Конституционный принцип независимости судей в Республике Узбекистан

CC BY f
88-90
9
Поделиться
Мухитдинова, Ф. (2007). Конституционный принцип независимости судей в Республике Узбекистан. Обзор законодательства Узбекистана, (4), 88–90. извлечено от https://inlibrary.uz/index.php/uzbek_law_review/article/view/14732
Ф Мухитдинова, Ташкентский государственный юридический университет

к.ю.н.

Crossref
Сrossref
Scopus
Scopus

Аннотация

В вводной части статьи автор характеризует принцип разделения властей и его место в Конституции Республики Узбекистан. В основной части статьи автор всесторонне рассматриваются судебная система и принцип ее независимости. В заключении автор приходит к выводу, что следует еще более либерализировать судебную власть в направлении обеспечения ее независимости.

Похожие статьи


background image

СУД

ТИЗИМИ

COURT SYSTEM

СУДЕБНАЯ

СИСТЕМА

2007

4

ЎЗБЕКИСТОН

ҚОНУНЧИЛИГИ

ТАҲЛИЛИ

UZBEK LAW REVIEW

ОБЗОР

ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА

УЗБЕКИСТАНА

88

Ф

.

Муҳитдинова

Юридик

фанлар

номзоди

ЎЗБЕКИСТОН

РЕСПУБЛИКАСИДА

СУД

ҲОКИМИЯТИ

МУСТАҚИЛЛИГИНИНГ

КОНСТИТУЦИЯВИЙ

ПРИНЦИПИ

Ўзбекистон

Республикаси

давлат

ҳокимиятининг

тизими

,

мамлакатимиз

Асосий

Қонунида

(11-

модда

)

қайд

этилганидек

,

ҳокимиятнинг

қонун

чиқарувчи

,

ижро

этувчи

ва

суд

ҳокимиятига

бўлиниши

принципи

-

га

асосланади

.

Таъкидлаш

жоизки

,

бизда

суд

ҳокимияти

қонун

чиқарувчи

ва

ижро

этувчи

ҳокимиятлардан

,

сиёсий

партиялардан

,

бошқа

жамоат

бирлашмаларидан

мус

-

тақил

ҳолда

иш

юритади

(

Ўзбекистон

Республикаси

Конституциясининг

106-

моддаси

).

Мамлакатимиз

Пре

-

зиденти

И

.

А

.

Каримов

суд

ҳокимиятининг

мустақиллиги

принципи

аҳамиятини

таъкидлар

экан

, "

ҳокимиятнинг

тўлақонли

мустақил

тармоғи

сифатида

судларнинг

фақат

қонунга

бўйсунишини

таъминлаш

мақсадида

суд

тизимини

ислоҳ

этиш

"

1

кераклигига

алоҳида

урғу

бер

-

ганлиги

ҳам

бежиз

эмас

.

Суд

ҳокимияти

мустақиллигининг

конституциявий

принципи

замирида

фуқароларнинг

Конституция

ва

қонунларда

мустаҳкамланган

ҳуқуқлари

ҳамда

эркин

-

ликларини

таъминлаш

мажбуриятини

давлат

ўз

зим

-

масига

олиши

(

Ўзбекистон

Республикаси

Конституция

-

сининг

43-

моддаси

)

билан

боғлиқ

объектив

омил

ва

рағбат

ётади

.

Ушбу

мақоламизда

сўз

юритилаётган

принципнинг

рўй

-

рост

воқелик

эканлиги

ҳамда

том

маънода

рўёбга

чиқарилиши

мумкинлиги

Ўзбекистон

ҳуқуқий

давлат

сифатида

тараққиёт

топишининг

,

фуқаролари

ва

ташки

-

лотларининг

асосий

ҳуқуқлари

ҳамда

эркинликлари

эса

шунга

мутаносиб

равишда

ҳимояланган

бўлишининг

муҳим

кафолатларидан

биридир

.

Зотан

суд

ҳокимияти

-

нинг

мустақиллиги

принципи

замонавий

давлатда

суд

мавқеининг

таянч

ва

белгиловчи

принципидир

.

