392
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
OTA ONALARNING FARZAND TARBIYASIGA E’TIBORI
Aymuratova Zliyxa Jan’abay qizi
Berdaq nomidagi Qoraqalpoq Davlat Universiteti
Pedagogika psixologiya kafedrasi amaliy psixologiya yo'nalishi 2-kurs student.
Mambetiyarova Venera Reyimbaevna
Ilmiy rahbar. Berdaq nomidagi Qoraqalpoq Davlat Universiteti Pedagogika psixologiya kafedrasi
o’qituvchisi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14491835
Annotatsiya. Ushbu maqolada hozirgi jamiyatimizda global muommaga aylanib
kelayotgan ota onalarning farzand tarbiyasiga e’tiborilarning kamayip borayotgani haqida
bo’ladi.
Kalit so’zlar: Oila, farzand, tarbiya, jamiyat.
ВНИМАНИЕ РОДИТЕЛЕЙ К ОБРАЗОВАНИЮ ДЕТЕЙ
Аннотация. В данной статье пойдет речь о снижении внимания родителей к
воспитанию детей, которое сегодня становится глобальной проблемой в нашем обществе.
Ключевые слова: Семья, ребенок, воспитание, общество.
PARENTS' ATTENTION TO CHILD REARING
Abstract. This article discusses the decreasing attention of parents to raising their children,
which is becoming a global problem in our society today.
Keywords: Family, child, upbringing, society.
Bugungi kunda ham inson o’zining to’laqonli baxtini his etishida oila va undagi shaxslararo
munosabatlar o’z ahamiyatini yo’qotmagan. 24 iyul kuni O’zbekiston Respublikasi prezidenti
Shavkat Mirziyoyevning Facebook ijtimoiy tarmog‘idagi rasmiy sahifasida davlat rahbari
tavalludining 61 yilligiga bag’ishlangan «Janob Prezident» nomli hujjatli film namoyish qilindi.
Intervyuda O‘zbekiston prezidenti oila va baxt haqidagi fikrlarini o‘rtoqlashdi. Uning fikricha, har
bir inson hayotida eng muhimi, bu — oila.«Oila men uchun muqaddas. Muqaddasligi shuki,
avvalambor qayerda ishlashidan qat’i nazar, kim bo‘lishidan qat’i nazar agar oilada tarbiya, oilada
muhit, oilada halollik, munosabat, tarbiyaga alohida e’tibor bermasa, hech qachon natija
bo‘lmaydi. Shuning uchun men farzandlarimning tarbiyasiga juda katta e’tibor beraman. Har bir
farzandimga ham, nevaramga ham alohida o‘zimning munosabatim bor. Har bir nevaramning
alohida xarakterini bilaman, orzusini, istagini bilaman», — dedi u. «Odam baxtliman deyishga
qanchalik haqqi bor? Agar oilang bilan sen baxtli bo‘lsang, baxtliman deyishga haqqing bor. Faqat
oilam emas, xalqim baxtli bo‘lsa men o‘zimni baxtli deb bilaman»,
1
— deya ta’kidladi prezident.
393
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
Haqiqatan ham, oila muqaddas dargoh, chunki u insonning eng yaqin qarindoshlaridan
tashkil topuvchi maskan, uning har bir a’zosi bir-birini qo’llab-quvvatlaydi, bir-biri bilan samimiy
munosabatda bo’ladi, bir-biriga ko’mak beradi, xatolarini ko’maklashishga yordam beradi va bu
muhitda inson kamol topadi. Shuning uchun ham oila jamiyatning eng muhim bo’lagi hisoblanadi
va davlatimiz tomonidan doimo katta e’tibor qaratiladi.
Inson shaxsini shakllantirish oiladan boshlanadi; xususan, bolada iroda, odatlar, fe’l-atvor,
xulq, atrofga munosabat, e’tiqod va qarashlar vujudga keladi. Shu bois turmushda insonni kamol
toptirish sharoitlari, ta’sir ko’rsatish imkoniyatlarini izchil o’rganmay turib, shaxsning
xususiyatlari va ularni keltirib chiqaruvchi omillar to’g’risida fikr yuritish mumkin emas.
