoliyatida eng muhim jihatlardan biri – diniy ta’limotdan ajralmagan, ammo
zamonaviy ilm-fanni targ‘ib qiluvchi, milliy davlatchilik asoslariga tayanuvchi siyosiy qarashlar
edi. Xususan, xalqni savodsizlikdan qutqarish, milliy maktablar ochish, ilmiy darsliklar yaratish
kabi tashabbuslari bu yo‘ldagi xizmatlaridan dalolat beradi. 1924-yilda O‘zbekiston SSR tashkil
topgach, Fayzulla Xo‘jayev respublikaning ilk rahbari – O‘zbekiston SSR Xalq Komissarlari
Soveti raisi bo‘ldi. U ushbu lavozimda 1937-yilgacha faoliyat olib bordi. Afsuski, 1937–1938-
yillardagi stalincha repressiyalar davrida u “xalq dushmani” sifatida ayblanib, nohaq qatag‘on
etildi.To’g’ri u o’sha davr uchun yaxshi siyosiy arbob bo’la oldi.Lekin Buxoroni egalanilishida va
to’pga tutulib,bombalar ostida vayron qilinishida o’zini aybdor deb bilar va xatosidan afsuslanardi
o’zini hamisha aybdor deb bilardi va u o’z xotiralarining birida.«Meni hech kim kechirmaydi,
o‘zim ham», derdi u, uz aybini sezib, imkoni boricha Buxoroni tiklash, ta’mirlash uchun jon
kuydirar, har bir ilinjli yerdan mablag‘ topib shu yo‘lga xarjlardi.Shuning uchun ham, Fayzulla
Xo’jayev Buxoroning har birini g’ishtini,har bir mozaikasini avaylab asrahga, buzilganini
tiklashga harakat qildi.Uning nazarida Buxoroning tiklanishi-xalqning tiklanishi, o’tmish bilan
yarashish va kelajakka ishonch bilan qadam qo’yish edi. Afsuski uning bevaqt o’limi bu orzularini
amalga oshirishiga imkon bermadi va O’zbek xalqining xotirasida “Vatan xoini”, “Buxoro
darvozalarini ochib bergan shaxs” sifatida qoldi. To’g’ri u 1966- yilda oqlandi ammo bar bir ham
xalq uni o’z farzandi sifatida qabul qilmadi. Shunday bo’lsa-da,uning xalq uchun qilgan harakatlari
tarixda o’chmas iz qoldirdi.
Xulosa qilib aytganda Fayzulla Xo‘jayev O‘rta Osiyoda XX asr boshlaridagi milliy
uyg‘onish va jadidchilik harakatining peshqadamlaridan biri sifatida tarixda chuqur iz qoldirgan
shaxsdir. U o‘zining hayoti va siyosiy faoliyatini xalq ma’rifati, ijtimoiy tenglik va davlat
mustaqilligini ta’minlash yo‘liga bag‘ishladi. Xo‘jayev jadidlar orasida zamonaviy tafakkur,
taraqqiyotga intilish va islohotlarga bo‘lgan sadoqat bilan ajralib turdi. Uning tashabbusi bilan
Buxoroda yangicha maktablar ochildi, matbuot rivojlandi, ilm-fan va madaniyatga keng yo‘l
ochildi.Shuningdek, u siyosiy yetakchi sifatida O‘zbekiston SSRning shakllanishida muhim rol
o‘ynadi, biroq murakkab tarixiy sharoitlar uni ayanchli taqdir sari yetakladi. Sho‘rolar repressiyasi
qurboni bo‘lgan bo‘lsa-da, bugungi tarixiy baholarda Xo‘jayev — millat taraqqiyoti,
ma’rifatparvarlik va mustaqillik uchun jonini tikkan fidoyi siymo sifatida e’tirof etiladi.
