Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси:ислоҳот, натижа ва истиқбол

Журнал:
Выпуск:
CC BY f
46-49
17
8
Поделиться
Турсунов A., & Расулев A. (2020). Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси:ислоҳот, натижа ва истиқбол. in Library, 20(4), 46–49. извлечено от https://inlibrary.uz/index.php/archive/article/view/9523
Ахтам Турсунов, Академия МВД Республики Узбекистан

доктор юридических наук, профессор

Абдулазиз Расулев, Академия МВД Республики Узбекистан

доктор юридических наук

0
Цитаты
Crossref
Сrossref
Scopus
Scopus

Аннотация

Истиқлолга эришгач мамлакатимизда жиноят содир этилганидан сўнг айбдорларни фош этиш ва жазолаш, жабрланувчиларга етказилган зарарни қоплашдан кўра жиноятларнинг олдини олган маъқуллиги эътироф этилиб, суд-ҳуқуқ соҳаси ислоҳ қилинди. Вазирлар Маҳкамасининг 1999 йил 19 апрелдаги 180-қарори билан маҳаллий ҳокимиятларда жазони ижро этиш муассасаларидан бўшатилган шахсларга ижтимоий-маиший ёрдам кўрсатиш комиссиялари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари ҳузурида яраштириш комиссиялари ва «Маҳалла посбони» жамоатчилик тузилмаси ташкил этилди.

Похожие статьи


background image

46

Huquq va burch

№8/2020

ТАҲЛИЛ

Ҳуқуқбузарликлар

профилактикаси:

ислоҳот, натижа ва истиқбол

Истиқлолга эришгач мамлакатимизда жиноят содир этилганидан сўнг айбдор

-

ларни фош этиш ва жазолаш, жабрланувчиларга етказилган зарарни қоплашдан
кўра жиноятларнинг олдини олган маъқуллиги эътироф этилиб, суд-ҳуқуқ соҳаси
ислоҳ қилинди. Вазирлар Маҳкамасининг 1999 йил 19 апрелдаги 180-қарори би

-

лан маҳаллий ҳокимиятларда жазони ижро этиш муассасаларидан бўшатилган
шахсларга ижтимоий-маиший ёрдам кўрсатиш комиссиялари, фуқароларнинг
ўзини ўзи бошқариш органлари ҳузурида яраштириш комиссиялари ва «Маҳал

-

ла посбони» жамоатчилик тузилмаси ташкил этилди.


background image

№8/2020

Huquq va burch

47

Шу билан бирга Вазирлар Маҳкамасининг

1999 йил 12 апрелдаги «Тошкент шаҳрида жамо

-

ат тартибини сақлаш ва хавфсизликни таъмин

-

лаш концепцияси тўғрисида»ги қарори асосида

пойтахтда бошланган ислоҳотлар Ўзбекистон

Президентининг 2001 йил 27 мартдаги «Ўзбекис­

тон Республикаси ички ишлар идоралари фао

-

лиятини такомиллаштириш чора­тадбирлари

тўғрисида»ги 2822­фармони асосида бутун рес­

публика ички ишлар органларида амалга оши

-

рилди. Шу тариқа ҳуқуқбузарликларнинг олди

-

ни олишнинг янги тизими яратилди. Участка

инспектори ўрнига профилактика инспектори

лавозими жорий қилинди. Бугунги кунга келиб

ҳар бир маҳаллада биттадан инспекторнинг фао­

лият юритиши йўлга қўйилди.

2014 йил 14 май куни «Ҳуқуқбузарликлар

профилактикаси тўғрисида»ги қонуннинг қабул

қилиниши ушбу соҳадаги ислоҳотларни навбат

-

даги босқичга олиб чиқди. Қонунда ҳуқуқбузар

-

ликлар профилактикасининг мақсад ва вазифа

-

лари, субъектлари ва уларнинг ваколатлари, уму

-

ман олганда, давлат ва жамиятнинг ҳуқуқбузар

-

ликлар профилактикаси соҳасидаги позицияси

ўз ифодасини топди.

Шундан сўнг ушбу соҳадаги фаолият доира

-

си кенгайди. Эндиликда жиноятларнинг эмас,

балки ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш бел

-

гилаб олинди. «Ҳуқуқбузарлик» тушунчаси до

-

ирасида қамраб олинувчи жиноят ва маъмурий

ҳуқуқбузарликларни содир этишга мойил шахс­

ларга қайси турдаги профилактик таъсир чора

-

ларининг қўлланиши, жабрланувчи виктимли

-

гининг олдини олиш, ҳуқуқбузарларни ахлоқан

тузатиш механизми яратилди. Ушбу йўналишда

ҳукуматдан то энг қуйи бўғин бўлмиш маҳалла

идораларигача профилактик вазифалар тақсим

-

ланди.

