1457
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
XVIII ASR O‘RTALARIDA MARKAZIY OSIYODAGI SIYOSIY VA XALQARO
MUNOSABATLARIGA ERONNING TA’SIRI
Boltayev Oxun Obid o’g’li
Osiyo Xalqaro Universiteti “Ijtimoiy fanlar va texnika“ fakulteti,
Tarix va filologiya kafedrasi, o’qituvchisi.
email:
9690798@gmail.com
https://doi.org/10.5281/zenodo.15270759
Annotatsiya.
Mazkur maqolada XVIII asrning o‘rtalarida Markaziy Osiyodagi siyosiy va
xalqaro munosabatlarning o‘ziga xos jihatlari tahlil etilgan. Ayniqsa, Eron hukmdori Nodirshoh
Afshorning harbiy yurishlari, Buxoro xonligiga bo‘lgan bosimi va bu bosim natijasida yuzaga
kelgan ijtimoiy-siyosiy o‘zgarishlarga e’tibor qaratilgan. Buxoro xonligining ichki siyosatida
Mang‘itlar sulolasining kuchayishi, jung‘orlar ta’siri va Afg‘oniston bilan bo‘lgan hududiy
ziddiyatlar ilmiy manbalar asosida yoritilgan. Shuningdek, maqolada Nodirshohning diniy
siyosati, mazhablararo munosabatlarga bo‘lgan yondashuvi ham tarixiy manbalar asosida
ko‘rib chiqilgan. Bu holatlar Markaziy Osiyodagi siyosiy kuchlar muvozanatining o‘zgarishida
muhim rol o‘ynagan.
Kalit so’zlar:
Nodirshoh Afshor, Buxoro xonligi, Mang‘itlar sulolasi, Jung‘or xonligi,
XVIII asr, Markaziy Osiyo, siyosiy munosabatlar, Abulfayzxon, Muhammad Rahimbiy, vassallik,
diniy siyosat, qalmoqlar.
THE INFLUENCE OF IRAN ON POLITICAL AND INTERNATIONAL RELATIONS
IN CENTRAL ASIA IN THE MID-18TH CENTURY
Abstract.
This article analyzes the specific aspects of political and international relations
in Central Asia in the mid-18th century. In particular, attention is paid to the military campaigns
of the Iranian ruler Nodir Shah Afshar, his pressure on the Bukhara Khanate, and the socio-
political changes that occurred as a result of this pressure. The strengthening of the Mangid
dynasty, the influence of the Dzungars, and territorial conflicts with Afghanistan in the internal
politics of the Bukhara Khanate are covered based on scientific sources. The article also
examines Nodir Shah's religious policy and approach to inter-sectarian relations based on
historical sources. These circumstances played an important role in changing the balance of
political power in Central Asia.
Keywords:
Nadir Shah Afshor, Bukhara Khanate, Mangid Dynasty, Dzungar Khanate,
18th century, Central Asia, political relations, Abulfayzkhan, Muhammad Rahimbiy, vassalage,
religious politics, Kalmyks.
ВЛИЯНИЕ ИРАНА НА ПОЛИТИЧЕСКИЕ И МЕЖДУНАРОДНЫЕ ОТНОШЕНИЯ
В СРЕДНЕЙ АЗИИ В СЕРЕДИНЕ XVIII ВЕКА
1458
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
Аннотация.
В статье анализируются особенности политических и
международных отношений в Средней Азии в середине XVIII века. Особое внимание
уделено военным походам иранского правителя Надир-шаха Афшара, его давлению на
Бухарское ханство и социально-политическим изменениям, произошедшим в результате
этого давления. На основе научных источников освещаются вопросы возвышения
династии Мангидов, влияния джунгаров и территориальных конфликтов с
Афганистаном во внутренней политике Бухарского ханства. В статье также на основе
исторических источников рассматривается религиозная политика Надир-шаха и его
подход к межконфессиональным отношениям. Эти события сыграли важную роль в
изменении баланса политических сил в Центральной Азии.
