Нутритивное лечение белково-энергетической недостаточности при педиатрическом сепсисе

CC BY f
225-229
11

Скачивания

Данные скачивания пока недоступны.
Поделиться
Ашурова, Г., Сатвалдиева, Э., Маматкулов, И., Талипов, М., & Муртозаев, С. (2022). Нутритивное лечение белково-энергетической недостаточности при педиатрическом сепсисе. in Library, 22(4), 225–229. извлечено от https://inlibrary.uz/index.php/archive/article/view/19220
Crossref
Сrossref
Scopus
Scopus

Аннотация

По данным исследователей, заболеваемость сепсисом в педиатрической популяции составляет 4,2 млн детей ежегодно, из них 3 млн новорожденных. Считается, что три из десяти смертей от неонатального сепсиса связаны с устойчивыми к противомикробным препаратам патогенами [1,2]. Сепсис может быть клиническим проявлением нозокомиальных и нозокомиальных инфекций. В настоящее время этиологическая структура возбудителей нозокомиального сепсиса практически не изменилась в большинстве крупных отделений интенсивной терапии. Они названы по первым буквам вида возбудителей: «no ESCAPE» («нет выхода», escape — англ. escape) Enterococcus faecium, Staphylococcus aures, Klebsiella pneumonia, Acinetobacter baumanni, Pseudomonas aeruginosa, Enterobacter spp. Для всех этих бактерий характерна нарастающая резистентность ко всем перечисленным антибиотикам с формированием феномена панрезистентности, что является ведущим фактором, приводящим к отсутствию клинического ответа на лечение и быстрому развитию сепсиса и септического шока [3]. Согласно новому определению, сепсис представляет собой опасную для жизни дисфункцию внутренних органов, обусловленную нарушением реакции организма на инфекцию [4].

Похожие статьи


background image

225

REVIEWS

25. Anaesthesia 2021 Jun;76(6):818-831. doi: 10.1111/anae.15255. Epub 2020 Sep 27. / Conventional

landmark palpation vs. preprocedural ultrasound for neuraxial analgesia and anaesthesia in obstetrics - a sys-

tematic review and meta-analysis with trial sequential analyses \ B. Young, D. Onwochei, N. Desai / PMID:

32981051 / DOI: 10.1111/anae.15255

26. T Grau, R Conradi, E Martin, J Motsch / Ultrasound and local anaesthesia. Part III: ultrasound and

neuroaxial local anaesthesia / Meta-Analysis Anaesthesist. 2003 Jan;52(1):68-73. /Article in German.

27. Alvarado E, Leach J, Caré M, Mangano F, O Hara S. / Pediatric spinal ultrasound: neonatal and intra-

operative applications. Semin Ultrasound CT MR. 2017; 38:126–42.

28. Hari Kalagara, Harsha Nair, Sree Kolli, Gopal Thota & Vishal Uppal / Ultrasound Imaging of the Spine

for Central Neuraxial Blockade: a Technical Description and Evidence Update / Regional Anesthesia. 26 June

2021 pages326-339.

29. Elgueta MF, Duong S, Finlayson RJ, Tran DQ. / Ultrasonography for neuraxial blocks: a review of the

evidence. / Minerva Anestesiol. 2017; 83:512–23.

Ashurova G.Z.

1,2

, Satvaldiyeva E.A.

1,2

, Mamatqulov I.B.

1

, Tolipov M .G.

1

., Murtozayev S.B.

1

BOLALAR SEPSISIDA OQSIL-ENERGIYA YETISHMOVCHILIGINI NUTRITIV

DAVOLASH

1

Toshkent Pediatriya tibbiyot instituti;

2

Bolalar Milliy tibbiyot markazi

Tadqiqotchilarning fikriga ko‘ra, bolalar

populyatsiyasida sepsis bilan kasallanish har yili

4,2 million bolani tashkil etadi, ulardan 3 milli-

oni yangi tug‘ilgan chaqaloqlardir. Neonatal sep-

sis sababli yuzaga kelgan o‘nta o‘limdan uchtasi

mikroblarga chidamli patogenlar sababli deb tax-

min qilinadi [1,2]. Sepsis kasalxonadan tashqari

va kasalxona ichi infeksiyalarining klinik ko‘rin-

ishi bo‘lishi mumkin. Hozirgi vaqtda nozokomial

sepsis patogenlarining etiologik tuzilishi ko‘pgina

yirik intensiv terapiya bo‘limlarda deyarli bir xil

bo‘lib qoldi. Ular patogenlar turining birinchi har-

flari bilan nomlanadilar: «no ESKAPE» (“chiqish

yo‘q”, escape – inglizcha. qochish) Enterococcus

faecium, Staphylococcus aures, Klebsiella pneu-

monia, Acinetobacter baumanni, Pseudomonas

aeruginosa, Enterobacter spp. Ushbu bakteri-

yalarning barchasi Pan-qarshilik fenomenin-

ing shakllanishi barobarida barcha qayd etilgan

antibiotiklarga qarshilikning kuchayishi bilan

tavsiflanadi, bu davolanishga klinik javobning

yetishmasligi va sepsis hamda septik shokning

tez rivojlanishiga olib keladigan yetakchi omil

hisoblanadi [3]. Yangi ta’rifga ko‘ra, sepsis-bu

organizmning infeksiyaga javobini boshqarish-

ning buzilishi natijasida yuzaga keladigan ichki

organlarning hayot uchun xavfli disfunksiyasi [4].