Бироқ кутилган натижага эришиш қийин кеч

-

ди. Шу боис Ўзбекистон Президентининг 2017

йил 14 мартдаги «Ҳуқуқбузарликлар профилак

-

тикаси ва жиноятчиликка қарши курашиш тизи

-

мини янада такомиллаштириш чора­тадбирлари

тўғрисида»ги 2833­қарорида ҳуқуқбузарликлар

профилактикасини амалга оширувчи давлат

органлари ахборот­коммуникация технологи

-

яларидан етарли даражада фойдаланмаётгани,

давлат идоралари кўпинча ҳуқуқбузарликлар

профилактикасини фақатгина ҳуқуқни муҳофаза

қилувчи органларнинг вазифаси сифатида баҳо

-

лаб, унга етарлича эътибор қаратмаётгани, шу

-

нингдек профилактикага комплекс ёндашилма

-

ётгани танқид қилинди.

Мазкур қарор билан ҳуқуқбузарликлар про

-

филактикасини амалга ошириш давлат орган

-

лари, шу жумладан ҳуқуқни муҳофаза қилувчи,

маҳаллий ҳокимиятлар, бошқа ташкилотлар

-

нинг устувор вазифаси этиб белгиланди. Ушбу

соҳага доир фаолиятнинг асосий йўналишлари

кўрсатиб ўтилди.

Қарор асосида пайшанба «Ҳуқуқбузарликлар

профилактикаси куни» деб белгиланиб, кенг

қамровли тадбирлар ўтказиб келинмоқда.

Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 8

январдаги «Фуқаролар ва жамоат ташки

-

лотларини ҳуқуқбузарликлар профилакти

-

каси ва жиноятчиликка қарши курашишда

-

ги фаол иштироки учун рағбатлантириш

тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш

ҳақида»ги 15-қарори билан фуқаролар ва

жамоат ташкилотларини рағбатлантириш

тартиби белгилаб берилди.

2017 йил 20 апрелда Ўзбекистон Президен

-

тининг «Тошкент шаҳрида жамоат тартибини

сақлаш, ҳуқуқбузарликлар профилактикаси ва

жиноятчиликка қарши курашишнинг сифат

жиҳатидан янги тизимини жорий этиш тўғриси

-

да»ги 3528­қарори қабул қилинди.

Давлат раҳбарининг 2018 йил 19 июндаги

«Тошкент шаҳрида жамоат тартибини таъмин

-

лаш, ҳуқуқбузарликлар профилактикаси ва жи

-

ноятчиликка қарши курашиш самарадорлигини

ошириш бўйича қўшимча чора­тадбирлар тўғри

-

сида»ги 3786­қарори билан пойтахтда ҳуқуқни

муҳофаза қилувчи органлар фаолиятининг сама

-

радорлигини ошириш, сутканинг кечки ва тунги

вақтида жамоат тартибини таъминлаш, ҳуқуқ­

бузарликлар профилактикаси ва жиноятчилик

-

ка қарши курашишда уларнинг ҳамкорлиги таъ

-

минланиб, «Хавфсиз пойтахт» концепцияси таж­

риба тариқасида татбиқ этилди.

Мазкур концепция асосида соат 16:00 дан

8:00 га қадар ички ишлар органлари, Миллий

гвардия жамоат тартибини таъминлаш кучлари

-


background image

48

Huquq va burch

№8/2020

ИСЛОҲОТЛАР НАТИЖАСИДА:

Биринчидан,

жамоат тартибини сақлаш ва ҳуқуқбузарликларнинг

олдини олишда жамоатчиликнинг иштироки таъминланиб, мамлакати

-

мизда умумий жиноятчиликни камайтиришга эришилди. Жумладан, уму

-

мий жиноятчилик олдинги йилга нисбатан 2017 йилда 14 фоиз, 2018 йилда

36 фоиз ва 2019 йилда 6 фоиз камайди.

Иккинчидан,

ҳуқуқбузарликлар профилактикасига доир ижтимоий

муносабатларни тартибга солувчи қонунчилик базаси яратилди.

Учинчидан,

профилактик чораларни тезкор ва якдиллик билан амалга

оширадиган профилактика субъектлари тизими шакллантирилди.