Ключевые слова:
Надир-шах Афшор, Бухарское ханство, Мангидская династия,
Джунгарское ханство, XVIII век, Средняя Азия, политические отношения, Абулфайзхан,
Мухаммад Рахимбий, вассалитет, религиозная политика, калмыки.
XVIII asr o‘rtalarida Markaziy Osiyodagi siyosiy va xalqaro munosabatlariga katta ta’sir
ko‘rsatgan yana bir davlat Eron bo‘lib hisoblanadi. Eronda Nodirshoh Afshor144 hokimiyatni
qo‘lga olib, atrofdagi davlatlarni ayrimlarini istilo qilgan bo‘lsa ayrimlarini vassallikni tan
olishga majbur qilgan. Janubiy Osiyoda ko‘plab davlatlarni bo‘ynsundirgandan so‘ng, O‘rta
Osiyo xonliklarini isitilo qilishga kirishgan. Movarounnahrda mavjud davlatlarning bundan
keyin mavjud bo‘lishi tahlika ostiga qolgan. Jumladan, Buxoro xonligiga qilingan harbiy yurish
davrida Abulfayzxon mag‘lubiyatini tan olib sulh so‘raganda, Nodirshohga Buxoro xonligi katta
o‘lpon to‘lashidan tashqari taniqli oila vakillaridan 12 ming kishini garovga ham berib yuborishi
lozim bo‘lgan. Ushbu Eronga olib ketiladigan aholi ro‘yxatni Buxoro xonligida katta ta’sir
kuchiga ega bo‘lgan Rahimquli Qalmoq tuzganligini Mirzo Abdulazim Somiy asarida keltirib
o‘tilgan. Bu esa qalmoqlarning Buxoro xonligida ta’siri yuqori bo‘lganligiga yana bir dalil bo‘lib
hisoblanadi. Ehtimolki, Nodirshoh O‘rta Osiyo xonliklari siyosiy hayotida jung‘orlarni ta’sirini
yo‘qotishga yoki kuchsizlantirishga harakat qilgan deb xulosa qilishga tarixiy adabiyotlardagi
ma’lumotlar ishora qiladi. Muhammad Kozimiyning “Nodirnoma” asarida Nodirshoh 1744 yilda
Mosul Nodirshoh Afshor yoki Nodir Qulixon turkmanlarning Afshor qabilasi Kirklu (girxli,
karaklyu) urug‘idan. Afshorlar mo‘g‘ulla bosqini davrida hozirgi Ozarbayjon hududiga O‘rta
Osiyodan qochib borganlar. Eron safaviylaridan bo‘lgan shoh Abbos I afshorlarni bir qismini
o‘zbeklar bosqiniga qarshi turish uchun Xurosonga ko‘chirgan. Nodirshoh Xurosonning
Daragyoz hududi Dastgerd qishlog‘ida o‘z urug‘ida hurmatli hisoblangan Imomquli nomli
cho‘pon oilasida tug‘ilgan. Tug‘ilish sanasi turli adabiyotlarda turlicha keltirilgan bo‘lib, 1688,
1698 kabi sanalar keltirib o‘tilgan.
1459
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
O‘n besh yoshida Obivard hokimi Bobo Alibek xizmatiga oddiy askar bo‘lib kirgan.
