704
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
XIX ASR OXIRI – XX ASR BOSHLARI TURKISTON TARIXIGA OID OLIB
BORILGAN XORIJIY VA MAHALLIY TADQIQOTLAR
Muyiddinov Bekali Bahodir o’g’li
Buxoro viloyati Osiyo xalqaro universiteti Tarix fani o’qituvchisi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15448178
Annotatsiya. Ushbu maqolada XIX asr oxiri – XX asr boshlarida Turkistonda olib
borilgan keng ko’lamli o’rganishlarning tadqiqotlarda aks ettilishi haqida fikr yuritiladi.
Tayanch so’zlar: Leon Koshar, Turkiston to’plami, K.P. Kaufman, Sankt-Peterburg, A.A.
Semyonov, Muhammad Yusuf Bayoniy, Toshkent, Qo’qon, Buxoro, E. Bulanje, Arminiy Vamberi.
Leon Kosharning “Parij-Buxoro-Samarqand” nomli asari fransuz tadqiqotchisining
shaxsiy sayohati va kechinmalari haqida yozilgan bo’lib, unda Buxoro amirligi bozorlari, unda
Buxoro va Samarqand madrasalari haqida ma’lumot beriladi. Qayd etilgan memuarlar juda keng
qamrovli bo’lib, ular qatorida nemis tilida yozilgan asarlar ham katta hajmga ega.
P. Kuznetsovning “Markaziy Osiyoda sivilizatsiya va tillar kurashi” deb nomlangan
mazkur asari mintaqamizga sayyoh ning shaxsiy tadqiqotlari natijasida yaratilgan bo’lib, ikki
bo’limdan iborat.
Uning ikkinchi bo’limida, xonliklarning vujudga kelishi, aholisi, ayollar masalasi islom
va tasavvuf hamda Markaziy Osiyodagi dunyoviy fanlar holati haqida ma’lumotlar keltiriladi.
Shu bilan birga mamlakatlar etnografiyasi va ruslar bosqini masalalari ham keltirilgan.
“Turkiston to’plami”ning to’liq nomi “Turkiston o’lkasi va O’rta Osiyoga tegishli bo’lgan
maqola va asarlar to’plami” bo’lib, unga 1867-yilda Turkiston general-gubernatori K.P.
Kaufmanning shaxsiy topshirig’i bilan Rossiya imperiyasi boshqaruv apparatini Turkiston
o’lkasi hayotiga oid turli xil ma’lumotlari bilan tanishtirib borish maqsadida tashkil etilgan.
Unda asosan rus va xorijiy tillarda Markaziy Osiyo haqida Rossiya va xorijda chop
etilgan nashrlar – gazeta, jurnal, kitoblardan parchalar o’rin olgan. O’lkani o’rganish uchun
bo’lgan ehtiyoj, undagi tabiiy, iqtisodiy salohiyat, boyliklarning joylashuvini o’rganish,
metropoliya sanoati uchun zarur bo’lgan xomashyo manbalarini aniqlash va jamlash – ushbu
to’plamning tashkil etilishiga asosiy sabab bo’ldi.
Jami 594 jilddan iborat, bugungi kunda Alisher Navoiy nomidagi Milliy kutubxonasida
saqlanayotgan “Turkiston to’plami” ning asosiy qismini, ya’ni 1-416-jildlari K.P. Kaufman
topshirig’I bilan V. Mejov boshchiligida tuzilgan. To’plam 1867-1887-yillarda Sankt-Peterburg
shahrida tuzilgan. 1907-1910-yillarda tuzilgan 417-543-jildlari, 1911-1916-yillarda tuzilgan 544-
591-jildlari Toshkentda nashr etilgan. “Turkiston to’plami”ning so’nggi 3 jildi (592-jilddan 594-
jildgacha) kutubxonashunos Ye.K. Betger boshchiligida tuzilgan. 1876-yil “Maxsus qo’mita”
tashkil etiladi va uning zimmasiga “Turkiston to’plami”ni tartibga solish vazifasi topshiriladi.
