Madaniyat va san’at kolleji o quvchilarida nomoddiy madaniy merosga oid ma’lumotlarni ingliz tilida o‘rganishning o‘ziga xos xususiyatlari

inLibrary
Google Scholar
Журнал:
Выпуск:
CC BY f
110-114
1

Скачивания

Данные скачивания пока недоступны.
Поделиться
Исакулова, Н. (2024). Madaniyat va san’at kolleji o quvchilarida nomoddiy madaniy merosga oid ma’lumotlarni ingliz tilida o‘rganishning o‘ziga xos xususiyatlari . in Library, 1(3), 110–114. извлечено от https://inlibrary.uz/index.php/archive/article/view/35323
Crossref
Сrossref
Scopus
Scopus

Аннотация

Kadrlar tayyorlash milliy dasturining 3.3.2-bandida uzluksiz ta’limni isloh qilish yo‘nalishlari amalga oshirishda chet tilini o‘rganish talab qilinadi. Shuningdek, Prezidentimiz Islom Karimovning “Chet tillarni o‘rganish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Qaroriga ko‘ra, 2013- 2014-o‘quv
yilidan boshlab xorijiy tillarni uzluksiz o‘rgatish joriy etilgani barchamizga ma’lum.
0‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 33-moddasida xalqaro hamkorlik quyidagicha bayon etilgan: ta’lim muassasalari ta’lim muammolari yuzasidan xalqaro hamkorlikda ishtirok etadilar, chet davlatlaming tegishli o‘quv yurtlari bilan bevosita aloqalar o‘matish, qonun hujjatlarida belgilangan tartibda ular bilan qo‘shma o‘quv yurtlari tashkil etish huquqiga ega 1 . Shu boisdan ta’limning barcha turlarida chet tilini o‘rganish maqsadga muvofiq hisoblanadi. Buning uchun ta’lim tizimini filologik yoki nofilologik yo‘nalishlarida chet tili fani uchun mavjud o‘quv adabiyotlarini modemizatsiya qilish va yangilarini yaratishning dolzarb muammolari o‘rganish talab etiladi.


background image

PEDAGOGIKA

2015, 6-son

MADANIYAT VA SAN’AT KOLLEJI O QUVCHILARIDA NOMODDIY

MADANIY MEROSGA OID MA’LUMOTLARNI INGLIZ TILIDA

O‘RGANISHNING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI

Isakulova N. J. (O'zDJTU)

Abstract

The article analyzes the peculiarities of

study

the information

about

Intangible

Cultural Heritage in English by students

of

colleges of art and culture.

Резюме

В

статье анализированы особенности изучения

информации

по

нематериальному культурному наследию

на английском языке учащимися

колледжей искусства и культуры.

Tayanch tushunchalar:

nomoddiy madaniy meros, milliy

urf-odat, uzluksiz ta

'Um, chet tillarni о

‘rganish.

Kadrlar tayyorlash

milliy dasturining 3.3.2-bandida uzluksiz ta’limni

isloh

qilish yo‘nalishlari amalga oshirishda chet tilini o‘rganish talab qilinadi. Shuningdek,
Prezidentimiz Islom Karimovning “Chet tillarni o‘rganish tizimini yanada
takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Qaroriga ko‘ra, 2013- 2014-o‘quv
yilidan boshlab xorijiy tillarni uzluksiz o‘rgatish joriy etilgani barchamizga ma’lum.
0‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 33- moddasida xalqaro hamkorlik
quyidagicha bayon

etilgan:

ta’lim muassasalari ta’lim muammolari yuzasidan xalqaro

hamkorlikda ishtirok etadilar,

chet

davlatlaming tegishli o‘quv yurtlari bilan bevosita

aloqalar o‘matish, qonun hujjatlarida belgilangan tartibda ular bilan qo‘shma

o‘quv

yurtlari tashkil etish huquqiga ega

1

. Shu boisdan ta’limning barcha turlarida chet tilini

o‘rganish

maqsadga

muvofiq hisoblanadi. Buning uchun ta’lim tizimini filologik yoki

nofilologik yo‘nalishlarida

chet tili fani uchun

mavjud

o‘quv adabiyotlarini

modemizatsiya qilish va

yangilarini yaratishning

dolzarb

muammolari o‘rganish

talab

etiladi.

0‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining

2010-yil 7-oktabrdagi

222-

sonli “2010-2020-yillarda nomoddiy madaniy meros

obyektlarini muhofaza

qilish,

asrash, targ‘ib qilish va ulardan foydalanish davlat

dasturini tasdiqlash

to‘g‘risida”gi

Qarorida “Nomoddiy madaniy merosni ilmiy

jihatdan o‘rganish va tadqiqot

ishlarini

tashkil etish” deb belgilab berilgani

nomoddiy madaniy merosni muhofaza

qilish

masalalarini har tomonlama

chuqur o‘rganilishi uchun sharoit yaratilib

berildi.

'Узбекистан Республикаси Конституцияси. - Тошкент: Узбекистан, 2012. - Б. 47.


background image

background image

PEDAGOGIKA

2015, 6 in

Ma’lumki, nomoddiy madaniy meros o‘zlikni namoyon

etishning og‘zaki

an’analari

va shakllari, ijro san’ati, jamiyatning urf-odatlari,

marosimlari,

bayramlari, tabiat va

koinotga oid bilim va urf-odatlar

hamda an’anaviy

hunarmandchilik bilan bog‘liq bilim va

ko‘nikmalarda namoyon

bo‘ladi*.

“Ingliz tili” fanini o‘qitish mazmuniga nomoddiy madaniy

merosga oid

ma’lumotlardan foydalanish maqsadga muvofiq hisoblanadi.

Tabiat

va koinotga

oid bilim

va urf-odatlar

yo‘nalishi insoniyatning tabiat va

koinot bilan

uyg‘unligini ta’minlash

borasidagi bilim va malakalami o‘z ichiga

oladi.

An’anaviy xalq taqvimlari, kunning

botishiga qarab kelgusi kunning

qanday

kelishini aytib berish, oyning turishiga qarab

keyingi oyning taxminiy

ob-

havosini aniqlash, hayvonlar harakati orqali sodir bo‘ladigan

voqealami

bashorat

qilish, quduq qazish o‘mi yoki imorat qurish joyini aniqlash, kasblar

bilan

bog‘liq an’anaviy bilim va ko‘nikmalar (milliy sartaroshlik,

an’anaviy

tabibchilik,

imoratsozlik, miroblik), pazandachilik yo‘nalishlarida turli xil

milliy

taomlami tayyorlash

uslublari (tandir kabob, g‘ilmindi, cho‘pchima, hijjon

va

boshqa hududlarga xos bo‘lgan

taomlami tayyorlash)ni o‘z

ichiga oladi

2

.

Ayniqsa, tabiat va koinotga oid ma’lumotlar

bilan o’rganish

o'quvchining

o‘zlashtirishida o‘z ahamiyatiga egaligini Yan Amos

Komenskiy o‘z asarida

bayon etgan. Komenskiy o‘zining pedagogik nazariyasida

tarbiyaning tabiatga

uyg’un bo‘lishi to‘g‘risidagi tushunchani ilgari

suradi

3

. Uning

didaktikasida

tabiiylik metodi asosiy rol o‘ynab, bu metodning mohiyati, bolaning

yoshini,

bilim hajmini, psixologik xususiyatlarini hisobga olib, darsni tabiat

borlig‘iga

moslab

o‘tishdan iboratdir

4

.