Мазкур

принцип

бир

қанча

халқаро

ҳужжатларда

мукаммал

тарзда

таърифлаб

берилган

.

Бундай

ҳуж

-

жатлар

жумласига

хусусан

Бирлашган

Миллатлар

Ташкилотининг

жиноятчиликнинг

олдини

олиш

ҳамда

ҳуқуқбузарлар

билан

муомалот

бўйича

VII

Конгресси

томонидан

ишлаб

чиқилган

ва

қабул

қилинган

ҳамда

БМТ

Бош

Ассамблеяси

томонидан

1985

йили

маъқул

-

ланган

Суд

органларининг

мустақиллигига

тааллуқли

асосий

принципларни

2

ҳамда

Бирлашган

Миллатлар

Ташкилотининг

Иқтисодий

ва

ижтимоий

кенгаши

томо

-

нидан

1990

йили

қабул

қилинган

Суд

органларининг

мустақиллигига

тааллуқли

асосий

принципларни

амал

-

га

оширишнинг

самарали

тартиб

-

таомилларини

3

,

шу

-

1

Каримов

И

.

А

.

Озод

ва

обод

Ватан

,

эркин

ва

фаровон

ҳаёт

пировард

мақсадимиз

.

Т

.8.

Тошкент

:

Ўзбекистон

, 2000. 357-

б

.

2

Қаранг

:

Права

человека

и

судопроизводство

//

Собрание

международных

документов

.

Вена

,

Варшава

. 1996.

С

. 148–

151.

3

Ўша

жойда

. 154–156-

б

.

Шунингдек

яна

Европа

Кенгаши

Ва

-

зирлар

қўмитасининг

К

(94) 12-

тавсиясини

ҳам

эслатиш

мум

-

кин

.

Қаранг

:

О

независимости

,

эффективности

и

роли

судей

//

Доступ

к

правосудию

.

Резолюции

и

Рекомендации

Комитета

Министров

Совета

Европы

по

вопросам

облегчения

доступа

к

нингдек

1998

йил

10

июлда

Страсбургда

қабул

қилин

-

ган

Судьяларнинг

мақоми

тўғрисидаги

Европа

хартия

-

сини

4

киритиш

мумкин

.

Суд

органларининг

мустақиллигига

тааллуқли

асо

-

сий

принципларда

шу

йўналишда

муҳим

қоидалар

қамраб

олинган

.

Хусусан

биринчи

принцип

мустақил

судлов

органлари

фаолият

олиб

бориши

зарурлигини

белгилайди

ҳамда

бу

мустақилликни

давлатга

қараш

-

ли

ва

бошқа

барча

муассасалар

ҳурмат

этиши

,

унга

қатъий

риоя

қилиши

мажбуриятини

юклайди

. 3-

принципда

мужассам

топган

қоидага

биноан

суд

ор

-

ганлари

судлов

хусусиятига

эга

бўлган

барча

масала

-

ларга

нисбатан

ваколатли

бўлиб

,

топширилган

ишни

қонунан

ўзига

берилган

ваколатлар

доирасига

кириш

-

кирмаслиги

масаласини

ҳал

этишда

мутлақ

ҳуқуққа

эга

.

Тўртинчи

принципда

айтилганидек

,

одил

судлов

процессига

ноқонуний

равишда

ёки

рухсатсиз

арала

-

шув

ёхуд

суд

қарори

суднинг

ўзидан

бўлак

бирон

бир

орган

томонидан

қайта

кўриб

чиқилиши

тақиқланади

.

