TARIXIY TADQIQOTLAR OLIB BORISH UCHUN MANBALARNI TURKUMLASH

773

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4

TARIXIY TADQIQOTLAR OLIB BORISH UCHUN MANBALARNI TURKUMLASH

Muyiddinov Bekali Bahodir o’g’li

Buxoro viloyati Osiyo xalqaro universiteti Tarix fani o’qituvchisi.

https://doi.org/10.5281/zenodo.15225672

Annotatsiya.

Ushbu maqola orqali tarixning asosiy qismlaridan biri bo’lmish

manbashunoslikda manbalarni turkumlashning asosiy turlari haqida fikr yuritiladi.

Tayanch so’zlar:

Tarix, tabiiy-jug’rofiy manbalar, etnografik manbalar, moddiy

manbalar, badiiy-tasviriy manbalar, yozma manbalar, tadqiqot, elektron hujjatlar, yorliqlar,

vaqfnomalar, arizalar.

CATEGORIZING SOURCES FOR HISTORICAL RESEARCH

Abstract.

This article discusses the main types of categorizing sources in source studies,

which is one of the main parts of history.

Keywords:

History, natural and geographical sources, ethnographic sources, material

sources, artistic and visual sources, written sources, research, electronic documents, labels,

foundation certificates, applications.

КАТЕГОРИЗАЦИЯ ИСТОЧНИКОВ ДЛЯ ИСТОРИЧЕСКИХ ИССЛЕДОВАНИЙ

Аннотация.

В статье рассматриваются основные типы классификации

источников в источниковедении — одном из основных разделов истории.

Ключевые слова:

История, природные и географические источники,

этнографические источники, вещественные источники, художественные и визуальные

источники, письменные источники, исследования, электронные документы, этикетки,

учредительные свидетельства, приложения.

Tarixning har bir davri uchun manbalarning aynan o’sha davr muhitiga xos turlarga

tasniflash uslubini belgilash mumkin. Umuman olganda esa, manbalarni quyidagi 5 asosiy turga

bo’lish ko’pchilik tomonidan qabul qilingan:

- tabiiy-jug’rofiy manbalar;

- etnografik manbalar;

- moddiy manbalar;

- badiiy-tasviriy manbalar;

- yozma manbalar.

Eng yangi (tarix) davr uchun manbalarning yana ikki turini alohida ajratib ko’rsatish

qabul qilingan. U manbalarning fono, foto va kinohujjatlar guruhi hamda elektron hujjatlar

guruhidir. Zikr etilgan manba turlarining yaxlit birlikdagi ko’rinishi yagona informatsion-

kommunikativ maydonni tashkil qiladi.

774

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4

Har bir hujjat, manba sifatida, ana shu maydondagi bir zarradan iboratdir. Quyida

manbalarning zikr etilgan turlari mazmun-mohiyatining qisqacha tavsifi keltiriladi:

1. Tabiiy-jug’rofiy manbalar landshaftlar, ob-havo, tuproq, o’simlik va atrof-muhitning

boshqa unsurlari haqidagi ma’lumotlarni o’zida mujassamlashtirgan. Bunday ma’lumotlar, bir

jihatdan, u yoki bu hududning rivojida tabiiy muhitning o’rnini ko’rsatsa, ikkinchi tarafdan,

insonning tabiatga o’tkazgan ta’siri oqibatlari haqidagi ma’lumotlarni aks ettiradi. Demak, ular

nafaqat insonning tabiatga ta’siri, balki tabiatning insonga ta’sirini ham ko’rsatib turadi. Misol

uchun, inson atrof-muhitga qarab o’zining turargohi turini tanlaydi. U ochiq, yarim ochiq yoki

mutlaqo yopiq bo’lishi mumkin. Uning shakli, eng avvalo, tegishli hududdagi ob-havo va tabiiy

muhitga bog’liqdir. Bir daryoning o’zi ayrim hollarda faqat transport vositasi sifatida, boshqa

paytlarda esa, bundan tashqari, yana energiya va oziq-ovqat manbayi bo’lib xizmat qilishi

mumkin. Bundan u oqib o’tadigan hududlardagi rivojlanish jarayonlari bevosita ta’sirlanadi.

