Authors

  • Bekali Muyiddinov
  • Sabrina Tursuntoshova

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.science-research.63325

Keywords:

Beruniy tarix xalqlar O’rta Osiyo Amerika tahliliy yonashuv O’rta asrlar ilmiy meros Qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar qadimdi davr faylasuflari.

Abstract

Ushbu maqolada Abu Rayhon ilmiy merosida tarix va unga yondosh fanlar haqida asarlarida nimalar bayon qilinganligi haqida fikrlar ilmiy jihatdan tahlil qilinadi.

background image

2025

JANUARY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 2

|

ISSUE 1

510

ABU RAYHON BERUNIY ILMIY MEROSIDA TARIX FANINING O’RNI

Muyiddinov Bekali Bahodir o’g’li

Osiyo xalqaro universiteti, “Ijtimoiy fanlar va texnika fakulteti

Tarix va filologiya kafedrasi o’qituvchisi.

Tursuntoshova Sabrina Toshpo’lat qizi

Osiyo Xalqaro universiteti “Ijtimoiy fanlar va texnika fakulteti

Tarix ta’lim yo’nalishi ikkinchi bosqich talabasi.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14735052

Annotatsiya. Ushbu maqolada Abu Rayhon ilmiy merosida tarix va unga yondosh fanlar

haqida asarlarida nimalar bayon qilinganligi haqida fikrlar ilmiy jihatdan tahlil qilinadi.

Kalit so’zlar: Beruniy, tarix, xalqlar, O’rta Osiyo, xalqlar, Amerika, tahliliy yonashuv,

O’rta asrlar, ilmiy meros, Qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar, qadimdi davr faylasuflari.

Beruniy so’nggi avlodlarga katta ilmiy meros qoldirdi. Beruniyning o’z davri ilm-fanining

turli sohalariga oid 160 dan ortiq tarjimalari, turli hajmdagi asarlari, yozishmalari qolganligi bizga

maʼlum. Yuqorida ko’rsatib o’tilgan katta hajmdagi asarlaridan tashqari astronomiya, astrologiya,

matematika, geodeziya, geologiya, mineralogiya, geografiya, arifmetika, tibbiyot, farmakologiya,

tarix, filologiya masalalariga oid qator risolalar yaratdi va sanskit tilidan arabchaga, arab tilidan

Sanskrit tiliga tarjimalar qildi, badiiy ijod bilan ham shug’ullanib sheʼrlar yozdi. “Astrologiyaga

kirish”, “Astronomiya kaliti”, “Jonni davolovchi quyosh kitobi”, “Ikki xil harakatning zarurligi

haqida”, “Ko’paytirish asoslari”, “Ptolemey “Almagesti” ning Sanskritchaga tarjimasi”, “Foydali

savollar va to’g’ri javoblar”, “Farg’oniy “Elementlariga tuzatishlar”, “Turklar tomonidan

ehtiyotkorlik”, “Oq kiyimlilar” va karmatlar haqida maʼlumotlar”, “Sheʼrlar to’plami”, “Al-

Muqanna haqidagi maʼlumotlar tarjimasi”, “Ibn Sino bilan yozishmalar” shular jumlasidandir.

Beruniy “Alosor al boqiya an alqurun alholiya” (“Qadimgi xalqlardan qolgan

yodgorliklar”) asarini Jurjonda muhojirlik davrida yoza boshlagan va 1000-yilda 27

yoshida Xorazmda yozib tugatgan. Asarda O’rta Osiyo xalqlari, xorazmliklar, sug’dliklar,

yahudiy, yunon va boshqalar xalqlarning yil hisoblari, hayitlari, mashhur kunlari, ijtimoiy,

madaniy va ilmiy hayotining tarixi, urf-odatlari, dunyoqarashlari hamda O’rta Osiyoning arablar

tomonidan istilo qilinishi haqida to’liq maʼlumotlar berilgan.

Abu Rayhon Beruniyning mashhur “Hindiston” asari ― “Tahqiq mo lil-Hind min ma’qula

maqbula fi-l-aql av marzula” (“Hindlarning aqlga sig’adigan va sig’maydigan ta’limotlarini

aniqlash kitobi”) 1030-yilda yozilgan.


background image

2025

JANUARY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 2

|

ISSUE 1

511

Bu asar G’arb va Sharq olimlari tomonidan yuksak baholangan. Hindistonda sanskrit tilini

puxta o’rganish uning hind madaniyati, adabiyoti va Hindistonning o’sha davr olimlari bilan

yaqindan tanishishiga hamda bu mamlakat haqida o’lmas asar yaratishiga imkon berdi.

“Hindiston” hajmi jihatdan juda katta asar. Unda hind adabiyoti, falsafasi, aniq fanlar, geografiya,

elshunoslik, qonun va urf-odatlar, tarixiy-diniy rivoyatlar, hind yozuvining turlari haqidagi

ma’lumotlar bor.

