Авторы

  • Matqosimova Mohira Erkinbek qizi
  • Sultonaliyeva Mushtariy Ergashali qizi

Биографии авторов

  • Matqosimova Mohira Erkinbek qizi

    ADCHTI,Nemis tili nazariyasi va amaliyoti Kafedrasi o’qituvchisi

  • Sultonaliyeva Mushtariy Ergashali qizi

    ADCHTI,Ingliz filalogiyasi o’qitish  metodikasi,Tarjimashunoslik fakulteti talabasi

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.tbir.88001

Ключевые слова:

Kalit so‘zlar maktabgacha yosh chet tili o‘yin metodlari leksik o‘yinlar harakatli o‘yinlar rol o‘yinlari motivatsiya til o‘rganish pedagogika ta’lim texnologiyalari

Аннотация

Annotatsiya:Maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarga chet tilini o‘rgatishda o‘yin metodlarining o‘rni va ahamiyati yoritilgan. Turli xil o‘yin turlari, ularning o‘quvchilarga ta’siri hamda o‘qituvchi roliga to‘xtalib o‘tilgan. Tadqiqotda o‘yin metodlarining bolalarning psixologik va til o‘zlashtirish xususiyatlariga qanday ta’sir ko‘rsatishi tahlil qilingan va amaliy tavsiyalar berilgan.


background image

https://scientific-jl.com/luch/

Часть-44_ Том-4_ Май-2025

386

aMAKTABGACHA YOSH BOLALARGA CHET TILINI O’RGATISHDA

O’YIN METODLARINING O’RNI

Matqosimova Mohira Erkinbek qizi

ADCHTI,Nemis tili nazariyasi va amaliyoti Kafedrasi o’qituvchisi

Mohiragina@gmail.com

Sultonaliyeva Mushtariy Ergashali qizi

ADCHTI,Ingliz filalogiyasi o’qitish metodikasi,Tarjimashunoslik fakulteti

talabasi

Sultonaliyevamushtariybonu@gmail.com

Annotatsiya:Maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarga chet tilini

o‘rgatishda o‘yin metodlarining o‘rni va ahamiyati yoritilgan. Turli xil o‘yin

turlari, ularning o‘quvchilarga ta’siri hamda o‘qituvchi roliga to‘xtalib o‘tilgan.

Tadqiqotda o‘yin metodlarining bolalarning psixologik va til o‘zlashtirish

xususiyatlariga qanday ta’sir ko‘rsatishi tahlil qilingan va amaliy tavsiyalar

berilgan.

Kalit so‘zlar;maktabgacha yosh, chet tili, o‘yin metodlari, leksik o‘yinlar,

harakatli o‘yinlar, rol o‘yinlari, motivatsiya, til o‘rganish, pedagogika, ta’lim

texnologiyalari

O’yin maktabgacha yoshdagi bolalarning yetakchi faoliyatidir. O’yin bu

bolani o’zini va atrofidagi dunyoni o’rganishga undashning tabiiy usuli

hisoblanadi. Shunday ekan bolaga chet tili o’rgatishda ham bu usul samarali

hisoblanadi. Bolaga o’rgatgan har bir mavzuga oid o’yinlar bilan so’zlarni eslab

qolish va esga tushirishga, darsni qiziqarli tashkil etishga hamda bolani bolaligidan

ayirmagan holda o’z maqsadimizga erishish imkonini beradi. «Show me», «Give

me», «Last Man Standing», «Famous», «Broken phone» kabi o’yinlar orqali bola


background image

https://scientific-jl.com/luch/

Часть-44_ Том-4_ Май-2025

387

atrofidagi predmedlarni qanday nomlanishini osongina eslab qoladi, o’zini til

muhitida xis qila boshlaydi va shu tilda fikrlab, qaror qabul qilishi osonlashib,

o’ziga bo’lgan ishonchi oshib boradi. Odatiy takrorlash usulidan farqli ravishda

o’yin usulida bola zerikib qolmaydi. Bolaga hozirgi zamon til o’rgatish talablariga

mutanosib ravishda so’zlarni tinglab tushunish, to’g’ri talaffuz qilis va gap

tuzilishini koidalarsiz soddagina ko’nikmalar hosil qilish yo’li bilan o’rgatishimiz

mumkin. Har bir o’yinning o’ziga xos xususiyatlari va o’yin qoidalari mavjud.

