(Doctor axborotTwmasi, 2012, № 1, Samarqand
12
GIPERTENZIV BUZILISHLARI BO’LGAN HOMILADOR
AYOLLARDA HOMILADORLIK VA TUG’RUQNING KECHISHI
SamMI (rektori - prof. Shamsiev A.M.) VMOF Akusherlik va ginekologiya kafedrasi
(mudiri - dots. Safarov A.T.)
Muammoning dolzarbligi.
Homiladorlar gipertenziv
buzilishlari o’z asoratlari va uchrash ko'rsatgichlari bilan
akusherlik amaliyotida aktual muammolardan biri bo'lib
qolmoqda. Gipertenziv buzilishlar homiladorlik va
tug’ruqning kechishini og’irlashtirib. onalar o’limi sababi
bo’yicha 2-3 o’rinda turadi. Homilaning ona qornida rivoj-
lanishiga ta'sir qilib perinatal kasalliklar va o’lim foizining
oshishiga olib keladi [5].
Adabiyotlardagi ma'lumotlarga ko’ra, gipertenziv
buzilishlar 8-17% hollarda uchraydi [1.3]. Bistritskaya T.S.
2000 y. ftkirlari buyicha har 7-9 ta homiladordan bittasida
gipertenziv buzilishlar uchraydi BJSST 2003 y.
ma'lumotlariga ko’ra barcha gipertenziv buzilishlar bilan
kechuvchi homiladorlikning 2-8% ni homiladorlar
gipertenziv buzilishlari tashkil qiladi. Bir qancha Rossiya
olimlarining ma'lumotlariga ko’ra gipertenziv buzilishlar
12-17% homilador ayollarda aniqlanadi [4].
Gipertenziya bosh miya qon aylanishining buzilishi
(Geneva, 2008), ko’z to’r pardasining ko’chishi [9. 10].
Gipertenziv buzilishlar va platsentaning kuchishi natijasida
kelib chiquvchi massiv qon ketishlarga olib keladi [10].
Maqsad va vazifalarimiz:
Gipertenziv buzilishlari
bo’lgan homiladoriami retrospektiv va prospektiv tahlil
qilish va BJSST taklif qilgan davolash usulining
samaradorligini isbotlab berish.
Biz o’z oldimizga gipertenziv buzilishda tugruqning
kechishini. lining ona va xomilaga ta'sirini tirganib,
etiborimizni bu patologiyaning intensiv davo uslublarining
samaradorligiga qaratdik. Oldimizga quyilgan maqsad va
vazifalarimizni yechish uchun 35 ta retrospektiv kasallik
tarixini tahlil qildik va 35 ta homiladorlikni prospektiv
o’rgandik. 70 nafar ayoldan 36 (72%) nafarida og’ir
darajali gipertenziv buzilish, 4 (8%) nafarida o’rta darajali
gipertenziv buzilishlar, 30 (60%) nafarida esa gipertenziv
buzilishning yengil darajasi aniqlandi. Prospektiv guruh
homiladorlarining umumiy ahvoli BJSST tomonidan ishlab
chiqilgan gipertenziv buzilishlar tasnifi bo’yicha
baholandi. Homila ahvoli va uning rivojlanishdan orqada
qolish darajasini baholash uchun UTT aparatidan
foydalanildi.
Tekshirish
natijalari
quyidagilami
ko’rsatdi.
Gipertenziv
buzilishlar
bilan
asoratlangan
homiladorlarning 66% ni qishloq ayollari tashkil qildi.
Bizning tekshiruvimizdagi homiladorlar orasida qishloq
ayollarida kechki gipertenziv buzilishlarning ko’p uchrash
sababi qishloqning ijtimoiy, maishiy, tibbiy omillari
ta'sirining natijasi bo’lishi mumkin. Barcha bemorlar
orasida 20 yoshdan 25 yoshgacha bo’lgan homiladorlar
45% ni tashkil qildi.
Hoiniladorlarda ko’proq uchragan ekstragenital
kasalliklar: kamqonlik, bo’yrak kasalliklari, semizlik,
yurak qoh-tomir kasalliklari, gipertenziv buzilishlar va
hokazo. Ba'zi hoiniladorlarda ekstragenital kasalliklarning
2-3 xil turi aniqlandi.
Gipertenziv buzilishlarning toza turlari. birinchi bor
tug’uvchi homilador ayollarda 8% uchradi. Kasallik
turlarinig qo’shilishi bilan gipertenziv buzilishlar og’irroq
kechib, davolashlar samara bermaganligi kuzatildi.
Gipertenziv
buzilishning
kechishiga
ekstragenital
kasallikning og’irlik darajasi va davomiyligi ma'lum
darajada ta'sir ko’rsatadi.