Bolalar populyatsiyasida sepsis yangi tug‘il-

gan chaqaloqlar, kasalxonaga yotqizilgan bemor-

lar va OIV / OITS hamda autoimmun kasalliklar-

ga chalinganlar kabi aholining zaif bo‘g‘inlarida

rivojlanishi ehtimoli ko‘proq [3]. Pediatrik рSO-

FA shkalasi (Pediatrik Sequential organ Failure

Assessment) bolalar infeksiyalarida organlarning

disfunksiyasi mezonlarini baholash uchun tobora

ko‘proq foydalanilmoqda. Ma’lumki, bakteremi-

ya sepsis tashxisi uchun majburiy ko‘rsatkich

emas va faqat 30-45% hollarda ijobiy bo’ladi [5].

Shu bilan birga, sepsisga shubha qilingan taqdirda

mikrobiologik monitoring diagnostik qidiruvning

ajralmas qismi hisoblanadi. SSC (Surviving Sep-

sis Campaign - 2012) ko‘rsatmalarida infeksion

bemorlar uchun empirik antibakterial terapiyani

(ABT) tayinlashda prokalsitonin (PCT) miqdorini

aniqlashni tavsiya qiladi. Shunday qilib, sepsisli

bolalarda PCT yordamida antibakterial davoni

guruhlarga ajratish bilan standart antibiotik tera-

piya (PCT<1,3 ng/ml), deeskalatsion ABT (PCT -

5,3 ng/ml) va PCT ≥10 ng / ml konsentratsiyasida

boyitilgan immunoglobulinlarni qo‘llash ABTni

optimallashtirishga imkon berdi [6-8].

Sepsis - bu individual o‘zgaruvchanlikka

ega bo‘lgan geterogen jarayon bo‘lib, uni tashx-

islash va davolashni murakkablashtiradi. Sepsis

ko‘p komponentli intensiv terapiya usullaridan

mikrobiologik monitoringga asoslangan ratsional

antibakterial terapiya, nafas olishni qo‘llab-quv-

vatlash (agar kerak bo‘lsa O‘SV), suv-elektrolit

va gemodinamik buzilishlar korreksiyasi, inotrop,

nutritiv, immun o‘rinbosar davo, ekstrakorporal

davolarni o‘z ichiga oladi. Bizning maqolam-

iz sepsis va xususan, bolalar sepsisida nutritiv

qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha sharhga bag‘ishlan-

gan.


background image

226

ОБЗОРЫ

Gipermetabolizm-giperkatabolizm

sindromi

Sepsisda ko‘p organli disfunksiyan-

ing rivojlanishi gipermetabolizm-giperkatabo-

lizm sindromining namoyon bo‘lishi bilan birga

keladi. Ushbu sindromda energiya ehtiyojlarini

qoplash o‘z hujayralari va to‘qimalarining yo‘q

qilinishi (avtokannibalizm) tufayli yuzaga ke-

ladi, bu esa mavjud organ-tizimli disfunksiyani

kuchaytiradi. Metabolik jarayonlarning katabolik

turi kuchli oqsil-energetik yetishmovchiligining

rivojlanishi, ovqatlanishning buzilishi va orga-

nizmni zarur oziq moddalar bilan tabiiy ravishda

ta‘minlay olmaslik bilan birga keladi. Metabolik

buzilishlar kritik holatlarda poliorgan disfunksi-

yani rivojlanishida asosiy rol o‘ynaydi, buning

natijasida sun’iy terapevtik oziqlantirish intensiv

terapiyaning zarur tarkibiy qismi hisoblanadi.

Bundan tashqari, so‘nggi yillarda-

gi tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, ichak yetish-

movchiligi sindromi kritik sharoitlarda poliorgan

yetishmovchilik sindromi patogenezining asosiy

bo‘g‘ini hisoblanadi [8,9]. Oshqozon-ichak trakti

motorikasining susayishi, og‘ir parez rivojlanishi,

hazm qilish buzilishi bilan ichak devoridagi qon

aylanishining o‘zgarishi, ichak to‘sig‘ining o‘tka-

zuvchanligini oshishi endotoksinlarning portal

yoki tizimli qon aylanish sistemasiga translo-

katsiyasiga yordam beradi [10,11]. Bakterial

translokatsiya sepsis va organ-tizimli disfunksiya

rivojlanishining muhim patogenetik bo‘g‘inidir.

Umuman olganda, ichak yetishmovchiligi sin-

dromi gipermetabolizm va poliorgan yetish-

movchilikni shakllanishi va saqlanishi uchun

yopiq xalqa hosil qiladi. Yuqori darajadagi me-

tabolik faollikka ega bo‘lgan ichakning o‘zi en-

dokrin, immun, metabolik va to‘siq funksiyalarini

saqlab qolishi uchun ozuqa moddalarini yetarli

darajada ta’minlashni talab qiladi [12-14].

Tanqidiy tibbiyot rivojlanishining ho-

zirgi bosqichida erta adekvat nutritiv qo‘llab-quv-

vatlash, oqsil-energiya almashinuvi buzilishlari

korreksiyasining eng samarali usullaridan biridir

[15]. Sepsisning kompleks intensiv terapiyasiga

enteral ovqatlanishni erta kiritish bakteriyalarning

ichakdan ko‘chirilishini, disbakteriozning rivojla-

nishini oldini oladi, shuningdek shilliq qavatning

himoya xususiyatlarini oshiradi, endotoksikoz

darajasini pasaytiradi. Og‘ir bemorlarda oqsil-en-

ergiya yetishmovchiligi to‘g‘risida turli xil ma‘lu-

motlar mavjud bo‘lsada, hozirgi vaqtda bolalar-

da gipermetabolizm-giperkatabolizm sindromini

erta tashxislash va adekvat korreksiyasi uchun

universal usullar ishlab chiqilmagan.

