84
MUZÍKA TÁLIMIN OQÍTÍWDÍ JETILISTIRIW
Kulnazarova Janar
ÓzMKÓMI NF “Folklor hám etnografiya” kafedrası
“Folklor hám etnografiya” qaniygeligi sırtqı bólim 2-kurs studenti
Lola Maxamatdinova
Folklor ham etnografiya kafedrası docenti,
pedagogika ilimleri boyınsha filosofiya doktorı
https://doi.org/10.5281/zenodo.10460744
Annotaciya. Bul maqalada muzıka tálimin oqıtıwdı jetilistiriw hámde hukimetimiz
tárepinen qaratılıp atırǵan qarar haqqında sóz etilgen.
Gilt sózi: Muzıka, mektep, qarar, pedagogikalıq texnologiyalar, tálim, tárbiya, ziyrek
oqıwshı.
IMPROVING THE TEACHING OF MUSIC EDUCATION
Abstract. This article talked about improving the teaching of music education, as well as
about the decision taken by our state.
Key words: music, school, solution, pedagogical technologies, education, upbringing,
insightful student.
УЛУЧШЕНИЕ ПРЕПОДАВАНИЯ МУЗЫКАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ
Аннотация. В этой статье говорилось о совершенствовании преподавания
музыкального образования, а также о решении, принимаемом нашим государством.
Ключевое слово: музыка, школа, решение, педагогические технологии, образование,
воспитание, проницательный ученик.
Ministrler kabinetiniń “2004-2009 jıllarda mektep bilimlendiriwin rawajlandırıw
Mámleketlik ulıwma milliy baǵdarın ámelge asırıw haqqında” ǵı qararı tiykarında muzıka
tálimin oqıtıwdı jetilistiriw, ulıwma bilim beretuǵın mekteplerinde muzıka páninen tek ǵana
joqarı maǵlıwmatlı qánigelerdiń jumıs alıp barıwı zárúrligin óz aldına ayırıqsha atap ótiwimiz
kerek. Mekteplerde ótkerilip hám rejelestirilgen barlıq jıyınlardıń kórkem ádebiy bóliminde
oqıwshı jaslardıń qatnasıwındaǵı shıǵıwlardı jolǵa qoyıw, muzıka sabaqlarınan tısqarı muzıka
dógereklerin baslawısh hám joqarı klasslarda shólkemlestiriw, rayonlarda, aymaqlarda,
Respublika kóleminde shólkemlestirilgen mektep jasındaǵı oqıwshı jaslar kórik tańlawlarında
qatnasıwǵa tartıwımız hám muzıka sabaqlarına aldıńǵı pedagogikalıq texnologiyalar tiykarında
85
shólkemlestiriwimiz lazım. Ziyrek oqıwshı jaslardı ruwxıy jaqtan xoshametlewlerdi birinshi
orınǵa qoyıwımız kerek.
- Demek, bunday talaplardı orınlaw ushın muzıka oqıtıwshısı baqshalar hám ulıwma
bilim beretuǵın mekteplerde qanday jumıs júrgiziw lazım hám nelerdi biliwi zárúr.
Dástlep muzıka oqıtıwshısı hár tárepleme ózi de ruwxıy hám teoriyalıq hám ámeliy
bilimlerge iye bolıwı tiyis.
- Muzıka mádeniyatı pániniń maqseti hám wazıypaların mámleketlik bilimlendiriw
standartına muwapıq shólkemlestiriw;
- sabaq barısında oqıwshı jaslardıń erkin atqarıwshılıǵın qáliplestire alıwdı;
- muzıka oqıtıwshısına qoyılǵan ulıwma hám kásiplik talaplarǵa tolıq juwap bere
alatuǵının;
- muzıka páni bólmelerin dáwir talabları tiykarında bezewdi;
- muzıka páni boyınsha bar bolǵan sabaqlıqlar, oqıw qollanbalar, oqıw metodikalıq
ádebiyatlar, xalıq qosıqları toplamın, fonitekalar, kórgizbeli qurallar hám olardan orınlı
paydalana alıwdı 1 - 4 klasslar 5 – 7 klasslar boyınsha topar ishinde, klaster, aqılıy - hújim
usıllarında ónimli paydalana alıwdı biliwi;
- xalqımızdıń folklorlıq muzıka miyrası hám onıń aymaqlıq usılları hám janrları
haqqında jazba hám súwretleniwleri túsirilgen kórgizbeli qurallardan folklorlıq shıǵarmalardıń
atqarılıwı túsirilgen diskler magnit lentalardan paydalana alı;
- xalqımızdıń milliy saz ásbapları olardan quralǵan hár túrli ansambller, orkestr
atqarıwshılıǵı, xalıq awız eki dóretpeleri bolǵan folklorlıq shıǵarmalardı;
- muzıka páninen klasstan tısqarı muzıkalıq dógereklerdi shólkemlestiriw hám ótkeriw
oǵan basshılıq etiwdi biliwi zárúr.