Masalan: «Show me» o’yinini o’ynashda bizga rasmlar kerak bo’ladi. Rasmlarni

xona devorlari bo’ylab joylashtramiz (rasmlar ko’zga ko’rinarli xajmda bo’lishiga

e’tibor bering). Bolalarga biror rasmdagi narsaning inglizcha nomini aytganimizda

bolalar yugurib borib shu rasmni ko’rsatishlari kerak bo’ladi. Kim birinchi bo’lib

ko’rsatganini ballar bilan belgilab boramiz va o’yin oxirida esa eng ko’p bal

to’plagan ishtirokchi g’olb bo’ladi. «Give me» o’yinida esa o’yinchoqlardan

foydalanamiz. Bolalar ikki guruhga bo’linishadi va ulardan 10-15 qadam

uzoqlikdagi stolga o’yinchoqlarni teramiz. Har bir guruxdan bittadan ishtirokchi

o’yinchoqlardan birini nomini aytganimizda (Give me ball! Give me spoon! kabi)

stol oldiga kelib shu narsani bizga olib beradi. Qaysi ishtirokchi topshiriqni

birinchi bo’lib bajarsa, o’z joyiga bir bal bilan qaytadi. O’yin oxirida ballar

xisoblanib eng ko’p bal to’plagan jamoa g’olib bo’ladi. «Lats Man Standing»

(oxirgi qolgan odam): Bizga koptokcha kerak bo’ladi. Bolalar doira shaklida turib

olishlari kerak. Biror mavzu tanlab olinadi va bolalar shu mavzuga oid so’zlarni

eslay boshlaydi. Masalan «Food» mavzusini oladigan bo’lsak, biror o’quvchiga

to’pni uloqtirish orqali o’yin boshlanadi. O’sha o’quvchi mavzuga oid inglizcha

so’z aytadi va to’pni keyingi o’quvchiga uloqtiradi. To’pni qabul qilgan har bir

o’quvchi shu mavzuga oid so’z aytishi kerak bo’ladi. Agar ular aytilgan so’zni

qayta aytsa, yoki so’z topa olmasa, ular o’yindan chiqadi. Yuqoridagi o’yinlar

orqali bola xotirasi bilan ishlasak «Broken phone» orqali esa eshitish va to’g’ri

talaffuz qilish qobilyatlarini o’stirishimiz mumkin. Bu o’yinni o’ynash uchun


background image

https://scientific-jl.com/luch/

Часть-44_ Том-4_ Май-2025

388

bolalar yumaloq stol atrofiga o’tirib olishadi va o’qituvchi bir bola qulog’iga bir

ingizcha so’zni aytadi, o’quvchilar eshitgan so’zlarini bir-bshrining qulog’iga

galma-gal aytishadi.So'ng eng soʻnggi ishtirokchidan boshlab eshitgan so’zini

birma bir aytishadi. Kimdan xatolik boshlangan bo’lsa, shu ishtirokchi o’yinni tark

etadi. Oxirida qolgan ishtirokchi g’olib deb topiladi. «Famous» o’yini yordamida

esa grammatika va so’z qurilishini mustahkamlashimiz mumkin bo’ladi. Bu

o’yinni o’ynash uchun bizga mavzuga doir kartochkalar kerak bo’ladi. Bu

o’yinning maqsadi “Wh”-so’roq shaklini faollashtirish. Buning uchun bir o’yinchi

tanlanadi yoki xohishi bilin chiqadi. O’quvchi kartochkalardan birini tanlaydi va

unda yozilgan so’z “famous” ning nomi yoziladi (masalan doctor, teacher yoki

flower istalgan inglizcha so’z) Qolgan o’yinchilar esa “Wh”- so’roq shaklida

famous ning shaxsiyatiga tegishli har xil savol berishi kerak. Savol-javoblarga

asoslanib “famous” ning nomini topgan o’quvchi “famous” ni o’rnini egallaydi.