Demak, Fayzulla Xo‘jayevning hayoti va faoliyati orqali biz o‘zbek milliy uyg‘onish
harakati tarixini, jadidchilik g‘oyalarining mohiyatini va zamonaviylik sari intilgan bir avlodning
orzu-umidlarini chuqurroq anglaymiz. Uning nomi, xizmati va fidoiyligi tarix sahifalarida, xalq
xotirasida mangu barhayot bo‘lib qoladi.
Foydalangan adabiyotlar
:
1.
Ahmedov A. A. Fayzulla Xo‘jayev: siyosiy faoliyati va tarixiy taqdiri. – Toshkent: Fan,
1993.
2.
Tursunov B. Fayzulla Xo‘jayev va Turkiston jadidchiligi. – Samarqand: Registon, 2020.
3.
O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi. O‘zbek ziyolilari ensiklopediyasi. –
Toshkent: Sharq, 2010.7.Naimov N. Men yashashni istayman: Roman-xronika. –
Toshkent: Yozuvchi, 1989. – 320 b.8. Fayzulla Xo'jayev:"Tanlangan asarlar" 1-Tom.
Toahkent 1976. 314 bet 9.D. Alimova: "Buxoro jadidlari haqida" maqola.
May, 2025-Yil
661
4.
Eshonov O. E., Fayzulla Xo’jayev, T, 1973
5.
Toshpo’latova, S. (2025). BO’LAJAK TARIX O’QITUVCHILARINING PEDAGOGIK-
PSIXOLOGIK
TAYYORGARLIGINING
UMUMIY
KONTSEPTSIYASI
VA
AHAMIYATI.
Modern Science and Research
,
4
(3), 481-484.
6.
Toshpo’latova, S. (2025). FOROBIYNING DIDAKTIK QARASHLARI ASOSIDA
O’QUVCHILARNI TARIX FANIGA QIZIQTIRISH METODIKASI. Modern Science and
Research, 4(1), 177-186.
7.
Toshpo’latova, S., & Tursunova, S. (2025). TURKISTONDAGI–BIRINCHI
DRAMMA.
Modern Science and Research
,
4
(3), 468-480.
8.
Toshpo‘latova, S., Gadayeva, M., & Sadullayev, U. (2024). SHARQ ALLOMALARINING
DIDAKTIK QARASHLARI. Modern Science and Research, 3(12), 985-993.
9.
Gadayeva, M., Toshpolatova, S., & Sadullayev, U. (2024). TARIX FANLARINI
OQITISHDA MUZEYLARNING ORNI. Modern Science and Research, 3(12), 994-1003.
10.
Sadullayev, U., Gadayeva, M., & Toshpo‘latova, S. (2024). MAHALLA–QADRIYATLAR
BESHIGI. Modern Science and Research, 3(12), 1228-1238.
11.
Toshpo'latova
Shaxnoza
Shuhratovna.
(2024).
ILK
UYG'ONISH
DAVRI
NAMOYONDALARNING DIDAKTIK QARASHLARI ASOSIDA O'QUVCHILARNI
TARIX FANIGA QIZIQTIRIS METODIKASI.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14520996
12.
Toshpo’latova, S. (2024). TARIX FANINI O’QITISHDA SAMARALI METODLAR.
Modern Science and Research, 3(11), 774-782.
13.
Тошполатова, Ш. (2024). THE PRESENT IRANIANS. Журнал универсальных научных
исследований, 2(5), 453-462.
14.
Toshpo’latova, S. (2024). BUXORODAGI SAROYLAR. Modern Science and Research,
3(5), 522-529.
15.
Toshpo’latova, S. (2024). O’RTA ASRLARDA OILA PEDAGOGIKASIGA OID
FIKRLAR. Modern Science and Research, 3(12), 353-361.
16.
Toshpo’latova, S., & Xudoyqulov, S. (2024). History And Ethnology Of Olot District.
Modern Science And Research, 3(5), 148-151.
17.
Toshpo’latova, S., & Jo’rayeva, M. (2024). HISTORY AND ARCHITECTURAL
MONUMENTS OF JONDOR DISTRICT. Modern Science and Research, 3(2), 447-450.
18.
