“ZAMONAVIY BIOLOGIYANING DOLZARB MUAMMOLARI VA
RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI”
xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari
adu.uz
universaljurnal.uz
252
MOYCHECHAK (ROMASHKA) DORIVORLIGI VA ISHLATILISHI
Tuxtaboyeva Feruza Muratovna., Ismoilov Ibroximjon Xakimjon o‘g‘li., Rayimjonova
Nodira Xasanboy qizi
Andijon davlat universiteti
feruzatoxtaboyeva1971@gmail.com
ibroximismoilov05@gmail.com
rayimjonovanodira85@gmail.com
https://doi.org/10.5281/zenodo.15597054
Annotatsiya:
Ushbu tezisda xalq tabobatida inson organizmidagi kasalliklarini davolashda
qo‘llanilayotgan shifobaxsh xususiyatga ega bo‘lgan moychechak (romashka) o‘simligi teri va uyqu
holatini me’yorlashtirish xususiyatiga egaligiga hamda boshqa noyob dorivorlik xususiyatlari bilan
ajralib turadi.
Kalit so‘zlar:
Immun tizimi, vitaminlar, makro va mikro elementlar, Ibn Sino, aromaterapiya,
gastrit, xoletsestit, surunkali pankreatit.
Аннотация
:
Изучение
лекарственных
растений
,
используемых
в
народной
медицине
для
лечения
заболеваний
организма
человека
.
Природа
подарила
нам
так
много
природных
ресурсов
,
что
мы
должны
эффективно
использовать
их
в
нашей
повседневной
жизни
.
Ключевые
слова
:
Иммунная
система
,
витамины
,
макро
-
и
микроэлементы
,
Ибн
Сина
,
ароматерапия
,
гастрит
,
холецистит
,
хронический
панкреатит
.
Abstract:
In this thesis, the medicinal properties of chamomile, which is used in folk medicine
to treat diseases in the human div, are distinguished by its ability to normalize the skin and sleep
state, as well as other unique medicinal properties.
Keywords:
Immune system, vitamins, macro and microelements, Ibn Sina, aromatherapy,
gastritis, cholecystitis, chronic pancreatitis
.
Matricaria chamomilla L.
(Asteraceae oilasi) - bir yillik o‘simlik bo‘lib, xalq tabobatida
qadimdan tinchlantiruvchi, yallig‘lanishga qarshi, antiseptik va spazmolitik vosita sifatida
qo‘llaniladi. Shifobaxsh xususiyatga ega bo
ʻ
lgan moychechak (romashka) o
ʻ
simligi teri va uyqu
holatini me
ʼ
yorlashtirish xususiyatiga egaligi hamda boshqa noyob dorivorlik xususiyatlari bilan
ajralib turadi. Tomoq yallig
ʻ
lanishi va shamollashda ham moychechak damlamasi yaxshi yordam
berishi hech kimga sir emas. Quyida moychechakning shifobaxsh xususiyatlari haqida batafsil
to
ʻ
xtalib o
ʻ
tamiz. Moychechak damlamasi asablarni tinchlantirishda yordam beradi. Ishdan so
ʻ
ng,
albatta bir finjon ushbu damlamadan ichish, maroqli dam olishda juda samara beradi. Bu damlamani
kattalar va bolalar ham iste
ʼ
mol qilishlari mumkin. Uyquning me
ʼ
yoriy bo
ʻ
lishi uchun moychechak
(romashka), lavanda, melissaning gullari foydalidir. Bu o
ʻ
simliklardan 10 gr.dan olib aralashtiring va
(200 ml) qaynoq suv soling hamda 15 daqiqadan so
ʻ
ng iste
ʼ
mol qiling. Shunda asablaringiz dam
olgani va tinchlanganini his qilasiz.
Moychechak efir moylari bosh og
ʻ
rig
ʻ
ini bartaraf etishda va asablarni tinchlantirishda
qo
ʻ
llaniladi. Tomoq og
ʻ
rishi yoki shamollashda moychechak damlamasi bilan tomoqni chayish
samarali hisoblanadi. Quritilgan romashka gullaridan 4 osh qoshiq olib, yarim litr suvga solib 45
daqiqa davomida dam beriladi va suzib olinadi. Kuniga 4-5 mahal shu damlama bilan og
ʻ
izni chayish
foydali hisoblanadi.