Abu Rayhon Beruniyning “Hindiston” asari jahon tarixiy va jo’g’rofiy adabiyotning

shunday bir namunasini, unga olimlar hozirgacha ilmiy jihatdan sira eskirmaydigan ajoyib bir

manba sifatida murojaat qiladilar. Alloma hindistondagi fanlarini chuqur tekshirish orqali ularning

fikriy hayotlariga kirib beradi, shuningdek falsafalarini o’rgandi. Shunisi qiziqki, u ko’pchilik

musulmon olimlari singari bularning himmasiga bir taraflamalik bilan qaramadi, diniy

buyoqlardan saqlanib ish ko’rdi. Uning bu asari uchun manba hind olimlari va ko’p sonli sanskrit

tekstlari bo’ldi. Olim hindlarning aqliy tushunchalarini turkumlarga bo’ldi va tekshirdi. Ularni

musulmonlar, xristianlar va ayniqsa qadimgi yunonlarning sistemalari bilandi taqqosladi. U

pifagorchilar ta’limoti bilan hindlarga xos ba’zi narsalar orasida ma’lum bir munosabat borligini

yaqqol ko’radi. Tarixda Amerika qit’asini 1492-yilda dengiz sayyohi Xristofor Kolumb kashf

etganligi qayd qilingan. Ammo bu borada Abu Rayhon Beruniyning ilmiy farazi mavjudligi ham

ma’lum. Olim o„zining “Hindiston” asarida yer yuzasining tuzilishi, dengiz va quruqlik to’g’risida

gapirib”, ...Yerning choragi ma’muradir. Ma’murani G„arb va Sharq tomondan Muhit okeani

(Atlantika va Tinch okeani) o„rab turibdi. Bu Muhit okeani, yerning obod qismini dengizlarning

narigi tomonida bo’lishi mumkin bo’lgan quruqlik yoki odam yashaydigan orollardan ikkala

yoqdan (g’arbdan va sharqdan) ajratib turadi...”,― deb yozadi. Shunday fikrni “Al-Qonun al-

Mas’udiy” asarida ham uqtiradi. Demak, g’arbiy yarim sharda yaxlit bir quruqlikning, keyinchalik

Amerika deb nomlangan qit’aning mavjudligini Abu Rayhon Beruniy yevropalik olimlardan 500

yil oldin bashorat qilgan. Abu Rayhon Beruniyning harakterli hususiyatlaridan biri uning haddan

tashqari ko’p o’qiganligi va kishini hayratda qoldirarli darajadagi bilimdonligidir.

Sulton Mahmud G’aznaviy Hindistonga qilgan safarining birida Beruniyni ham birga olib

ketadi, yo’lda Mo’lton shahrida vaqtincha istiqomat qilishga to’g’ri keladi. “U o’zga yurtda

bo’lishiga qaramay, fursatdan foydalangan holda Mo’ltondan 400 kilometr g’arbdagi Nandna

qo’rg’onida yer kurrasi o’lchamini aniqlashga kirishadi, avval shu joyning geografik kengligini

o’lchab 320001 ga teng ekanligini aniqlaydi”. So’ngra ufqning pasayish burchagini o’lchaydi. Bu

haqda olimning o’zi quyidagicha yozadi: “Hindiston yeridagi Nandna qo’rg’onida istiqomat

qilishimga to’g’ri keldi.


background image

2025

JANUARY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 2

|

ISSUE 1

512

Qo’rg’onning g’arb tomonida baland tog’, janubiy tomonida esa keng sahroni ko’rdim va

shu on ufq pasayishini o’lchash usulini sinab ko’rishga kirishdim. Tog’ tepasidan turib yerning

lojuvard rangdagi osmon bilan tutashganini yaqqol ko’rdim. Qarash chizig’i vertikalga

perpendikulyar bo’lgan chiziqdan 00 341 pasaydi. Perpendikulyar bo’lgan tog’ balandligini

o’lchadim, u shu yerda qo’llanadigan o’lchovda 652,055 cho’zim gazga teng keldi”.

Abu Rayhon Beruniy “Hindiston” kitobining uchunchi bobini “Hindlarning aqliy va hissiy

mavjud narsalar haqidagi tushunchalari, deb ataydi. Shu bobning boshlanishida “Beruniy

yunonlarning Aflotun va Arastudan avval o’tgan etti donishmand hikmatshunoslarining ismlarini

keltiradi. Bu donishmandlar: Afinalik Salon, Prienalik, Bias, Diogen, Laertsiy “Mashhur yunon

faylasuflarining hayotnomalari” asarida Bias emas, Biant deb ataydi, Korinflik Periandr (bu Korinf

hokimi bo’lgan), Miletlik Salis (Beruniy yunoncha Fales ismini arabiy nomini keltirgan),

Lakedemonlik Xilon, Lesbas orolidan Pittikus, Lindas orolidan Kleobulosdir”. Beruniy fikricha,

bu donishmandlarning hikmatli so’zlari yunonlarda falsafa ilmi paydo bo’lishidan avvalgi davrni

tashkil qiladi. Falsafani esa, ulardan keyin yetishgan kishilar turli yangilishuv, xurofatlardan

tozalab, tarqatganlar. “Shu bobda Beruniy qadimgi yunonlarda borliq olam va odam haqida

tasavvufiy qarashlarining qanday kelib chiqqanligi haqida gapiradi” . U, tasavvufga doir so’fiya

so’zini boshqa olimlarga nisbatan eng to’g’ri tushuntiradi: “Ba’zilar fikricha,- deydi u, - faqatgina

haqiqiy borliq birinchi sababchidir. Chunki u borliqning hech narsaga zotan ehtiyoji yo’q.

Boshqalar birinchi sababchiga muhtojlar So’fiyalar, ya’ni hakimlarning tushunchalari ana

shunday. Chunonchi, yunoncha suf (sof) so’zi bizga hikmat demakdir. Shuninig uchun faylasufga

“filosufa”, ya’ni “hikmatni suyuvchi”, deb ism berilgan”. Beruniy fikricha, ba’zi musulmon

ulamolari bu so’zni manbaini yaxshiroq tekshirib o’tirmay, so’fiya so’zining istiloh termin

ekanligini bilmay, tavakkal qilib, so’ffiya so’zi suffadan olingan, payg’ambar davrida sahobalar

doimo suhbatlashib o’tiradigan suffa, ya’ni “ahli suffa” so’zi bilan bog’laydilar.