7-

принцип

ўз

зиммасидаги

вазифаларни

лозим

дара

-

жада

бажариши

учун

судни

тегишли

воситалар

билан

таъмин

этиш

борасидаги

давлат

мажбуриятини

тажас

-

сум

этади

. 2-

принципда

холислик

ва

беғаразлик

прин

-

ципи

таърифлаб

берилган

бўлиб

,

унда

суд

органлари

ўзларига

топширилган

ишни

холислик

билан

,

беғараз

,

фактлар

асосида

,

кимнингдир

тазйиқи

ёки

қандайдир

сабаблар

билан

бўлмасин

,

барибир

бирон

бир

чеклов

-

ларсиз

,

қонунга

тўла

мувофиқ

равишда

,

ноқонуний

таъсир

кўрсатиш

,

ундаш

ва

мажбурлаш

,

тазйиқ

ўтказиш

ва

таҳдид

қилишлардан

тамомила

холи

тар

-

зда

,

бевосита

ёхуд

билвосита

аралашувларсиз

ҳал

этиш

мажбурияти

акс

этган

.

Ўзбекистон

Республикасида

суднинг

ва

судьялар

-

нинг

мустақиллиги

принципи

ҳам

конституциявий

да

-

ражада

(

Асосий

Қонуннинг

106

ва

112-

моддалари

),

ҳам

қонунчилик

даражасида

(

масалан

, "

Судлар

тўғриси

-

да

"

ги

Ўзбекистон

Республикаси

Қонунининг

5

4-

моддаси

)

эълон

қилинган

.

Бу

борадаги

конституциявий

қонунчилик

таърифлари

анчагина

лўнда

,

жорий

қонун

-

чилик

таърифлари

эса

бир

мунча

муфассалроқдир

.

Суд

ҳокимиятининг

мустақиллиги

принципи

ҳақида

унинг

мазмун

ва

мундарижаси

нуқтаи

назаридан

сўз

юритилганда

,

ҳокимият

бу

тармоғининг

ёрқин

ифода

-

чилари

судьяларнинг

конституциявий

ва

ҳуқуқий

мақоми

билан

боғлиқ

муаммоларга

тўхталмаса

бўлмайди

.

Зеро

бу

ғоя

амалда

айни

судьялар

ёрдами

-

да

рўёбга

чиқарилади

.

Суд

ҳокимияти

мақомининг

асо

-

сий

принциплари

каби

судьялар

мақомининг

принцип

-

эффективному

и

справедливому

правосудию

.

Страсбург

,

1996.

С

. 40–46.

4

Хартияни

том

маънода

халқаро

ҳужжат

деб

бўлмайди

.

Хар

-

тия

Европа

Кенгаши

шафеълигида

1998

йил

8–10

июль

кун

-

лари

Страсбургда

кўп

тарафлама

халқаро

конференция

иш

-

тирокчилари

ҳамда

судьяларнинг

нуфузли

ва

баобрў

халқаро

ташкилотлари

(

Европа

судьялар

ассоциацияси

ҳамда

Европа

судьялари

демократия

ва

эркинлик

учун

)

томонидан

ишлаб

чиқилган

ва

қабул

қилингандир

.

Хартияга

судьяларнинг

бошқа

минтақавий

ва

миллий

ташкилотлари

,

шунингдек

бир

қанча

илмий

-

текшириш

марказлари

ва

судьялар

мактаблари

(

ака

-

демиялари

)

қўшилган

.

5

Ўзбекистон

Республикаси

Олий

Мажлисининг

Ахборотнома

-

си

. 2001

йил

.

1–2. 10-

модда

.


background image

СУД

ТИЗИМИ

COURT SYSTEM

СУДЕБНАЯ

СИСТЕМА


2007

4

ЎЗБЕКИСТОН

ҚОНУНЧИЛИГИ

ТАҲЛИЛИ

UZBEK LAW REVIEW

ОБЗОР

ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА

УЗБЕКИСТАНА

89

лари

ҳам

табиий

ёки

лозим

даражадаги

одил

судловга

оид

тасаввурлардан

келиб

чиққан

бўлиб

,

халқаро

ҳуж

-

жатларда

улар

хусусан

қуйидагича

ифода

топган

:

"

Судьяларнинг

мақоми

ҳар

қандай

одам

ўзининг

ҳуқуқ

-

лари

ҳимояси

ишониб

топширилган

суд

органлари

ва

ҳар

бир

судьядан

қонунан

кутадиган

хислатлар

уқув

-

ли

,

билимли

,

мустақил

ва

беғараз

бўлиш

таъмин

эти

-

лишини

англатади

.