Aynan bir hududdan muayyan davrlarda ovchilik mintaqasi, boshqa paytlarda qishloq

xo’jalik yerlari, keyinroq esa, foydali qazilmalar maydoni sifatida foydalanilgan bo’lishi

mumkin. Inson ta’siri ostida ma’lum hududlardagi flora va fauna o’zgarib boradi, transport

vositasi bo’lib xizmat qilayotgan daryolar kanallar tizimi bilan ta’minlanib borishi va buning

natijasida yangi yerlar o’zlashtirilishi, ularda yangi shahar va qishloqlar barpo etilishi mumkin.

Ayrim hollarda hatto dengizlarning muayyan qismi, masalan, Yaponiya va Birlashgan

Arab Amirliklaridagi kabi, quruq maydonlarga aylantirilishi kuzatiladi. Odamlar o’simliklarni

yoqib yuboradilar, botqoqliklarni quritadilar, toshlardan foydalanib uy-joy quradilar, to’g’onlar,

tegirmonlar, ko’priklar bino etadilar, kanallar va shaxtalar qaziydilar. Haddan ziyod chorva

boqilgani yoki o’rmonlarning ayovsiz kesilishi hamda boshqa omillar flora va fauna o’rtasidagi

uyg’unlikka putur yetkazadi. Bularning natijasida tegishli hududning landshafti mutlaqo o’zgarib

ketadi.

2. Etnografik manbalar qadimiy texnologiyalar, urf-odatlar, fikrlash tarzi ko’rinishlari

(stereotiplar), turarjoylar-ning turlari, liboslar, yeguliklar, folklor, zamonaviy tillarning qadingi

qatlamlarini o’zida mujassam etgandir. Bularning barchasi, umumlashtirilgan tarzda, "arxaika"

degan ilmiy istiloh bilan ifodalanadi. Qoloq xalqlarga oid arxaikani o’rganish orqali bugungi

peshqadam millatlar va jamiyatlar rivojining ilk bosqichlari haqidagi tasavvurlarni shakllantirish

mumkin. Ularning barhayot va muntazam rivojlanishdagi jamiyatlar sifatidagi o’ziga xosliklarini

idrok etish imkoni paydo boʻladi. 3. Moddiy manbalar arxeologiya yodgorliklari, binolar, mehnat

qurollari, transport vositalari, uy buyumlari, qurol-yarog’ va hokazolarni qamrab oladi. Moddiy

manbalar tarixchiga tegishli davrlarda erishilgan ilmiy-texnik yutuqlarni ochib beradi. Ular

qishloq xo’jaligi va sanoatda qo’llangan texnikaning rivojlanganlik darajasini ko’rsatib, tegishli

davr madaniyati xususiyatlarini ochishga yordam beradi.

775

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4

Tarixiy manbalar sifatida xizmat qiladigan arxeologik yodgorliklarning mazmuni va

vazifasiga qarab quyidagi guruhlarga bo’lish mumkin: 1) turargohlar va alohida uylar; 2) qabrlar;

3) tog’-kon qazilma joylari va ustaxonalar; 4) ibodatgohlar; 5) g’orlar; 6) suv inshootlari

(qadimiy sug’orish tizimlari, kanallar, to’g’onlar, vodoprovodlar, sug’orish qurilmalari); 7)

qadimgi dehqonchilik maydonlari; 8) yo’llar; 9) istehkomlar (mudofaa xandaqlari, sun’iy tarzda

barpo etilgan to’siqlar va h.k.); 10) petrogliflar (qoyalarga chizilgan rasmlar); 11) alohida

topilmalar. Mazkur tasnifni arxeologik manbalarni guruhlashtirishga ham tatbiq etish mumkin.