Bu o’yinlarning barchasi bolani fikrlashga, qaror qabul qilishga va chet tiliga

bo’lgan qiziqishlarini oshirishga xizmat qiladi. Bolaga grammatikani o’rgatishda

tayyor gaplardan foydalanish o’z samarasini beradi. Bunda esa «Welcome»

o’yinidan foydalanishimiz mumkin. «Welcome» o’yinida ma’lum mavzuga oid

dialoglardan foydalanib o’quvchilarga rollarni bo’lib beramiz va sahna ko’rinishi

tashkil kilamiz. Bunda bilan bolalar “to be”, “can”, “may”, “how many”

mavzularini yaxshi o’zlashtirishlariga yordam bera olamiz.

Albatta bu o’yinlarni bolalarning yoshiga, darsning mavzu va maqsadidan

kelib chiqib tanlab olamiz. O’yinni har safar darsning boshqa qismlarida

tashkillashtirishimiz mumkin. Darsning boshida, o’rtasida yoki so’ngida. Masalan,

darsning boshlanishida o’yin o’ynash bolalarni til muhitiga olib kirsa, darsning

o’rtasida o’ynalgan o’yin dars jarayoniga yanada jo’shqinlik beradi, bundan

tashqari darsning so’ngi daqiqalarida o’ynab olingan bilimlarni

mustahkamlashning samarali usulidir. Albatta o’yin yakunida bolalarni

rag’batlantirishni unitmaslik kerak. Shunda bolalar yanada qiziqish bilan faol


background image

https://scientific-jl.com/luch/

Часть-44_ Том-4_ Май-2025

389

ishtirok etadilar. . Chet tili mashg‘ulotlarini o’tkazishning o’yin shakli til

ko’nikmalarini va nutq qobiliyatlarini o’zlashtirish uchun qulay sharoit yaratadi

.O’yin faoliyatidagi bolalarning o‘z imkoniyatlariga ishonch ortadi va chet tilida

nutq uchun turtki bo‘ladi.Chet tilini o‘qitish o’yin faoliyati ta’lim faoliyati bilan

chambarchas bog’liqdir.Maktabgacha ta’lim yoshdagi bolalarga chet tilini

o‘qilishda quyidagi òyinlarni tavsiya qilishimiz mumkin.

1.Rolli o‘yinlar 2. Raqobatlashib o‘yinlar.

3. Musiqaviy o‘yinlar. 4. Ijodiy o‘yinlar.

Rolli oyin-bog’cha yoshidagi bolalarning yetakchi faoliyatidir.Rolli o’yin

mazkur yosh davridagi bolalarning eng muhim faoliyati bo’lib,ular bunday o’yinda

go’yo katta yoshdagi odamlarning barcha vazifalari va ishlarini amalda bevosita

bajaradilar.Shu boisdan o’yin faoliyati uchun maxsus yaratiladigan sharoitlardan

ijtimoiy muhitvoqealari,oilaviy turmush hodisalari,shaxslararo munosabatlarni

umumlashtirilgan holda aks ettirishga harakat qiladilar.Bolalar kattalarning

turmush tarzi,his-tuyg’u,o’zaro muomala va muloqotlarining xususiyatlarini,o’ziga