Qalaberse dógerek aǵzaları menen birgelikte muzıka ilimine óziniń tákirarlanbas turmısın
inám etken ullı ulamalardıń, baqsı, kompozitorlarımızdıń muzıkalıq dóretiwshiligi keshelerdi
shólkemlestiriw belgili kompozitorlar menen ushırasıwlar shólkemlestiriwi lazım.
Haqıyqatında da tek ǵana muzıka oqıtıwshısınıń áne usınday úlken juwapkershilikli
wazıypalardı ámelge asırıwı, xalqımızdıń ósip kiyatırǵan jas salamat áwladı bolǵan, aziz
perzentlerimizdi jaslayınan aq, milliy muzıkamızǵa bolǵan mexr – muhabbattı oyata alıwınday
sharapli burıshın aqlawı lazım dep bilemiz. Folklorlıq shıǵarmalar hár bir xalıqtıń tálim –
tárbiyalıq, ádep - ikramlılıq, ruwxıy jetiskenliklerin óz ishine alatuǵın tájiriybeler jıyıntıǵı
bolıwı menen bir qatarda óziniń tiykarǵı pikirleri menen ulıwma adamzatlıq qádiriyatlarǵa
ulasıp ketedi. Insannıń pútkil ómir boyı alǵan tájiriybesı folklorlıq shıǵarmalarda jámiyetlik
86
máp penen tıǵız baylanısqan hálda rawajlanıp kelgen. Folklorlıq shıǵarmalarda balalardı
jaqsılıqqa umtılıp, jaman illetlerden awlaq jasawǵa shaqıradı. Naqıl maqallar, qaraqalpaq
xalqınıń erte dáwirden - aq tárbiya haqqındaǵı pikirlew dúńyasınıń joqarı dárejede bolǵanlıǵın
kórsetedi.
Juwmaqlaw sıpatında sonı aytıwımız múmkin boladı, folklorlıq shıǵarmaları bul
xalqımızdıń muqáddes miyrası bolıp esaplanadı. Áne usı bay miyrastan salamat áwladdıń
ádebiy estetikalıq hám ruwxıy tárbiyasında imkan bolǵanınsha keń hám maqsetli paydalanıw
búgingi kúnde usı jónelistegi bilimlendiriw oqıw orınlarında xızmet júrgizip atırǵan muzıka
oqıtıwshıları, mektepte hám mektepten tısqarı oqıw orınlarınıń basshıları, tárbiyashılarınıń eń
áhmiyetli wazıypalarınıń biri bolıp esaplanadı.
REFERENCES
1.
Esemuratov B. DEVELOPMENT OF CHILDREN'S CREATIVITY ON THE BASIS OF
PEDAGOGICAL TECHNOLOGY AS AN EXAMPLE OF KARAKALPAK FOLK
SONGS //Modern Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 835-840.
2.
Esemuratov B. EDUCATION OF YOUNG PEOPLE TO PATRIOTISM, COURAGE,
AND FREEDOM THROUGH SPOONS PERFORMED BY OTHERS //Modern Science
and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 197-202.
3.
Ospanova R. THE SITUATION OF USING THE CREATIONS OF COMPOSER
MUKHTOR ASHRAFIY AND DONI ZOKIROV IN MUSIC LESSONS //Modern
Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 190-196.
4.
Ospanova R. WAYS OF DEVELOPMENT AND IMPROVEMENT OF MUSIC
EDUCATION PEDAGOGY //Modern Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. –
С. 822-828.
5.
Jiyenbaevich M. I. The evolution of music pedagogy of the karakalpak people: Historical
and theoretical aspects //Asian Journal of Research in Social Sciences and Humanities. –
2021. – Т. 11. – №. 10. – С. 27-32.
6.
Jiyenbaevich M. I. Competence-based approach in higher musical and professional
education //ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal. –
2022. – Т. 12. – №. 4. – С. 42-47.
7.
Moyanov I. TRAINING AND DEVELOPMENT OF ART PERSONNEL //Modern
Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 9. – С. 65-69.