Бу

мақом

ана

шу

уқувли

,

билимли

,

мустақил

ва

беғараз

бўлишга

бўлган

ишончни

йўқотиш

ёки

пасайтиришга

қодир

ҳар

қандай

қоида

ҳамда

ҳар

қанақа

тартиб

-

таомилни

истисно

этади

" (

Судьяларнинг

мақоми

тўғрисидаги

Европа

хартиясининг

1.1-

банди

)

1

.

Судьяларнинг

мустақиллиги

одил

судловни

амалга

оширишдаги

,

яъни

уларнинг

ҳуқуқ

тўғрисидаги

низо

-

ларни

кўриб

чиқиш

ва

ҳал

этиш

асносидаги

мустақил

процессуал

фаолиятини

англатади

.

Иш

моддий

ҳамда

процессуал

қонун

асосида

,

судьяларнинг

касб

бораси

-

даги

ҳуқуқий

онгига

мувофиқ

равишда

,

уларга

четдан

босим

ёки

тазйиқ

ўтказилишини

тамомила

истисно

этадиган

шароитда

ҳал

этилади

.

Судьяларнинг

мустақиллиги

ўз

ичига

бир

неча

ун

-

сурни

олади

.

Булар

хусусан

қуйидагилардан

иборат

:

1.

Судьяларнинг

ташқи

мустақиллиги

,

яъни

ташқи

омилларга

қарам

эмаслиги

.

Судьяларнинг

процессуал

фаолияти

суд

тизимига

четдан

аралашилмаслигини

таъминловчи

шароитларда

амалга

оширилади

.

Бошқача

қилиб

айтганда

,

бундай

фаолият

давлат

ҳо

-

кимияти

қонун

чиқарувчи

ва

ижро

этувчи

тармоқлари

органларининг

,

маҳаллий

ўзини

ўзи

бошқариш

орган

-

ларининг

,

жамоат

бирлашмаларининг

,

айрим

мансаб

-

дор

шахслар

ва

фуқароларнинг

ташқи

таъсиридан

та

-

момила

холи

тарзда

олиб

борилади

.

2.

Судьяларнинг

ички

мустақиллиги

,

яъни

суд

тизи

-

мининг

ўзидаги

ички

омиллардан

мустақиллиги

.

Судья

процессуал

жиҳатдан

суд

(

ҳайъат

,

раёсат

)

таркибидаги

бошқа

судьялардан

,

маслаҳатчилар

судьялардан

,

судьялар

билан

маслаҳатчилар

суд

раҳбариятидан

,

бир

инстанция

суди

судьялари

бошқа

инстанция

суди

-

нинг

судьялари

ва

раҳбариятидан

тўла

мустақилликка

эга

бўлиши

лозим

.

Ишларни

кўриб

чиқаётганда

судья

-

лар

процесс

иштирокчиларининг

(

прокурор

ва

адво

-

катнинг

,

даъвогар

ва

жавобгарнинг

)

фикридан

мус

-

тақил

ҳолда

иш

юритиши

даркор

.

Улар

муайян

ҳуқуқий

низони

ҳал

этишда

қўлланилиши

жоиз

бўлган

ҳуқуқий

нормани

танлашда

ҳам

мустақилдирлар

.

3.

Судьяларнинг

мустақиллиги

тоифаси

моҳиятан

судья

мустақиллигининг

шахсий

(

ахлоқий

-

психологик

)

унсурини

ҳам

қамраб

олади

.

Муайян

ҳуқуқий

низолар

-

ни

холислик

билан

,

адолатли

ҳал

этиш

кўп

жиҳатдан

суд

ҳокимияти

намояндаларининг

ахлоқий

фазилатла

-

ри

,

уларнинг

процессуал

фаолиятга

ғайриқонуний

аралашув

йўлидаги

ҳар

қандай

уринишларга

қарши

тура

билиш

қобилияти

билан

белгиланади

.