4. Badiiy-tasviriy manbalar o’z davri xususiyatlarini badiiy obrazlarda ifodalagan

me’moriy va tasviriy san’at yodgorliklari, haykaltaroshlik va amaliy san’atning boshqa turlari

mahsulotlaridan iborat. Ular tegishli davr va xalqlarning yashash tarzi va odatlari haqidagi

muhim manbalar hisoblanadi. Masalan, portretlar va haykallarda tarixiy shaxslar siymosi

muhrlangan. Peyzajlar va muayyan janrda yozilgan tasviriy asarlarda, amaliy san’at

predmetlarida aks etgan rasmlarda tarixiy jug’rofiya, turarjoylarning ko’rinishi, liboslar, turmush

tarzi va boshqalar o’z aksini topgan bo’lib, ular tarixiy tadqiqotlar uchun muhim oziqa vazifasini

o’taydi. Ayrim tasviriy san’at asarlari ijtimoiy tafakkur taraqqiyotiga oid muhim manba

hisoblanadi. Misol uchun, fransuz rassomi O. Dom’e mo’yqalamiga mansub 5 mingta karikatura

Fransiyaning 50 yillik tarixini o’zida ifoda etgani (Iyul monarxiyasidan Uchinchi Respub

likagacha bo’lgan davr) bilan tarixda alohida shuhrat qozongan. O’rta asrlardan bizgacha yetib

kelgan musulmon Sharqi qo’lyozmalaridagi miniatyuralarda ham, ayrim atoqli shaxslar

siymosidan tashqari, muayyan tarixiy voqealar o’zining badiiy ifodasini topgandir. Shuning

uchun ham ulardan tarixiy manbalar sifatida foydalanilmoqda.

5. Yozma manbalar harflar, raqamlar, notalar va yozuvning boshqa turlarida muhrlangan

har qanday matn. Ularni asosan uchta yirik guruhga bo’lish inumkin:

- hujjat ko’rinishidagi manbalar (yorliqlar, vasiyatnomalar, vaqfnomalar, tilxatlar, garov

xatlari va h.k.);

- qonunchilik manbalari (hukumat qarorlari, parlament aktlari, hukmdorlar farmonlari,

o’zini o’zi boshqarish organlari qarorlari va h.k.);

- narrativ (bayoniy) manbalar - solnomalar, xronikalar, yozishmalar, tarjimai hollar,

shajaralar, memuarlar va h.k.

6. Fono-foto-kinohujjatlar dagerrotiplar (fotosuratga olishning zamonaviy texnologiyasi

ilk pallasiga xos tasvirlar), fotosuratlar, ovozli yozuvlar, hujjatli kinolentalar va hokazolar.

7. Elektron hujjatlar - bu elektron raqamli imzo bilan tasdiqlangan va uni identifikatsiya

qilishda foydalaniladigan elektron hujjatning boshqa rekvizitlariga ega bo’lgan elektron shaklda

qayd qilingan axborot. Elektron hujjatlar elektron texnik vositalar hamda axborot tizimi

xizmatidan foydalangan holda yaratiladi, qayta ishlanadi va saqlanadi.

776

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4

Sharqqa oid qo’lyozma hujjatlarning dunyodagi eng yirik markazlaridan biri Abu Rayhon

Beruniy nomidagi O’zbekiston FA Sharqshunoslik instituti bo’lib, uning fondlarida 60 ming -

qo’lyozma, 50 ming litografiya, 10 mingtacha XV-XX asrlarga mansub hujjat saqlanmoqda.

Ularning aksariyat qismi arab, fors va turkiy tillardadir. Sharqshunoslik instituti fondlarida

jamlangan asl nusxa hujjatlar mutaxassislar tomonidan olti guruhga bo’linadi: yorliqlar,

vaqfnomalar, arizalar, cheklar, shajaralar va e’lonlar. Ularning ichidagi eng qadimiy vaqfnoma

Ismoil Somoniy tomonidan avlodlariga vaqf qilib qoldirilgan Buxoro atrofidagi qishloqlar

haqidagi hujjatdir. Bu va boshqa qadimiy vaqfnomalar IX-X asrlarda tuzilgan bo’lsa, ularning

eng so’nggisi 1923-yilga mansubdir.

REFERENCES

1.

Manbashunoslik. Mualliflar jamoasi. Darslik. – T.: Turon-Iqbol, 2019

2.

Madraimov. A., Fuzailova. G. Manbashunoslik. O’quv qo’llanma. – T.: Toshkent, 2008

3.

Ahmedov. B. O’zbekiston tarixi manbalari (qadimgi zamon va o’rta asrlar). – T.:

O’qituvchi, 2001

4.

Muyiddinov, B. (2023). XII-XIII ASRLAR DAVRIDA BUXORODA ILM – FANNING

RIVOJLANISHI. SCHOLAR, 1(28), 341–345.

https://doi.org/10.5281/zenodo.10027071

5.