va o’zgalarga,atrof-muhitga munosabatlarini yaqqol voqealik tarzida ijro etishi

uchun turli o’yinchoqlardan,shuningdek,ularning vasifasini o’tovchi narsalardan

ham foydalaniladi.Ammo shuni ham alohida ta’kidlash joizki,ijtimoiy va maishiy

voqelikning barcha jabhalarini qamrab oladigan rolli o’yin ularda birdanidan

emas,balki turmush tajribasining orttishi,tasavvur obrazlarining kengayishi

natijasida vujudga keladi,mohiyati va mazmuni jihatidan oddiydan murakkabga

qarab takomillashib boradi.Rolli o’yin faoliyatini vujudga keltiruvchi eng zarur

omillardan biri bolada o’z xatti-harakatlarini kattalar bilan solishtirish,undan nusxa

olish,aynan unga o’xshatish tuyg’usining mavjudligidir.Xuddi shu sababli kattalar

va ularning xatti-harakatlari bolaning ham tashki,ham ichki ibrat namunasi bo’ladi

va kattalar uning xulq-atvori,yurish-turishining ham ob’ekti,ham sub’ekti

hisoblanadi Bolaning ongida uni qurshab turgan voqealik to’g’risidagi xilma-xil


background image

https://scientific-jl.com/luch/

Часть-44_ Том-4_ Май-2025

390

o’yin faoliyatini takomillashtiradigan sharotlar tadqiq qilgan N.M Aksarning

ta’kidlashicha,o’yin o’z-o’zidan vujudga kelmaydi,buning uchun kamida uchta

sharoit bo’lishi lozim:

A)tassurotlar tarkib topishi

B)Har xil ko’rinishdagi o’yinchoqlar va tarbiyaviy ta’sir vositalarining

muhayyoyiligi;

V) Bolalarning kattalar bilan tez-tez muomala va muloqotga kirishuvi.Bunda

kattalarning bolaga bevosita ta’sir ko’rsatish uslubi hal qiluvchi rol o’ynaydi.

D.B. Elkonin o ‘z tadqiqotida rolli o‘yinning syujeti bilan bir qatorda, uning

mazmuni ham mavjud ekanini yozadi. Uning fikricha o’yinda bola kattalar

faoliyatining asosiy jihatini aniqroq aks ettirishi o‘yinning mazmunini tashkil

qiladi.A.Р.

Usovaning

tadqiqotlarida

ta’kidlanishicha,

rolli

o‘yin

ishtirokchilarining safi yosh ulg‘ayishiga qarab, jinsiy tofovutlaiga binoan

kengayib boradi:

a) uch yoshli bolalar 2-3 tadan guruhga birlashib, 3-5 daqiqa birga o‘ynay

oladilar;

b) 4-5 yoshlilar guruhi 2-3 tadan ishtirokchidan iborat bo‘lib,ulaming

hamkorlikdagi faoliyati 40-50 daqiqa davom etadi, o‘yin davomida qatnashchilar

soni ham ortib boradi:

v) 6-7 yoshli bolalarda rolli o‘yinni guruh yoki jamoa bo‘lib birga o‘ynash

istagi vujudga keladi, natijada awal rollar taqsimlanadi, o‘yinning qoidalari va

shartlari tushuntiriladi (o‘yin davomida bolalar bir-birlarining harakatini qattiq

nazorat qiladilar).Eng sodda psbcik jarayondan eng murakkab psixik jarayongacha

hammasining eng muhim jihatlarini shakllantirishda o‘yinlar katta ro‘l o‘ynaydi.

Bog‘cha yosh davrida harakatning o‘sishida o ‘yinning ta’siri haqida gap borganda,


background image

https://scientific-jl.com/luch/

Часть-44_ Том-4_ Май-2025

391

awalo, shuni aytish kerakki, birinchidan, o‘yinni tashkil qilishning o‘ziyoq mazkur

yoshdagi bolaning harakatini o‘stirish va takomillashtirish uchun eng qulay shart-

sharoitlar yaratadi.Ikkinchidan, o‘yin bola harakatiga ta’sir etishining sababi va

