Ekologiyaga ongli munosabat

CC BY f
4-5
0

Скачивания

Данные скачивания пока недоступны.
Поделиться
Исакулова, Н. (2024). Ekologiyaga ongli munosabat. in Library, 1(1), 4–5. извлечено от https://inlibrary.uz/index.php/archive/article/view/35318
Crossref
Сrossref
Scopus
Scopus

Аннотация

Farzandiarimizni jismonan sog'tom, ma 'naviy barkamot, intellektualsatohiyati yuksak insofar qilib tarbiyatashda atrof-muhitga munosabatningalohida o'rni bor. Ayniqsa, o'quvchiiarga mavzuni boshqa fanlarga bog'fab tushunbrish, ularni fanlararo uzviytk asosida o'quv faoliyatlga jaib etish, ста tabiatimizga muhabbatni yanada yuksaltirish katta ahamiyatga ega. Quy da ekoiogiyaga ongh munosabatning fanlararo uzviytigi asosida iimiy-tadqiqot ishlarini olib borayotgan doimiy hamkorimiz N.Isaqulovaning 1- va 2-sinflar uchun dars ishlanmalarini diqqatingizga havola etamd. 3- va 4-sinflar uchun mashg'u/otiarniesa ketgusi sonimizda yoritamiz.

Похожие статьи


background image

Ekologik fo'ltm i

EKOLOGIYAGA ONGLI MUNOSABAT

Fanlararo uzviylik

(l-sinflar uchun)

Farzandiarimizni jismonan sog'tom, ma 'naviy barkamot, intellektualsatohiyati yuksak insofar qilib tarbiyatashda atrof-

muhitga munosabatningalohida o'rni bor. Ayniqsa, o'quvchiiarga mavzuni boshqa fanlarga bog'fab tushunbrish, ularni
fanlararo uzviytk asos

ida o'quv faoliyatlga jaib etish, ста tabiatimizga muhabbatni yanada yuksaltirish katta ahamiyatga

ega. Quy da ekoiogiyaga ongh munosabatning fanlararo uzviytigi asosida iimiy-tadqiqot ishlarini olib borayotgan doimiy
hamkorimiz N.Isaqulovaning 1- va 2-sinflar uchun dars ishlanmalarini diqqatingizga havola etamd. 3- va 4-sinflar uchun
mashg'u/otiarniesa ketgusi sonimizda yoritamiz.

Maqsad: fan mavzulari asosida

o'quvchining atrof-muliitiga nisbatan ongli
munosabatini

o'stirish,

o'quvchilarni

fanlararo faoliyatga undash.

Jihozlar: darsliklar, qog'oz, flomaster,

sketch.

Dars uslubi: «Aqliy hujum»
Darsning borishi:
I. Tashkiliy

qism:

Salomlashish,

navbatchi

axborotini

tinglash,

o'quvchilarni

darsga tayyorlash.

II. Uy

vazifasini

so'rash

va

baholash.

III.

Yangi mavzu; Ekologik tarbiya

berish yuzasidan fanlararo dars mavzusi.

O'quvchilar «Savodxon», «Odob»,

«Olam»,

«Hisobchi»,

«Husnixat»

guruhlariga bo'iinadilar. Guruhlar oldiga
«Qushlarni bfc muhofaza qilamiz»
muammosi

qo'yiladi.

Uni

fanlararo

aloqadorlikda

hal

etamiz.

«0’qish»

fanidan «Rivoyat», «Odobnoma» fanidan
«Umidvor

qushcha»,

«Atrofimizdagi

olam» fanidan «Qushlar — bizning
do'stimiz» mavzulari ustida mulohaza
yuritiladi. «Matematika» va «Ona tiii»
fanlaridan esa ekologik mazmunda
mashq

va

masalaiar

yechamiz.

Masalaning hal etilishi to'g'risida barcha
ishtirokchilar o’z fikrlarini bildiradilar.
Demak, aqliy hujum yo'li bilan qisqa
daqiqalarda o'nlab g'oyalarni yuzaga
chiqish imkoniyatlari mavjud bo'ladi.