1907- yili kuzatuv tarkibiga I.V. Dmitrovskiy, etnograf A.A. Divayev, Turkiston kutubxonasi
mudiri I.P. Zikov kiritilib, ular tomonidan 127 ta jild tuziladi. Bu vazifani amalga oshirishda
N.V. Dmitrovskiyning xizmatlari katta edi. “Turkiston to’plami”ni yaratish jarayonida gazeta
maqolalari qirqib olinib, oq qog’ozlarga yelimlangan, jurnal va kitoblar davriy izchillikda tikib
borilgan. Jurnal maqolalarining soni 10 000 dan ortiq bo’lgan. N.V. Dmitrovskiy boshchiligida
tuzilgan “Turkiston to’plami” ning 417–543-jildlari V. Mejov tuzgan jildlardan ancha katta farq
qilgan. 127 jilddan 81 tasi (64%) gazeta materiallari asosida (bularning ichidan 4 tasi o’zbek va
tatar tillarida) tuzilgan. To’plam 1887-yilgacha muntazam tuzilgan va yiliga 20 tadan jild
tayyorlangan. 1887-yildan ma’muriyat buyrug’i bilan bu ish 20 yil to’xtab qolgan.
705
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
1910-yildan “Turkiston to’plami”ni chop etish uchun yana mablag’lar yetishmay qoladi.
Shu yili N.V. Dmitrovskiy va fot etishi munosabati bilan 1911-yildan to’plamni tuzish
mas’uliyati sharqshunos A.A. Semyonov zimmasiga yuklatildi. A.A. Semyonov (1873-1958)
boshchiligida 48 ta jild chop etildi. A.A. Semyonov “Turkiston to’plami”ning ushbu jildlariga
katta o’zgarishlar kiritdi. Har bir jildga alohida mavzu berildi. 1916-yili A.A. Semyonovni
Rossiyaga ketishi munosabati bilan “To’plam” ustidan ishlar tamomila to’xtab qoldi. Sovet
davrida “Turkiston to’plami” ustida ishlarni o’lkashunos Ye.K. Betger davom ettirdi. 1939-yili
Ye.K. Betger boshchiligida so’nggi 3 ta jild – 592-593-594 jildlar chop etildi.
Muhammad Yusuf Bayoniy tarix faniga – moziy ilmiga ma’rifat va haqiqat chirogi deb
qaradi. Bayoniy tarixiy hodisalar g’oyat to’g’ri va ishonchli yozilishini tarbiyaviy ma’rifat
ahamiyati haqida shunday yozadi: «Tarix kitobi yozishning bir sharti bor. Tarixiy voqealarni
yozishda tarafdorlik etmasdan, bo’lgan hodisalarni rostlik bilan bayon etishi kerak. Agar
rasmiylik bilan bayon etmasa, uning so’zlari hech bir odamga ma’qul bo’lmaydi». Bayoniy
shularga amal qilib ikkita tarixiy asar «Xorazm tarixi» va «Shajarayi Xorazmshohiy»larni yozdi.
Haqiqatdan ham Bayoniy o’z davrining haqiqiy muharri bo’lib, Xiva xonligining chor
Rossiyasi bosib olinishi va talon-taroj etilishini atroflicha sodda xalq tilida yozib bera olgan yirik
tarixchi darajasiga ko’tariladi. Muhammad Solih domla Rahim Qoraxo’ja o’g’li. Toshkentli yirik
tarixchi. U 1830-yil tug’ilgan. 1840-yildan 1863-yilgacha Toshkent, Qo’qon, Buxoroning nufuzli
madrasalarida ta’lim olgan, arab, fors tillarini mukammal bilgan. Tarixchi olim Muhammad
Solih o’lkani tarixini o’rganishda 25 yildan ortiq vaqt sarfladi. Nihoyat 1863-1888-yilgacha
izlanishlar samarasi sifatida uning «Tarixi jadidayi Toshkent» (Toshkentning yangi tarixi) deb
atalgan va ikki jilddan iborat kitobi yozilgan. Birinchidan jildda qadim zamonlardan to XV asr
oxirgacha Sharq mamlakatlarida, shuningdek O’rta Osiyoda bo’lib o’tgan voqealar, ikkinchi
jildda esa Farg’onaning XV asr oxiridan to XIX asrning 80-yillarigacha bo’lgan ijtimoiy siyosiy
tarixi bayon etiladi. Asarning ilmiyligi shundaki, Toshkent shahri va viloyatiga doir tarixiy,
jug’rofiy ma’lumotlar atroflicha, izchillikda berilib, Toshkentning XIX asr qiyofasi shu asar
orqali mukammal yozildi. Shaharning devor va qo’rg’onlari, ularning orasidagi masofa,
toponimik ma’lumotlar, shaharning 12 darvozasi, dahalari, masjid-madrasalari, hammomlari,
bozorlari, hunarmandchilik sohalari, qishloq xo’jalik, qabriston va maqbaralari, suv ta’minot
shahobchalari, bog’lar, mevayu-sabzavotlar, ekin-tekinlari siyosiy tarzda bayon qilingan.