Muyiddinov Bekali. (2023). MO’G’ULLAR BOSQINI DAVRIDA BUXORONING

AYANCHLI

TAQDIRI. TADQIQOTLAR.UZ, 25(2),

212–215.

Retrieved

from

http://tadqiqotlar.uz/index.php/new/article/view/308

6.

Muyiddinov Bekali. (2023). THE ROLE OF BUKHARA AND OTHER CITIES IN THE

MILITARY

ART

AND

ARMY

STRUCTURE

OF

KHOREZMSHAHS

.

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 35(3), 55–58.

Retrieved from

https://www.newjournal.org/index.php/01/article/view/10035

7.

Muyiddinov, B. (2024). BARTHOLD'S "СОЧИНЕНИЯ. ТОМ I. ТУРКЕСТАН В

ЭПОХУ МОНГОЛЬСКОГО НАШЕСТВИЯ" THE HISTORY OF THE CREATION

OF

THE

WORK.

MODERN

SCIENCE

AND

RESEARCH,

3(1),

699–

702.

https://doi.org/10.5281/zenodo.10552555

8.

Muyiddinov, B. (2024). THE ROLE OF MILITARY REFORMS IN THE BUKHARA

KHANATE IN THE LIFE OF THE STATE UNDER THE SHAYBANIDS. MODERN

SCIENCE AND RESEARCH, 3(2), 646–648.

https://doi.org/10.5281/zenodo.10668887

9.

MB Bahodir o’g’li. (2024). Military Art of Turkish Khaganate in the Early Middle Ages.

European Journal of Innovation in Nonformal Education, 4(16), 223–227.

https://inovatus.es/index.php/ejine/article/view/2705/2586

777

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4

10.

XORAZMSHOHIDLAR DAVLATI HAYOTIDA TURKON XOTUNNING O’RNI.

(2024). MEDICINE,

PEDAGOGY

AND

TECHNOLOGY:

THEORY

AND

PRACTICE, 2(4),

463-

469.

https://universalpublishings.com/index.php/mpttp/article/view/5192

11.

Muyiddinov Bekali Bahodir o'g'li. (2024). The coronation and campaigns of Alexander

The Great. МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ: ТЕОРИЯ И

ПРАКТИКА, 2(5), 400–412.

https://doi.org/10.5281/zenodo.11222912

12.

Muyiddinov Bekali. (2024). COVERAGE OF LEGAL ISSUES IN "AVESTO".

МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ: ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА, 2(6),

222–230.

https://doi.org/10.5281/zenodo.12191420

13.

MUYIDDINOV BEKALI, & QORYOG’DIEV Z. (2022). ABOUT THE CONQUEST

OF BUKHARA BY THE KHOREZMSHAHS. International Journal of Philosophical

Studies

and

Social

Sciences, 2(3),

158–161.

Retrieved

from

https://www.ijpsss.iscience.uz/index.php/ijpsss/article/view/383

14.

Muyiddinov Bekali Bahodir o’g’li. (2024). History of State Institutions in the Kushan

State, Which Founded Statehood on the Territory of Central Asia. EUROPEAN

JOURNAL OF INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION, 4(9), 184–188.

Retrieved from

https://inovatus.es/index.php/ejine/article/view/4070

15.

Bahodir o’g’li, M. B. (2024). Avesto is an Ancient Written Monument Containing

Information About the Life of the Peoples of Central Asia.

Miasto Przyszłości

,

53

, 970–

975. Retrieved from

https://miastoprzyszlosci.com.pl/index.php/mp/article/view/4982

16.

Muyiddinov Bekali. (2024). SOMONIYLAR DAVLATIDA HARBIYLARGA

BERILGAN E'TIBOR VA HARBIY SAN'AT.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14209121

17.

Muyiddinov

Bekali.

(2024).

O'ZLIKNI

NAMOYON

QILISHDA

XALQ

DOSTONLARINING AMALIY AHAMIYATI VA KITOBIY DOSTONLARNING

O'ZIGA XOSLIGI.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14528916

18.

Sadullayev Umidjon Shokir o'g'li, Muyiddinov Begali Bahodir o'g'li, & Boltayev Oxun

Obid

o'g'li.