«Savodxon» guruhi «O'qish» fanidagi

«Rivoyat» mavzusini o'qib, tahlii qilib
chiqqandan

so'ng

quyidagi

fikrlarni

bildiradilar:

— Chodirda kabutarning

in

qurgani;

Boshlang'ichtalim4/2011

Bin xonadonda 10 ta jo'ja parvarish

qiiinmoqda. Uiarning 3 tasini mushuk
yeb qo’ydi. Xonadonda nechta jo'ja
qoldi?

Bor edi -

10 ta Yeb qo’ydi - 3 ta

Qoldi - ?
Yechish: 10 - 3 = 7
Javob: 7 ta jo’ja qoldi.

Har bir guruh ishtirokchilah oldiga

qo’yilgan muammo bo'yicha yuqorida
qayd etiigan mulohazaiar va takliflarni
yozib boradilar. Fikrlar xilma-xilligi bilan
tavsiflanadi va hujum davomida ular
tanqid

qilinmaydi,

qaytadan

ifodalanmaydi. Aqliy hujum tugagach,
eng

yaxshi

takliflar

quyidagicha

ajratiladi:

— Amir Temurning parrandalarga

muruwati; .

— Bolaiar, qushlarni asrang!
— Qushlarni muhofaza qilish;
— Jo'jalarni himoya qilish.

Nihoyat muammoni yechish uchun

«Qushlarni muhofaza qilish» taklifi
tanlanadi.

IV.O’tilgan

mavzuni

mustah-

kamlash:

Amir Temur (1336-1399) o'zining

markazlashgan davlatida obodonchilik
ishlarini olib borgan. Movarounnahrda
bog'-

rog’lar

yaratgan,

masjidu

madrasalar qurdirgan. Temur o'z
davlatining

shon-shuhrati

uchun,

ayniqsa,

Movarounnahr

poytaxti

Samarqandning

obodonchiligiga

alohida

ahamiyat

bergan.

U

Samarqand atrofida o'zining xeshu
aqrabolariga atab, ko'pgina go'zal
bog'lar:

Bog'idilkusho,

Bog'ichinor,

Bog'ibehisht,

~ Amir Temur mazkur manzaraning

guvohi bo'lgani;

— Amir Temurning parrandalarga

muruwati.

«Odob»

guruhi

«Odobnoma»

fanidagi «Umidvor qushcha» she’rini
ifodali o'qib, tahlil qllgandan so'ng she'r
asosida quyidagi fikrlarni bildiradilar:

— Sir bolaning qushga tosh otgani;
— Yarador qushcha armoni;
— Yarador qushcha parvarishi;
— Qushcha parvozi;
— Bolalar; qushlarni asrang!
«Olam»

guruhi

«Atrofimizdagi

oiam» fanidagi «Qushlar — bizning
do'stimiz» mavzusi asosida xulosa
qiladilar.

— Qushlarga in yasash;
— Inlarga don sepish;
— Inlarni daraxtga osish;
— Qushlarni muhofaza qilish.
«Husnixat» guruhi «Ona tiff»

fanidan

ekologik

mazmundagi

mashqlarni bajaradilar: Kitobning 42-
betidagi 73-mashqni o'qib, topshiriqni
bajarishadi.

Topshiriq:

Ajratib

ko'rsatilgan

so'zlarni bo'g'iniab ko'chirish qoidasiga
ko'ra ularni bo'g'inlarga ajratib yozing.

Jiblajibon

Jiblajibon

— foydali qush. U

bahorda o’ikamizga birinchi bo'lib uchib
keladi. Jiblajibon mayda hasharotiar
bilan oziqlanadi.

Jib-lajibon, jibla-jibon, jiblaji-bon;

qush; ba-horda, bahor-da; uchib; ha-
sharotiar, hasha-rotlar, hasharot-lar.

«Hisobchi» guruhi «Matematika»

fanidan ekologik mazmunda masala
yechadilar:


background image

Boshlang'ich ta'lim 4

/2011

13^’

jbaland,

Davlatobod,

j'inav,

Bog'ishamolni

urdirgan.

Quyida Amir Temur «Vasiyatlari,

maslahatlari,

tanbeh

lari»

asaridan

maslahatlarni keltiramiz:

1.