Adekvat tabiiy ovqatlanish imkoniyat-

idan mahrum bo‘lgan barcha sepsis bilan og‘rigan

bemorlarga, ularni tegishli substrat ta‘minoti bi-

lan taminlash siping, zond orqali yoki/va paren-

teral oziqlantirishni tayinlash mutlaq ko‘rsatkich

xisoblanadi. Bolalarda sepsis hamda septik shok-

ning diagnostik mezonlari o‘xshash [16], lekin

kattalar bilan bir xil emas va ular bolalar sepsisini

aniqlash bo‘yicha xalqaro konferensiyaning qa-

rorlariga asoslanadi, buni Surviving Sepsis Cam-

paign Gaydline[8] tasdiqlaydi.

SSC (Surviving Sepsis Campaign, 2012)

ning katta yoshdagi bemorlar uchun sepsis hamda

septik shokda nutritiv davolash bo‘yicha asosiy

tavsiyalari:

1. Sepsis yoki septik shok tashxisi

qo‘yilgandan keyin dastlabki 48 soat ichida

ochlik yoki tomir ichiga glyukozadan ko‘ra og‘iz

orqali yoki enteral oziqlantirishni (kerak bo‘lsa)

qo‘llash afzalroqdir (2C).

2. Past dozali oziqlantirishdan boshlash

kerak, faqat normal bardoshlik bilan hajmni ken-

gaytirish kerak (2B).

3. Sepsis/septik shok tashxisi qo’yil-

gandan keyingi birinchi haftada to‘liq parenter-

al oziqlantirish yoki aralash parenteral-enteral

oziqlanishdan ko‘ra enteral oziqlantirish (EO)

bilan birgalikda vena ichiga glyukozani qo‘llash

afzalroqdir (2B).

4. Immunomodulyatsion qo‘shimchalar-

siz terapevtik ovqatlanishdan foydalanish afzal-

roqdir.

Evropa nutritiologlarining (ESPEN) sepsisni

nutritiv qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha tavsiyalari

minimal va cheklangan:

1. Agar sepsis bilan og‘rigan bemorlarga

dastlabki uch kun davomida tabiiy ovqatlantirish

qiyin bo‘lsa, agar enteral oziqlantirishga(EO) qar-

shi ko‘rsatma bo‘lsa, ularga 24-48 soat davomida

parenteral oziqlantirish (PO) buyurilishi kerak.

2. Qo‘shimcha ikki kundan so‘ng, EO ni bel-

gilangandan kamroq qabul qiladigan bemorlarga

parenteral oziqlantirishni buyurish kerak.

POni erta qo‘shishdagi cheklovlar uning

“fiziologik bo‘lmaganligi”, yuqumli va trom-

boembolik asoratlarni rivojlanish xavfiga aso-

slanadi. Erta enteral ovqatlanishning asosiy ma-

qsadi – agressiv holatdan keyingi erta davrda

oshqozon-ichak traktining tarkibiy va funksional

buzilishlarini, birinchi navbatda o‘tkir ichak ye-

tishmovchiligi sindromini va shu bilan bog‘liq

bo‘lgan enterogen infeksion asoratlar va polior-


background image

227

REVIEWS

gan disfunksiyani rivojlanish xavfini oldini olish-

dir.

Shunday qilib, enteral ovqatlanishning asosiy

vazifalari:

1. Oshqozon-ichak traktining motorikasini

saqlash, shilliq qavatning regenerativ jarayonla-

rini va ichakning baryer funksiyasini ta‘minlash.

2. Ingichka ichakning proksimal qismidan

shartli-patogen mikrofloraning yuqoriga ko‘taril-

ishini oldini olish.

3. Shartli-patogen ichak mikroflorasi va un-

ing toksinlarini qonga o‘tishining oldini olish va

minimallashtirish.

4. Ingichka ichakning gomeostatik funksiyasi

xavfsizligini ta‘minlash.

5. Ovqat hazm qilish jarayonlarini saqlash va

qo‘llab-quvvatlash.

Surviving Sepsis Campaign ko‘rsatmalari-

ga ko‘ra, samarali endogen oqsil sintezi uchun

umumiy azotning metabolik nisbatini saqlash

muhimdir.1 g azotdan 110-130 kkal. Uglevodlar-

ni kuniga 6g/kg dan ortiq dozada qo‘llash mum-

kin emas, chunki giperglikemiya rivojlanishi va

skelet mushaklarida katabolizm jarayonlarining

faollashishi xavfi mavjud. Yog‘ emulsiyalari-

ni parenteral 24 soat davomida yuborish tavsiya

etiladi. Og‘ir sepsis bilan og‘rigan bemorlarda

oksidlanishning yuqori tezligi bilan tavsiflangan

2-avlod yog‘ emulsiyalariga ustunlik berish ker-

ak (dalil C toifasi). Sepsisning murakkab infu-

sion terapiyasining muhim jihati glikemiyani va

insulin terapiyani doimiy monitoring qilish his-

oblanadi. Giperglikemiya va insulin terapiyasiga

bo‘lgan ehtiyoj sepsis bilan og‘rigan bemorlar-

da yomon oqibatlarga olib keladigan omillardir

(C toifasi dalillar). Glikemiya darajasini 4,5-6,1

mmol/l orasida saqlab qolishga harakat qilish

kerak. Glikemiya darajasi 6,1 mmol/l dan yuqori

bo‘lsa, normoglikemiyani (4,4-6,1 mmol / l) ush-

lab turish uchun insulin infuziyasi (0,5-1 Ed/soat)

o‘tkazilishi kerak. Glyukoza monitoringi har 1-4

soatda bajarilishi lozim. Ushbu algoritm bajaril-

ganda, omon qolishning statistik jihatdan sezilarli

o‘sishi qayd etiladi (dalil B toifasi).