Ingliz tili nutq faoliyati turlarini o‘rgatishda ingliz tili materiallari

va nutq

faoliyati

turlarini o‘rgatishga e’tibor qaratiladi. Bu esa ingliz tili

o‘qitishning

maqsadini tashkil

etadi. Ma’lumot olish tinglab tushunish va

o‘qish orqali

amalga oshsa, ma’lumot berish

gapirish va fikmi yozma bayon

qilish orqali

o‘rganiladi. Nutq faoliyati shakli: og‘zaki va

yozma.

Hozir ingliz tilini

’"Узбекистан Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2010 йил 7 октябрь,

222-сонли

“2010-

2020

йилларда номоддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш,

асраш, тарғиб

қилиш ва улардан

фойдаланиш давлат дастурини тасдиқлаш тўғрисида”ги

Қарори.

www.lex.uz

2

Номоддий маданий меросни муҳофаза қилиш бўйича Конвенцияни

амалга ошириш

бўйича оператив

йўриқнома

//

Узбекистан номоддий маданий

мероси, 2012. - Б. 33

httD.7Zich.uz/uz/legal/159-pub-3

3

Ҳошимов К., Нишонова С., Иномова М., Ҳасанов Р. Педагогика

тарихи. - Тошкект

Ўқитувчи,

1996. - Б. 407.

4

Ҳошимов К., Нишонова С., Иномова М., Ҳасанов Р.

Педагогика тарихи. - Т

отенг

Ўқитувчи,

1996.

-

Б. 409.


background image

PEDAGOGIKA

2015, 6-son

o'rganishda

taijima ham faoliyat hisoblanadi. Og‘zaki nutqni o'rgatish

- tinglab

tushunish va

gapirishni o‘rgatishni o‘z ichiga oladi. Ular ajralmas qismlardir

1

.

Til materiallarini o'rgatishda maktab, akademik litsey, kasb-hunar kollejlari

sharoitini, materiallaming xususiyatini, metodik tomonini hisobga

olish

zarur

2

. Mazkur

jarayonda tabiat va koinotga oid bilim va urf-odatlami ifodalovchi matnlami tanlashda
quyidagi nutq faoliyati malakalari jarayonidan foydalanish mumkin:

-

tinglab tushunishni o‘rganish;

-

gapirishni o‘rganish;

-

o‘qishni o‘rganish;

-

yozuvni o'rganish;

-

tarjimani o'rganish;

-

situatsiyadan foydalanish;

-

BKMlami tekshirish.

Yuqoridagi fikrlarga asoslanib, tabiat va koinotga oid bilim va urf-odatlar

mazmunini ifodalovchi ingliz tilidagi matnlar bo'yicha nutq faoliyati ko'nikmalari
bajarilishi maqsadga

muvofiq

boTadi. Natijada, “Ingliz tili”

fanini

o'qitishda nomoddiy

madaniy meros (NMM) tushunchasini shakllalanishiga imkon beradi, ya’ni “nomoddiy
madaniy meros” tushunchasining mohiyati, uning ahamiyati, barqaror taraqqiyotni
ta’minlashdagi o‘mi, nomoddiy madaniy merosni muhofaza qilish borasida dunyoda
va xususan, O'zbekistonda

amalga

oshirilgan ishlar, uni muhofaza qilishning

O'zbekistonda yaratilgan huquqiy asoslari haqida ma’lumotlar bilan tanishtirish
NMMning avloddan-avlodga yetkazilishiga, atrof-muhitga, tabiatga va o‘z tarixiga
bog'liq holda yaratilishiga va bu ularda o'ziga xoslikni, vorislik tuyg'usini shakllantiradi
hamda shu bilan

insoniyat'P

ijodini va madaniy turli-tumanlikning hurmat qilinishiga

ko'maklashadi.

“Ingliz tili” fani misolida tabiat va koinotga oid bilim va urf-odatlami

o'zlashtirish imkoniyatlari mavzuga oid nazariy bilim, amaliy ko'nikma

va

malakalar

bilan qurollanishi, o'tilgan mavzular axborot ko'lamining ko'pligi

bilan

farq qilinishi

hamda tabiatda o'zini tutish qoidalami tahlil qila olishga

ega bo'ladi

(1-jadval).