Maxsus missiya bilan Turkistondagi temir yo’l qurilishini o’rganish uchun yuborilgan
injener E. Bulanje (Edgar Boulangier, 1850–1899)ning hisobotlari “Sibirga sayohat xotiralari.
Transsibir temir yo’li va Xitoy” nomli nashrida aks ettirilib, fransuz yozuvchisi Jyul Vern o’z
asarlarida ulardan foydalangan.
Xyugges Kraftning “Rus Turkistoni bo’ylab” nomli asari 1902-yilda yozilgan bo’lib,
unda Samarqand, Buxoro, Marg’ilon shaharlari, ulardagi bozorlar, do’konlar, choyxona,
xiyobonlar, hunarmandchilik ustaxonalari, Samarqandning yirik obidalari, o’lkaning tog’ va
landshafti, aholining turmush-tarzi, axloqi, ko’rinishi va kiyimlari, musulmonlarning yirik
bayramlari kabi masalalarda qiziqarli ma’lumotlar beriladi.
Bulardan tashqari asarda juda ko’plab (200 dan ortiq) fotosuratlar keltirilgan. O’zbekiston
Markaziy davlat arxividagi Turkiston general-gubernatori jamg’armasida o’sha davrda
Turkistonga kelgan xorijiy sayyohlarning tashrifi bilan bog’liq ko’pgina hujjatlar mavjud.
Bu hujjatlarda sayyohlarga ruxsat berish, ularga o’lka shaharlarida va yo’llarda hamrohlik
qilishi kabi masalalar bilan bog’liq rasmiy hujjatlar saqlangan.
706
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
Shuningdek, mahalliy ma’muriyat vakillariga sayyohlarni qabul qilish haqida
ko’rsatmalar ham saqlangan.
Shunday tadqiqotchilardan biri vengriyalik mashhur sayyoh Arminiy Vamberi (1832-
1913) o’zining Markaziy Osiyoga 1863-1864-yillarda uyushtirgan safari asosida yaratgan
“Travels in Central Azia” (“Markaziy Osiyoga tashrif”) nomli asari bilan dunyoga tanildi. U
1864-yilda yuqorida nomi keltirilgan asarini nashr etdi.
Deyarli barcha Yevropa tillariga shuningdek, rus tiliga tarjima qilingan mazkur asarda
muallifning safar davomida Xiva, Buxoro hamda Qo’qon xonliklari hududida ko’rgan-
kechirganlari, kuzatgan voqealari, mahalliy amaldor va mansabdorlar bilan suhbatlari, shaxsiy
taassurotlari asosida ushbu hududlarning, ma’muriy-hududiy tuzilishi, ijtimoiyiqtisodiy
infratuzilmasi, qurolli kuchlari, soliq va sud tizimi, qishloq xo’jaligi, aholisi va uning etnik
tarkibi, shaharlari haqida qiziqarli va muhim ma’lumotlar qayd etiladi.
Asarda ayrim atamalar va tarixiy voqealar, joy nomlarida qator chalkashliklar, mahalliy
xususiyatlar va mentalitetdan bexabarlik bois ba’zi masalalarga Yevropa voqeligidan kelib
chiqqan holda yondashish holatlari yaqqol namoyon bo’lsa-da, ushbu asar hanuzgacha tarixiy
manba sifatida o’z ahamiyatini yo’qotmagan.
REFERENCES
1.
Muyiddinov, B. (2023). XII-XIII ASRLAR DAVRIDA BUXORODA ILM – FANNING
RIVOJLANISHI. SCHOLAR, 1(28), 341–345.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10027071
2.
Muyiddinov Bekali. (2023). MO’G’ULLAR BOSQINI DAVRIDA BUXORONING
AYANCHLI
TAQDIRI. TADQIQOTLAR.UZ, 25(2),
212–215.