Bolalar sepsisida nutritiv terapiya

.

Sepsis tashxisi qo‘yilgan bolalarda sun’iy

terapevtik ovqatlanish masalalari bo‘yicha ran-

domizatsiyalangan klinik tadqiqotlar mavjud

emas. Asosan, adabiyotlarda bolalarning turli xil

kritik holatlari uchun nutritiv yordami taqdim eti-

ladi. Shunday qilib, 12 ta pediatriya markazlari-

da o‘tkazilgan retrospektiv tekshiruvga (n=5015)

ko‘ra, erta EO olgan kritik holatdagi bolalarda uni

olmaganlarga qaraganda kamroq o‘lim ko‘rsat-

kichiga ega ekanligi aniqlandi [17].

Ushbu haqiqatni hisobga olgan holda, sepsis

bilan og’rigan bolalarga dastlabki 24-48 soat ichi-

da erta EO nutritiv qo‘llab-quvvatlashning eng

yaxshi usuli sifatida tavsiya etish mumkin. Mu-

alliflar intensiv terapiya va reanimatsiya bo‘lim-

larida davolanishning birinchi haftasi oxirigacha

zarur bo‘lgan kunlik energiya talabining kamida

uchdan ikki qismini ta’minlash uchun EO hajmi-

ni bosqichma-bosqich oshirishni taklif qiladilar,

tavsiya etilgan minimal oqsil 1,5 g / kg/ kuniga (

dalil toifasi C). Og‘ir kasal bolalarda erta EO ning

afzalliklari boshqa klinik tadqiqotlar bilan ham

tasdiqlanadi [18-22].

Tadqiqotlarga ko‘ra [23], EO da oqsilni ye-

tarli darajada iste’mol qilish o‘lim ko‘rsatkichi va

intensiv terapiya bo‘limida qolish muddatini sezi-

larli darajada kamaytirish bilan bog‘liq. Shu bilan

birga, turli xil tadqiqotlarda oqsil va kaloriyalarn-

ing bir xil maqsadli darajalari qayd etilgan va ular

1,5-1,9 g / kg / kun va 58-69 kkal / kg oralig‘ida

o’zgargan [23– 25]. Wong J.J. va boshqalarn-

ing so‘nggi tadqiqotlariga ko‘ra (2017), O‘RDS

bilan og‘rigan bolalar uchun erta yetarli daraja-

da nutritiv qo‘llab-quvvatlash klinik natijalarni

yaxshilaydi. Bundan tashqari, oqsil qo’shimchasi

umumiy kaloriya miqdoridan muhimroq bo‘lishi

mumkin (yaxshiroq natijalar ko‘rsatilgan).

terapiyasiga bo‘lgan ehtiyoj sepsis bilan og‘rigan bemorlarda yomon oqibatlarga olib keladigan om

illardir (C

toifasi dalillar). Glikemiya darajasini 4,5-6,1 mmol/l orasida saqlab qolishga harakat qilish kerak. Glikemiya

darajasi 6,1 mmol/l dan yuqori bo‘lsa, normoglikemiyani (4,4

-6,1 mmol / l) ushlab turish uchun insulin

infuziyasi (0,5-

1 Ed/soat) o‘t

kazilishi kerak. Glyukoza monitoringi har 1-4 soatda bajarilishi lozim. Ushbu

algoritm bajarilganda, omon qolishning statistik jihatdan sezilarli o‘sishi qayd etiladi (dalil B toifasi).

Bolalar sepsisida nutritiv terapiya

.

Sepsis tashxisi qo

yilgan bolalarda sun

iy terapevtik ovqatlanish masalalari bo

yicha

randomizatsiyalangan klinik tadqiqotlar mavjud emas. Asosan, adabiyotlarda bolalarning turli xil kritik

holatlari uchun nutritiv yordami taqdim etiladi. Shunday qilib, 12 ta pediatriya markazlarida o

tkazilgan

retrospektiv tekshiruvga (n=5015) ko‘ra, erta EO olgan kritik holatdagi bolalarda uni olmaganlarga

qaraganda kamroq o‘lim ko‘rsatkichiga ega ekanligi aniqlandi [17].

Ushbu haqiqatni hisobga olgan holda, sepsis bilan og'rigan bolalarga dastlabki 24-48 soat ichida erta EO

nutritiv qo‘llab

-quvvatlashning eng yaxshi usuli sifatida tavsiya etish mumkin. Mualliflar intensiv terapiya

va reanimatsiya bo‘limlarida davolanishning birinchi haftasi oxirigacha zarur bo‘lgan kunlik energiya

talabining kamida uchdan ikki qismini ta'minlash uchun EO hajmini bosqichma-bosqich oshirishni taklif

qiladilar, tavsiya etilgan minimal oqsil 1,5 g / kg/ kuniga ( dalil toifasi C). Og

ir kasal bolalarda erta EO ning

afzalliklari boshqa klinik tadqiqotlar bilan ham tasdiqlanadi [18-22].

Tadqiqotlarga ko‘ra [23], EO da oqsilni yetarli darajada iste'mol qilish o‘lim ko‘rsatkichi va intensiv

terapiya bo‘limida qolish muddatini sezilarli darajada kamaytirish bilan bog‘liq. Shu bilan birga, turli xil

tadqiqotlarda oqsil va kaloriyalarning bir xil maqsadli darajalari qayd etilgan va ular 1,5-1,9 g / kg / kun va

58-

69 kkal / kg oralig‘ida o'zgargan [23–

25]. Wong J.J. va boshqalarning so‘nggi tadqiqotlariga ko‘ra

(2017), O‘RDS bilan og‘rigan bolalar uchun erta yetarli darajada nutritiv qo‘llab

-quvvatlash klinik natijalarni

yaxshilaydi. Bundan tashqari, oqsil qo'shimchasi umumiy kaloriya miqdoridan muhimroq bo‘lishi mumkin

(yaxshiroq natijalar ko‘rsatilgan).