Abu Rayhon Beruniy nafaqat astronomiya, matematika, geodeziya, mineralogiya,

farmakologiya kabi fanlar sohasida, balki tarixshunoslik sohasida ham o’ziga xos o’ringa ega.

Uning ilmiy merosida tarix fani muhim ahamiyat kasb etadi, va uning tarixga oid asarlari

bugungi kunda ham qimmatli manbalar hisoblanadi. Beruniyning tarixga doir ishlari quyidagi

jihatlari bilan ajralib turadi:

1. Tarixiy voqealarni xolisona o’rganishga intilishi: Beruniy o’z davrining anʼanaviy

tarixshunosligidan farqli ravishda, tarixiy voqealarni xolis va ilmiy nuqtai nazardan yoritishga

intilgan. U voqealarni faqatgina yozib qoldirish bilan cheklanmay, balki ularning sabablarini

o’rganishga, tanqidiy yondashishga harakat qilgan.


background image

2025

JANUARY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 2

|

ISSUE 1

513

2. Geografik va etnografik maʼlumotlarga asoslanganligi: Beruniy tarixiy voqealarni

yoritishda nafaqat yozma manbalarga, balki o’zi guvohi bo’lgan voqealarga, turli xalqlarning urf-

odatlari, madaniyati va geografik sharoitlariga ham eʼtibor qaratgan. Uning bu yondashuvi tarixiy

voqealarni chuqurroq va haqqoniyroq tushunishga yordam bergan.

3. Qiyosiy tahlil usulidan foydalanishi: Beruniy turli xalqlarning tarixiy voqealarini

o’rganishda qiyosiy tahlil usulidan faol foydalangan. U o’xshash va farqli tomonlarini aniqlab,

xulosalar chiqarishga harakat qilgan. Bu uning asarlariga ilmiy asos bergan.

4. “Hindiston” asarining tarixiy ahamiyati: Beruniyning “Hindiston” asari o’z davrining

noyob tarixiy va etnografik manbasi hisoblanadi. Unda Hindistonning siyosiy tuzumi, ijtimoiy

hayoti, dini, madaniyati, fan va sanʼati batafsil yoritilgan. Bu asar, shuningdek, o’rta asrlar hind

jamiyatini o’rganish uchun muhim manba sanaladi.

5. Tarix fanini fanning muhim bir sohasi sifatida tan olganligi: Beruniy o’zining ilmiy

faoliyati davomida tarix fanining jamiyat hayotidagi o’rnini anglab yetgan. U tarixiy bilimlarning

insoniyat rivojiga qo’shadigan hissasi beqiyos ekanligini taʼkidlagan.

Beruniyning tarix faniga qo’shgan hissasining asosiy jihatlari quyidagilar:

Tarixiy voqealarni xolis va ilmiy o’rganishga asos solgan.

Geografik va etnografik maʼlumotlarni tarixiy tahlilga kiritgan.

Qiyosiy tahlil usulidan foydalanib, tarixiy tadqiqotlar sifatini oshirgan.

“Hindiston” kabi yirik tarixiy asar yaratgan.

Tarix fanining jamiyat hayotidagi ahamiyatini chuqur anglagan.

Beruniyning ilmiy merosida tarix fani muhim o’rin egallab, uning universal bilimdon olim

sifatidagi shaxsiyatini yanada yorqinroq namoyon qiladi. Uning asarlari nafaqat tarixchilar, balki

boshqa soha olimlari uchun ham qimmatli manba bo’lib xizmat qiladi.

REFERENCES

1.

Manbashunoslik. Mualliflar jamoasi. Darslik. – T.: Turon-Iqbol, 2019

2.

Madraimov. A., Fuzailova. G. Manbashunoslik. O’quv qo’llanma. – T.: Toshkent, 2008

3.

Ahmedov. B. O’zbekiston tarixi manbalari (qadimgi zamon va o’rta asrlar). – T.: O’qituvchi,

2001

4.

Muyiddinov, B. (2023). XII-XIII ASRLAR DAVRIDA BUXORODA ILM – FANNING

RIVOJLANISHI. SCHOLAR, 1(28), 341–345.

https://doi.org/10.5281/zenodo.10027071


background image

2025

JANUARY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 2

|

ISSUE 1

514

5.

Muyiddinov Bekali. (2023). MO’G’ULLAR BOSQINI DAVRIDA BUXORONING

AYANCHLI

TAQDIRI. TADQIQOTLAR.UZ, 25(2),

212–215.

Retrieved

from

http://tadqiqotlar.uz/index.php/new/article/view/308

6.

Muyiddinov Bekali. (2023). THE ROLE OF BUKHARA AND OTHER CITIES IN THE

MILITARY ART AND ARMY STRUCTURE OF KHOREZMSHAHS . ОБРАЗОВАНИЕ

НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 35(3), 55–58. Retrieved from

https://www.newjournal.org/index.php/01/article/view/10035

7.

Muyiddinov, B. (2024). BARTHOLD'S "СОЧИНЕНИЯ. ТОМ I. ТУРКЕСТАН В

ЭПОХУ МОНГОЛЬСКОГО НАШЕСТВИЯ" THE HISTORY OF THE CREATION OF

THE

WORK.