4.

Мустақилликнинг

мажбурий

унсури

судьянинг

қо

-

нунга

сўзсиз

бўйсуниши

,

бинобарин

қонунга

қатъий

итоаткорлик

ва

тамомила

қонун

измида

бўлишда

ифо

-

да

топади

.

Шу

зайл

судьялар

одил

судловни

амалга

ошираётганда

ташқи

ва

ички

омилларга

қарамликдан

1

Қаранг

.

Европейская

Хартия

статуса

судей

.

Страсбург

, 1998.

С

. 48.

мутлақо

холи

бўлади

.

Улар

суд

низоси

юзасидан

бир

тўхтамга

келиш

ва

қарор

қабул

қилиш

мақсадида

ҳуқуқий

нормани

қўлланишда

эркиндирлар

.

Аммо

бу

борада

мустақиллик

мутлақ

бўлиши

мумкин

эмас

,

зо

-

тан

судьялар

Конституцияга

ва

қонунга

бўйсунадилар

.

Янада

аниқроқ

қилиб

айтганда

,

суд

ҳокимияти

намоян

-

даларининг

фаолияти

қонунга

бўйсунув

ва

итоаткор

-

лик

доирасидан

четга

чиқа

олмайди

.

Бинобарин

,

мод

-

дий

ва

процессуал

қонуннинг

кўрсатмаларига

қатъий

риоя

этишгина

судьяларга

ҳар

қандай

таъсир

,

тазйиқ

ҳамда

босимлардан

чинакамига

мустақил

бўлиш

имко

-

нини

беради

.

Одил

судловни

амалга

оширишда

судьялар

мус

-

тақил

эканлиги

ва

фақат

қонунга

бўйсуниши

Конститу

-

циямизда

қатъий

мустаҳкамлаб

қўйилган

(112-

модда

)

бўлиб

,

улар

мустақиллигининг

кафолатларига

таал

-

луқли

қоидалар

"

Судлар

тўғрисида

"

ги

Қонунда

тўлиқ

ва

атрофлича

баён

этилган

.

Мазкур

Қонуннинг

,

жум

-

ладан

, 67-

моддасида

белгиланганидек

,

бизда

судья

-

ларнинг

мустақиллиги

хусусан

қуйидагилар

орқали

таъминланади

:

-

уларни

қонунда

белгиланган

тартибда

судьяликка

сайлаш

,

тайинлаш

ва

судьяликдан

озод

қилиш

;

-

уларнинг

дахлсизлиги

;

-

одил

судловни

амалга

оширишдаги

қатъий

таомил

;

-

қарор

чиқариш

чоғида

судьялар

маслаҳатининг

сир

тутилиши

ва

уни

ошкор

қилишни

талаб

этишнинг

тақиқланиши

;

-

судга

ҳурматсизлик

ёки

муайян

ишларни

ҳал

қи

-

лишга

аралашганлик

,

судьялар

дахлсизлигини

бузган

-

лик

учун

жавобгарлик

;

-

судьяга

давлат

ҳисобидан

унинг

юксак

мақомига

муносиб

моддий

ва

ижтимоий

таъминот

бериш

.

Суд

даражасида

ўз

ўзини

бошқариш

органларининг

мавжудлиги

судларнинг

ва

судьяларнинг

мустақиллиги

-

ни

таъминлашнинг

энг

муҳим

кафолатларидан

биридир

.

Суд

даражасида

ўз

ўзини

бошқарувнинг

ташкилий

асосда

ташкил

топган

органлари

(

масалан

,

Ўзбекистон

судьялари

ассоциацияси

)

одил

судловга

янада

катта

-

роқ

кўламда

мустақиллик

бахш

этилишига

фаол

тар

-

зда

кўмаклашмоқда

,

суд

ҳокимиятининг

мустақиллиги

-

ни

янада

мустаҳкамламоқда

ва

уни

давлат

ҳокимияти

-

нинг

бошқа

тармоқлари

томонидан

содир

этилиши

эҳ

-

тимолдан

йироқ

бўлмаган

салбий

таъсирлардан

муҳофаза

қилмоқда

.