(2025).

IBN

SINONING

FALSAFIY

QARASHLARI.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14605977

19.

Sadullayev Umidjon Shokir o'g'li, Muyiddinov Begali Bahodir o'g'li, & Boltayev Oxun

Obid o'g'li. (2025). YOSHLAR DUNYOQARASHI SHAKLLANISHIDA MILLIY

TARBIYA VA TAʼLIMNING AHAMIYATI.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14606021

20.

Sadullayev Umidjon Shokir o'g'li, Muyiddinov Begali Bahodir o'g'li, & Boltayev Oxun

Obid o'g'li. (2025). BUXORO AMIRLIGIDA 1900-1910-YILLARDAGI IJTIMOIY-

SIYOSIY HAYOT.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14606101

778

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4

21.

Muyiddinov Bekali. (2025). ILK O'RTA ASRLARGA OID MUG' ARXIVINING

TOPILISHI VA O'RGANILISHI.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14680881

22.

Muyiddinov Bekali Bahodir o'g'li, & Tursuntoshova Sabrina Toshpo'lat qizi. (2025).

ABU

RAYHON

BERUNIY

ILMIY

MEROSIDA

TARIX

FANINING

O'RNI.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14735052

23.

Gadayeva Mohigul Muxamedovna, Toshpo`latova Shaxnoza Shuhratovna, &

Muyiddinov Bekali. (2025). TARIX DARSLARINI O`QITISHDA INTERFAOL

METODLARNING AHAMIYATI.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14863055

24.

Muyiddinov Bekali, Toshpo'latova Shaxnoza Shuhratovna, & Gadayeva Mohigul

Muxamedovna.

(2025).

TEMURIYLAR

DAVRIDA

KUTUBXONACHILIK,

HUJJATCHILIK

VA

ISH

YURITISHNING

O'ZIGA

XOSLIGI.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14863114

25.

Toshpo'latova Shaxnoza Shuhratovna, Gadayeva Mohigul Muxamedovna, &

Muyiddinov Bekali. (2025). BO'LAJAK O'QITUVCHILARNING PEDAGOGIK-

PSIXOLOGIK

TAYYORGARLIGINI

TARKIB

TOPTIRISH

MODELI.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14863169

26.

Muyiddinov Bekali. (2025). BUXORO AMIRLIGIDA DASTLABKI ARXIVLARNI

SHAKLLANISHI.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14902908

27.

Muyiddinov Bekali Bahodir o'g'li, & Teshayeva Shahzoda Rahimovna. (2025, февраль

19). QADIMGI MISRDAN DARAK BERUVCHI TUTANXAMON - SIRLI FIR'AVN

QABRINING TOPILISHI.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14894992

28.

Muyiddinov

Bekali.

(2025).

RESPUBLIKAMIZDA

ARXIVLARNING

SHAKLLANISHI

VA

TARMOQLI

RAVISHDA

KENGAYIB

BORISHI.

https://doi.org/10.5281/zenodo.15023257

29.

Muyiddinov Bekali Bahodir o'g'li, & Teshayeva Shahzoda Rahim qizi. (2025). MIRZO

ULUG'BEKNING "TARIXI ARBA-ULUS" ASARI O'RTA OSIYO TARIXINI

O'RGANISHDAGI MUHIM MANBA.

https://doi.org/10.5281/zenodo.15098265

30.

Yuldosheva Feruza Yashin qizi, Muyiddinov Bekali Bahodir o'g'li, & Xayrullayev Umid

Fayzullo o'g'li. (2025, апрель 5). AMIR TEMUR VORISLARI: SIYOSIY, HARBIY VA

MADANIY MEROSNING DAVOMIYLIGI.

https://doi.org/10.5281/zenodo.15160941

31.

Yuldosheva Feruza Yashin qizi, Muyiddinov Bekali Bahodir o'g'li, & Xayrullayev Umid

Fayzullo o'g'li. (2025, апрель 5). JAHONDA KINO SAN'ATINING RIVOJI VA

ARXIV

HUJJATLARINING

SHAKLLANISHI.

https://doi.org/10.5281/zenodo.15160951

779

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4

32.