xususiyati shuki, harakatning murakkab ko‘nikmalarini sub’ekt aynan o‘yin payti

emas, balki bevosita mashg‘ulot orqali o‘zlashtiradi. Uchinchidan,o‘yinning

keyinchalik takomillashuvi barcha jarayonlar uchun eng qulay shart-sharoitlami

vujudga keltiradi. Shu boisdan o‘yin faoliyatiwww.ziyouz.com kutubxonasi xatti-

harakatni amalga oshirish vositasidan bolaning faolligini ta’minlovchi mustaqil

maqsadga aylanadi. Bolalar laboratoriya sharoitiga nisbatan o‘yinlarda ko‘proq

so‘zlami eslab qolish va esga tushirish imkoniyatiga ega bo‘ladilar, bu esa ixtiyoriy

xotira xususiyatini chuqurroq ochishga yordam beradi. Tajribada yig‘ilgan

ma’lumotlami tahlil qilish quyidagicha xulosa chiqarish imkonini beradi:

a) o‘yinda bola tomonidan ma’lum rol tanlash va ijro etish jarayoni bir talay

axborotlami eslab qolishni talab qiladi;

b) shu boisdan personajning nutq boyligini egallash, xatti harakatini

takrorlashdan iborat ongli maqsad bolada oldinroq paydo bo‘ladi va oson amalga

oshadi. o‘yin faqat bilish jarayonlarini takomillashtirib qolmay, balki bolaning

xulq-atvoriga ham ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Bog‘cha yoshidagi bolalarda o ‘z xulqini

boshqarish ko’nikmalarini tarkib toptirish bilan bog‘liq psixologik muammoni

o’rgangan Z.V. Manuylekoning fikricha, biror maqsadga yo‘naltirilgan

mashg‘ulotga nisbatan o‘yinda xulq ko‘nikmalarini oldinroq va osonroq egallash

mumkin. Ayniqsa, bu omil bog‘cha yoshi davrining xususiyati sifatida o‘zining

yorqin ifodasini topadi. Katta maktab yoshidagi bolalaida o‘z xulqini o‘zi

boshqarish konikmasi o ‘yin faoliyatida ham, boshqa sharoitlarda ham qariyb

baravarlashadi. Ular ayrim vaziyatlarda, masalan, musobaqa paytida oldindagiga

qaiaganda yuqoriroq ko‘rsatkichga ham erishishlari mumkin. Yuqoridagi

mulohazalar asosida umuman aytganda, o‘yin va o‘yin faoliyati bolada o‘z hulqini


background image

https://scientific-jl.com/luch/

Часть-44_ Том-4_ Май-2025

392

boshqarish ko’nikmalarini shakllantirish uchun muhim ahamiyat kasb etadi, deyish

mumkin.Bolaning aqliy o‘sishi haqida fikr yuritilganda, shuni ham aytib o‘tish

kerakki, narsalami yangi nom bilan atashda yoki yangicha nomlash holatidan kelib

chiqib, sub’ekt o‘yin paytida faol harakat qilishga urinadi. Chunki u moddiy

narsalarga asoslangan harakat rejasidan tasavvur qilinayotgan, fikr yuritilayotgan

jismlar mohiyatini aks ettiruvchi harakat rejasiga o‘tadi. Bola jismlarining moddiy

shaklidan birdaniga ulaming xayoliy ko‘rinishiga o‘tishida uning uchun tayanch

nuqtasi bo‘lishi kerak, vaholanki shunday tayanch nuqtasi vazifasini o‘tovchi

narsalaming u aksariyatidan o‘yinda bevosita ob’ekt sifatida foydalanadi. o ‘yin

faoliyatida mazkur jismlar qandaydir alomatlami aks ettiruvchi sifatida emas, balki

ana shu tayanch narsalar to‘g‘risida fikrlash uchun xizmat qiladi, shuningdek

tayanch nuqtasi harakatning yaqqol narsa bilan bog‘Uq o‘yin harakatlarining

takomillashuvi harakat shakli xususiyati, bosqichi kabilami qisqartirish va

umumlashtirish hisobiga amalga oshiriladi. o ‘yin harakatlarining qisqarishi va

umumlashuvi ko‘rinishidagi mantiqan izchil, yig‘iq shaklga o‘tishning asosini

tashkil qiladi. Psixolog J. Piaje o ‘yinda jismlarga yangi nom berish omiliga jiddiy

