1048
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
JAMIYAT TARAQQIYOTIDA TASVIRIY SAN’ATNING O’RNI VA AHAMIYATI
Adxamova Oltinoy Rafiqjon qizi
Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti Tasviriy san’at yo‘nalishi
1-bosqich magistranti.
Akbarova Rayhona Jamoliddin qizi
Andijon davlat pedagogika instituti Ijtimoiy gumanitar va sanʼat fakulteti Tasviriy san’at
yo‘nalishi 1-bosqich talabasi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14750725
Annotatsiya. Ushbu maqolada tasviriy sanʼat ta'limi toʻgʻrisida, tasviriy sanʼatning
ahamiyati inson hayotining turli jabhalarida katta rol oʻynashi haqida u nafaqat estetik zavq
bagʻishlashi, shaxsiy rivojlantirishi, jamiyat taraqqiyoti uchun muhim rol oʻynashi haqida koʻplab
maʼlumotlar yozilgan.
Kalit soʻzlar: tasviry sanʼat, dizayn, ijod, taʼlim, materiallar, usullar, kompazitsiya,
goʻzallik, taraqqiyot, kreativ.
THE ROLE AND IMPORTANCE OF FINE ART IN THE DEVELOPMENT OF
SOCIETY
Abstract. This article is illustrative about art education, about the importance of fine art
in various aspects of human life, about the fact that it not only provides aesthetic pleasure,
personal development, and plays an important role for the development of society. data is written.
Keywords: fine art, design, creativity, education, materials, methods, composition, beauty,
development, creative.
РОЛЬ И ЗНАЧЕНИЕ ИЗОБРАЗИТЕЛЬНОГО ИСКУССТВА В РАЗВИТИИ
ОБЩЕСТВА
Аннотация. Данная статья носит иллюстративный характер. о художественном
образовании, о значении изобразительного искусства в различных сторонах жизни
человека, о том, что оно не только доставляет эстетическое удовольствие, развитие
личности, но и играет важную роль для развития общества.
Ключевые слова: изобразительное искусство, дизайн, творчество, образование,
материалы, методы, композиция, красота, развитие, креатив.
Tasviriy sanʼat taʼlimi – bu o‘quvchilarni sanʼatga qiziqtirish, ularning tasavvurini
kengaytirish, ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishga qaratilgan taʼlim yo‘nalishi. U o‘z ichiga turli
sanʼat turlari bilan tanishish, chizmachilik, bo‘yoqchilik, haykaltaroshlik, grafik dizayn, dekorativ
amaliy sanʼat va boshqa ijodiy faoliyatni qamrab oladi.
Tasviriy sanʼat taʼlimining maqsadlari:
1049
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
1.Estetik tarbiya: O‘quvchilarning go‘zallikni anglash va qadrlash qobiliyatlarini
shakllantirish.
2.Ijodiy fikrlash: Tasavvur va kreativ fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirish.
3.Texnik mahorat: Chizish, ranglarni uyg‘unlashtirish, shakllarni yaratish kabi
ko‘nikmalarni o‘rgatish.
4.Madaniy meros: Milliy va jahon sanʼati namunalarini o‘rgatish orqali madaniy
qadriyatlarni o‘zlashtirish.
5.Shaxsiy rivojlanish: Mustaqil ijod qilishga bo‘lgan ishonchni shakllantirish va o‘zini
ifoda etish imkoniyatini berish.
Tasviriy sanʼat taʼlimining asosiy yo‘nalishlari:
1.Akademik chizmachilik va bo‘yoqchilik: Realistik tasvir yaratish uchun asosiy bilimlar
va texnikalarni o‘rganish.
2.Dekorativ va amaliy sanʼat: Bezak buyumlari, naqshlar, milliy hunarmandchilik
mahsulotlarini yaratish.
3.Dizayn: Grafik dizayn, interyer dizayni va reklama sanʼati asoslari.
4.Haykaltaroshlik: Hajmiy shakllarni yaratish uchun materiallar va texnikalardan
foydalanish.
5.Sanʼat tarixi: Turli sanʼat davrlari va uslublarini o‘rganish.
Usullari:
Amaliy mashg‘ulotlar (chizish, rang berish, modellashtirish);
Vizual ko‘rgazmalar (rasmlar va sanʼat asarlarini tahlil qilish);
Nazariy darslar (sanʼat tarixiga oid maʼlumotlar);
Tasviriy sanʼat taʼlimi nafaqat professional rassomlar, balki ijodiy qobiliyatlarini
rivojlantirishni istagan har bir inson uchun foydalidir.
Tasviriy sanʼat talimi – bu bolalarga chizish, boʻyash, haykaltaroshlik, grafika va boshqa
sanʼat turlari boʻyicha bilim va koʻnikmalarni oʻrgatish jarayoni. Ijodkorlikni rivojlantiradi:
Bolalarning tasavvurini, xayoliy fikrlashini, mustaqil fikrlashini rivojlantiradi. Estetik
didni shakllantiradi: Goʻzallikni idrok etish, ranglarni uygʻunlashtirish, kompozitsiyani
tushunishga yordam beradi. Motorika va koordinatsiyani yaxshilaydi: Chizish jarayoni qoʻlning
mayda motorikasini, koʻz va qoʻl koordinatsiyasini rivojlantiradi. Ruhiy holatga ijobiy taʼsir
koʻrsatadi: Ijod jarayoni stressni kamaytiradi, kayfiyatni koʻtaradi, oʻziga ishonchni oshiradi.