Xayrullayev Umidjon Fayzulo o'g'li, Muydinov Bekali Bahodir o'g'li, & Yuldosheva

Feruza Yashin qizi. (2025, апрель 5). POLSHANING I JAHON URUSHIDAN

KEYINGI AHVOLI.

https://doi.org/10.5281/zenodo.15160956

33.

Ярашова, М. . (2024). ЖАҲОН ЭТНОЛОГИЯСИ ФАНИ ВА УНИ ЎҚИТИШНИНГ

ЗАМОНАВИЙ МЕТОДОЛОГИЯСИ.

Modern Science and Research

,

3

(10), 362–368.

Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/44901

34.

Ярашова, М. (2024). БУХОРО ВОҲАСИДА МАТО ВА МАТО ТАЙЁРЛАШ

УСУЛЛАРИ.

Modern Science and Research

,

3

(11), 782–787. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/48057

35.

Yarashova Mohlaroyim Shuhratovna. (2024). Muyiddin Ibn Arabiyning Tasavvuf

Ta’limotida Tahsil Olgan Ayol Ustozlari Va Ta’lim Bergan Ayol Shogirdlari.

Miasto

Przyszłości

,

52

,

622–625.

Retrieved

from

https://miastoprzyszlosci.com.pl/index.php/mp/article/view/4679

36.

Yarashova, M. (2024). ILK O’RTA ASR MANBALARIDA KIYIM-KECHAKLAR VA

ULAR BILAN BOG’LIQ ATAMALAR TAVSIFI.

Modern Science and Research

,

3

(12),

621–632.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/58456

37.

Ярашова, М. (2025). ПАРАНЖИ ВА УНИНГ ЎРГАНИЛИШ ТАРИХИ.

Modern

Science

and

Research

,

4

(1),

160–168.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/60323

38.

Yarashova, M., Sa’dullayev, U., & Yo’ldosheva, F. (2025). BUXORO VOHASI

AYOLLARINING AN’ANAVIY BOSH KIYIMLARI- DO‘PPI VA RO‘MOL.

Modern

Science

and

Research

,

4

(1),

600–607.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/64116

39.

Xayrullayev, U. (2024). THE IDEA THAT MADE THE OTTOMAN STATE GREAT

(RED APPLE II).

Modern Science and Research

,

3

(2), 1071–1073. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/29533

40.

Xayrullayev, U. (2024). BRIEFLY ABOUT THE "RED APPLE" MYTHOLOGY OF

THE TURKS.

Modern Science and Research

,

3

(1), 568–572. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/28329

41.

Umidjon, X. (2024). Literacy and Information Exchange in the Ancient East and

West.

EUROPEAN JOURNAL OF INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION

,

4

(3),

179–183. Retrieved from

http://www.inovatus.es/index.php/ejine/article/view/2698

780

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4

42.

Umidjon,

X.

(2023).

1918-1939-yillarda

Polshaning

ichki

siyosatidagi

o’zgarishlar.

Центр Научных Публикаций (buxdu.Uz)

,

42

(42). извлечено от

https://journal.buxdu.uz/index.php/journals_buxdu/article/view/10963

43.

Umidjon

Xayrullayev.

(2024).

THE

POSITION

OF

CENTRAL

ASIAN

GOVERNORSHIPS DURING THE PERIOD OF THE TURKISH KHANATE AND

THE ARAB INVASION.

https://doi.org/10.5281/zenodo.13958464

44.

Xayrullayev Umidjon Fayzullo o'g'li. (2024). LEGITIMACY OF RULERSHIP IN THE

STATE OF CENTRAL ASIA AND IRAN IN ANCIENT TIMES AND THE EARLY

MIDDLE AGES.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14222295

45.

Xayrullayev, U. (2024). EFTALLAR DAVLATI VA TURK XOQONLIGIDA

HUKMDORLIK LEGITIMATSIYASI.

Modern Science and Research

,

3

(12), 843–851.

Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/58469 8.

BIRINCHI RADIO EHTIYOTLAR TARIXIDAN. (2024).

MEDICINE, PEDAGOGY

AND

TECHNOLOGY:

THEORY

AND

PRACTICE

,

2

(4),

657-

663.

https://universalpublishings.com/index.php/mpttp/article/view/5240

46.