MODERN

SCIENCE

AND

RESEARCH,

3(1),

699–

702.

https://doi.org/10.5281/zenodo.10552555

8.

Muyiddinov, B. (2024). THE ROLE OF MILITARY REFORMS IN THE BUKHARA

KHANATE IN THE LIFE OF THE STATE UNDER THE SHAYBANIDS. MODERN

SCIENCE AND RESEARCH, 3(2), 646–648.

https://doi.org/10.5281/zenodo.10668887

9.

MB Bahodir o’g’li. (2024). Military Art of Turkish Khaganate in the Early Middle Ages.

European Journal of Innovation in Nonformal Education, 4

(16), 223–227.

https://inovatus.es/index.php/ejine/article/view/2705/2586

10.

XORAZMSHOHIDLAR DAVLATI HAYOTIDA TURKON XOTUNNING O’RNI.

(2024). MEDICINE, PEDAGOGY AND TECHNOLOGY: THEORY AND PRACTICE,

2(4), 463 469.

https://universalpublishings.com/index.php/mpttp/article/view/5192

11.

Muyiddinov Bekali Bahodir o'g'li. (2024). The coronation and campaigns of Alexander The

Great. МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ: ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА,

2(5), 400–412.

https://doi.org/10.5281/zenodo.11222912

12.

Muyiddinov Bekali. (2024). COVERAGE OF LEGAL ISSUES IN "AVESTO".

МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ: ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА, 2(6), 222–

230.

https://doi.org/10.5281/zenodo.12191420

13.

MUYIDDINOV BEKALI, & QORYOG’DIEV Z. (2022). ABOUT THE CONQUEST OF

BUKHARA BY THE KHOREZMSHAHS. International Journal of Philosophical Studies

and

Social

Sciences, 2(3),

158–161.

Retrieved

from

https://www.ijpsss.iscience.uz/index.php/ijpsss/article/view/383

14.

Muyiddinov Bekali Bahodir o’g’li. (2024). History of State Institutions in the Kushan State,

Which Founded Statehood on the Territory of Central Asia. EUROPEAN JOURNAL OF


background image

2025

JANUARY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 2

|

ISSUE 1

515

INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION, 4(9), 184–188. Retrieved from

https://inovatus.es/index.php/ejine/article/view/4070

15.

Bahodir o’g’li, M. B. (2024). Avesto is an Ancient Written Monument Containing

Information About the Life of the Peoples of Central Asia.

Miasto Przyszłości

,

53

, 970–975.

Retrieved from

https://miastoprzyszlosci.com.pl/index.php/mp/article/view/4982

16.

Muyiddinov

Bekali.

(2024).

SOMONIYLAR

DAVLATIDA

HARBIYLARGA

BERILGAN E'TIBOR VA HARBIY SAN'AT.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14209121

17.

Muyiddinov

Bekali.

(2024).

O'ZLIKNI

NAMOYON

QILISHDA

XALQ

DOSTONLARINING AMALIY AHAMIYATI VA KITOBIY DOSTONLARNING

O'ZIGA XOSLIGI.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14528916

18.

Sadullayev Umidjon Shokir o'g'li, Muyiddinov Begali Bahodir o'g'li, & Boltayev Oxun Obid

o'g'li.

(2025).

IBN

SINONING

FALSAFIY

QARASHLARI.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14605977

19.

Sadullayev Umidjon Shokir o'g'li, Muyiddinov Begali Bahodir o'g'li, & Boltayev Oxun Obid

o'g'li. (2025). YOSHLAR DUNYOQARASHI SHAKLLANISHIDA MILLIY TARBIYA

VA TAʼLIMNING AHAMIYATI.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14606021

20.

Sadullayev Umidjon Shokir o'g'li, Muyiddinov Begali Bahodir o'g'li, & Boltayev Oxun Obid

o'g'li. (2025). BUXORO AMIRLIGIDA 1900-1910-YILLARDAGI IJTIMOIY-SIYOSIY

HAYOT.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14606101

21.

Muyiddinov Bekali. (2025). ILK O'RTA ASRLARGA OID MUG' ARXIVINING

TOPILISHI VA O'RGANILISHI.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14680881

22.

Yuldosheva, F. (2024). MIRZO ULUG’BEK KUTUBXONASI VA BUGUNGI TAQDIRI.

Modern

Science

and

Research,

3(12),

741–749.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/ -research/article/view/58564

23.

Yuldosheva , F. (2024). BOLA TUG’ILISHI BILAN BOG’LIQ MAROSIMLAR O’ZBEK

XALQI HAYOTINING AJRALMAS QISMI SIFATIDA. Modern Science and

Research, 3(11),

788–791.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/48058

24.

Yuldosheva , F. Y. qizi. (2023). LEV NIKOLAYEVICH GUMILYOVNING “QADIMGI

TURKLAR” ASARIDA KOʻKTURKLAR YODGORLIKLARI XUSUSIDA. GOLDEN

BRAIN, 1(16),

338–342.

Retrieved

from

https://researchedu.org/index.php/

/article/view/3908


background image

2025

JANUARY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 2

|

ISSUE 1

516

25.

Yuldosheva F. (2025). MAHMUDXO‘JA BEHBUDIY – MILLATNING O‘Z TAQDIRINI

ANGLASHIDA YORQIN YULDUZ VA MILLIY UYG‘ONISH DAVRINING

RAMZI. Modern

Science

and

Research, 4(1),

420–427.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/60832

26.