Retrieved
from
http://tadqiqotlar.uz/index.php/new/article/view/308
3.
Muyiddinov Bekali. (2023). THE ROLE OF BUKHARA AND OTHER CITIES IN THE
MILITARY
ART
AND
ARMY
STRUCTURE
OF
KHOREZMSHAHS
.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 35(3), 55–58.
Retrieved from
https://www.newjournal.org/index.php/01/article/view/10035
4.
Muyiddinov, B. (2024). BARTHOLD'S "СОЧИНЕНИЯ. ТОМ I. ТУРКЕСТАН В
ЭПОХУ МОНГОЛЬСКОГО НАШЕСТВИЯ" THE HISTORY OF THE CREATION OF
THE
WORK.
MODERN
SCIENCE
AND
RESEARCH,
3(1),
699–
https://doi.org/10.5281/zenodo.10552555
5.
Muyiddinov, B. (2024). THE ROLE OF MILITARY REFORMS IN THE BUKHARA
KHANATE IN THE LIFE OF THE STATE UNDER THE SHAYBANIDS. MODERN
SCIENCE AND RESEARCH, 3(2), 646–648.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10668887
6.
MB Bahodir o’g’li. (2024). Military Art of Turkish Khaganate in the Early Middle Ages.
European Journal of Innovation in Nonformal Education, 4(16), 223–227.
https://inovatus.es/index.php/ejine/article/view/2705/2586
7.
XORAZMSHOHIDLAR DAVLATI HAYOTIDA TURKON XOTUNNING O’RNI.
(2024). MEDICINE,
PEDAGOGY
AND
TECHNOLOGY:
THEORY
AND
PRACTICE, 2(4),
463-
https://universalpublishings.com/index.php/mpttp/article/view/5192
8.
Muyiddinov Bekali Bahodir o'g'li. (2024). The coronation and campaigns of Alexander
The Great. МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ: ТЕОРИЯ И
ПРАКТИКА, 2(5), 400–412.
707
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
9.
Muyiddinov Bekali. (2024). COVERAGE OF LEGAL ISSUES IN "AVESTO".
МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ: ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА, 2(6),
222–230.
https://doi.org/10.5281/zenodo.12191420
10.
MUYIDDINOV BEKALI, & QORYOG’DIEV Z. (2022). ABOUT THE CONQUEST OF
BUKHARA BY THE KHOREZMSHAHS. International Journal of Philosophical Studies
and
Social
Sciences, 2(3),
158–161.
Retrieved
from
https://www.ijpsss.iscience.uz/index.php/ijpsss/article/view/383
11.
Muyiddinov Bekali Bahodir o’g’li. (2024). History of State Institutions in the Kushan
State, Which Founded Statehood on the Territory of Central Asia. EUROPEAN
JOURNAL OF INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION, 4(9), 184–188.
Retrieved from
https://inovatus.es/index.php/ejine/article/view/4070
12.
Bahodir o’g’li, M. B. (2024). Avesto is an Ancient Written Monument Containing
Information About the Life of the Peoples of Central Asia.
Miasto Przyszłości
,
53
, 970–
https://miastoprzyszlosci.com.pl/index.php/mp/article/view/4982
13.
Muyiddinov
Bekali.
(2024).
SOMONIYLAR
DAVLATIDA
HARBIYLARGA
BERILGAN E'TIBOR VA HARBIY SAN'AT.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14209121
14.
Muyiddinov
Bekali.
(2024).
O'ZLIKNI
NAMOYON
QILISHDA
XALQ
DOSTONLARINING AMALIY AHAMIYATI VA KITOBIY DOSTONLARNING
O'ZIGA XOSLIGI.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14528916
15.
Sadullayev Umidjon Shokir o'g'li, Muyiddinov Begali Bahodir o'g'li, & Boltayev Oxun
Obid
o'g'li.
(2025).
IBN
SINONING
FALSAFIY
https://doi.org/10.5281/zenodo.14605977
16.
Sadullayev Umidjon Shokir o'g'li, Muyiddinov Begali Bahodir o'g'li, & Boltayev Oxun
Obid o'g'li. (2025). YOSHLAR DUNYOQARASHI SHAKLLANISHIDA MILLIY
TARBIYA VA TAʼLIMNING AHAMIYATI.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14606021
17.