1-jadval

Yetarli kaloriya iste

moliga asoslangan O

RDS bilan og

rigan bemorlarning natijalari [24]

Klinik natija

Kaloriyalarning yetarli

emasligi n=81

Yetarli kaloriya n=26

O‘lim

49 (60.5%)

9 (34.6%)

Poliorgan disfunksiya

58 (72.5)

14 (53.8)

ECMO

6 (7.4)

1 (3.8)

Shunday qilib, bolalar sepsisida nutritiv davolashni qo‘llab

-quvvatlash bo'yicha asosiy fikrlar

Surviving Sepsis Campaign yo‘riqnomasiga ko‘ra katta yoshdagi bemorlarnikiga mos keladi: erta enteral

ovqatlanishga e’tibor, dastlabki 3 kun davomida past dozali nutritiv davolash, "Fiziologik bo‘lmagan" va

mumkin bo‘lgan trom

boembolik va yuqumli asoratlari tufayli parenteral ovqatlanishni cheklash.

Bolalarda nutritiv davolash (ND)ning asosiy qoidalari

1. Erta nutritive davoni qo‘llab

-quvvatlash - 24-48 soat ichida. Ustuvor enteral ovqatlanish (+ vena ichiga

glyukoza).

2. Oziql

anishning energiya qiymati, o‘rtacha, o‘tkir bosqichda 25

-35 kkal/kg/kuniga, 35-50 kkal/kg/kuniga -

barqaror gipermetabolizm bosqichida; oqsil - 1,5-2,0 g / kg / kun; glyukoza -

6,1 mmol / l dan past bo‘lgan

glikemiya darajasini saqlab turganda oqsil bo‘lm

agan kaloriyalarning 30-70%; lipidlar -

oqsil bo‘lmagan

kaloriyalarning 15-20%.

3. Oshqozon-ichak traktining saqlanib qolgan funksiyasida - farmakonutriyentli aralashmalar bilan enteral

oziqlantirish tavsiya etiladi. Masalan, glutamin -0,5 ml / daqiqa vena ichiga 2 soat davomida, 1,5-2 ml / kg /

kuniga - 5 kungacha (aminokislotalar eritmasida).

4. Giperkatabolizmda aralash parenteral-

enteral ovqatlanish ko‘rsatiladi.

5. Agar oshqozon-

ichak traktining funksiyalari buzilgan bo‘lsa

- umumiy parenteral oziqlantirish [22].

Bundan tashqari, vazoaktiv dorilarni qabul qiluvchi shok holatidagi bolalarda o‘tkazilgan bir qator

tadqiqotlar natijalari nojo‘ya ta‘sirlar yoki oshqozon

-ichak traktining asoratlari kuchaymasdan EO olib

borish

kerakligini ko‘rsatdi [26,27]. Umuman olganda, og‘ir bolalarda enteral ovqatlanishni oshirishga

bosqichma-

bosqich yondashuv tavsiya etiladi. Parenteral oziqlantirish EO imkoni bo‘lmagan yoki yetarli

bo‘lmaganda 2

-

3 kundan boshlab mumkin. Ushbu yo‘nalishda sepsisli bolalarda maqsadli tadqiqotlar yo‘q.

Mavjud ma‘lumotlarga asoslanib, ozuqa moddalarini yetkazib berish maqsadiga erishishda qo‘shimcha PO

ning ro‘li ham ma’lum emas. Qo‘shimcha PO ni boshlash chegarasi va vaqti individual bo‘lishi kerak [28].

1-jadval

Yetarli kaloriya iste

moliga asoslangan O

RDS bilan og

rigan bemorlarning

natijalari [24]


background image

228

ОБЗОРЫ

Shunday qilib, bolalar sepsisida nutritiv

davolashni qo‘llab-quvvatlash bo’yicha asosiy

fikrlar Surviving Sepsis Campaign yo‘riqnoma-

siga ko‘ra katta yoshdagi bemorlarnikiga mos

keladi: erta enteral ovqatlanishga e’tibor, dast-

labki 3 kun davomida past dozali nutritiv davo-

lash, “Fiziologik bo‘lmagan” va mumkin bo‘lgan

tromboembolik va yuqumli asoratlari tufayli par-

enteral ovqatlanishni cheklash.

Bolalarda nutritiv davolash (ND)ning asosiy

qoidalari

1. Erta nutritive davoni qo‘llab-quvvatlash -

24-48 soat ichida. Ustuvor enteral ovqatlanish (+

vena ichiga glyukoza).

2. Oziqlanishning energiya qiymati, o‘rta-

cha, o‘tkir bosqichda 25-35 kkal/kg/kuniga, 35-

50 kkal/kg/kuniga - barqaror gipermetabolizm

bosqichida; oqsil - 1,5-2,0 g / kg / kun; glyukoza -

6,1 mmol / l dan past bo‘lgan glikemiya darajasini

saqlab turganda oqsil bo‘lmagan kaloriyalarning

30-70%; lipidlar - oqsil bo‘lmagan kaloriyalarn-

ing 15-20%.

3. Oshqozon-ichak traktining saqlanib qol-

gan funksiyasida - farmakonutriyentli aralashma-

lar bilan enteral oziqlantirish tavsiya etiladi. Mas-

alan, glutamin -0,5 ml / daqiqa vena ichiga 2 soat

davomida, 1,5-2 ml / kg / kuniga - 5 kungacha

(aminokislotalar eritmasida).