87
8.
Jiyenbaevich M. I. COMPETENCE-BASED APPROACH IN HIGHER MUSICAL
AND PROFESSIONAL EDUCATION //PROMINENCE OF INFORMATION
BASES& MEDIA ASSESSMENTS IN THE POST CONFLICT MARKETING
ENVIORNMENT.
9.
Moyanov I. TRAINING AND DEVELOPMENT OF ART PERSONNEL //Modern
Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 9. – С. 65-69.
10.
Моянов Ы. Д. ҚОРАҚАЛПОҚ ХАЛҚИ МУСИҚИЙ ПЕДАГОГИКАСИНИНГ
ТАРИХИЙ-НАЗАРИЙ ЖИҲАТЛАРИ //Образование и инновационные
исследования международный научно-методический журнал. – 2021. – №. 5.
11.
Моянов Ы. Д. ҚОРАҚАЛПОҚ ХАЛҚИ МУСИҚИЙ ПЕДАГОГИКАСИНИНГ
ТАРИХИЙ-НАЗАРИЙ ЖИҲАТЛАРИ //Образование и инновационные
исследования международный научно-методический журнал. – 2021. – №. 5.
12.
Ануаровна O. Р. ҚОРАҚАЛПОҚ ХАЛҚ КУЙЛАРИ ВОСИТАСИДА БОЛАЛАР
ИЖОДКОРЛИГИНИ РИВОЖЛАНТИРИШ. – 2023.
13.
Anuarovna U. E. IMPROVING THE MECHANISMS OF EDUCATING STUDENTS IN
THE SPIRIT OF INTER-ETHNIC HARMONY BASED ON NATIONAL MUSIC IN
THE CONDITIONS OF ETHNO-CULTURAL RELATIONS //International Journal of
Advance Scientific Research. – 2023. – Т. 3. – №. 09. – С. 329-333.
14.
БОЛАЛАР Қ. Х. К. В., РИВОЖЛАНТИРИШ И. MODERN SCIENCE АND
RESEARCH //MODERN SCIENCE. – 2023. – Т. 2181. – С. 3906.
15.
Ospanova R. DEVELOPMENT OF CHILDREN'S CREATIVITY THROUGH BLACK
FOLK SONGS //Modern Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 9. – С. 70-73.
16.
Nawrizbaeva A. A. THE PERFORMANCE SKILLS OF KARAKALPAK BAKSHIS
//Modern Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 906-910.
17.
Nawrızbaeva A. A. BAQSÍ, SÁZENDE GENJEBAY TILEWMURATOVTÍN
ACTQARÍWSHÍLÍQ METHODS //Modern Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №.
10. – С. 218-223.
18.
Muxammetdinova L. THE DEVELOPMENT OF THE ART OF GIVING IN NORTHERN
PAKISTAN AS AN EXAMPLE OF THE YEARS OF INDEPENDENCE //Modern
Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 9. – С. 74-78.
19.
Maxamatdinovna M. L. FOLKLORE AS A SPECIAL FORM OF CREATIVITY
//International Journal of Advance Scientific Research.–2023.–Т. 3. – №. 09. – С. 282-284.
88
20.
Makhammatdinovna M. L. As a Means of Providing Aesthetic Education to the Students
of the Art of Embroidery //Vital Annex: International Journal of Novel Research in
Advanced Sciences. – 2023. – Т. 2. – №. 3. – С. 149-152.
21.
Askarova Z., Maxamatdinova L. Ceremonies Solemnly Held in Connection with Public
Holidays //Miasto Przyszłości. – 2022. – Т. 27. – С. 181-183.
22.
Махамматдинова Л. ЎЗБЕК ВА ҚОРАҚАПОҚ МУСИҚА МАДАНИЯТИНИНГ
РИВОЖЛАНИШИДА БАСТАКОРЛАРНИНГ ҚЎШГАН ҲИССАСИ //Oriental Art
and Culture. – 2022. – Т. 3. – №. 2. – С. 782-786.
23.
Есанов М. ФОРМИРОВАНИЕ НРАВСТВЕННЫХ КАЧЕСТВ ЛИЧНОСТИ
СРЕДСТВАМИ МУЗЫКИ //Oriental Art and Culture.–2023.–Т. 4. – №. 1. – С. 719-725.
24.
Ayapova K., Yesanov M. Organization of Music Lessons by the Teacher in Various Ways
//Miasto Przyszłości. – 2022. – Т. 27. – С. 189-191.
25.