Sadullayev Umidjon Shokir o'g'li, Muyiddinov Begali Bahodir o'g'li, & Boltayev Oxun
Obid o'g'li. (2025). BUXORO AMIRLIGIDA 1900-1910-YILLARDAGI IJTIMOIY-
SIYOSIY HAYOT.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14606101
18.
Muyiddinov Bekali. (2025). ILK O'RTA ASRLARGA OID MUG' ARXIVINING
TOPILISHI VA O'RGANILISHI.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14680881
19.
Muyiddinov Bekali Bahodir o'g'li, & Tursuntoshova Sabrina Toshpo'lat qizi. (2025). ABU
RAYHON
BERUNIY
ILMIY
MEROSIDA
TARIX
FANINING
https://doi.org/10.5281/zenodo.14735052
20.
Gadayeva Mohigul Muxamedovna, Toshpo`latova Shaxnoza Shuhratovna, & Muyiddinov
Bekali. (2025). TARIX DARSLARINI O`QITISHDA INTERFAOL METODLARNING
AHAMIYATI.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14863055
21.
Muyiddinov Bekali, Toshpo'latova Shaxnoza Shuhratovna, & Gadayeva Mohigul
Muxamedovna.
(2025).
TEMURIYLAR
DAVRIDA
KUTUBXONACHILIK,
HUJJATCHILIK
VA
ISH
YURITISHNING
O'ZIGA
https://doi.org/10.5281/zenodo.14863114
22.
Toshpo'latova Shaxnoza Shuhratovna, Gadayeva Mohigul Muxamedovna, & Muyiddinov
Bekali. (2025). BO'LAJAK O'QITUVCHILARNING PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK
TAYYORGARLIGINI
TARKIB
TOPTIRISH
708
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
23.
Muyiddinov Bekali. (2025). BUXORO AMIRLIGIDA DASTLABKI ARXIVLARNI
SHAKLLANISHI.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14902908
24.
Muyiddinov Bekali Bahodir o'g'li, & Teshayeva Shahzoda Rahimovna. (2025, февраль
19). QADIMGI MISRDAN DARAK BERUVCHI TUTANXAMON - SIRLI FIR'AVN
QABRINING TOPILISHI.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14894992
25.
Muyiddinov
Bekali.
(2025).
RESPUBLIKAMIZDA
ARXIVLARNING
SHAKLLANISHI
VA
TARMOQLI
RAVISHDA
KENGAYIB
https://doi.org/10.5281/zenodo.15023257
26.
Muyiddinov Bekali Bahodir o'g'li, & Teshayeva Shahzoda Rahim qizi. (2025). MIRZO
ULUG'BEKNING "TARIXI ARBA-ULUS" ASARI O'RTA OSIYO TARIXINI
O'RGANISHDAGI MUHIM MANBA.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15098265
27.
Yuldosheva Feruza Yashin qizi, Muyiddinov Bekali Bahodir o'g'li, & Xayrullayev Umid
Fayzullo o'g'li. (2025, апрель 5). AMIR TEMUR VORISLARI: SIYOSIY, HARBIY VA
MADANIY MEROSNING DAVOMIYLIGI.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15160941
28.
Yuldosheva Feruza Yashin qizi, Muyiddinov Bekali Bahodir o'g'li, & Xayrullayev Umid
Fayzullo o'g'li. (2025, апрель 5). JAHONDA KINO SAN'ATINING RIVOJI VA ARXIV
HUJJATLARINING SHAKLLANISHI.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15160951
29.
Xayrullayev Umidjon Fayzulo o'g'li, Muydinov Bekali Bahodir o'g'li, & Yuldosheva
Feruza Yashin qizi. (2025, апрель 5). POLSHANING I JAHON URUSHIDAN KEYINGI
AHVOLI.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15160956
30.
Yarashova Mohlaroyim Shuxrat qizi, Muyiddinov Bekali Bahodir o'g'li, & Yuldosheva
Feruza Yashin qizi. (2025, май 6). RAQAMLASHTIRISH OMILLARI:KELAJAK
ASOSIY SOHASI.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15346907
31.
Ярашова, М. (2024). ЖАҲОН ЭТНОЛОГИЯСИ ФАНИ ВА УНИ ЎҚИТИШНИНГ
ЗАМОНАВИЙ МЕТОДОЛОГИЯСИ.