Qizi, R. S. S., Shukhratovna, T. S., & Karamatovna, M. A. (2024). Implementation of
Education and Protection of Children's Rights in the age of Technology. SPAST Reports,
1(7).
19.
Shuhratovna, T. S. (2024). Linguistic Anthropology. European Journal Of Innovation In
Nonformal Education, 4(3), 432-437.
20.
Toshpo‘latova, S. S., & Naimov, I. N. (2023). MS ANDREYEV–O’RTA OSIYO
XALQLARI ETNOGRAFIYASINING YIRIK OLIMI. Innovations in Technology and
Science Education, 2(8), 1214-1222.
21.
Toshpo’latova, S., & Tursuntoshova, S. (2024). Khoja Abdulkholiq Gijduvani. Modern
Science and Research, 3(2), 87-93.
22.
Toshpo’latova, S. (2024). Ethnolinguistics Of Ethnologies Of Bukhara. Modern Science and
Research, 3(2), 1004-1011.
May, 2025-Yil
662
23.
Toshpo’latova, S. (2024). Ethnolinguistics. Modern Science and Research, 3(2), 500-507.
24.
Toshpo’latova, S. (2024). Religious Anthropology. Modern Science and Research, 3(1),
504-510.
25.
Shakhnoza Shuhratovna, T. (2023). MS Andreyev’S Way Of Life. American Journal of
Language, Literacy and Learning in STEM Education (2993-2769), 1(10), 655-659.
26.
Shuhratovna, T. S. (2023). Ethnological Analysis Of National Costumes And Rituals Of
Tajiks In The Works Of MS Andreyev. International Journal Of History And Political
Sciences, 3(12), 42-47.
27.
Toshpo’latova, S. (2023). MS Andreyev-Scientific Career. Modern Science and Research,
2(12), 801-807.
28.
Shuhratovna, T. S. (2023). Etymology Of Tajik Marriage Ceremony. International Journal
Of History And Political Sciences, 3(11), 17-23.
29.
Toshpo’latova, S., & Ashurova, G. (2023). THE HISTORY AND DESCRIPTION OF THE
WORK OF MS ANDREYEV-" ARK BUKHARI". Modern Science and Research, 2(9),
404-409.
30.
Toshpo’latova, S. (2023). ETHNOLOGICAL ANALYSIS OF CALENDRICAL
CALCULATION AND LENGTH MEASUREMENTS OF KHUF VALLEY TAJIKS IN
THE RESEARCHES OF MS ANDREYEV. Modern Science and Research, 2(10), 291-299.
31.
Toshpo’latova, S. (2023). A STUDY OF THE WEDDING CEREMONY OF THE TAJIKS
OF AFGHANISTAN. Modern Science and Research, 2(9), 84-89.
32.
Naimov, I., & Toshpo‘latova, S. (2023). Marriage Ceremony Of Tajiks In The Work Of
Mikhail Stepanovich Andreyev “Tadjiki Dolini Khuf”. International Journal of Intellectual
Cultural Heritage, 3(1), 12-16.
33.
Toshpo‘latova, S. S. (2023). Tojiklar Milliy Kiyim-Kechaklari Va “Beshmorak”
Marosimining Etnologik Tahlili. Scholar, 1(28), 395-401.
34.
Toshpo’latova, S., & Hoshimova, M. (2025). BERUNIY VA UNING DIDAKTIK
QARASHLARI. Modern Science and Research, 4(1), 344-351.
35.
Toshpo’latova, S. (2024). ILK UYG’ONISH DAVRI NAMOYONDALARNING
DIDAKTIK QARASHLARI ASOSIDA O’QUVCHILARNI TARIX FANIGA
QIZIQTIRISH METODIKASI. Modern Science and Research, 3(12), 643-651.
36.
Muyiddinov, B., Toshpo‘latova, S., & Gadayeva, M. (2025). TEMURIYLAR DAVRIDA
KUTUBXONACHILIK, HUJJATCHILIK VA ISH YURITISHNING O’ZIGA XOSLIGI.
Modern Science and Research, 4(2), 97-105.