e’tibor bilan qarab, bu ish ramziy ma’noli tafakkur shakllanishining tayanchi,

degan xulosaga keladi. Lekin bu xulosa vaziyatni aks ettirishning birdan-bir to‘g‘ri

yo‘li ekanligini bildirmaydi. Shuning uchun narsaning nomini o‘zgartirish bilan

bolada tarakkur va aql-zakovat o‘sishini kutish ham mantiqqa mutlaqo ziddir.

Aslida narsalarni qayta nomlash emas, balki o ‘yin harakatlarining xususiyatini

o‘zgartirish bolaning aqliy o‘sishiga sezilarli ta’sir o‘tkaza oladi. darhaqiqat, o ‘yin

faoliyatida bolalarda harakatning yangi ko‘rinishi, ya’ni uning fikriy, aqliy jihati

namoyon bo‘ladi va shuning uchun o‘yin harakatlarini shakllantirish jarayonida

bolada fikrlash faoliyatining dastlabki ko‘rinishi vujudga keladi. Bolaning aqliy

kamol topishida yoki uning umumiy kamolotida o‘yinning muhim ahamiyat kasb

etishi xuddi mana shu dalil orqali o‘z ifodasini topadi. Bola o‘yin faoliyatida

maktab ta’limiga tayyorlanib boradi, shu boisdan, unda aqliy harakatlaming yaqqol


background image

https://scientific-jl.com/luch/

Часть-44_ Том-4_ Май-2025

393

shakllari tarkib topa boshlaydi. Rolli o‘yin faqat alohida olingan psixik jarayon

uchun ahamiyatli emas, balki bolada shaxs xususiyat va fazilatlarini

shakllantirishda ham zarurdir. Binobarin, katta yoshdagi odamlar rolini tanlab, uni

bajarish bolaning his-tuyg‘ularini qo‘zg‘atuvchilar bilan uzviy bog‘liq holda

namoyon bo‘ladi. Chunki o‘yin davomida bolada har xil xohish va istaklar tug‘ila

boradi, bular boshqa narsalaming tashqi alomatlari, o‘ziga rom etishi sababli

hamda bolaning ixtiyoridan tashqari, tengdoshlarining ta’siri ostida tug‘iladi.

Lug‘at o‘yinlari: Ingliz tilida yangi so‘zlarni o‘rgatish uchun lug‘at o‘yinlari

samarali hisoblanadi. Ushbu o‘yinlar orqali bolalar yangi so‘zlarni osongina

o‘rganadi va eslab qoladi.Memory Game” yoki “Matching Pairs”. Bu o‘yinlarda

o‘quvchilar turli kartochkalardagi so‘zlar va ularning tasvirlarini yoki tarjimalarini

moslashtiradilar. Masalan, “dog” so‘zini uning rasmi bilan yoki tarjimasi bilan

moslash orqali yodlaydilar. Natijalar: Lug‘at o‘yinlari orqali bolalar yangi so‘zlarni

osongina eslab qoladilar va ularni tez-tez qayta ishlatishga undaydi. Natijada

o‘quvchilar lug‘at boyligini kengaytiradilar va yangi so‘zlarni faol ravishda

qo‘llash imkoniyatiga ega bo‘ladilar. Interaktiv o‘yinlar: Masalan, "Simon Says"

yoki "Memory Game" kabi o‘yinlar bolalarning e'tiborini va eslab qolish

qobiliyatini rivojlantiradi. Simon Says” o‘yini. Bu o‘yinda o‘qituvchi bolalarga

“Simon says: Touch your nose” kabi ko‘rsatmalar beradi va bolalar harakatlar

orqali so‘zlarni anglashadi va yodlaydilar. Natijalar: Interaktiv o‘yinlar orqali

bolalar tinglash va harakat qilish o‘rtasidagi bog‘liqlikni rivojlantiradilar. “Simon