4. Giperkatabolizmda aralash parenteral-en-

teral ovqatlanish ko‘rsatiladi.

5. Agar oshqozon-ichak traktining funk-

siyalari buzilgan bo‘lsa - umumiy parenteral

oziqlantirish [22].

Bundan tashqari, vazoaktiv dorilarni qabul

qiluvchi shok holatidagi bolalarda o‘tkazilgan bir

qator tadqiqotlar natijalari nojo‘ya ta‘sirlar yoki

oshqozon-ichak traktining asoratlari kuchaymas-

dan EO olib borish kerakligini ko‘rsatdi [26,27].

Umuman olganda, og‘ir bolalarda enteral ovqatla-

nishni oshirishga bosqichma-bosqich yondashuv

tavsiya etiladi. Parenteral oziqlantirish EO imkoni

bo‘lmagan yoki yetarli bo‘lmaganda 2-3 kundan

boshlab mumkin. Ushbu yo‘nalishda sepsisli bo-

lalarda maqsadli tadqiqotlar yo‘q. Mavjud ma‘lu-

motlarga asoslanib, ozuqa moddalarini yetkazib

berish maqsadiga erishishda qo‘shimcha PO ning

ro‘li ham ma’lum emas. Qo‘shimcha PO ni bosh-

lash chegarasi va vaqti individual bo‘lishi kerak

[28].

Mavjud adabiyotlarda sepsis tashxisi qo‘yil-

gan bolalarning nutritiv holati va sun’iy terape-

vtik ovqatlanishning yetarliligini baholash uchun

maqsadli klinik tadqiqotlar mavjud emas. Aso-

siy adabiyotlar kritik holatdagi bolalar (O‘RDS,

shok va boshqalar) nutritiv holatini o‘rganishga

va nutritiv qo‘llab-quvvatlash samaradorligini ba-

holashga bag‘ishlangan. Kritik holatlarda giper-

katabolizm-gipermetabolizm sindromining rivo-

jlanishi, shu jumladan sepsisning multifaktorial

patogenezini hisobga olgan holda, katta yoshdagi

bemorlar sepsisida nutritiv qo‘llab – quvvatlash

bo‘yicha tavsiyalar mavjudligi (gaydline SSC

-2012) ushbu tavsiyalarni optimallashtirib pedi-

atriyada foydalanish uchun asos yaratadi.

Boshqa tomondan, og‘ir bemorlarda sun’iy

terapevtik oziqlantirish uchun dori-darmonlarni

mantiqsiz ravishda buyurish ko‘pincha kasalxona

ichi infeksiyalari ko‘payishiga, o‘pkaning sun’iy

ventilyatsiyasi va intensiv terapiya bo‘limlarida

yotoq kunlarining uzayishi, dori-darmonlar va

sarf materiallarini haddan tashqari iste’mol qilish

bilan birga keladi. Va bu davolash narxining os-

hishiga va bemorda kasallik kechishining yomon

natijalariga olib keladi. Shu sababli, bugungi kun-

da sepsis va septik shok bilan og‘rigan bolalarda

oqsil-energiya yetishmovchiligini o‘rganish va

tuzatish bo‘yicha randomizatsiyalangan klinik

tadqiqotlar o‘tkazish zarurati juda dolzarbdir. Da-

lillarga asoslangan nutritiv yordamning sifati va

samaradorligini o‘rganish katta ilmiy va amaliy

qiziqish uyg‘otadi va pediatrik sepsis natijalarini

yaxshilashga yordam beradi.

Adabiyotlar

1. De Souza D.C., Machado F.R. Epidemiology of Pediatric Septic Shock. J Pediatr Intensive Care. 2019.

Vol. 8. No. 1. P. 3–10.

2. Fleischmann-Struzek C, Goldfarb DM, Schlattmann P, Schlapbach LJ, Reinhart K, Kissoon N. The

global burden of pediatric and neonatal sepsis: a systematic review. The Lancet Respiratory medicine 2018;

6(3): 223-30. PMID:

29508706.

3.

World Health Organization. WHO Report on the burden of endemic health care-associated infection

worldwide. 2017-11-21 15:11:22 2011. https://apps.who.int/iris/handle/10665/80135

4. Singer M., Deutschman C.S., Seymour C.W., et al. The third international consensus definitions for

sepsis and septic shock (Sepsis-3). JAMA. 2016. Vol. 315. No. 8. P. 801–810.

5. Kumar A., Roberts D., Wood K.E., et al. Duration of hypotension before initiation of effective antimi-

crobial therapy is the critical determinant of survival in human septic shock. Crit Care Med. 2006. Vol. 34. No.

6. P. 1589–1596.


background image

229

REVIEWS

6. Gotts JE, Matthay MA. Sepsis: pathophysiology and clinical management. British Medical Journal

2016. PMID:

27217054.

7.

Schuetz P., Chiappa V., Briel M., Greenwald J.L. Procalcitonin algorithms for antibiotic therapy deci-

sions: a systematic review of randomized controlled trials and recommendations for clinical algorithms. Arch

Intern Med. 2011. Vol. 171. No. 15. P. 1322–1331.

8. Surviving Sepsis Campaign Guidelines Committee Including the Pediatric Subgroup. Surviving Sepsis

Campaign: international guidelines for management of severe sepsis and septic shock 2012/ Dellinger R.P.,

Levy M. M., Rhodes A. [et al.]. Crit. Care Med. 2013. – Vol.41(2).-p. 580-637.