Kimki bi гол sahroni obod qilsa

yoki koriz qursa, yo biron bog' ko'kartirsa
yoxud biron xarob bo'lib yotgan yerni
obod qilsa, birinchi yili undan hech narsa
ofmasinlar, ikkinchi yili rayiyat

— o'z

roziligi bilan berganini olsinlar, uchinchi
yili esa qonun-qoidaga muvofiq xiroj
olsinlar.

2. Xarob bo'lib yotgan yerlar egasiz

bo'lsa, xolis davlatlar tarafidan obod
qilinsin. Agar egasi bo'lsa-yu, lekin uni
obod qilishga qurbi yetmasa, unga
kerakli

asbob-uskuna

va

boshqa

narsalarni bersinlar toki u o'z yerini obod
qilib olsin.

3. Xarob bo'lib yotgan yerlarda

koriz qursinlar, buziigan ko'priklarni
tuzatsinlar, arjqlar va daryoiar ustiga
yangi ko'priklar qursinlar, yo'l ustida har
manziilarga rabotlar qursinlar, yo'llarga
kuzatuvchilar va soqchilar qo'ysinlar, har
bir

rabotga

bir

necha

odamni

joylashtirsinlarki, yo'llarni kuzatish va
saqlash ishlari ularga tegishli bo'lsin.
Yo'lovchilar mollarini g'aflat bosib,
o’g’irlatib qo'ymasliklarining vazifasi
ham o'shalarning zimmasida b

o’lsin.

IV. Uyga

vazifa:

Fanlararo

mavzular asosida ishlash va tahlil qilish,

2-sinf uchun

Maqsad:mavzuni boshqa fanlarga

bog'lab tushuntirish, fanlararo ekologik
tarbiya berish, fanlararo o'quv faoliyatga
jalb etish.

Jihoz:

darsliklar,

qog'oz,

flomaster.

Uslu

b: «Miyaga

hujum»

(breynstorming).

Darsning borishi:
I. Tashkiliy

qism:

Salomlashish,

navbatchi

axboroti,

o'quvchilarni darsga tayyorlash.

II.

Uy

vaztfasini

so'rash

va

baholash.

Ш. Yangi mavzu: Ekologik tarbiya

berish

yuzasidan

fanlararo

dars

mavzusi.

Aziz o'quvchilar! Bugungi darsimizni

fanlararo bog’liqlikda olib boramiz.
Mazkur usul yordamida muammoni

yechish uchun shaxsiy g'oyalarimizni
ilgari suramiz. Fanlararo mavzularni
o’rganish

jarayonida

ekologiyaga

qaratilgan

mavzularni

mustaqil

tushungan holda yechishga barchangiz
qatnashishingiz shart. «O'qish» fanidan
«Yashil olam — yaxshi olam»,
«Atrofimizdagi olam» fanidan «Inson va
tabiat» mavzulari hamda «Ona tili» va
«Matematika» fanlaridan ekologiyaga
bog'lab mashq va masalalar yechamiz.

«Yashil olam — yaxshi olam»

mavzusida

ilgari

surilgan

g'oyalar

quyidagicha ifodalanadi:

• Manzarali

daraxtlarni

yetishtirishga imkon bor.

• Yashil o'simliklar havoni zararli

gaz va changdan tozalaydi.

• Kislorod bilan boyitadi.
• Havo haroratiga ta’sir qiladi.
■ Daraxtzorlar suv saqlanuvchi

manbalarni

nurashdan,

yuvilib

ketfshdan saqlaydi.

■ Shahrimizni

ko'kalamzorlash-

tirishga e’tibor berish kerak.

«Inson va tabiat» mavzusidagi

g'oyalar

qog'oz

varaqalariga

quyidagicha yozib olinadi:

■ Atrofimizdagi barcha narsa -

tabiat hisoblanadi.

■ Odam shu tabiatda yashaydt.
■ O'ziga kerakli narsani undan

oladi.

■ Biz tabiatni asrashimtz va unga

g'amxo'rlik qilishimiz kerak.

• Havo, suv ifloslanadi, o'simlik va

hayvonlar kamayishi mumkin.