2014-2015-yillarga mo'ljallangan yosh olimlaming “O'quvchilarda

nomoddiy

madaniy merosni muhofaza qilish tizimini shakllantirish” mavzusida

Ҳошимов Ў., Ёқубов И.

Ингилиз тили ўқитиш методикаси.

-

Тошкент: Шарқ, 2003.

-Б. 130.

-Хошимов Ў., Ёкубов И.

Ингилиз тили ўқитиш методикаси.

-

Тошкент: Шарк, 2003.

-Б. 72.

112

■■■■■■■■■■■■■■■■


background image

PEDAGOGIKA

2015. 6-ма

113

amaliy loyiha doirasida o‘tkazilgan tajriba-sinov ishlarida

madaniyat va san at

kolleji

o‘quvchilarida NMMga oid ma’lumotlami ingliz tilida

o’rganishning

o‘ziga xos

xususiyatlari tahlil etildi. Mazkur jarayonda NMM

tushunchasi.

muhofaza tushunchasi,

muhofaza qilish shakllari, NMM yo‘nalishlari,

jumladan

tabiat va koinotga oid bilim va

urf-odatlar “Ingliz tili” darslarida

o‘rganilishi

tahlil etilib, test natijalari asosida kuzatildi.

1-jadval

“Ingliz tili” fanidagi

mavzular

Tabiat va koinotga oid bilim va urf-odatlar

1. International

English

O‘zbekistondagi tabiat va koiotga oid bilim va urf- odatlar

2. Weather

Ob-havo darakchilari

3. A place to live

Hududiy urf-odatlar

4. Eating out

Pazandachilik bilan bog‘liq bilim va tajribalar

5. Food

Bog‘dorchilik, dehqonchilik bilan bog‘liq bilimlar

6. Future plans

Bog‘dorchilik bilan bog‘liq urf-odatlar

7. Getting around town

Umumiy bilimlar

8. Cooking a meal

Pazandachilik bilan bog‘liq hududlardagi bilim va
tajribalar

9. In the country

Tabiat va koinot bilan bog‘liq marosimlar, urf- odatlar

10. Health

Xalq tabobati bilan bog‘liq bilim va ko‘nikmalar

11. People’s lives

Kunning botishiga qarab kelgusi kunning qanday kelishini
aytib berish, oyning turishiga qarab keyingi oyning
taxminiy ob-havosini aniqlash

12. Guests

Pazandachilik yo‘nalishlarida turli xil

milliy

taomlami

tayyorlash uslublari

13. Professions and jobs

Kasblar bilan bog‘liq an’anaviy bilim

va

ko‘nikmalar

(milliy sartaroshlik,

an’anaviy

tabibchilik, imoratsozlik,

miroblik)

14. Show time

An’anaviy xalq taqvimlari

15. Environment

Tabiat va koinot bilan bog‘liq

marosimlar, urf-

odatlar

16. News and views

Hayvonlar harakati orqali sodir

bo‘ladigan

voqealami

bashorat qilish

17. Travel and

Tourism

Quduq qazish о‘mi yoki imorat

qurish joyini

aniqlash

Tajriba-sinovning dastlabki bosqichida dastlabki

test natijalari olinib.

keyingi bosqichda,

ya’ni metodik bosqichida “Ingliz

tili”ning mavzularida tar.r


background image

PEDAGOGIKA

2015, 6-son

va koinotga oid bilim

va urf-odatlami singdirish yuzasidan metodik ishlanmalar

tavsiya

etilib,

tavsiya etilgan metodik ishlanmalar asosida o‘tkazilgan dars

mashg‘ulotlaridagi

kamchiliklar o‘rganildi, yakuniy bosqichda yakuniy test

natijalari

olinib, tajriba-sinovning

dastlibki va yakuniy natijalari

x

2

~

xi

kvadrat metodi asosida umumlashtirildi, tajriba-sinov

maydonchalaridagi tajriba va sinov guruhlarining o‘zlashtirish ko‘rsatkichlari taqriban 4,5
foizga farq qilinishi tajriba-sinov jarayonida aniqlandi. Tajriba-sinov ishlariga Guliston
san’at kolleji, Namangan san’at kolleji, Buxoro madaniyat kollejlaridagi tajriba-sinov
guruhlari tanlab olindi. O‘tkazilganligi haqida dalolatnoma va ma’lumotnomalar
rasmiylashtirildi.