Ярашова, М. (2024). ЖАҲОН ЭТНОЛОГИЯСИ ФАНИ ВА УНИ ЎҚИТИШНИНГ

ЗАМОНАВИЙ МЕТОДОЛОГИЯСИ.

Modern Science and Research

,

3

(10), 362–368.

Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/44901

27.

Ярашова, М. (2024). БУХОРО ВОҲАСИДА МАТО ВА МАТО ТАЙЁРЛАШ

УСУЛЛАРИ.

Modern Science and Research

,

3

(11), 782–787. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/48057

28.

Yarashova Mohlaroyim Shuhratovna. (2024). Muyiddin Ibn Arabiyning Tasavvuf

Ta’limotida Tahsil Olgan Ayol Ustozlari Va Ta’lim Bergan Ayol Shogirdlari.

Miasto

Przyszłości

,

52

,

622–625.

Retrieved

from

https://miastoprzyszlosci.com.pl/index.php/mp/article/view/4679

29.

Yarashova, M. (2024). ILK O’RTA ASR MANBALARIDA KIYIM-KECHAKLAR VA

ULAR BILAN BOG’LIQ ATAMALAR TAVSIFI.

Modern Science and Research

,

3

(12),

621–632. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/58456

30.

Ярашова, М. (2025). ПАРАНЖИ ВА УНИНГ ЎРГАНИЛИШ ТАРИХИ.

Modern

Science and Research

,

4

(1), 160–168. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/60323

31.

Toshpo’latova, S. (2024). BUXORODAGI SAROYLAR.

Modern Science and

Research

,

3

(5), 522-529.

32.

Toshpo’latova, S., & Xudoyqulov, S. (2024). History And Ethnology Of Olot

District.

Modern Science And Research

,

3

(5), 148-151.

33.

Toshpo’latova, S., & Jo’rayeva, M. (2024). HISTORY AND ARCHITECTURAL

MONUMENTS OF JONDOR DISTRICT.

Modern Science and Research

,

3

(2), 447-450.

34.

Shuhratovna, T. S. (2024). Linguistic Anthropology.

European Journal Of Innovation In

Nonformal Education

,

4

(3), 432-437.

35.

Toshpo’latova, S., & Tursuntoshova, S. (2024). Khoja Abdulkholiq Gijduvani.

Modern

Science and Research

,

3

(2), 87-93.

36.

Toshpo‘latova, S. S., & Naimov, I. N. (2023). MS ANDREYEV–O’RTA OSIYO

XALQLARI ETNOGRAFIYASINING YIRIK OLIMI.

Innovations in Technology and

Science Education

,

2

(8), 1214-1222.


background image

2025

JANUARY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 2

|

ISSUE 1

517

37.

Toshpo’latova, S. (2024). Ethnolinguistics Of Ethnologies Of Bukhara.

Modern Science and

Research

,

3

(2), 1004-1011.

38.

Toshpo’latova, S. (2024). Ethnolinguistics.

Modern Science and Research

,

3

(2), 500-507.

39.

Toshpo’latova, S. (2024). Religious Anthropology.

Modern Science and Research

,

3

(1),

504-510.

40.

Shakhnoza Shuhratovna, T. (2023). MS Andreyev’S Way Of Life.

American Journal of

Language, Literacy and Learning in STEM Education (2993-2769)

,

1

(10), 655-659.

41.

Naimov, I., & Toshpo‘latova, S. (2023). Marriage Ceremony Of Tajiks In The Work Of

Mikhail Stepanovich Andreyev “Tadjiki Dolini Khuf”.

International Journal of Intellectual

Cultural Heritage

,

3

(1), 12-16.

42.

Toshpo‘latova, S. S. (2023). Tojiklar Milliy Kiyim-Kechaklari Va “Beshmorak”

Marosimining Etnologik Tahlili.

Scholar

,

1

(28), 395-401.

43.

Muxamedovna, G. M. (2024). PARANJI TARIXI, YOXUD O'RTA ASR

AYOLLARINING KIYIMI HAQIDA.

44.

Muxamedovna, G. M. (2024). Millatimiz Faxri-Buxoro Ma’rifatparvari. Miasto Przyszłości,

52, 557-562.

45.

Muxamedovna, G. M. (2023). MAKTABLARDA TARIX FANINI O'QITISH

AHAMIYATI.

Научный Фокус

,

1

(5), 178-180.

46.

Muxamedovna, G. M. (2023). TARIX FANINI O'QITISHDA INNOVATSION

TEXNOLOGIYALARDAN

FOYDALANISHNING

AHAMIYATI.

Научный

Фокус

,

1

(5), 175-177.

47.

Gadayeva, M., & Ismoilova, Z. (2024). The Importance Of Studying The Science Of Youth

Psychology In Improving People'S Lives.

Modern Science and Research

,

3

(2), 676-683.

48.

Gadayeva, M., & Hamroqulova, N. (2024). The Basis Of The Use Of Development-

Pedagogical Skills In Pedagogical Activity.

Modern Science and Research

,

3

(2), 684-689.

49.

Gadayeva, M. (2024). ABOUT THE HISTORY OF THE VEIL OR MEDIEVAL

WOMEN'S DRESS.

Modern Science and Research

,

3

(2), 1097-1103.

50.

Gadayeva, M. (2023). THE UNIQUE SIGNIFICANCE OF MASTERING SOCIAL

SCIENCES DURING THE DEVELOPMENT OF THE NEW UZBEKISTAN.