Esanov M., Ametov A. DOIRA SAN’ATINING RIVOJLANISHI VA TARIXI //Oriental
Art and Culture. – 2022. – Т. 3. – №. 2. – С. 729-733.
26.
Eсанов М. Знание особенностей воздействия музыкального искусства на человека
//Science and Education. – 2022. – Т. 3. – №. 12. – С. 767-771.
27.
Есанов М. О. ЎЗБЕК ХАЛҚ ЧОЛҒУЛАРИДА ИЖРОЧИЛИК ТАРИХИ //Oriental Art
and Culture. – 2022. – Т. 3. – №. 1. – С. 578-584.
28.
АЛЛАМБЕРГЕНОВА
Г.
ҚАРАҚАЛПАҚ
БАҚСЫСЫ
СƏЛМЕНБАЙ
САДЫҚОВТЫӉ ДӨРЕТИЎШИЛИК ЖОЛЫ //Евразийский журнал социальных
наук, философии и культуры. – 2023. – Т. 3. – №. 10. – С. 112-117.
29.
Allambergenova G. THE LIFE AND CAREER OF COMPOSER OSERBAI
ALLANAZAROV //Modern Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 217-224.
30.
Allambergenova G. GOALS AND OBJECTIVES OF MUSIC EDUCATION IN
PRIMARY SCHOOL //Modern Science and Research.–2023.–Т. 2. – №. 10. – С. 849-855.
31.
Tajimuratova S. FORMATION OF STUDENTS'SKILLS OF INDEPENDENT
PERFORMANCE THROUGH THE TEACHING OF ART HISTORY //Modern Science
and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 841-849.
32.
Saginbaevna T. S. FORMATION OF STUDENTS'SKILLS OF INDEPENDENT
PERFORMANCE THROUGH THE TEACHING OF ART HISTORY //Spectrum Journal
of Innovation, Reforms and Development. – 2022. – Т. 9. – С. 386-392.
33.
Sag’inbaevna T. S. Cultural Life in Uzbekistan during the Years of Independence //Spanish
Journal of Innovation and Integrity. – 2023. – Т. 18. – С. 39-41.
89
34.
Tajimuratova S. FORMATION OF STUDENTS'SKILLS OF INDEPENDENT
PERFORMANCE THROUGH THE TEACHING OF ART HISTORY //Modern Science
and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 841-849.
35.
Saginbaevna T. S. Management and study of culture and art. – 2022.
36.
Тажимуратова Ш. С. САНЪАТШУНОСЛИК ФАНЛАРИНИ ЎҚИТИШ ОРҚАЛИ
ТАЛАБАЛАРНИНГ
МУСТАҚИЛ
ИШЛАШ
КЎНИКМАЛАРИНИ
ШАКЛЛАНТИРИШ. – 2023.
37.
Tajimuraova S. S. INFORMATION AND COMMUNICATIONS IN MANAGEMENT
//Journal of Integrated Education and Research. – 2022. – Т. 1. – №. 5. – С. 509-511.
38.
Qudenov R. QORAQALPOQ XALQ QO'SHIQLARI ASOSIDA YOSHLARNI
TARBIYALASH //«ОБРАЗОВАНИЕ И НАУКА В XXI ВЕКЕ». – 2023.
39.
Kudenov R. WAYS TO TEACH FOURTH GRADERS A SINGING LESSON //Modern
Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 225-232.
40.
Kudenov R. METHODS OF CONDUCTING A MUSIC CULTURE LESSON IN THE
FOURTH GRADE //Modern Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 856-861.
41.
Шыныбеков А. САМАРАЛИ НАТИЖАГА ЭРИШИШДА ЎҚУВЧИЛАР УЧУН
ПЕДАГОГИК ВОСИТАЛАР //Евразийский журнал социальных наук, философии и
культуры. – 2023. – Т. 3. – №. 11. – С. 76-79.
42.
Shinibekov A. QORAQALPOQ MUSIQA MADANIYATIDA MILLIY OGZAKI
IJODINING GAVDALANISHI //Miasto Przyszłości. – 2023. – Т. 39. – С. 204-206.
43.
Shinibekov A. Historical and Social Events in Folklore Works from the Point of View of
People's Relationships //Miasto Przyszłości. – 2022. – Т. 27. – С. 199-201.
44.
Шыныбеков А. Қорақалпоқлар санъатининг сарчашмалари Шарқий Европа ва Осиё
қадимий маданияти билан чамбарчас боғликлиги //Science and Education. – 2022. – Т.
3. – №. 12. – С. 910-915.