Судьяларнинг

дахлсизлиги

(

судьялик

иммунитети

)

давлат

томонидан

эътироф

этилиши

аслида

суд

ҳоки

-

мияти

мустақиллигини

таъминлашнинг

муҳим

шакли

-

дир

.

Бунинг

учун

судьяларни

жавобгарликка

тортиш

-

нинг

махсус

тартиб

-

таомиллари

яратилмоқдаки

,

улар

бир

тарафдан

,

судьяларнинг

дахлсизлигини

таъмин

-

лаш

,

иккинчи

тарафдан

,

зарур

ҳолларда

судьяни

у

ёки

бу

турдаги

жавобгарликка

тортиш

масаласини

ҳал

этиш

имконини

беради

.

Судьяга

нисбатан

жиноят

иши

фақат

Ўзбекистон

Республикаси

Бош

прокурори

томонидан

қўзғатилиши

мумкин

.

Судья

тегишинча

Ўзбекистон

Республикаси

Олий

суди

Пленумининг

ёки

Ўзбекистон

Республикаси

Олий

хўжалик

суди

Пленумининг

розилигисиз

жиноий

жавобгарликка

тортилиши

,

ҳибсга

олиниши

мумкин

эмас

.

Судья

,

шунингдек

,

судьяларнинг

тегишли

малака


background image

СУД

ТИЗИМИ

COURT SYSTEM

СУДЕБНАЯ

СИСТЕМА

2007

4

ЎЗБЕКИСТОН

ҚОНУНЧИЛИГИ

ТАҲЛИЛИ

UZBEK LAW REVIEW

ОБЗОР

ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА

УЗБЕКИСТАНА

90

ҳайъати

розилигисиз

маъмурий

жавобгарликка

торти

-

лиши

ҳам

мумкин

эмас

("

Судлар

тўғрисида

"

ги

Ўзбе

-

кистон

Республикаси

Қонунининг

70-

моддаси

).

Шундай

қилиб

,

судьяларнинг

"

Судлар

тўғрисида

"

ги

Ўзбекистон

Республикаси

Қонуни

билан

белгилаб

бе

-

рилган

мақоми

ўзида

ҳар

бир

фуқаронинг

адолатли

ва

мустақил

одил

судловга

бўлган

ҳуқуқининг

кафолати

сифатида

намоён

бўлаётган

судьяларнинг

мустақил

-

лиги

принципини

(

Фуқаролик

ва

сиёсий

ҳуқуқлар

тўғрисидаги

халқаро

пактнинг

14-

моддаси

ҳамда

Инсон

ҳуқуқларини

ва

асосий

эркинликларни

ҳимоя

этиш

тўғрисидаги

Европа

конвенциясининг

6-

моддаси

)

амалга

ошириш

борасида

демократик

давлатлар

то

-

монидан

тўпланган

бор

ижобий

тажрибани

мужассам

эта

олди

деб

айтишга

тўла

асос

бор

.

Резюме

В

вводной

части

статьи

автор

характеризует

прин

-

цип

разделения

властей

и

его

место

в

Конституции

Республики

Узбекистан

.

В

основной

части

статьи

автор

всесторонне

рассмат

-

риваются

судебная

система

и

принцип

ее

независимости

.

В

заключении

автор

приходит

к

выводу

,

что

следу

-

ет

еще

более

либерализировать

судебную

власть

в

направлении

обеспечения

ее

независимости

.

Abstract

In the introductory part of the article the author charac-

terizes a principle of division of authorities and its place in
the Constitution of Republic Uzbekistan.

In the basic part of the article the judicial system and

a principle of its independence are comprehensively
considered.

In the conclusion the author comes to opinion that fol-

lows even more liberalization of judicial authority in a di-
rection of maintenance of its independence.