• Milliy bog' va qo'riqxonaiar tashkil

etish yaxshi samara beradi.

■ O'zbekiston «Qizi I kitobi»ga

kiritilgan

yovvoyi

hayvonlar

va

o'simliklar.

«Matematika» fanidan «Tabiat»

rasmi asosida misollarni yechib, rasmni
birgalikda bo'yaymiz:

74-51=23 (daryo rangi -

ko’k);

86+5=91 (bulut rangi - oq);

28+12=40 (osmon rangi - moviy

ko'k);

70-9=61 (tog' rangi -jigar);
18-10=8 (data rangi - yashil);
■ Tabiat - go'zal.
«Ona tili» fanidan maqollardagi

so'zlarni aniqlaymiz:

■ Kuzda qilingan
hosilga barakat.
’ Yer haydasang, kuz hayda,
Kuz yuz hayda,
• Foydali mehnat qilish.

Muammoni yechish bo'yicha g'oya

va

takliflar

doskaga

yoziladi

va

o'quvchilar

mulohaza

yuritadilar.

Yuqoridagi takliflarni o'quvchilar guruh
bo'lib tahlil etadilar. Eng qulay va
muvofiqlarini aniqlaydilar:

• Shahrimizni

ko'kalamzor-

lashtirishga e’tibor berishimiz;

■ Biz tabiatni asrashimiz va unga

g'amxo'rlik qilishimiz;

■ Xalqimizning

eng

yaxshi

an’anasiga sodiq bo'lishimiz kerak.

■ Tabiat — go'zal.
■ Tabiatda mehnat qilish foydalidir.
Xulosa qilib shuni aytish kerakki,

yuqoridagi

g'oyalarni

doimo

esda

saqlashimiz va ularga sodiq qolishimiz
kerak. ’

IV.

O'titgan

mavzuni

mustahkamlash:

Ob-havo

darakchilari

haqida

suhbatolib borish.

■ Qish kunlari kechasi havo ochiq

bo'lsa, sovuq bo'ladi.

■ Qarg'a, zag'chalar ayianib uchsa,

ertasiga havo ayniydi.

■ Qarg'alar betinim qag'illasa, tez

orada qor yog'adi. *

• Agar qor gupillatib tez yog'sa, tez

tinadi, sekin vog'sa, uzoq yog'adi va
sovuq bo'ladi.

■ Mushuk va itlar boshlarini

oyoqlari orasiga yashirib uxlasa, ertasi
kuni sovuq bo'ladi.

■ Qushlar hurpayib o'tirsa, sovuq

uzoq davom etadi.

• Qishda

atrofga

chirsillagan

tovush eshitilsa, rovuq kuchayadi.

V. Uyga

vazifa:

mavzularni

takrorlash.

N.ISAQULOVA,

0‘MKHTTKMO va UQTI.

inLibrary — это научная электронная библиотека inConference - научно-практические конференции inScience - Журнал Общество и инновации UACD - Антикоррупционный дайджест Узбекистана UZDA - Ассоциации стоматологов Узбекистана АСТ - Архитектура, строительство, транспорт Open Journal System - Престиж вашего журнала в международных базах данных inDesigner - Разработка сайта - создание сайтов под ключ в веб студии Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil - ilmiy elektron jurnali yuridik va jismoniy shaxslarning in-Academy - Innovative Academy RSC MENC LEGIS - Адвокатское бюро SPORT-SCIENCE - Актуальные проблемы спортивной науки GLOTEC - Внедрение цифровых технологий в организации MuviPoisk - Смотрите фильмы онлайн, большая коллекция, новинки кинопроката Megatorg - Доска объявлений Megatorg.net: сайт бесплатных частных объявлений Skinormil - Космецевтика активного действия Pils - Мультибрендовый онлайн шоп METAMED - Фармацевтическая компания с полным спектром услуг Dexaflu - от симптомов гриппа и простуды SMARTY - Увеличение продаж вашей компании ELECARS - Электромобили в Ташкенте, Узбекистане CHINA MOTORS - Купи автомобиль своей мечты! PROKAT24 - Прокат и аренда строительных инструментов