Modern

Science and Research

,

2

(10), 459-464.

51.

Universiteti, G. M. M. O. X. (2023). Uchinchi Renesans Davrida Ajdodlarimiz Merosini

Organish Orqali Integratsion Ta’Limni Yanada Takomillashtirish Tamoyillari: Часть 1 Том

1 Июль 2023 Год.

Лучшие интеллектуальные исследования

,

1

(1), 11-16.


background image

2025

JANUARY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 2

|

ISSUE 1

518

52.

Gadayeva, M. (2024). Attack Action.

Modern Science and Research

,

3

(1), 1028-1033.

53.

Gadayeva, M. (2023). ONE OF THE TIMURID QUEENS IS BIBIKHONIM.

Modern

Science and Research

,

2

(12), 749-754.

54.

Gadayeva, M. (2024). Effective Ways To Use The" Thoughtstorm" Method On The Theme

Of The" Eastern Renaissance" Era.

Modern Science and Research

,

3

(1), 1024-1027.

References

Manbashunoslik. Mualliflar jamoasi. Darslik. – T.: Turon-Iqbol, 2019

Madraimov. A., Fuzailova. G. Manbashunoslik. O’quv qo’llanma. – T.: Toshkent, 2008

Ahmedov. B. O’zbekiston tarixi manbalari (qadimgi zamon va o’rta asrlar). – T.: O’qituvchi, 2001

Muyiddinov, B. (2023). XII-XIII ASRLAR DAVRIDA BUXORODA ILM – FANNING RIVOJLANISHI. SCHOLAR, 1(28), 341–345. https://doi.org/10.5281/zenodo.10027071

Muyiddinov Bekali. (2023). MO’G’ULLAR BOSQINI DAVRIDA BUXORONING AYANCHLI TAQDIRI. TADQIQOTLAR.UZ, 25(2), 212–215. Retrieved from http://tadqiqotlar.uz/index.php/new/article/view/308

Muyiddinov Bekali. (2023). THE ROLE OF BUKHARA AND OTHER CITIES IN THE MILITARY ART AND ARMY STRUCTURE OF KHOREZMSHAHS . ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 35(3), 55–58. Retrieved from https://www.newjournal.org/index.php/01/article/view/10035

Muyiddinov, B. (2024). BARTHOLD'S "СОЧИНЕНИЯ. ТОМ I. ТУРКЕСТАН В ЭПОХУ МОНГОЛЬСКОГО НАШЕСТВИЯ" THE HISTORY OF THE CREATION OF THE WORK. MODERN SCIENCE AND RESEARCH, 3(1), 699–702. https://doi.org/10.5281/zenodo.10552555

Muyiddinov, B. (2024). THE ROLE OF MILITARY REFORMS IN THE BUKHARA KHANATE IN THE LIFE OF THE STATE UNDER THE SHAYBANIDS. MODERN SCIENCE AND RESEARCH, 3(2), 646–648. https://doi.org/10.5281/zenodo.10668887

MB Bahodir o’g’li. (2024). Military Art of Turkish Khaganate in the Early Middle Ages. European Journal of Innovation in Nonformal Education, 4(16), 223–227. https://inovatus.es/index.php/ejine/article/view/2705/2586

XORAZMSHOHIDLAR DAVLATI HAYOTIDA TURKON XOTUNNING O’RNI. (2024). MEDICINE, PEDAGOGY AND TECHNOLOGY: THEORY AND PRACTICE, 2(4), 463 469. https://universalpublishings.com/index.php/mpttp/article/view/5192

Muyiddinov Bekali Bahodir o'g'li. (2024). The coronation and campaigns of Alexander The Great. МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ: ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА, 2(5), 400–412. https://doi.org/10.5281/zenodo.11222912

Muyiddinov Bekali. (2024). COVERAGE OF LEGAL ISSUES IN "AVESTO". МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ: ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА, 2(6), 222–230. https://doi.org/10.5281/zenodo.12191420

MUYIDDINOV BEKALI, & QORYOG’DIEV Z. (2022). ABOUT THE CONQUEST OF BUKHARA BY THE KHOREZMSHAHS. International Journal of Philosophical Studies and Social Sciences, 2(3), 158–161. Retrieved from https://www.ijpsss.iscience.uz/index.php/ijpsss/article/view/383

Muyiddinov Bekali Bahodir o’g’li. (2024). History of State Institutions in the Kushan State, Which Founded Statehood on the Territory of Central Asia. EUROPEAN JOURNAL OF INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION, 4(9), 184–188. Retrieved from https://inovatus.es/index.php/ejine/article/view/4070

Bahodir o’g’li, M. B. (2024). Avesto is an Ancient Written Monument Containing Information About the Life of the Peoples of Central Asia. Miasto Przyszłości, 53, 970–975. Retrieved from https://miastoprzyszlosci.com.pl/index.php/mp/article/view/4982

Muyiddinov Bekali. (2024). SOMONIYLAR DAVLATIDA HARBIYLARGA BERILGAN E'TIBOR VA HARBIY SAN'AT. https://doi.org/10.5281/zenodo.14209121

Muyiddinov Bekali. (2024). O'ZLIKNI NAMOYON QILISHDA XALQ DOSTONLARINING AMALIY AHAMIYATI VA KITOBIY DOSTONLARNING O'ZIGA XOSLIGI. https://doi.org/10.5281/zenodo.14528916