С

.

Н

.

Мамадиев

ТДЮИ

тадқиқотчиси


СУДГАЧА

БЎЛГАН

БОСҚИЧДА

ШИКОЯТ

ҚИЛИШ

ТАРТИБИ

ЮЗАСИДАН

АЙРИМ

МАСАЛАЛАР

Бугунги

кунда

аксарият

илғор

демократик

давлат

-

лар

жиноят

-

процессуал

қонунчилигини

диққат

билан

таҳлил

қилар

эканмиз

,

уларда

судгача

бўлган

босқичда

суриштирувчи

,

терговчи

ва

прокурорнинг

хатти

-

ҳаракатлари

ва

қарорлари

устидан

шикоят

қилиш

тар

-

тибини

белгилаб

берувчи

муайян

тартиб

мавжудлиги

-

ни

кузатишимиз

мумкин

.

Хусусан

,

айрим

МДҲ

давлат

-

лари

(

Россия

Федерацияси

ЖПКси

5-

бўлими

ҳамда

Белоруссия

Республикаси

ЖПКси

5-

бўлими

"

Илтимос

-

нома

ва

шикоятлар

",

Қозоғистон

Республикаси

ЖПКси

13-

боби

"

Жиноят

иши

юритувини

амалга

оширувчи

давлат

органлари

ва

мансабдор

шахслар

ҳаракатлари

ва

қарорлари

бўйича

илтимоснома

ва

шикоятлар

",

Молдова

ЖПК

3-

боби

эса

"

Жиноят

суд

иш

юритувида

ариза

ва

шикоятлар

"

деб

номланади

)

жиноят

-

процессуал

қонунларида

ҳам

жиноят

процесси

босқич

-

ларида

жиноий

таъқибни

амалга

оширувчи

орган

ман

-

сабдор

шахслари

устидан

шикоят

бериш

ҳуқуқини

мус

-

таҳкамловчи

ҳамда

ушбу

ҳуқуқни

амалга

ошириш

ме

-

ханизмини

кафолатловчи

алоҳида

бўлим

ва

боблар

даражасида

тартибга

солинган

.

Шу

ўринда

таъкидлаб

ўтиш

лозимки

,

Республикамиз

Жиноят

-

процессуал

кодексида

мазкур

масалага

доир

алоҳида

боб

ёки

бўлим

мавжуд

эмас

.

Жиноят

-

процессуал

кодексимиз

-

нинг

27–

моддасида

ушбу

институт

жиноят

-

процессининг

принципи

сифатида

умумий

тарзда

мус

-

таҳкамланган

бўлса

,

ЖПК

Махсус

қисмининг

358-

моддаси

ҳам

шикоятларнинг

маъмурий

тарзда

кимга

тақдим

этилиши

мумкинлигини

мустаҳкамлаш

билан

чекланади

.

Ҳолбуки

,

юқорида

таъкидлаганимиздек

,

ушбу

институт

кенг

мазмунли

бўлиб

,

уни

алоҳида

мод

-

да

доирасида

тартибга

солишнинг

имкони

йўқ

.

Шу

жиҳатдан

олиб

қараганда

,

ЎзР

ЖПКда

шикоят

бериш

шакли

,

муддатлари

,

шикоят

беришнинг

процессуал

оқибатлари

,

прокурор

ва

судьяга

шикоят

бериш

тарти

-

би

,

шикоятни

прокурор

ёки

судья

томонидан

кўриб

чиқиш

муддати

ҳамда

тартиби

,

шикоятни

текшириш

ва

ҳал

қилиш

,

уни

кўриб

чиқиш

натижалари

бўйича

проку

-

рор

таъсири

шакллари

,

шикоятни

суд

мажлисида

кўриб

чиқиш

тартиби

,

шикоятнинг

кўрилиши

натижаси

-

да

қабул

қилинувчи

қарорлар

ёки

бир

сўз

билан

айт

-

ганда

шикоят

беришнинг

аниқ

бир

механизми

мавжуд

эмас

.