Modern Science and Research
,
3
(10), 362–368.
Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/44901
32.
Ярашова, М. (2024). БУХОРО ВОҲАСИДА МАТО ВА МАТО ТАЙЁРЛАШ
УСУЛЛАРИ.
Modern Science and Research
,
3
(11), 782–787. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/48057
33.
Yarashova Mohlaroyim Shuhratovna. (2024). Muyiddin Ibn Arabiyning Tasavvuf
Ta’limotida Tahsil Olgan Ayol Ustozlari Va Ta’lim Bergan Ayol Shogirdlari.
Miasto
Przyszłości
,
52
,
622–625.
Retrieved
from
https://miastoprzyszlosci.com.pl/index.php/mp/article/view/4679
34.
Yarashova, M. (2024). ILK O’RTA ASR MANBALARIDA KIYIM-KECHAKLAR VA
ULAR BILAN BOG’LIQ ATAMALAR TAVSIFI.
Modern Science and Research
,
3
(12),
621–632.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
35.
Ярашова, М. (2025). ПАРАНЖИ ВА УНИНГ ЎРГАНИЛИШ ТАРИХИ.
Modern
Science
and
Research
,
4
(1),
160–168.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/60323
36.
Yarashova, M., Sa’dullayev, U., & Yo’ldosheva, F. (2025). BUXORO VOHASI
AYOLLARINING AN’ANAVIY BOSH KIYIMLARI- DO‘PPI VA RO‘MOL.
Modern
Science
and
Research
,
4
(1),
600–607.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/64116
709
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
37.
Yarashova M. & Sultonova, M. (2025). BUXORO VOHASI DAFN MAROSIMI
KIYIMLARI VA ULAR BILAN BOG’LIQ IRIM-SIRIMLAR.
Modern Science and
Research
,
4
(1),
352–358.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
38.
Yarashova, M. (2025). EDVARD TAYLOR –ETNOLOGIYADA EVOLYUTSIONISTIK
MAKTAB ASOSCHISI.
Modern Science and Research
,
4
(2), 1005–1012. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/68483
39.
Yarashova, M., Yuldosheva, F., & Haqqulov, M. (2025). TA’LIM OLISH TARTIBI:
YANGILANISH VA O’ZGARISHLAR. MASOFAVIY, DUAL VA INKLYUZIV
TA’LIM.
Modern
Science
and
Research
,
4
(2),
73–80.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/70712
40.
Haqqulov,
M.,
Yarashova,
M.,
&
Yuldosheva,
F.
(2025).
ТARIXIY
KARTOGRAFIYANING
ASOSIY
YO‘NALISHLARI,
SHAKLLANISHI
VA
TARAQQIYOTI.
Modern Science and Research
,
4
(2), 81–91. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/70714
41.
Gulyamov, A., Yarashova, M., & Karimov, S. . (2025). O‘RTA ASRLARDA G‘ARBIY
YEVROPADA
SHAHAR-QAL’A,
SHAHAR-CHERKOV, SAVDO O‘BYEKTI
AHAMIYATIGA OID SHAHARLARNING VUJUDGA KELISHI.
Modern Science and
Research
,
4
(3),
122–131.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
42.
Yarashova , M. . (2025). IBN ARABIYNING INSON BORLIG‘IGA DOIR
QARASHLARI: ILM, RUH VA HAQIQAT.
Общественные науки в современном
мире: теоретические и практические исследования
,
4
(1), 72–74. извлечено от
https://inlibrary.uz/index.php/zdif/article/view/64262
43.
Gulyamov, A., Yarashova, M., & Karimov, S. (2025). РОЛЬ ХАНА УЗБЕКА В
РАСПРОСТРАНЕНИИ ИСЛАМА В ЗОЛОТОЙ ОРДЕ. Modern Science and Research,
4(3),
146–154.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
research/article/view/72380
44.
Yuldosheva, F., Haqqulov, M., & Yarashova, M. (2025). QADIMGI TURKIY
XALQLARDA “QUT” MAROSIMI XUSUSIDA.
Modern Science and Research
,
4
(3),
132–136.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
45.
Yarashova M., & Rahimova, N. (2025). JADIDCHILARNING MA‘RIFATPARVARLIK
HARAKATLARI VA ULARNING XALQ MA‘NAVIYATINI YUKSALTIRISHDAGI
O’RNI.