Says” o‘yini orqali ular o‘zlari eshitgan so‘zlarni tanib olishni va tezkor reaksiya

qilishni o‘rganadilar. Bu o‘yin e’tiborni jamlash va tushunganini amaliyotda

qo‘llashni kuchaytiradi .3. O‘yinlarning til qobiliyatlariga ta’siri: Tinglash:

Tinglash ko‘nikmalarini rivojlantirish uchun hikoya aytish o‘yinlari foydali. Bu

o‘yinlar bolalarning diqqatini jamlashga yordam beradi va ularda tinglab tushunish

ko`nikmasini oshirishda asosiy vazifani bajaradi. Gapirish: Dialog va munozaraga

asoslangan o‘yinlar o‘quvchilarga o‘z fikrlarini ochiq ifodalashga yordam beradi


background image

https://scientific-jl.com/luch/

Часть-44_ Том-4_ Май-2025

394

va ularda tanqidiy fikrlash ko`nikmasini oshirishga yordam beradi. Chet til

metodikasi ilmida o‘quvchining ichki kechinmalari (emotsiyasi) va ichki turtkisi

(motivatsiyasi)ni ro‘yobga chiqarish muhim ekanligi nazariy asoslab berilgan.

Oqibatda chet til o‘rganish motivatsiyasi oshadi, o ‘quv jarayoni tolaqonli mazmuni

kasb etadi. Shularning barchasi chet til dasturida rivojlantiruvchi maqsadning o ‘rin

egallashiga sabab bo‘ldi.o‘quv dasturining uqtirish xaqida, chet til o ‘qitishning

ta’limiy, tarbiyaviy, rivojlantiruvchi maqsadlari tilni amaliy egallash chog‘ida

uyg‘unlashgan holda yuzaga chiqadi, deb bejiz ta’kidlanmagan.O ‘quvchilaming o

‘quv faoliyatida ko'nikm a va malakalarning hosil bo‘lish darajasiga ko‘ra

shaxsning ijtimoiy faolligi aniqlanadi. Ta’limshunoslik ilmida o‘quv ko‘nikma va

malakalarining to‘rtta toifasi tasnif etiladi. Ular tashkiliy, aqliy, axborot va muloqot

o ‘quv ko‘nikma va malakalari deb atalishi mumkin. Multfilmlar. Bolalar til

o'rganish

mobaynida

multfilmdagi

gaplarni

tushunmasada,

multfilm

qahramonlarining harakatlari orqali ular ishlatayotgan so'zlarni tushunishga

intiladi. Musiqaviy o‘yin an'anaviy o’yinlardan farq qiladi. Masalan sheriklar

tanlovi bilan raqsga tushadigan o‘yinlar bo‘lib, bu muloqot qobiliyatlarini

o’zlashtirishga emas balki fonetik jihatlarini yaxshilayabti.Til bolalar ruhiyatida

botish uchun bu o‘yin turi yordam beradi.Musiqaviy o‘yin turida-bolalarga ritmik

musiqalar qo‘yib berilishi ham mumkin. Bu bolalarga musiqa so’zlarini ritmga xos

tarzda oson yod olishga yordam beradi. Albatta bu o’yinlarni bolalarning yoshiga,

darsning mavzu va maqsadidan kelib chiqib tanlab olamiz. O’yinni har safar

darsning boshqa qismlarida tashkillashtirishimiz mumkin. Darsning boshida,

o’rtasida yoki so’ngida. Masalan, darsning boshlanishida o’yin o’ynash bolalarni

til muhitiga olib kirsa, darsning o’rtasida o’ynalgan o’yin dars jarayoniga yanada

jo’shqinlik beradi, bundan tashqari darsning so’ngi daqiqalarida o’ynab olingan

bilimlarni mustahkamlashning samarali usulidir. Albatta o’yin yakunida bolalarni

rag’batlantirishni unitmaslik kerak.Shunda bolalar yanada qiziqish bilan faol

ishtirok etadilar


background image

https://scientific-jl.com/luch/

Часть-44_ Том-4_ Май-2025

395

Foydalanilgan adabiyotlar

1.Hoshimov O’, Yaqubov I. Ingliz tili o’qitish metodikasi, Toshkent, “Sharq”

nashriyoti, 2003.