Keyinchalik o‘z boshlig‘ining qiziga uylangan va katta o‘g‘li Rizoquli ushbu nikohdan
tug‘ilgan. Keyinchalik Obivard hokimi bo‘lgan. 1722 yilda safaviylar davlati afg‘onlar hujumi
oqibatida qulagan. Nodirshoh afg‘onlar, Usmonli turklarni Erondan quvib chiqarishda boshchilik
qilgan. O‘z askariy quvvatiga tayanib, 1736 yilda Sugovushan shahridagi qo‘shin ko‘rigida
o‘zini Eron shahanshohi deb e’lon qilgan va safaviylardan bo‘lgan Taxmasp II taxtdan tushirilib
qatl etilgan qamali bilan band bo‘lganda unga Xitoy (Jung‘or xoni nazarta tutilgan) podshosi
Mengu-hoqon urushga tayyorlanayotgani, Xitoy, Xo‘ta, Ulug‘ yurt (Mo‘g‘uliston) hududlaridan
qo‘shin to‘playotganligi xabari еtib kelgan146 . Bundan oldin ham qalmoqlar hujumining
shimoliy-sharqiy
Eronda kuzatilganligi Nodirshohni Movarounnahr hududida o‘z
hukumronligini o‘rnatishga undagan deb xulosa qilish mumkin. A.E. Shmid tadqiqodlarida
Nodirshoh hukumronligi davrida shia va sunna mazhab vakillarining o‘zaro yaqinlashuvi sodir
bo‘lganligiga oid fikrlarini keltirib o‘tganligini ko‘rish mumkin. Bu ham yuqoridagi xulosamizni
asoslashga xizmat qiladi. Shuningdek, mazhablarning yaqinlashuvi umumiy dushmanga qarshi
kurashda muvofaqiyatsizlikka uchrashning oldini olishi mumkin bo‘lgan. Ikkinchi bir tomondan
Nodirshoh armiyasida ham qalmoqlar xizmat qilganligiga oid ma’lumotlar mavjud148. Ammo,
bu o‘z urug‘doshlaridan norozi bo‘lib alohida ajralib ketgan va tirikchilik uchun harbiy xizmat
o‘tashga majbur bo‘lganlar yoki qullikdan ozod qilinganlar bo‘lish ehtimoli katta bo‘lib
hisoblanadi. Nodirshoh afotidan keyin Buxoroda umuman qo‘llabquvvatlovchi kuch qolmagan
ashtarxoniylar taxtdan ag‘darilgan. Mang‘it qabilasi еtakchisi Muhammad Rahimbiy149 Buxoro
xonligi mustaqilligini tiklagan. Shuningdek, davlatdagi oliy hokimiyatni ham amalda 1747 yil
qo‘lga kiritgan. Buxoroda boshlangan hokimiyat uchun kurashlarda Xo‘jand, Toshkent, Qo‘qon,
Qoshg‘ar Afg‘on hukumdorlari ham tortilgan bo‘lib, Muhammad Raximbiy Jung‘orlar
Muhammad Rahimbiy-Mang‘itlar sulolasi asoschisi birinchi Buxoro amiri. Tug‘ilgan yili
xususida turli adabiyotlarda 1709, 173, 1715 kabi sanalar ko‘rsatilgan. Mang‘itlarning Buxoro
xonligida kuchayishi Xudoyorbiyning Otaliq 1712 yilda Abulfayzxon saroyida otaliq (bosh
vazir) etib tayinlangandan boshlangan. uning o‘g‘li Muhammad Hakimbiy 1712 yilda devonbegi
va otasi vafotidan keyin 1721 yilda otaliq mansabin qo‘lga kiritgan. Hakimbiyning uchinchi
o‘g‘li bo‘lgan Rahimbiy Nodirshoh bosqini davrida garovga olingan 12 ming asilzodalarga bosh
bo‘lib Eronga ketgan. Nodirshoh xizmatiga kirgan. 1745 yilda Buxoro xonligida kattaqo‘rg‘onlik
Ibodullohbiy boshchiligida xitoy-qipchoq qablalari ko‘targan qo‘zg‘olonni bostirish maqsadida
kelgan va Buxoroda otaliq vazifasida qolgan. Nodirshoh vafotidan keyin Buxoroda oliy
hokimiyatni qo‘lga kiritish maqsadida Abdulfayzxonni taxtdan ag‘darib, Mir Arab madrasasi
hujralaridan birida o‘ldirtirgan. Taxtga Abdulmo‘minxon (1747-51), Ubaydullaxon III (1751-
54), Sherg‘ozi (1754-56) larni qo‘g‘irchoq xon sifatida o‘tqazgan.