Ma’lumki, oila – ijtimoiy-tarixiy belgiga ega bo’lgan muayyan tuzilishli ijtimoiy
guruhning ko’rinishi. Chunonchi, uning a’zolarini qarindosh-urug’chilik, nikoh, turmush sharoiti
birligi, odob-axloq umumiyligi, ma’naviy ehtiyoj mosligi kabi aloqalar o’zaro bog’lab turadi. Oila
murakkab ijtimoiy guruh bo’lib, biologik, ijtimoiy, axloqiy, mafkuraviy va ruhiy munosabatlarning
birlashuvi natijasida vujudga keladi. Shu sababdan turmushdagi va oila a’zolari munosabatlaridagi
o’zgarishlar uning moddiy-maishiy, iqtisodiy negizi o’zgarishiga bevosita bog’liqdir. Oila
a’zolarining o’zaro muomalalarini tadqiq qilgan venger sotsiologi M.Komloshi 10-14 yoshdagi
maktab o’quvchilarining o’qishga va mehnatga bo’lgan munosabatiga bevosita ta’sir qiluvchi oila
muhiti (vaziyat, sharoit, holat) omillarini to’rt turga ajratadi:
1) ota-onalarning jamoatchilik faoliyati (ularning mafkuraviy qarashlari va ishga nisbatan
munosabatlari);
2) oila ichidagi munosabatlari (ota va ona munosabati, ota-onalarning buva va buviga
munosabatlari, aka-ukalar va opa-singillarning o’zaro munosabatlari);
3) ota-onalarning tarbiyaviy-pedagogik faoliyati (ularning tarbiyaviy muammolari,
qiziqishlari, maktab bilan hamkorliklari, o’quvchilarga dars tayyorlash kezida ota-onalarning
yordami, ularning tarbiyaviy ahamiyati);
4)oilada o’quvchining faoliyati (o’quvchining kundalik tartibi, xo’jalik ishlaridagi
muayyan majburiyati) va boshqalar.M.Komloshi yiqqan materiallarini tahlil qilib, oila muhiti
(vaziyati, sharoiti, holatini uch toifaga: ijobiy, o’zgaruvchan va salbiy toifalarga ajratadi.
Farzandga yaxshi tarbiya berish ota-onaning asosiy mas’uliyatli vazifalaridan biridir. Bu
borada ular har qadamda mas’uliyat bilan yondashmog‘i lozim. Kelajakdagi yo‘li ravon bo‘lishini
istagan har bir ota-onalar sarflaydigan vaqtini va harakatini ertaning buyuk insonlari bo‘lgan
farzandlarini ulg‘aytirish uchun sarflashlari lozim. Farzand kamoloti uchun sarflangan har bir
daqiqa ertangi farovon hayot uchun tamal toshi bo‘ladi desak hech mubolag‘a bo‘lmaydi. Agar
ota-ona vaqtida farzandiga e’tibor qaratmasa, uning kelajagi uchun qayg‘urmasa, keyinchalik
afsus – nadomat bilan yashashi muqarrar.
394
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
Bu kelajakda muammolarni yuzaga chiqarishi mumkin. O‘sha vaqtda esa muammolarni
hal qilishga kech bo‘lishi mumkin. Shunday ekan, farzandining taqdiri uchun e’tiborli bo‘lib,
uning xulqi, tarbiyasiga va ilm olishiga befarq bo‘lmaslik lozim.
REFERENECES
1.
Z. T. Nishanova Taraqqiyot psixologiyasi va differensial psixologiya /darslik/. Toshkent:
2.
«Innovatsiya-Ziyo", 2020, 418 bet.
3.
Daribaev A., Sagindikova N. HISTORY OF PSYCHOLOGY //Modern Science and
Research.2024. Т. 3. №. 1. С. 1162-1166.
4.
Venera M. Socio-Psychological Features of Relationships of Children and Their Parents
5.
//American Journal of Social and Humanitarian Research. 2022. Τ. 3. №. 8. С. 151- 152.
6.
Sagindikova N. J. THEORETICAL ANALYSIS OF THE CONCEPT OF GENDER
RESPONSIBILITY //International Scientific and Current Research Conferences. – 2023.
7.
– С. 127-130.
8.
Сагиндикова Н. РАЗРАБОТКА СТРУКТУРНОЙ СТРУКТУРЫ ГЕНДЕРНОЙ
ОТВЕТСТВЕННОСТИ ЛИЧНОСТИ ПЕДАГОГА //Академические исследования в
современной науке. – 2023. – Т. 2. – №. 24. – С. 169-174.
9.
Shoumarov G’.B., Sog’inov N.A. O’zbek oilasining etnopsixologik xususiyatlari Ilmiy
ishlar to’plami.
10.
Imomqulova, F. (2022) “ОИЛАДА ТАРБИЯНИНГ ЎЗИГА ХОС ХУСУСИЯТЛАРИ
11.
www.gazeta.uz