Sadullayev Umidjon Shokir o'g'li, Muyiddinov Begali Bahodir o'g'li, & Boltayev Oxun Obid o'g'li. (2025). IBN SINONING FALSAFIY QARASHLARI. https://doi.org/10.5281/zenodo.14605977

Sadullayev Umidjon Shokir o'g'li, Muyiddinov Begali Bahodir o'g'li, & Boltayev Oxun Obid o'g'li. (2025). YOSHLAR DUNYOQARASHI SHAKLLANISHIDA MILLIY TARBIYA VA TAʼLIMNING AHAMIYATI. https://doi.org/10.5281/zenodo.14606021

Sadullayev Umidjon Shokir o'g'li, Muyiddinov Begali Bahodir o'g'li, & Boltayev Oxun Obid o'g'li. (2025). BUXORO AMIRLIGIDA 1900-1910-YILLARDAGI IJTIMOIY-SIYOSIY HAYOT. https://doi.org/10.5281/zenodo.14606101

Muyiddinov Bekali. (2025). ILK O'RTA ASRLARGA OID MUG' ARXIVINING TOPILISHI VA O'RGANILISHI. https://doi.org/10.5281/zenodo.14680881

Yuldosheva, F. (2024). MIRZO ULUG’BEK KUTUBXONASI VA BUGUNGI TAQDIRI. Modern Science and Research, 3(12), 741–749. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/ -research/article/view/58564

Yuldosheva , F. (2024). BOLA TUG’ILISHI BILAN BOG’LIQ MAROSIMLAR O’ZBEK XALQI HAYOTINING AJRALMAS QISMI SIFATIDA. Modern Science and Research, 3(11), 788–791. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/48058

Yuldosheva , F. Y. qizi. (2023). LEV NIKOLAYEVICH GUMILYOVNING “QADIMGI TURKLAR” ASARIDA KOʻKTURKLAR YODGORLIKLARI XUSUSIDA. GOLDEN BRAIN, 1(16), 338–342. Retrieved from https://researchedu.org/index.php/ /article/view/3908

Yuldosheva F. (2025). MAHMUDXO‘JA BEHBUDIY – MILLATNING O‘Z TAQDIRINI ANGLASHIDA YORQIN YULDUZ VA MILLIY UYG‘ONISH DAVRINING RAMZI. Modern Science and Research, 4(1), 420–427. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/60832

Ярашова, М. (2024). ЖАҲОН ЭТНОЛОГИЯСИ ФАНИ ВА УНИ ЎҚИТИШНИНГ ЗАМОНАВИЙ МЕТОДОЛОГИЯСИ. Modern Science and Research, 3(10), 362–368. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/44901

Ярашова, М. (2024). БУХОРО ВОҲАСИДА МАТО ВА МАТО ТАЙЁРЛАШ УСУЛЛАРИ. Modern Science and Research, 3(11), 782–787. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/48057

Yarashova Mohlaroyim Shuhratovna. (2024). Muyiddin Ibn Arabiyning Tasavvuf Ta’limotida Tahsil Olgan Ayol Ustozlari Va Ta’lim Bergan Ayol Shogirdlari. Miasto Przyszłości, 52, 622–625. Retrieved from https://miastoprzyszlosci.com.pl/index.php/mp/article/view/4679

Yarashova, M. (2024). ILK O’RTA ASR MANBALARIDA KIYIM-KECHAKLAR VA ULAR BILAN BOG’LIQ ATAMALAR TAVSIFI. Modern Science and Research, 3(12), 621–632. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/58456

Ярашова, М. (2025). ПАРАНЖИ ВА УНИНГ ЎРГАНИЛИШ ТАРИХИ. Modern Science and Research, 4(1), 160–168. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/60323

Toshpo’latova, S. (2024). BUXORODAGI SAROYLAR. Modern Science and Research, 3(5), 522-529.

Toshpo’latova, S., & Xudoyqulov, S. (2024). History And Ethnology Of Olot District. Modern Science And Research, 3(5), 148-151.

Toshpo’latova, S., & Jo’rayeva, M. (2024). HISTORY AND ARCHITECTURAL MONUMENTS OF JONDOR DISTRICT. Modern Science and Research, 3(2), 447-450.

Shuhratovna, T. S. (2024). Linguistic Anthropology. European Journal Of Innovation In Nonformal Education, 4(3), 432-437.

Toshpo’latova, S., & Tursuntoshova, S. (2024). Khoja Abdulkholiq Gijduvani. Modern Science and Research, 3(2), 87-93.

Toshpo‘latova, S. S., & Naimov, I. N. (2023). MS ANDREYEV–O’RTA OSIYO XALQLARI ETNOGRAFIYASINING YIRIK OLIMI. Innovations in Technology and Science Education, 2(8), 1214-1222.

Toshpo’latova, S. (2024). Ethnolinguistics Of Ethnologies Of Bukhara. Modern Science and Research, 3(2), 1004-1011.

Toshpo’latova, S. (2024). Ethnolinguistics. Modern Science and Research, 3(2), 500-507.

Toshpo’latova, S. (2024). Religious Anthropology. Modern Science and Research, 3(1), 504-510.

Shakhnoza Shuhratovna, T. (2023). MS Andreyev’S Way Of Life. American Journal of Language, Literacy and Learning in STEM Education (2993-2769), 1(10), 655-659.

Naimov, I., & Toshpo‘latova, S. (2023). Marriage Ceremony Of Tajiks In The Work Of Mikhail Stepanovich Andreyev “Tadjiki Dolini Khuf”. International Journal of Intellectual Cultural Heritage, 3(1), 12-16.