Тўртинчидан

, мамлакатимизда ҳуқуқбузарликлар профилактикаси

фақатгина ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларнинг эмас, балки жамият

-

нинг устувор вазифаси эканлиги белгилаб олинди.

ТАҲЛИЛ

нинг камида 70 фоизини, шунингдек, жамоатчи

-

лик вакилларини жалб қилиш орқали уч смена

-

ли патруль режими йўлга қўйилди. Бу амалиёт

-

ни босқичма­босқич республикамизнинг бошқа

ҳудудларида ҳам қўллаш чоралари кўрилди ва

«Хавфсиз шаҳар», «Хавфсиз туризм», «Хавфсиз

хонадон» тизимлари жорий этилди.

Республикада жамоат хавфсизлигини таъ

-

минлашга жойлардаги давлат ҳокимияти ва бош­

қаруви органлари ҳамда жамоатчилик тузилма

-

ларини сафарбар қилиш, уларнинг масъулия

-

тини ошириш мақсадида 2018 йил 24 декабрда

Ўзбекистон Президентининг «Жамоат хавфсиз

-

лигини таъминлаш самарадорлигини ошириш

бўйича қўшимча чора­тадбирлар тўғрисида»ги

4075­қарори қабул қилинди. Унга асосан «Маҳал

-

ла посбони» жамоатчилик тузилмаси раҳбари ла

-

возими тугатилиб, иш ҳақи тўлаш ва ижтимоий

қўллаб­қувватлашнинг амалдаги механизмлари

-

ни сақлаб қолган ҳолда, бўшаётган штатлар ҳи

-

собидан профилактика (катта) инспекторининг

жамоат тартибини сақлаш бўйича ёрдамчиси ла

-

возими жорий этилди.

Қарорда ҳар бир маҳаллада «Фидокор ёшлар»

жамоатчилик патруль гуруҳларини тузиш бўйи

-

ча Тошкент шаҳри тажрибасини республиканинг

барча ҳудудларига татбиқ этиш белгиланди. Қа

-

рор ижроси юзасидан Ички ишлар вазирлиги

ҳамда Молия вазирлигининг 2019 йил 6 феврал

-

даги қарори билан «Қорақалпоғистон Респуб­

ликаси Ички ишлар вазирлиги, Тошкент шаҳар

ички ишлар бош бошқармаси ва вилоятлар ички

ишлар бошқармаларининг жамоат хавфсизлиги

-

ни таъминлаш жамғармалари тўғрисида»ги ни

-

зом тасдиқланди.

Ички ишлар вазирлиги, Бош прокуратура ва

Молия вазирлигининг 2019 йил 15 февралдаги

қарори билан «Фуқаролар йиғинлари раислари,

фаоллари, профилактика (катта) инспекторла

-

ри ва уларнинг ёрдамчилари, «Маҳалла посбо

-

ни» жамоатчилик тузилмаси аъзолари ҳамда

фуқароларни моддий рағбатлантириш тартиби

тўғрисида»ги низом тасдиқланди. Унда рағбат

-

лантириш тартиби, мезони, рағбатлантириш

-

нинг шакл ва миқдорлари ҳамда уларни амалга

ошириш механизмлари белгилаб берилди.


background image

№8/2020

Huquq va burch

49

Ахтам ТУРСУНОВ

,

юридик фанлар доктори, профессор.

Абдулазиз РАСУЛЕВ

,

юридик фанлар доктори

Шунча иш қилинганига қарамасдан ҳуқуқбузарликлар профилактикасини

такомиллаштириш зарурати мавжуд. Бу борада қуйидагилар таклиф этилади:

Ҳуқуқбузарликлар профилактикасига доир барча қонунларни ягона қонунга жамлаш.

Ҳуқуқбузарликларнинг сабабларини аниқлаш, ҳисобини юритиш, таҳлил қилиш ва бартараф этиш

-

нинг ҳуқуқий механизмини такомиллаштириш.

Мамлакатимизда шахснинг ҳуқуқий ижтимоийлашувини таъминловчи миллий концепцияни яратиш.

Ҳуқуқбузарликлар профилактикасининг назарий асосларини ривожлантириш.

1

2

3

4

Бу ишга инновацион технологияларни тат

-

биқ этиш масаласига алоҳида эътибор қаратил

-

ди. Профилактика субъектлари доираси кенгай

-

тирилиб, уларнинг ҳуқуқий мақоми белгилаб бе

-

рилди.