Moychechak damlamasa qorin dam bolganda ham foydali hisoblanadi. Limon o
ʻ
ti, o
ʻ
lmas
o
ʻ
tidan choy tayyorlanadi. 100 gr dan har biridan olib, aralashtiriladi. 2 osh qoshiq aralashma 300 gr
qaynoq suvga solinib, 4 soat damlanadi. Suzib olinib, ovqatdan oldin 100 gr dan ichiladi.
Xalq tabobatida energiya beruvchi ichimlik sifatida: Kofe o‘rniga moychechak damlamasini
damlab, asal qo
ʻ
shib ichish tavsiya qilinadi.
“ZAMONAVIY BIOLOGIYANING DOLZARB MUAMMOLARI VA
RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI”
xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari
adu.uz
universaljurnal.uz
253
Buyraklar salomatligi uchun ham foydalik damlama hisoblanib, Oshqovoq, zig
ʻ
ir urug
ʻ
i,
dalachoy, moychechakdan aralashma tayyorlab, 0.5 litr qaynoq suvda damlab va ovqatdan oldin 5
kun davomida ichiladi [1].
Shifobaxsh xususiyatga ega bo
ʻ
lgan moychechak (romashka) o
ʻ
simligi teri va uyqu holatini
me
ʼ
yorlashtirish xususiyatiga egaligi hamda boshqa noyob dorivorlik xususiyatlari bilan ajralib
turadi. Tomoq yallig
ʻ
lanishi va shamollashda ham moychechak damlamasi yaxshi yordam berishi
hech kimga sir emas. Quyida moychechakning shifobaxsh xususiyatlari haqida batafsil to
ʻ
xtalib
o
ʻ
tamiz.
Moychechak damlamasi asablarni tinchlantirishda tavsiya etiladi. Ishdan so
ʻ
ng, albatta
bir piyola ushbu damlamadan ichish, maroqli dam olishda juda samara beradi. Bu damlamani kattalar
va bolalar ham iste
ʼ
mol qilishlari mumkin. Uyquning me
ʼ
yoriy bo
ʻ
lishi uchun moychechak
(romashka), lavanda (havorang yoki binafsha rangli xushbo
ʻ
y yashil o
ʻ
simlik), melissaning gullari
foydalidir. Bu o
ʻ
simliklardan 10 gr.dan olib aralashtiring va (200 ml) qaynoq suv soling hamda 15
daqiqadan so
ʻ
ng iste
ʼ
mol qiling. Shunda asablaringiz dam olgani va tinchlanganini his qilasiz [2].
Bundan tashqari, bosh og
ʻ
rig
ʻ
ini bartaraf qilish hamda asablarni tinchlantirish maqsadida,
moychechak efir moylaridan foydalanish mumkin. Tomoq og
ʻ
rishi yoki shamollashning oldini olish
hamda ularni bartaraf etishda moychechak damlamasi bilan tomoqni chayish samarali hisoblanadi.
Buning uchun quritilgan romashka gullaridan 4 osh qoshig
ʻ
ini olib, yarim litr suvga solib, 45 daqiqa
davomida dam beriladi. Va suzib olinadi-da, og
ʻ
iz sohasi shu damlama bilan kuniga 4-5 mahal g
ʻ
ar-
g
ʻ
ara qilinadi.