1460
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
1756-1758 yillarda o‘zi xonlik taxtiga o‘tirgan va shu vaqtdan boshlab Buxoro amirlik
deb yuritilgan. To‘liqroq qarng. Иванов П.П. Очерки по истории Средней Азии (XVI-
середина XIX в.). – М.: Издательство восточной литературы, 1958. - С. 100-102. 44 bilan
ittifoq tuzish orqali ularni hujumlarini oldini olishga harakat qilgan150 . Ammo, hokimiyat
uchun kurashlar davrida Buxoro xonligining janubiy hududlari ya’ni, Amudaryoning chap
sohilidagi o‘zbek beliklari yangi tashkil topgan Afg‘oniston davlatiga boy berilgan. V.V. Bartold
keltirgan ma’lumotlarda Buxoroda Muhammad Raximbiy mang‘itlar sulolasini o‘rnatish
jarayonida qalmoqlar qo‘l ostida bo‘lgan Toshkentga Nurota va Sagarji beklari undan norozi
bo‘lib, qalmoqlarga shikoyat qilganliklari, Jung‘or xonligidan Buxoroga taftish uchun elchilar
kelganligi, Buxoro va qalmoqlar o‘rtasida kelishuvga erishilganligiga oid fikrlar keltirib
o‘tilganligini ko‘rish mumkin151. V.V. Bartold ma’lumotlarida Nur va Sagarji o‘zbeklari
Muhammad Rahimxon ustidan shikoyat qilish uchun Toshkentga borganlar. Chunki, Toshkentni
jung‘orlar nomidan 1747-1749 yillarda boshqargan Bahodirbek xo‘jalari bilan kelisha
olmaganligi sababli suiqasd qurboni bo‘lgan. Toshkentni jung‘orlar tomonidan qayta
bo‘ynsundirish vaqtida Nur va Sagarji o‘zbeklari Raximxon ustidan shikoyat qilib kelganlar152.
Ushbu ma’lumot Buxoro xonligining Jung‘or davlatiga qarm deb xulosa qilishga asos
bo‘lib xizmat qiladi. Shuningdek, Muhammad Vafo Karmanagiyni “Tuhfat al-xoniy” asariga
tayanib, V.V. Bartold 1749 yilda Muhammad Raximbiy va uning raqiblari Buxoroda Jung‘or
elchisi hakamlik qarorini tinglashga va uni bajarishga majbur bo‘lganlar degan ma’lumotni ham
keltirgan153 . Bu ma’lumot ham Jung‘or xonligining Buxoroni vassal davlatga aylantirganligini
ko‘rsatuvchi faktlardan biri bo‘lib hisoblanadi. Buxoroda ang‘itlar hukumronligi o‘rnatilish
jrayonida ashtarxoniylar tarafdorlari bo‘lgan ayrim beklar, ruhoniylar bir necha marta Jung‘or
xonlari qarorgohi Urguga Muhammad Rahimbiy ustidan shikoyat qilib borganlar. 1751 yilda
Ashtarxoniy Abdulmo‘min o‘ldirilganda ham Rahimbiy ustidan Jung‘or xonligi poytaxti Urguga
kelgan elchilar shikoyat qilganlar. Shuningdek, Muhammad Raximbiy hokimiyatni qo‘lga
kiritgandan keyin ham 150Ахмедов Б.А. Историко-географическая литература Средней
Азии XVI-XVIII вв. (Писменные памятники). – Т.: Фан, 1985. - С. 117. 151Батрольд В.В.
Сочинения. Общие работы по истории Средней Азии. Работы по истории Кавказа и
Восточной Европы. Том II. часть 1. – М.: Издательство восточной литературы, 1963. – С.
277. 152 Бартольд В.В. История культурной жизни Туркестана [Текст] / В. В. Бартольд;
АН СССР. Комиссия по изучению естественных производительных сил СССР. -
Ленинград: АН СССР, 1927. - С.105. 153 Батрольд В.В. Сочинения. Работы по истории и
филологии тюркских и монгольских народов. Том V. – М.: Наука, 1968. - С. 539. 45
ashtarxoniylar bir necha bora taxtni qaytarib olishga yordam berishni so‘rab elchi
yuborganlar154.