Toshpo‘latova, S. S. (2023). Tojiklar Milliy Kiyim-Kechaklari Va “Beshmorak” Marosimining Etnologik Tahlili. Scholar, 1(28), 395-401.

Muxamedovna, G. M. (2024). PARANJI TARIXI, YOXUD O'RTA ASR AYOLLARINING KIYIMI HAQIDA.

Muxamedovna, G. M. (2024). Millatimiz Faxri-Buxoro Ma’rifatparvari. Miasto Przyszłości, 52, 557-562.

Muxamedovna, G. M. (2023). MAKTABLARDA TARIX FANINI O'QITISH AHAMIYATI. Научный Фокус, 1(5), 178-180.

Muxamedovna, G. M. (2023). TARIX FANINI O'QITISHDA INNOVATSION TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISHNING AHAMIYATI. Научный Фокус, 1(5), 175-177.

Gadayeva, M., & Ismoilova, Z. (2024). The Importance Of Studying The Science Of Youth Psychology In Improving People'S Lives. Modern Science and Research, 3(2), 676-683.

Gadayeva, M., & Hamroqulova, N. (2024). The Basis Of The Use Of Development-Pedagogical Skills In Pedagogical Activity. Modern Science and Research, 3(2), 684-689.

Gadayeva, M. (2024). ABOUT THE HISTORY OF THE VEIL OR MEDIEVAL WOMEN'S DRESS. Modern Science and Research, 3(2), 1097-1103.

Gadayeva, M. (2023). THE UNIQUE SIGNIFICANCE OF MASTERING SOCIAL SCIENCES DURING THE DEVELOPMENT OF THE NEW UZBEKISTAN. Modern Science and Research, 2(10), 459-464.

Universiteti, G. M. M. O. X. (2023). Uchinchi Renesans Davrida Ajdodlarimiz Merosini Organish Orqali Integratsion Ta’Limni Yanada Takomillashtirish Tamoyillari: Часть 1 Том 1 Июль 2023 Год. Лучшие интеллектуальные исследования, 1(1), 11-16.

Gadayeva, M. (2024). Attack Action. Modern Science and Research, 3(1), 1028-1033.

Gadayeva, M. (2023). ONE OF THE TIMURID QUEENS IS BIBIKHONIM. Modern Science and Research, 2(12), 749-754.

Gadayeva, M. (2024). Effective Ways To Use The" Thoughtstorm" Method On The Theme Of The" Eastern Renaissance" Era. Modern Science and Research, 3(1), 1024-1027.

Most read articles by the same author(s)

Mehriddin Haqqulov, Mohlaroyim Yarashova, Bekali Muyiddinov , SHARAFIDDIN ALI YAZDINING “ZAFARNOMA” ASARI TAHLILI , Modern Science and Research: Vol. 4 No. 4 (2025): Modern science and research

Mohigul Gadayeva, Shaxnoza Toshpo`latova , Bekali Muyiddinov, TARIX DARSLARINI O`QITISHDA INTERFAOL METODLARNING AHAMIYATI , Modern Science and Research: Vol. 4 No. 2 (2025): Modern science and research

Shaxnoza Toshpo‘latova , Mohigul Gadayeva , Bekali Muyiddinov, BO’LAJAK O’QITUVCHILARNING PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK TAYYORGARLIGINI TARKIB TOPTIRISH MODELI , Modern Science and Research: Vol. 4 No. 2 (2025): Modern science and research

Mohlaroyim Yarashova, Bekali Muyiddinov, Feruza Yuldosheva, TADQIQOTLARDA MANBALARNI O’RGANISH: ANIQLASH, TIKLASH, TAHLIL QILISHNING AHAMIYATI , Modern Science and Research: Vol. 4 No. 5 (2025): Modern science and research

Mohlaroyim Yarashova, Mehriddin Haqqulov, Bekali Muyiddinov, TARIX TA’LIMIDA RAQAMLASHTIRISHNING AHAMIYATI , Modern Science and Research: Vol. 4 No. 5 (2025): Modern science and research

Bekali Muyiddinov, BARTHOLD’S “СОЧИНЕНИЯ. ТОМ I. ТУРКЕСТАН В ЭПОХУ МОНГОЛЬСКОГО НАШЕСТВИЯ” THE HISTORY OF THE CREATION OF THE WORK , Modern Science and Research: Vol. 3 No. 1 (2024): Modern science and research

Feruza Yuldosheva, Bekali Muyiddinov, Umid Xayrullayev, AMIR TEMUR VORISLARI: SIYOSIY, HARBIY VA MADANIY MEROSNING DAVOMIYLIGI , Modern Science and Research: Vol. 4 No. 4 (2025): Modern science and research

Shaxnoza Toshpo’latova, Sabrina Tursuntoshova, KHOJA ABDULKHOLIQ GIJDUVANI , Modern Science and Research: Vol. 3 No. 2 (2024): Modern science and research

Bekali Muyiddinov, XIX ASR OXIRI – XX ASR BOSHLARI TURKISTON TARIXIGA OID OLIB BORILGAN XORIJIY VA MAHALLIY TADQIQOTLAR , Modern Science and Research: Vol. 4 No. 5 (2025): Modern science and research

Mohlaroyim Yarashova, Bekali Muyiddinov, Feruza Yuldosheva, RAQAMLASHTIRISH OMILLARI:KELAJAK ASOSIY SOHASI , Modern Science and Research: Vol. 4 No. 5 (2025): Modern science and research

1 2 3 4 > >>