9. Gabe S.M. Gut barrier function and bacterial translocation in humans. Clin. Nutr. 2001;20(3):107–111.

10. Savelyev, V. S., Gelfand, B. R. va boshq.sepsis: tasnifi, klinik diagnostika tushunchasi va davolash:

amaliy qo’llanma. M.: Mia, 2010.

11. Bengmark S. Nutrition of the critically III – a 21st century perspective. Nutrients. 2013. Vol. 5, N 1. P.

162–207.

12. Nespoli L., Coppola S., Gianotti L. The role of the enteral route and the composition of feeds in the

nutritional support of malnourished surgical patients. Nutrients. 2012;4:1230–1236.

13. Hur H., Kim S.G., Shim J.H. et al. Effect of early oral feeding after gastric cancer surgery: a result of

randomized clinical trial. Surgery. 2011;149:561–568.

14. Sartelli M., Catena F., Ansaloni L., Leppaniemi A. et al. Complicated intra-abdominal infections in

Europe: a comprehensive review of the CIAO study. World J. Emerg. Surg. 2012;7(1):36.

15. Doig G.S., Simpson F. et al. Early parenteral nutrition in critically ill patients with short-term relative

contraindications to early enteral nutrition: a randomized controlled trial. JAMA. 2013 May 22; 309 (20): 2130-

8.

16. Weiss S.L, Peters MJ, Alhazzani W. et al. Surviving Sepsis Campaign International Guidelines for the

Management of Septic Shock and Sepsis-Associated Organ Dysfunction in Children. Pediatr Crit Care Med.

2020; 21(2): e52–e106.

17. Mikhailov T.A, Kuhn EM, Manzi J, et al. Early enteral nutrition is associated with lower mortality in

critically ill children. JPEN J Parenter Enteral Nutr. 2014;38(4):459–466.

18. Prakash V, Parameswaran N, Biswal N. Early versus late enteral feeding in critically ill children: a

randomized controlled trial. Int Care Med. 2016; 42:481–482.

19. Manaf AZ, Kassim N, Hamzaid NH, Razali NH. Delivery of enteral nutrition for critically ill children.

Nutr Diet. 2013;70:120–125.

20. Mikhailov TA, Gertz SJ, Kuhn EM, et al. Early enteral nutrition is associated with signifcantly lower

hospital charges in critically ill children. JPEN J Parenter Enter Nutr. 2018;42:920–925.

21. Carpenito KR, Prusinski R, Kirchner K, et al. Results of a feeding protocol in patients undergoing the

hybrid procedure. Pediatr Cardiol. 2016;37:852–859.

22. Lekmanov A.U., Erpuleva JV. Kritik holatdagi bolalarda erta enteral ovqatlanish. Annals of Critical

Care. 2012;(3):53–55. (Rus tilida).

23. Mehta NM, Bechard LJ, Zurakowski D. et al. Adequate enteral protein intake is inversely associ-

ated with 60-d mortality in critically ill children: a multicenter, prospective, cohort study. Am J Clin Nutr.

2015;102(1):199–206.

24. Wong J.J., Han WM, Sultana R, Loh TF, Lee JG. Nutrition Delivery Affects in Pediatric ARDS. JPEN

J Parenter Enteral Nutr, 2017 Aug. 41(6):1007-1013.

25. Jotterand CC, Laure DJ, Longchamp D, et al. How much protein and energy are needed to equilibrate

nitrogen and energy balances in ventilated critically ill children? Clin Nutr. 2016;35(2):60–467.

26. Panchal AK, Manzi J, Connolly S, et al. Safety of enteral feedings in critically ill children receiving

vasoactive agents. JPEN J Parenter Enter Nutr. 2016;40 (2):236–241.

27. King W, Petrillo T, Pettignano R. Enteral nutrition and cardiovascular medications in the pediatric

intensive care unit. JPEN J Parenter Enteral Nutr. 2004;28(5):334–338.

28. Lekmanov A.U., Mironov P.I., Aleksandrovich Yu.S. BOLALARDA SEPSIS: FEDERAL KLINIK

TAVSIYALAR (loyiha). Rossiya bolalar jarrohligi, anesteziologiya va reanimatsiya byulleteni. 11-jild, 2-son,

2021-yil 241-292-betlar.

Библиографические ссылки

De Souza D.C., Machado F.R. Epidemiology of Pediatric Septic Shock. J Pediatr Intensive Care. 2019. Vol. 8. No. 1. P. 3–10.

Fleischmann-Struzek C, Goldfarb DM, Schlattmann P, Schlapbach LJ, Reinhart K, Kissoon N. The global burden of pediatric and neonatal sepsis: a systematic review. The Lancet Respiratory medicine 2018; 6(3): 223-30. PMID: 29508706.

World Health Organization. WHO Report on the burden of endemic health care-associated infection worldwide. 2017-11-21 15:11:22 2011. https://apps.who.int/iris/handle/10665/80135

Singer M., Deutschman C.S., Seymour C.W., et al. The third international consensus definitions for sepsis and septic shock (Sepsis-3). JAMA. 2016. Vol. 315. No. 8. P. 801–810.

Kumar A., Roberts D., Wood K.E., et al. Duration of hypotension before initiation of effective antimicrobial therapy is the critical determinant of survival in human septic shock. Crit Care Med. 2006. Vol. 34. No. P. 1589–1596.

Gotts JE, Matthay MA. Sepsis: pathophysiology and clinical management. British Medical Journal 2016. PMID: 27217054.

Schuetz P., Chiappa V., Briel M., Greenwald J.L. Procalcitonin algorithms for antibiotic therapy decisions: a systematic review of randomized controlled trials and recommendations for clinical algorithms. Arch Intern Med. 2011. Vol. 171. No. 15. P. 1322–1331.