Moychechak me
ʼ
daga kuch beradi, uning og
ʻ
rig
ʻ
ini qoldiradi. Moychechakdan yana surunkali
gastritlarda, xoletsistitda, o
ʻ
t yo
ʻ
llari diskineziyasida, surunkali gepatitlarda foydalaniladi. Gulida
yiringlashning oldini oluvchi quvvat bor. Masalan, oshqozon yarasida, shivit (ukrop) urug
ʻ
i,
bo
ʻ
yimodaron (tisyachelistnik), dalachoy (zveroboy) o
ʻ
tlari, moychechak (romashka) gullaridan teng
miqdorda olinadi. Yig
ʻ
ma aralashtirilib, 1 oshqoshig
ʻ
i 200 ml qaynoq suvga solinib, 20 daqiqa
damlanadi. Suziladi va 2 oshqoshiqdan kuniga 3 mahal taomdan oldin ichilsa, yallig
ʻ
lanish
jarayonining bartaraf bo
ʻ
lishida yaxshi samara beradi [3].
Hamda qorin dam bo
ʻ
lishini davolashda ham moychechakdan tayyorlangan choy juda samara
beradi. Buning uchun dorivor moychechak o
ʻ
ti yoki yalpiz 100 gr olinib, hammasi yaxshilab
aralashtiriladi. 2 osh qoshiq yig
ʻ
ma choyni 300 gr qaynoq suvda 4 soat damlab qo
ʻ
yiladi. Dokadan
suzilib, ovqatgacha 100 gr dan 3 mahal ichiladi.
Ba’zan kofe ichganingizda tishingiz sarg
ʻ
ayib qoladi va ba
ʼ
zilarda esa yuz terisi yoqimsiz
rangga o
ʻ
zgaradi. Odatda kechqurun uyquni tarqatish uchun kofe ichishga majbur bo
ʻ
lasiz. Buning
o
ʻ
rniga moychechak damlab, unga asal qo
ʻ
shib ichish sizni bir muncha tetiklashtiradi [4].
Moychechak buyraklar salomatligini ta
ʼ
minlashda, uni turli zaharli moddalardan tozalashda
ham foydalaniladi. Buning uchun oshqovoq va zig
ʻ
ir urug
ʻ
lari, dalachoy o
ʻ
ti, moychechak gullaridan
1 osh qoshiqdan olib aralashtiring va 0,5 l qaynoq suvda 30-40 daqiqa davomida damlang. So
ʻ
ng
tindiring va tayyor damlamani 4 qismga bo
ʻ
ling. 5 kun davomida ovqatlanishdan oldin 1 soat oldin
iching.
Matricaria chamomilla L. o‘zining keng terapevtik spektri bilan dorivor o‘simliklar orasida
muhim o‘rin egallaydi. Uning tarkibidagi faol moddalar ilmiy jihatdan o‘rganilgan bo‘lib,
farmatsevtika sanoatida keng foydalaniladi. Shunga qaramay, individual nojo‘ya ta’sirlari mavjudligi
sababli, ehtiyotkorlik bilan foydalanilishi tavsiya etiladi. Bizning yurtimizda dorivor o‘simliklar juda
ko‘p bo‘lib, ulardan xalq tabobatida oqilona foydalangan holda bir qator kasalliklarning oldini
olishimiz mumkin. Immun tizimi mustahkam bo‘lgan inson har qanday kasallik bilan kurasha oladi.
Moychechak o‘simligi tabiiy vosita hisoblanib asabni tinchlantiradi, ishtaxani ochadi va o‘t ajralishini
kuchaytiradi. Shu sababli uni ko‘paytirish, o‘simlikni chuqur o‘rganib yangi xususiyatlari orqali
boshqa kasalliklarni davolash mumkin [5].
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati:
1. O‘zbekistonning shifobaxsh o‘simliklari va ularni muhofaza qilish, Toshkent-1998, Xoliqov
K, Nabiyev M.
“ZAMONAVIY BIOLOGIYANING DOLZARB MUAMMOLARI VA
RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI”
xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari
adu.uz
universaljurnal.uz
254
2. Hojimatov Q.M, Olloyorov M, Yuldashev H.M, Shogulomov U.Sh, Shifobaxsh giyohlar
dardlarga malham (Fitoterapiya), Toshkent-1995
3. Abu ali Ibn Sino, Tib qonunlari kitobi
4. Salomatlik sari gazetasi, Toshkent, 2019.25.05
5. Dorivor o‘simliklar atlasi, Jo‘rayeva M.A, Toshkent-2012