Modern
Science
and
Research
,
4
(3),
398–408.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/7306
46.
Yarashova, M. (2025). TAQINCHOQLAR VA ULARNING AHOLI ETNIK HAYOTIDA
TUTGAN O’RNI. Modern Science and Research, 4(3), 778–790. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/72864
47.
Gulyamov, A., Yarashova, M., & Karimov, S. (2025). BUXORO VOHASIDA MATO VA
MATO TAYYORLASH USULLARI. PAXTA. G‘UZAK. JUN. XALAJI. BO‘Z.
OLACHA. BEQASAM. BAXMAL. ADRAS.
Modern Science and Research
,
4
(3), 330–
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/73808
48.
Xayrullayev U., Sadullayev, U. ., Yarashova, M., & Boltayev, O. (2025). XIX ASR
OXIRI XX ASR BOSHLARIDA QO‘SHNI DAVLATLARNING POLSHAGA
710
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
NISBATAN YURITGAN SIYOSATI.
Modern Science and Research
,
4
(3), 420–432.
Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/74107
49.
Yarashova, M., & Rahimova , N. (2025). FAYZULLA XO’JAYEV ILMIY
FAOLIYATINING DASTLABKI DAVRI.
Modern Science and Research
,
4
(3), 448–457.
Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/74113
50.
Boltayev , O., Yarashova , M. ., Xayrullayev, U. ., & Sadullayev, U. (2025). OYROT
QABILASI VA ULARNING DAVLATCHILIK ASOSLARING SHAKLANISHIGA
UMUMIY TAVSIF.
Modern Science and Research
,
4
(3), 600–608. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/75573
51.
Yarashova, M., Boltayev, O. ., Xayrullayev, U., & Sadullayev, U. (2025). BUXORO
VOHASI AYOLLARINING AN’ANAVIY LIBOSLARI (XIX ASR OXIRI XX ASR
BOSHLARIDA).
Modern Science and Research
,
4
(3), 571–581. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/75785
52.
Yarashova, M. (2025). FRANS BOAS: ETNOANTROPOLOGIYA, MADANIYAT VA
IRQIY
DISKRIMINATSIYAGA
QARSHI
KURASH.
Modern
Science
and
Research
,
4
(4),
595–607.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
53.
Yarashova, M., & Rahimova, N. (2025). TURKISTON O’LKASIDA YOSH
BUXOROLIKLAR HARAKATI.
Modern Science and Research
,
4
(4), 404–415. Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/81338
54.
Yarashova, M., Haqqulov, M., & Muyiddinov, B. . (2025). BUXORO QO’RBOSHILAR
TARIXIDA
O’CHMAS
NOM
QOLDIRGAN,
BUXORO
QAHRAMONI
IBROHIMBEK.
Modern Science and Research
,
4
(4), 388–397. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/81187
55.
Haqqulov, M. ., Yarashova, M., & Muyiddinov , B. . (2025). SHARAFIDDIN ALI
YAZDINING “ZAFARNOMA” ASARI TAHLILI.
Modern Science and Research
,
4
(4),
398–408.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
56.
Gulyamov, A. Yarashova M., & Boltayev, O. . (2025). G’ARBIY YEVROPA
SHAHARLARI VUJUDGA KELISHINING O’ZIGA XOS XUSUSIYATLARI.
Modern
Science
and
Research
,
4
(4),
487–496.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/82190
57.
Yarashova, M., Boltayev, O., & Gulyamov, A. (2025). ILK BOSMA NASHRLAR
TARIXI:
KITOB
MADANIYATINING
BOSHLANISHI.
Modern
Science
and
Research
,
4
(4),
512–519.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
58.
Yarashova, M., Muyiddinov, B., & Yuldosheva, F. (2025). RAQAMLASHTIRISH
OMILLARI:KELAJAK ASOSIY SOHASI.
Modern Science and Research
,
4
(5), 101–110.
Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/85863
59.
Yarashova, M., Muyiddinov, B. ., & Yuldosheva, F. . (2025). TADQIQOTLARDA
MANBALARNI O’RGANISH: ANIQLASH, TIKLASH, TAHLIL QILISHNING
AHAMIYATI.
Modern
Science
and
Research
,
4
(5),
238–245.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/85827
711
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
60.