37.
Toshpo‘latova, S., Gadayeva, M., & Muyiddinov, B. (2025). BO’LAJAK
O’QITUVCHILARNING PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK TAYYORGARLIGINI TARKIB
TOPTIRISH MODELI. Modern Science and Research, 4(2), 106-116.
38.
Gadayeva, M., Toshpolatova, S., & Muyiddinov, B. (2025). TARIX DARSLARINI
OQITISHDA INTERFAOL METODLARNING AHAMIYATI. Modern Science and
Research, 4(2), 87-96.
39.
Toshpo‘latova, S. (2025). O’QITUVCHILARNING PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK
TAYYORGARLIGINI TARKIB TOPTIRISH MODELINING
MAZMUNI VA
AHAMIYATI. Modern Science and Research, 4(2), 581-590.
May, 2025-Yil
663
40.
Toshpo‘latova, S. (2025). BO’LAJAK TARIX O’QITUVCHILARINING PEDAGOGIK-
PSIXOLOGIK TAYYORGARLIGI.
Modern Science and Research
,
4
(3), 235-245.
41.
Toshpo’latova, S., & Tursunova, S. (2025). MAHMUDXO’JA BEHBUDIY-O’ZBEK
JADIDCHILIGINING ASOSCHISI.
Modern Science and Research
,
4
(2), 770-781.
42.
Toshpo‘latova, S. (2025). TARIX DARSLARIDA INNOVATSION METODLARDAN
FOYDALANISH:
ZAMONAVIY
YONDASHUVLAR.
Modern
Science
and
Research
,
4
(5), 561-567.
43.
Toshpo’latova, S. (2025). BUXORO AMIRLIGINING HAYOT TARZI.
Modern Science
and Research
,
4
(4), 429-438.
44.
Toshpo‘latova, S. (2025). BO’LAJAK TARIX O’QITUVCHILARINING PEDAGOGIK-
PSIXOLOGIK TAYYORGARLIGINI SHAKLLANTIRISH: NAZARIY VA AMALIY
JIHATLAR.
Modern Science and Research
,
4
(4), 385-394.
45.
Uktamovna, N. G. (2024). STRATEGIES TO IMPROVE THE QUALITY OF HIGHER
EDUCATION SYSTEM.
Web of Teachers: Inderscience Research
,
2
(5), 223-228.
46.
Uktamovna, N. G. (2025). THE INTERCONNECTION OF EDUCATION, ECONOMIC
GROWTH, AND SOCIAL STABILITY.
JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCH,
MODERN VIEWS AND INNOVATIONS
,
1
(3), 68-71.
47.
Uktamovna, N. G. (2025). IMPLEMENTATION AND ADVANTAGES OF THE DUAL
EDUCATION SYSTEM IN UZBEKISTAN.
Modern education and development
,
20
(4),
14-19.
48.
Uktamovna, N. G. (2025). THE CONCEPT, CONTENT AND ESSENCE OF
COLLABORATION
BETWEEN
HIGHER
EDUCATION,
SCIENCE
AND
PRODUCTION.
Modern education and development
,
22
(4), 320-325.
49.
Navruzova, G. U. (2024). INNOVATION MANAGEMENT: IMPLEMENTING A
SUCCESSFUL STRATEGY.
American Journal of Modern World Sciences
,
1
(2), 28-36.
50.
Navruzova, G. U. (2024). ECONOMIC INDICATORS AND FACTORS IN
SUSTAINABILITY.
CONCEPTS,
BASIC
PRINCIPLES
AND
TYPES
OF
ECONOMIES.
American Journal of Modern World Sciences
,
1
(3), 12-22.
51.
Sadullayev , U. . (2024). MAHALLA: UNDERSTANDING THE CONCEPT. Medicine,
Pedagogy and Technology: Theory and Practice, 2(4), 376–385.
52.
Sadullaev , U. . (2024). USE OF INFORMATION TECHNOLOGY IN EDUCATION.
Medicine, Pedagogy and Technology: Theory and Practice, 2(5), 344–352.