Xulosa qilib aytganda, tabiat va koinotga oid bilim va urf-odatlami bilish hamda

xabardorlik darajasini avloddan-avlodga yetkazish uchun madaniyat

va

san’at kollej

ta’limi jarayoniga singdirish maqsadga muvofiq hisoblanadi.

“XAMSA” TABDILLAR1DA TA’LIM-TARBIYA

MAVZUSINING YORITILISHI

Tojiboyeva О. T. (TDPU)

Abstract

This article analyzes the ways of interpretation of the theme of upbringing in prosaic

versions of dastans of Alisher Navoi.

Резюме

В данной статье анализируются пути освещения темы воспитания в

прозаических версиях дастанов Алишера Навои.

Tayanch tushunchalar:

davr, kitobxon, tabdil, Xamsa, ta’lim-tarbiya, ustoz, axloq

mezonlari.

Alisher Navoiyning asarlari besh asrdan buyon kishilarga ma’naviy ozuqa berib, har

jihatdan komillikka yo‘naltirib, axloqan pok, ma’nan yetuk insonni shakllantirishga o‘z
hissasini qo‘shib kelmoqda. Shoir lirik kulliyoti-yu yirik dostonlarida inson xulqiga oid
axloq mezonlarini ibrat qilib ko‘rsatar ekan, fazilatlaming boshi ilm olishda va yaxshi
tarbiyada deb hisoblaydi. Komillikning asl moyasi ham ilm va to‘g‘ri olib borilgan ta’lim-
tarbiyaning samarasi ekanligini e’tirof etadi. Ayniqsa, “Majolis un-nafois” tazkirasida
bilimli, kasb- hunarga rag‘bati bor kishilami mehr bilan tilga oladi. Sababi insonni
“kamolotga yetaklovchi fazilatlami nihoyatda qadrlagan va o‘z asarlari bilan targ‘ib va
tashviq qilishdan charchamagan ulug‘ Navoiy har tomonlama kamolotga intilgan
yoshlaming, shogirdlarining harakatidan cheksiz quvongan. Ulaming hayotda,

inLibrary — это научная электронная библиотека inConference - научно-практические конференции inScience - Журнал Общество и инновации UACD - Антикоррупционный дайджест Узбекистана UZDA - Ассоциации стоматологов Узбекистана АСТ - Архитектура, строительство, транспорт Open Journal System - Престиж вашего журнала в международных базах данных inDesigner - Разработка сайта - создание сайтов под ключ в веб студии Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil - ilmiy elektron jurnali yuridik va jismoniy shaxslarning in-Academy - Innovative Academy RSC MENC LEGIS - Адвокатское бюро SPORT-SCIENCE - Актуальные проблемы спортивной науки GLOTEC - Внедрение цифровых технологий в организации MuviPoisk - Смотрите фильмы онлайн, большая коллекция, новинки кинопроката Megatorg - Доска объявлений Megatorg.net: сайт бесплатных частных объявлений Skinormil - Космецевтика активного действия Pils - Мультибрендовый онлайн шоп METAMED - Фармацевтическая компания с полным спектром услуг Dexaflu - от симптомов гриппа и простуды SMARTY - Увеличение продаж вашей компании ELECARS - Электромобили в Ташкенте, Узбекистане CHINA MOTORS - Купи автомобиль своей мечты! PROKAT24 - Прокат и аренда строительных инструментов