Boltayev, O., Gulyamov, . A. ., & Yarashova , M. (2025). NEMISLAR VA ULARNING
MARKAZIY OSIYO XALQIGA TA’SIRI.
Modern Science and Research
,
4
(5), 177–185.
Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/86566
61.
Xayrullayev, U. (2024). THE IDEA THAT MADE THE OTTOMAN STATE GREAT
(RED APPLE II). Modern Science and Research, 3(2), 1071-1073.
62.
Xayrullayev, U. (2024). BRIEFLY ABOUT THE" RED APPLE" MYTHOLOGY OF
THE TURKS. Modern Science and Research, 3(1), 568-572.
63.
Umidjon, X. (2024). Literacy and Information Exchange in the Ancient East and West.
EUROPEAN JOURNAL OF INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION, 4(3),
179-183.
64.
Xayrullayev, U. (2024). THE POSITION OF CENTRAL ASIAN GOVERNORSHIPS
DURING THE PERIOD OF THE TURKISH KHANATE AND THE ARAB INVASION.
65.
Xayrullayev, U. (2024). EFTALLAR DAVLATI VA TURK XOQONLIGIDA
HUKMDORLIK LEGITIMATSIYASI. Modern Science and Research, 3(12), 843-851.
66.
Haqqulov, M. (2025). NARSHAXIYNING" BUXORO TARIXI" ASARI TAHLILI.
Modern Science and Research, 4(4), 1036-1045.
67.
Haqqulov, M. (2025). THE DEVELOPMENT OF THE SCIENCE OF HADITH IN
HISTORICAL ANALYSIS. Modern Science and Research, 4(4), 467-474.
68.
Haqqulov, M. (2025). AMIR TEMUR VA TEMURIYLAR DAVRI TARIXIY
GEOGRAFIYASI. Modern Science and Research, 4(3), 584-593.
69.
Haqqulov, M., & Sadulloyeva, M. (2025). THE TEACHER-STUDENT RELATIONSHIP
BETWEEN IMAM AL-BUKHARI AND IMAM AT-TIRMIDHI. Modern Science and
Research, 4(3), 440-447.
70.
Haqqulov, M., Yarashova, M., & Muyiddinov, B. (2025). SHARAFIDDIN ALI
YAZDINING “ZAFARNOMA” ASARI TAHLILI. Modern Science and Research, 4(4),
398-408.
71.
Yuldosheva, F. (2024). MIRZO ULUG’BEK KUTUBXONASI VA BUGUNGI
TAQDIRI. Modern Science and Research, 3(12), 741–749. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/-research/article/view/58564
72.
Yuldosheva F. . (2024). BOLA TUG’ILISHI BILAN BOG’LIQ MAROSIMLAR O’ZBEK
XALQI HAYOTINING AJRALMAS QISMI SIFATIDA. Modern Science and Research,
3(11),
788–791.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
73.
Yuldosheva F. Y. qizi. (2023). LEV NIKOLAYEVICH GUMILYOVNING “QADIMGI
TURKLAR” ASARIDA KOʻKTURKLAR YODGORLIKLARI XUSUSIDA. GOLDEN
BRAIN,
1(16),
338–342.
Retrieved
from
https://researchedu.org/index.php//article/view/3908
74.
Yuldosheva F. (2025). MAHMUDXO‘JA BEHBUDIY – MILLATNING O‘Z
TAQDIRINI ANGLASHIDA YORQIN YULDUZ VA MILLIY UYG‘ONISH
DAVRINING RAMZI. Modern Science and Research, 4(1), 420–427. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/scienceresearch/article/view/60832
75.
Yuldosheva, F. & Abdihamidova F. . (2025). BEHBUDIYNI KIM O’LDIRGAN?.
Modern
Science
and
Research,
4(1),
359–366.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/63681
712
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
76.
Yuldosheva, F. (2025). IBN BATTUTANING “SAYOHATNOMA” ASARI MUHIM
MANBA SIFATIDA. Modern Science and Research, 4(2), 573–580. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/scienceresearch/article/view/66954
77.
Yarashova, M., Yuldosheva, F., & Haqqulov, M. (2025). TA’LIM OLISH TARTIBI:
YANGILANISH VA O’ZGARISHLAR. MASOFAVIY, DUAL VA INKLYUZIV
TA’LIM.
Modern
Science
and
Research,
4(2),
73–80.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/70712