PROBLEMS AND SCIENTIFIC SOLUTIONS 2024 Australia, Melbourne

46

2.Jalolov J. Chet til o’qitish metodikasi, Toshkent, “O’qituvchi” nashriyoti,

1996.

3.Pinter A. Teaching Young language Learners. Oxford university Press,

2015.

4. Agzamova D.B. English teaching methodology. Tashkent.: Barkamol fayz

mediya, 2016.

a

Наиболее читаемые статьи этого автора (авторов)

Matqosimova Mohira Erkinbek qizi, Ortiqova Shahzoda Baxodirjon qizi, BOLA XOTIRASI VA CHET TILIDAGI SO’ZLARNI YODLASH O’RTASIDAGI BOG’LIQLIK , Лучшие интеллектуальные исследования: Том 44 № 5 (2025)

Matqosimova Mohira Erkinbek qizi, Haydaraliyeva Gulsevar Husanboy qizi, CHET TILIDA ”FAOL TINGLASH” TEXNIKASI:BOG’CHA YOSHIDAGI BOLALARNING ESHITISH KO’NIKMALARINI RIVOJLANTIRISH. , Лучшие интеллектуальные исследования: Том 44 № 4 (2025)

Matqosimova Mohira Erkinbek qizi, Kamolov Baxtiyor Baxromjon o'g'li, MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARGA CHET TILINI O'RGATISHDA O'YIN METODLARNING O'RNI , Лучшие интеллектуальные исследования: Том 44 № 4 (2025)

Matqosimova Mohira Erkinbek qizi, Adhamova Shukrona Azimjon qizi, VIZUAL VOSITALAR YORDAMIDA MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARNING TIL O'RGANISHGA BO'LGAN QIZIQISHINI ORTTIRISH , Лучшие интеллектуальные исследования: Том 44 № 4 (2025)

Matqosimova Mohira Erkinbek qizi, Mirzag’ulomova Rayxona Ravshanjon qizi, MAKTABGACHA YOSH BOLALARGA CHET TILINI O’RGATISHDA O’YIN METODLARINING O’RNI , Лучшие интеллектуальные исследования: Том 44 № 4 (2025)

Matqosimova Mohira Erkinbek qizi, Ibrohimjonova Mashhura Nurali qizi, ERTA YOSHDAGI BOLALARDA CHET TILIGA MOTIVASIYA YARATISH:PEDAGOGIK YONDASHUVLAR , Лучшие интеллектуальные исследования: Том 44 № 4 (2025)

Matqosimova Mohira Erkinbek qizi, Shokirova Zulfizar G'anisher qizi, KONSTRUKTIV O'YINLAR (LEGO, BLOKLAR, MOZAIKA)ORQALI TIL O'RGANISHNI INTEGRATSIYALASH , Лучшие интеллектуальные исследования: Том 44 № 5 (2025)

Matqosimova Mohira Erkinbek qizi, Fozilova Muxlisa G'anisher qizi, MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARGA CHET TILINI O'RGATISHDA AUDIO-VIDEO MATERIALLARDAN FOYDALANISH , Лучшие интеллектуальные исследования: Том 44 № 4 (2025)

Matqosimova Mohira Erkinbek qizi, Sarvinoz Hasanboyeva, ERTA YOSHDAGI BOLALARDA CHET TILIGA MOTIVATSIYA YARATISH: PEDAGOGIK YONDASHUVLAR , Лучшие интеллектуальные исследования: Том 44 № 4 (2025)