Surviving Sepsis Campaign Guidelines Committee Including the Pediatric Subgroup. Surviving Sepsis Campaign: international guidelines for management of severe sepsis and septic shock 2012/ Dellinger R.P., Levy M. M., Rhodes A. [et al.]. Crit. Care Med. 2013. – Vol.41(2).-p. 580-637.

Gabe S.M. Gut barrier function and bacterial translocation in humans. Clin. Nutr. 2001;20(3):107–111.

Savelyev, V. S., Gelfand, B. R. va boshq.sepsis: tasnifi, klinik diagnostika tushunchasi va davolash: amaliy qo’llanma. M.: Mia, 2010.

Bengmark S. Nutrition of the critically III – a 21st century perspective. Nutrients. 2013. Vol. 5, N 1. P. 162–207.

Nespoli L., Coppola S., Gianotti L. The role of the enteral route and the composition of feeds in the nutritional support of malnourished surgical patients. Nutrients. 2012;4:1230–1236.

Hur H., Kim S.G., Shim J.H. et al. Effect of early oral feeding after gastric cancer surgery: a result of randomized clinical trial. Surgery. 2011;149:561–568.

Sartelli M., Catena F., Ansaloni L., Leppaniemi A. et al. Complicated intra-abdominal infections in Europe: a comprehensive review of the CIAO study. World J. Emerg. Surg. 2012;7(1):36.

Doig G.S., Simpson F. et al. Early parenteral nutrition in critically ill patients with short-term relative contraindications to early enteral nutrition: a randomized controlled trial. JAMA. 2013 May 22; 309 (20): 21308.

Weiss S.L, Peters MJ, Alhazzani W. et al. Surviving Sepsis Campaign International Guidelines for the Management of Septic Shock and Sepsis-Associated Organ Dysfunction in Children. Pediatr Crit Care Med. 2020; 21(2): e52–e106.

Mikhailov T.A, Kuhn EM, Manzi J, et al. Early enteral nutrition is associated with lower mortality in critically ill children. JPEN J Parenter Enteral Nutr. 2014;38(4):459–466.

Prakash V, Parameswaran N, Biswal N. Early versus late enteral feeding in critically ill children: a randomized controlled trial. Int Care Med. 2016; 42:481–482.

Manaf AZ, Kassim N, Hamzaid NH, Razali NH. Delivery of enteral nutrition for critically ill children. Nutr Diet. 2013;70:120–125.

Mikhailov TA, Gertz SJ, Kuhn EM, et al. Early enteral nutrition is associated with signifcantly lower hospital charges in critically ill children. JPEN J Parenter Enter Nutr. 2018;42:920–925.

Carpenito KR, Prusinski R, Kirchner K, et al. Results of a feeding protocol in patients undergoing the hybrid procedure. Pediatr Cardiol. 2016;37:852–859.

Lekmanov A.U., Erpuleva JV. Kritik holatdagi bolalarda erta enteral ovqatlanish. Annals of Critical Care. 2012;(3):53–55. (Rus tilida).

Mehta NM, Bechard LJ, Zurakowski D. et al. Adequate enteral protein intake is inversely associated with 60-d mortality in critically ill children: a multicenter, prospective, cohort study. Am J Clin Nutr. 2015;102(1):199–206.

Wong J.J., Han WM, Sultana R, Loh TF, Lee JG. Nutrition Delivery Affects in Pediatric ARDS. JPEN J Parenter Enteral Nutr, 2017 Aug. 41(6):1007-1013.

Jotterand CC, Laure DJ, Longchamp D, et al. How much protein and energy are needed to equilibrate nitrogen and energy balances in ventilated critically ill children? Clin Nutr. 2016;35(2):60–467.

Panchal AK, Manzi J, Connolly S, et al. Safety of enteral feedings in critically ill children receiving vasoactive agents. JPEN J Parenter Enter Nutr. 2016;40 (2):236–241.

King W, Petrillo T, Pettignano R. Enteral nutrition and cardiovascular medications in the pediatric intensive care unit. JPEN J Parenter Enteral Nutr. 2004;28(5):334–338.

Lekmanov A.U., Mironov P.I., Aleksandrovich Yu.S. BOLALARDA SEPSIS: FEDERAL KLINIK TAVSIYALAR (loyiha). Rossiya bolalar jarrohligi, anesteziologiya va reanimatsiya byulleteni. 11-jild, 2-son, 2021-yil 241-292-betlar

inLibrary — это научная электронная библиотека inConference - научно-практические конференции inScience - Журнал Общество и инновации UACD - Антикоррупционный дайджест Узбекистана UZDA - Ассоциации стоматологов Узбекистана АСТ - Архитектура, строительство, транспорт Open Journal System - Престиж вашего журнала в международных базах данных inDesigner - Разработка сайта - создание сайтов под ключ в веб студии Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil - ilmiy elektron jurnali yuridik va jismoniy shaxslarning in-Academy - Innovative Academy RSC MENC LEGIS - Адвокатское бюро SPORT-SCIENCE - Актуальные проблемы спортивной науки GLOTEC - Внедрение цифровых технологий в организации MuviPoisk - Смотрите фильмы онлайн, большая коллекция, новинки кинопроката Megatorg - Доска объявлений Megatorg.net: сайт бесплатных частных объявлений Skinormil - Космецевтика активного действия Pils - Мультибрендовый онлайн шоп METAMED - Фармацевтическая компания с полным спектром услуг Dexaflu - от симптомов гриппа и простуды SMARTY - Увеличение продаж вашей компании ELECARS - Электромобили в Ташкенте, Узбекистане CHINA MOTORS - Купи автомобиль своей мечты! PROKAT24 - Прокат и аренда строительных инструментов