Xayrullayev, U. (2024). TURK XOQONLIGI VA ARABLAR BOSQINI DAVRIDA

O’RTA

OSIYO

HOKIMLIKLARINING

MAVQEYI.

Modern

Science

and

Research

,

3

(12), 339–343. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/58055

47.

Xarullayev Umidjon. (2024). RELIGIOUS AND THREATS IN MEDIASPACE.

МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ: ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА, 2(5),

593–595.

https://doi.org/10.5281/zenodo.11311154

48.

Haqqulov, M. Y. O. G. L. (2022). Markaziy Osiyoda ilk diplomatik munosabatlar tarixi.

Science and Education, 3(10), 385-389.

49.

Yunusovich, H. M. (2024). Experiences Related to the Fine Fiber Cotton of Uzbekistan

during the Years of Soviet Authority. EUROPEAN JOURNAL OF INNOVATION IN

NONFORMAL EDUCATION, 4(9), 129-132.

50.

Yunusovich, H. M. (2024). The Formation, Development and Role of the High Seljuk

Empire Founded by the Turkic Peoples in the Islamic World. Miasto Przyszłości, 53,

956-959.

51.

Haqqulov, M. (2024). O ‘RTA OSIYO XALQLARINING OZODLIK ORZUSI BO

‘LGAN “TURKISTON MUXTORIYATI”. Modern Science and Research, 3(12), 609-

613.

52.

Haqqulov, M. (2025). USMONIYLAR IMPERIYASINING TASHKIL TOPISH

TARIXI. Modern Science and Research, 4(1), 663-672.

781

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4

53.

Haqqulov, M. (2024). TURKISTON OZODLIGINING JARCHILARI. Medicine,

pedagogy and technology: theory and practice, 2(11), 154-159.

54.

Gulyamov, A. (2025). MANG ‘ITLAR SULOLASI DAVRIDA DAVLAT

BOSHQARUVI, TUZUMI VA ICHKI SIYOSATI.

Modern Science and Research

,

4

(1),

790-798.

55.

Gulyamov, A., & Xamidova, R. (2025). ABU RAYHON BERUNIY BUYUK

QOMUSIY OLIM.

Modern Science and Research

,

4

(2), 758-766.

56.

Gulyamov, A. (2025). BUXORO AMIRLIGIDA ISTIQOMAT QILGAN MILLIY-

ETNIK GURUHLAR.

Modern Science and Research

,

4

(2), 1020-1028.

57.

Azizovich, G. A. (2024). Trade Relations of Population in Bukhara Emirate, Shariah

Rules and Regulations in Commercial Affairs, Partnership Relations.

EUROPEAN

JOURNAL OF INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION

,

4

(9), 189-194.

58.

Azizovich, G. A. (2024). Family-Marriage and Inheritance Relations of the Population in

the Bukhara Emirate.

Miasto Przyszłości

,

53

, 964-969.

59.

Gulyamov, A. (2024). BUXORO MUZEYNING TASHKIL TOPISHI TARIXI.

Modern

Science and Research

,

3

(12), 659-667.

60.

Rahmonova Sanoat Shuhrat qizi. (2024). SPIRITUAL AND EDUCATIONAL

REFORMS

ARE

THE

FOUNDATION

OF

A

NEW

UZBEKISTAN.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14503228

61.

Rahmonova, S. (2023). DYNAMICS AND MAIN DIRECTIONS OF SPIRITUAL AND

CULTURAL EFORMS IMPLEMENTED IN UZBEKISTAN. Modern Science and

Research, 2(10), 850-854.

62.

Rahmonova, S. (2023). YANGI O ‘ZBEKISTONDA MA’NAVIY-MADANIY

ISLOHOTLAR. Current approaches and new research in modern sciences, 2(10), 40.

63.

Rahmonova,

S. (2023). YUKSAK MA’NAVİYATLİ AVLOD-UCHİNCHİ

RENESSANS BUNYODKORLARİ. Наука и технология в современном мире, 2(3),

76-79.

64.

Rahmonova, S. (2024). THE REFORMS IMPLEMENTED IN NEW UZBEKISTAN

ARE THE FOUNDATION OF THE THIRD RENAISSANCE. Modern Science and

Research, 3(2), 394-399.