Bizning
kuzatuvimizdagi
kechki
gipertenziv
buzilishlari bo’lgan homiladorlarda homiladorlar qusishi
(20%), kamqonlik (100%), buyrak kasalliklari (19%)
aniqlangan. Bu homiladorlarning yarmidan ko’p qismi
ro’yxatga o’z vaqtida olinmagan.
Bizning tahlilimiz bo’yicha gipertenziv buzilishi
belgilari ichida gipertenziya (100%), shish (66%),
proteinuriya (88%) uchrab. shulardan faqat 4 nafar
homilador siydigida oqsil 3 g/1 dan ko’p ekanligi kuzatildi.
Homilaning disstres sindromi (15%) homiladorlarda
aniqlandi. Bu esa homiladorlikning ko’proq qishloq
sharoitida. hatto gipertenziv buzilish kelib chiqish xavfi
yuqori bo’lgan homiladoriami hali ham ayollar
maslahatxonalarida ro’yxatga kech olinayotganligini
ko’rsatadi. Bizning nazoratimizda bo’lgan 35 nafar
homiladorda gipertenziv buzilishni davolash yuqorida
keltirilgan magnezial davo sxemasi bo’yicha olib borildi.
Davolash natijasida 25 nafar (80%) homiladorlarda AQB
ni pasayishi kuzatildi. 10 nafar ( 20%) homiladorda davo
samarasiz bo’ldi.
Qiyosiy guruhda gipertenziv buzilishni an'anaviy yo’l
bilan davolaganda 20 (40%) nafar homiladorda davo
samarasiz bo’lgan. Bioximik tekshiruvlarda qon
zardobidagi umumiy oqsil miqdori kamayganligi (60,0-
70,0 g/1) aniqlandi, bu ko'rsatgichni homiladorlar siydigi
orqali oqsil yuqotilishi bilan bog’lash mumkin. Mochevina
va kreatinin ko’rsatgichlarida deyarli o’zgarishlar
kuzatilmadi.
Bizning kuzatuvimizda bo’lgan 44% homiladorda
homiladorlik muddatli tug’ruq bilan
Niyazova N. H
Abdullaev D. N,
Umarova O.A.
<DoHj.or cLxborotnomasi, 2012, № 1, Samarqancf
13
yakunlandi. Magnezial davo uslubini qo’llash natijasida,
muddatdan oldingi tug’ruqlar, hamda induksiyalangan
tug’ruqlar soni qiyosiy guruhga qaraganda ikki baravar
kamaydi.
Tug’ruq
umumiy
davomiyligining
o’rtacha
ko’rsatgichi gipertenziv buzilishning yengil va og’ir
darajalarida deyarli farq qilmadi.
Asosiy guruh homiladorlari orasida normal joylashgan
platsentaning vaqtidan oldin kO’chisi 4%, gipertenziv
buzilishning yengil darajadan og’ir darajaga o’tishi 14%
kuzatildi. Bu holatning kelib chiqishi qon -tomir devorinig
murtligi bilan bog’liq. Og’ir darajali gipertenziv buzilishlar
orasida tug’ruqni operativ yo’l bilan tugallash magniy
sulfat samarasiz bo’lganda 9 (18 %) ni tashkil etdi.
Adabiyotlarda gipertenziv buzilishlaming o’zi 1,4-
6,2% hollarda kesar-kesish operatsiyasiga ko’rsatma bo’lib
hisoblanadi [2]. Asosiy guruhda 10%, retrospektiv guruhda
7% ni ko’rsatdi. Akusherlik qisqichlari asosiy guruhda 4%
holda ishlatildi.
Gipertenziv buzilishlar og’irlik darajasi qancha o’sib
borsa. homila va chaqaloq uchun tug’ruq oqibati shuncha
kam muvofaqiyatli buladi. Ogir darajali gipertenziv
buzilishlar xomila va chaqaloq salomatligi uchun juda katta
xavf tug’dirishi mumkin. HROQS kursatgichi qiyosiy
guruhdagi bcmorlarga qaraganda asosiy guruhdagi
bemorlardan ikki marotaba kamaygan. ’’Bexatar onalik”
dasturi asosida olib borilgan magnezial davo natijasida,
homila disstres sindromi (3%) ga chala tug’ilishlar soni
ikki baravar, perinatal o’lim 1,5 baravarga kamaydi.