Шу

ўринда

яна

бир

карра

эътироф

этиб

ўтишимиз

лозимки

,

миллий

қонунчилигимизга

дастлаб

-

ки

тергов

босқичида

суд

назоратини

жорий

этиш

дол

-

зарб

аҳамият

касб

этади

.

Зотан

,

ушбу

институт

ал

-

лақачон

аксарият

дунё

давлатлари

жиноят

-

процессуал

қонунларида

муҳим

демократик

принцип

сифатида

мустаҳкамланган

.

Шу

маънода

судгача

бўлган

босқич

-

да

жиноий

таъқибни

амалга

оширувчи

орган

ва

ман

-

сабдор

шахслар

хатти

-

ҳаракатлари

ва

қарорлари

ус

-

тидан

судга

шикоят

қилиш

тартибининг

жорий

этилиши

инсон

ҳуқуқ

ва

эркинликларини

кафолотловчи

муҳим

мезон

бўлиб

хизмат

қилиши

пировардида

жиноят

-

процессуал

қонунимизни

конституциямизнинг

44-

Библиографические ссылки

Каримов И.А. Озод ва обод Ваган, эркин ва фаровон хает -пировард максадимиз Т.8. Тошкент: Узбекистон, 2000. 357-6.

Каранг: Права человека и судопроизводство // Собрание международных документов. Вена, Варшава. 1996. С. 148-151.

Уша жойда 154-156-6. Шунингдек яна Европа Кенгаши Ва-зирлар кумитасининг К (94) 12-тавсиясини хам эслатиш мум-кин. Каранг: О независимости, эффективности и роли судей И Доступ к правосудию. Резолюции и Рекомендации Комитета Министров Совета Европы по вопросам облегчения доступа к эффективному и справедливому правосудию. Страсбург, 1996, С 40-46.

Хартиями том маънода халкаро хужжат деб булмайди. Хартия Европа Кенгаши шафеьлигида 1998 йил 8-10 июль кун-пари Страсбургда куп тарафлама халкаро конференция иш-тирокчилари хамда судьяларнинг нуфузли ва баобру халкаро ташкилотлари (Европа судьялар ассоциацияси хамда Европа судьялари демократия ва эркинлик учун) томонидан ишлаб чикилган ва кабул килингандир. Хартияга судьяларнинг бошка минтакавий ва миллий ташкилотлари. шунингдек бир канча илмий-текшириш марказлари ва судьялар мактаблари (ака-демиялари) кушилган.

Узбекистон Реслубликаси Олий Мажлисининг Ахборотнома-си. 2001 йил. № 1-2.10-модда.

Каранг. Европейская Хартия статуса судей. Страсбург. 1998. С. 48.

inLibrary — это научная электронная библиотека inConference - научно-практические конференции inScience - Журнал Общество и инновации UACD - Антикоррупционный дайджест Узбекистана UZDA - Ассоциации стоматологов Узбекистана АСТ - Архитектура, строительство, транспорт Open Journal System - Престиж вашего журнала в международных базах данных inDesigner - Разработка сайта - создание сайтов под ключ в веб студии Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil - ilmiy elektron jurnali yuridik va jismoniy shaxslarning in-Academy - Innovative Academy RSC MENC LEGIS - Адвокатское бюро SPORT-SCIENCE - Актуальные проблемы спортивной науки GLOTEC - Внедрение цифровых технологий в организации MuviPoisk - Смотрите фильмы онлайн, большая коллекция, новинки кинопроката Megatorg - Доска объявлений Megatorg.net: сайт бесплатных частных объявлений Skinormil - Космецевтика активного действия Pils - Мультибрендовый онлайн шоп METAMED - Фармацевтическая компания с полным спектром услуг Dexaflu - от симптомов гриппа и простуды SMARTY - Увеличение продаж вашей компании ELECARS - Электромобили в Ташкенте, Узбекистане CHINA MOTORS - Купи автомобиль своей мечты! PROKAT24 - Прокат и аренда строительных инструментов