«Хотин­қизларни тазйиқ ва зўравонликдан

ҳимоя қилиш тўғрисида»ги қонун (2019 йил 2

сентябрь) эса хотин­қизларни тазйиқ ва зўра

-

вонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишга

йўналтирилди.

Республикамизнинг катта шаҳарлари, ху

-

сусан, Тошкент шаҳрида интеллектуал камера

-

лардан фойдаланилиши нафақат ҳуқуқбузар

-

ликларнинг олдини олиш, балки содир этилган

ҳуқуқбузарликларни фош этиш ва қидирувдаги

шахсларни ушлашда ҳам муҳим роль ўйнамоқда.

2020 йил 18 февраль куни Ўзбекистон Пре

-

зидентининг «Жамиятда ижтимоий­маънавий

муҳитни соғломлаштириш, маҳалла институ

-

тини янада қўллаб­қувватлаш ҳамда оила ва хо

-

тин­қизлар билан ишлаш тизимини янги дара

-

жага олиб чиқиш чора­тадбирлари тўғрисида»

-

ги 5938­фармони билан Маҳалла ва оилани қўл

-

лаб­қувватлаш вазирлиги ташкил қилинди ва

ҳар бир маҳаллада «Обод ва хавфсиз маҳалла» та

-

мойилига асосланган янги тизим жорий этилди.

Вазирлик оила, хотин­қизлар ва кексаларни

қўллаб­қувватлаш, уларнинг ҳуқуқ ва қонуний

манфаатларини ҳимоя қилиш соҳасидаги ягона

давлат сиёсатини ишлаб чиқиш ва амалга оши

-

риш, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш орган

-

лари билан ҳамкорлик ўрнатиш бўйича ваколат

-

ли давлат органи ҳисобланади.

Фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш орган

-

лари тузилмасида бир қатор лавозимлар туга

-

тилиб, фуқаролар йиғини раисининг ҳуқуқ­тар

-

тибот масалалари бўйича, оила, хотин­қизлар ва

ижтимоий­маънавий масалалар бўйича ва обо

-

донлаштириш, томорқа ва тадбиркорлик масала

-

лари бўйича ўринбосарлари, оила ва хотин­қиз

-

лар масалалари бўйича мутахассис, раиснинг

ёшлар масалалари бўйича, кексалар ва фахрий

-

лар ишлари бўйича маслаҳатчиси лавозимлари

киритилди.

Фуқаролар йиғини раисининг ҳуқуқ­тарти

-

бот масалалари бўйича ўринбосари вазифасини

бажариш профилактика катта инспектори, ушбу

лавозим бўлмаган тақдирда профилактика ин

-

спектори зиммасига юклатилади.

Эндиликда ҳар бир маҳаллада унинг крими

-

ноген вазияти ва аҳоли сонидан келиб чиққан

ҳолда камида биттадан профилактика инспекто

-

ри бўлади. Аҳоли осойишталигини таъминлаш,

маҳаллани жиноятдан холи ҳудудга айланти

-

ришда фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш ор

-

ганлари билан ҳамкорлик қилади.

Қарор билан ҳар бир маҳаллада

«Фидокор ёшлар» жамоатчилик патруль
гуруҳларини тузиш бўйича Тошкент шаҳри
тажрибасини республиканинг барча
ҳудудларига татбиқ этиш белгиланди.

Hepagreen - восстановление нормальной работы печени Androgard — препарат для настоящих мужчин Androgard — препарат для настоящих мужчин Byutivit - Натуральный продукт для женщин любого возраста Byutivit - Натуральный продукт для женщин любого возраста Byutivit - Натуральный продукт для женщин любого возраста Maksimus - Натуральный продукт, для бодрости и энергии Lactovita - Номер один в естественном улучшении иммунитета Lactovita - Номер один в естественном улучшении иммунитета Avicenna’s Lab inLibrary — это научная электронная библиотека UACD - Антикоррупционный дайджест Узбекистана inConference - научно-практические конференции inScience - Журнал Общество и инновации Gulyamov - Гулямов Саид Саидахрарович MUVI24 - Смотрите фильмы онлайн, большая коллекция, новинки кинопроката Megatorg - Доска объявлений Megatorg.net: сайт бесплатных частных объявлений Skinormil - Космецевтика активного действия Pils - Интернет-аптека >METAMED - Фармацевтическая компания с полным спектром услуг All.Tube - Смотрите онлайн видео бесплатно в хорошем качестве Dexaflu - от симптомов гриппа и простуды UMAR PROEKT - Комплексное проектирование UZDA - Ассоциации стоматологов Узбекистана