Magniy sulfat o'zining sedativ, gipotenziv, diuretik,
spazmolitik, tokolitik, talvasaga qarshi va hokazo
ta'sirlarga ega bo’lganligi uchun, akusherlik amaliyotida
avval gipertenziv buzilishni davolashda ishlatilgan bir
qancha preparatlar, spazmolitiklar (Рарауёпп, No-shpa,
Baralgin), sedativ (relanium, seduksen), gipertenziv
(dibazol,
eufillin),
siydik
haydovchi
(furosemid,
gipotiazid), neyroleptik moddalar ganglioblokatorlar
(benzogeksoniy, pentamin), tokol itik lar va bosbqalar
o’mida qullanilishi tejamkorlik tomonidan ham maqsadga
muvofiqdir. Gipertenziv buzilishi bo’lgan homiladorlarni
olib borish hamda tug’ruqni hal qilish vaqti va uslubini
belgilashda kasallikning og’irlik darajasiga, homiladorlik,
tug’ruq va farzandlar soniga e'tibor qaratish lozim.
Xulosalar
2-
son tug’ruq kompleksi ma'lumotiga ko’ra
gipertenziv buzilishlar 2002-2003 yilda 12,5%, 2009-2011
yilda 6,6 % homiladorlarda uchraydi.
Yengil darajali gipertenziv buzilishlar 65 (78,3 %) ,
og’ir preeklampsia 10 (15,5 %), bemorda kuzatildi.
Anemiya 90,6% , buyrak kasalliklari 14,4 %, semizlik 6,2
% ni tashkil qildi.
Preeklampsia
bo’lgan
ayollarda
homiladorlik
natijasini o’rganish shuni ko’rsatdiki 30 nafarayol (21,7%)
saqlangan homiladorlik bilan uyiga javob berildi. Ulardan
homiladorlar patologiyasida yotgan o’rtacha o’rin kuni 12-
15 kunni tashkil etgan. L'laming hammasi qon bosimi,
siydigidagi oqsil miqdori, qon va siydik taxlillari to’la
nonnaga qaytgan holda uyiga javob berilgan. Ayollarning
46 tasida (70 %) muddatli tug’ruq, 20 tasida (30%)
muddatdan oldingi tug’ruq, 3 tasida (4,6%) cho’zilgan
homiladorlik va bittasida ( 1,2 %) muddatdan o’tgan
tug’ruq kuzatilgan.
Tug’ruq 29 nafar (34,9%) ayollarda boshqariluvchi
gipotoniya ostida tabiiy tug’ruq yo’llari orqali olib borildi.
6 nafar (7,2 %) ayollarda esa tug’ruq kesar kesish
operatsiyasi bilan yakunlandi. “Bexatar onalik” dasturi
asosida olib borilgan effektiv perinatal parvarish natijasida
tug’ruqni induksiyalash ikki baravarga, chala tug’ishlar
soni ikki baravarga, perinatal o’lim 1,5 baravarga kamaydi.
Adabiyotlar
1.
Абдуллаев Д.Н. Антогонисты кальция в комплексной регуляции родовой деятельности при аномалиях родовых
сил, гестозе , гипертоническое болезни и вегетососудистой дистонии по гипертоническому типу. Автореф. дисс.
докт. мед. наук. Санкт-Петербург 1998 . стр 35.
2.
Айламазян Э. К. Неотложная помощь при экстремальных состояниях в акушерской практике. // Ассоц.
РОСМЕДПОЛИС”, 2000. С. 29 -52.
3.
Каримов А.Х., Аляви Ф. Л., Нажмутдинова Д.К. Ультразвуковая диагностика в акушерской практике.-
Ташкент, 2002. 102 стр.
4.
Серов В.II. Практическое акушерство. - М., Медицина,- 2002.
5.
Токова 3.3. Методология изучения и профилактики материнской заболеваемости и смертности // Акуш. И
гин. 1988.-№2.-С. 54-58.
6.
Уход во время беременности, родов, послеродового периода, уход за новорожденным: Руководство для
клинической практике. ВОЗ, Женева 2003 г.
7.
Рахимов А.У., Меликулов Х.М. Акушерликда геморрагик шокнинг замонавий муаммолари. Тошкент. «
Истиклол» - 2005,
8.
Geneva Foundation for Medical Education and Ressearch ( http: // www. Gfrner. cp. / clVGuidelines / Qbstetrias —
gynecolohy- guidelines. Php), 2008.
9.
Hill L. M., Breckle R„ Gehrking W. Abruptio placentae; an unusual ultrasonic presentation - intraamnionic blood clot.
// Am. J. Obstet. Gynec., - 2002, - Vol 148,-N 3,-P. 1144-1145.
10.
Gilabert J., Estelles A., Azner J. et al. Abruptio plactnte and disseminated intravascular coagulation. - Acta Obstet.
Gynec. Scand.,-2001. -Vol. 64.-N 1. - P. 35-39.