53.
Sadullaev, U. (2024). EDUCATION AND ARTIFICIAL INTELLIGENCE: A NEW ERA
OF OPPORTUNITY. Medicine, Pedagogy and Technology: Theory and Practice, 2(6), 238–
241.
54.
Shokir o’g’li, S. U. (2024). Media literacy is a requirement of the modern world.
EUROPEAN JOURNAL OF INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION, 4(3), 276-
280.
55.
Shokir o’g’li, S. U. (2024). Media literacy is a requirement of the modern world.
EUROPEAN JOURNAL OF INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION, 4(3), 276-
280.
May, 2025-Yil
664
56.
Shokir o’g’li, S. U. (2024). The Development of Culture and Art during the Timurid Era: the
Development of Architecture and its Characteristics. EUROPEAN JOURNAL OF
INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION, 4(9), 133-138.
57.
Shokir o’g’li, S. U. (2024). The Development of Culture and Art during the Timurid Era: the
Development of Architecture and its Characteristics. EUROPEAN JOURNAL OF
INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION, 4(9), 133-138.
58.
Sadullayev, U. (2024). EDWARD ALLWORTH AND THE STUDY OF MODERN
UZBEKS. Modern Science and Research, 3(2), 303-308.
59.
Shokir o’g’li, S. U. (2024). MODERN SCIENCE АND RESEARCH. MODERN SCIENCE,
2181, 3906.
60.
Sadullayev, U. (2024). ETHNOGENESIS AND ETHNIC HISTORY OF THE UZBEK
PEOPLE. Modern Science and Research, 3(2), 355-361.
61.
Shokir o’g’li, S. U. (2024). MODERN SCIENCE АND RESEARCH. MODERN SCIENCE,
2181, 3906.
62.
Sadullayev, U. (2024). THE CONCEPT OF JADIDISM AND ITS ESSENCE. Modern
Science and Research, 3(2), 631-636.
63.
Sadullayev U. (2024). MIRZA SIROJ HAKIM AND HIS LEGACY. Modern Science and
Research, 3(2), 902–910.
64.
Sadullayev, U. (2024). THE NEIGHBORHOOD IS THE CRADLE OF VALUES. Modern
Science and Research, 3(1), 607–613.
65.
Shokir o’g’li, S. U. (2023). The History of the Creation and Formation of the Neighborhood.
American Journal of Language, Literacy and Learning in STEM Education (2993-2769),
1(10), 480-485.
66.
Sadullayev Umidjon Shokir O’g’li, . (2023). THE IMPORTANCE OF THE MAHALLA
SYSTEM’S REFORMATIONS IN NEW UZBEKISTAN. International Journal Of History
And Political Sciences, 3(10), 25–30.
67.
Shokir o’gli, S. U. (2023). The Essence of State Policy on Youth in New Uzbekistan.
American Journal of Language, Literacy and Learning in STEM Education (2993-2769),
1(9), 554-559.
68.
Sadullayev U. (2023). THE ROLE OF THE NEIGHBORHOOD IN RAISING A
SPIRITUALLY MATURE GENERATION. Modern Science and Research, 2(10), 488–
493.
69.
Sadullayev, U. (2023). ABOUT THE EMERGENCE OF THE CONCEPT OF
NEIGHBORHOOD. Modern Science and Research, 2(12), 722–727.
70.
Sadullayev Umidjon Shokir O’gli, . (2023). ELUCIDATION OF ISSUES OF THE
HISTORY OF BUKHARA GUZARS IN O. A. SUKHAREVA AND HER STUDIES.
International
Journal
Of
History
And
Political
Sciences,
3(11),
30–35.
https://doi.org/10.37547/ijhps/Volume03Issue11-07
71.
Sadullayev, U. (2023). O’zbekistonda xotin-qizlarga berilayotgan e’tibor: mahalla
boshqaruvida xotin-qizlarning roli. In Oriental Conferences (Vol. 1, No. 1, pp. 551-556).
ООО «SupportScience».