Dunyoqarashni kengaytiradi: Bolalar atrof-muhitni kuzatishni, tahlil qilishni, oʻz fikrlarini
ifoda etishni oʻrganadilar. Koʻrsatma: Oʻqituvchi namuna koʻrsatib, bolalarga bosqichma-bosqich
chizishni oʻrgatadi. Izoh: Oʻqituvchi jarayonni tushuntirib, bolalarga mustaqil ishlashga yordam
beradi.
1050
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
Mashqlar: Turli xil mashqlar (masalan, chiziqlar chizish, ranglarni aralashtirish) orqali
koʻnikmalarni oshirish. Oʻyinlar: Oʻyin shaklida oʻtkaziladigan mashgʻulotlar bolalarni jalb qiladi
va qiziqtiradi. Ekskursiya: Muzey, galereya, tabiatga ekskursiyalar bolalarga yangi gʻoyalar
beradi.
Tasviriy sanʼat taʼlimini tashkil etishda quyidagilarga eʼtibor qaratish lozim: Bolalarning
yoshi va rivojlanish xususiyatlarini hisobga olish. Qiziqarli va xilma-xil usullardan foydalanish.
Ijodiy muhit yaratish. Bolalarning mustaqilligini ragʻbatlantirish. Tasviriy sanʼat taʼlimi
bolalarning har tomonlama rivojlanishi uchun muhim ahamiyatga ega. Ularga ijodiy
qobiliyatlarini ochish, dunyoni goʻzalliklarini kashf etish va oʻzlarini ifoda etish imkoniyatini
beradi. Tasviriy sanʼatning ahamiyati inson hayotining turli jabhalarida katta rol o‘ynaydi. Bu
nafaqat estetik go‘zallikni tarbiyalaydi, balki ijodiy fikrlash, madaniy merosni saqlash va shaxsiy
rivojlanishga ham xizmat qiladi.
Tasviriy sanʼatning ahamiyati quyidagilarda namoyon bo‘ladi:
1.Estetik tarbiya va go‘zallikni anglash: Insonlarda tabiat va hayotdagi go‘zallikni ko‘ra
olish qobiliyatini rivojlantiradi. Hayotga bo‘lgan ijobiy munosabatni shakllantiradi. Atrof-muhitni
o‘zgacha ko‘z bilan kuzatish va qadrlashni o‘rgatadi.
2.Ijodiy fikrlash va qobiliyatni rivojlantirish: Tasviriy sanʼat insonda ijodiy fikrlash va
yangicha yondashuvlarni rivojlantiradi. Mustaqil ijod qilishga undaydi va yangi g‘oyalarni amalga
oshirishga yordam beradi. Muammolarni hal qilishda kreativ yondashuvni shakllantiradi.
3.Madaniy merosni saqlash: Milliy va jahon sanʼatiga bo‘lgan qiziqishni oshiradi.
Madaniyat va tarixiy qadriyatlarni avlodlarga yetkazadi. Turli xalqlar va madaniyatlar
o‘rtasida o‘zaro hurmatni rivojlantiradi.
4.Ruhiy va hissiy rivojlanish: Insonning ichki dunyosini ifodalashga yordam beradi.
Stressni kamaytiradi, psixologik farovonlikni oshiradi. O‘zini anglash va shaxsiy
muvozanatni saqlashda qo‘llab-quvvatlaydi.
5.Taʼlim va rivojlanish vositasi: Bolalar va yoshlarda qo‘l motorikasi, eʼtibor, sabr-toqatni
rivojlantiradi. Ranglar, shakllar va kompozitsiya haqidagi bilimlarni shakllantiradi. Akademik
muvaffaqiyatga ijobiy taʼsir ko‘rsatadi, chunki ijodiy jarayon miya faoliyatini faollashtiradi.
6.Jamiyatdagi o‘rni: Jamiyatning madaniy rivojlanish darajasini belgilaydi. Ijtimoiy
mavzularni ko‘taradi va muhim masalalar haqida o‘ylashga undaydi. Ommaviy madaniyat va
dizaynning rivojlanishiga hissa qo‘shadi.
Xulosa
Xulosa oʻrnida aytishimiz mumkinki tasviriy sanʼat insonni ichki va tashqi dunyosi
o‘rtasida ko‘prik sifatida bog‘laydi. U faqat go‘zallik yaratish vositasi emas, balki hayotning
barcha sohalarini boyituvchi kuchli vositadir.
1051
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
Umuman olganda, tasviry sanʼat inson hayoti uchun bebaho ahamiyatga ega. U nafaqat
estetik zavq bagʻishlaydi, balki shaxsiy rivojlanish, jamiyat taraqqiyoti va madaniy merosni
boyitishda muhim rol oʻynaydi.
REFERENCES
1.
Xudoyberganov R.A “Rangshunoslik asoslari”-T G’.G’ulom nashr 2006
2.
Hasanov R “Maktabda tasviriy sanat mashg’ulotlarini takomillashtirish yo’llari” O’qituvchi
nashryoti. Toshkent 1986
3.
Saidaxmedov.N “Yangi pedagog texnalogiyalari” Moliya nashryoti Toshkent 2003
4.
S.F.Abdirasilov. Tasviriy sanʼat oʻqitish metodikasi. - T.: "Fan va texnologiya" 2012, 8-7-
betlar