1461
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
Ammo, bu payda Jung‘or xonligida ichki kurashlar avjga chiqqan bo‘lib, elchilar
iltimosini amalga oshirishning iloji bo‘lmagan. Jung‘or xonligida taxt uchun kurashlar avj olib,
choros urug‘i knyazlaridan biri Davatsi va xoyt urug‘i еtakchisi Amursanalar xon (xuntayji)
Sevan-Dorjiga qarshi qo‘zg‘olon ko‘targan. Hali qo‘zg‘olon ko‘tarilmagan, ammo, Davatsining
mavjud hokimiyatga qarshi harakatlari boshlangan bir davrda Sevan-Dorji kelajakda Davatsini
kuchsizlantirish maqsadida uning ukasi Yemanxuluni 15 ming qo‘shinga bosh qilib, Buxoro
xonligiga hujum qilishga yuborganligi tarixiy adabiyotlarda tilga olib o‘tilganligini ko‘rish
mumkin.
REFERENCES
1.
Моисеев В.А. Джунгарское ханство и казахи (XVII-XVIII вв.). – Алма-Ата: Гылым,
1991
2.
Потанин Г. О караванной торговле с Джунгарской Бухарией в XVIII столетии. //
Туркестанский сборник. Том 11. – С. 301.
3.
хмедов Б.А. Историко-географическая литература Средней Азии XVI-XVIII вв.
(Писменные памятники). – Т.: Фан, 1985. - С. 117.
4.
Бартольд В.В. История культурной жизни Туркестана [Текст] / В. В. Бартольд; АН
СССР. Комиссия по изучению естественных производительных сил СССР. -
Ленинград: АН СССР, 1927. - С.105.
5.
Boltayev, O. (2024). QO’QON XONLIGINING XVIII ASR SO’NGI CHORAGIDA
BUXORO,
XIVA
VA
KO’CHMANCHILAR
BILAN
OLIB
BORGAN
DIPLOMATIYASI.
Modern Science and Research
,
3
(10), 64-68.
6.
Obid o’g’li, B. O. QO’QON XONLIGINING XVIII ASR SO’NGI CHORAGIDA
BUXORO,
XIVA
VA
KO’CHMANCHILAR
BILAN
OLIB
BORGAN
DIPLOMATIYASI.
7.
Boltaev, O. (2024). BUKHARA'S CARAVAN TRADE AND ITS ROLE ON THE SILK
ROAD.
Analytical Journal of Education and Development
,
4
(10), 293-297.
8.
Boltayev, O. (2024). XX ASR BOSHLARIDA GERMANIYA VA TURKIYA
ITTIFOQINING
MARKAZIY
OSIYOGA
TA'SIRI.
Modern
Science
and
Research
,
3
(12), 556-564.
9.
Boltayev, O. (2023). A GENERAL DESCRIPTION OF THE POLITICAL AND
DIPLOMATIC PROCESSES IN CENTRAL ASIA IN THE MIDDLE OF THE 18TH
CENTURY.
Modern Science and Research
,
2
(9), 145-149.
10.
Boltayev,
O.
(2025). TARIX FANI UCHUN YOZMA VA OG’ZAKI
MANBALARNING SHAKLLANISHI.
Modern Science and Research
,
4
(1), 909-917.
1462
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
11.
Boltayev, O. (2025). XITOY (SIN) IMPERIYASINING JUNG ‘OR XONLIGINI
ISTILO QILISH ARAFASIDA MARKAZIY OSIYODA SIYOSIY VAZIYAT.
Modern
Science and Research
,
4
(2), 1029-1037.
12.
Boltayev, O. (2025). XITOY (SIN) IMPERIYASINING JUNG ‘OR XONLIGINI
ISTILO QILISH ARAFASIDA MARKAZIY OSIYODA SIYOSIY VAZIYAT.
Modern
Science and Research
,
4
(2), 1029-1037
13.
Boltayev, O. (2025). XVIII ASR BOSHLARIDA BUXORO XONLIGI HUDUDIGA
KO’CHMANCHI
QABILALARNING
HUJUMLARI
VA
HUKUMRON
QATLAMNING
ULARGA
QARSHI
HARAKATLARIGA
UMUMIY
TAVSIF.
Modern Science and Research
,
4
(3), 791-799.
14.
Ярашова, М. . (2024). ЖАҲОН ЭТНОЛОГИЯСИ ФАНИ ВА УНИ ЎҚИТИШНИНГ
ЗАМОНАВИЙ МЕТОДОЛОГИЯСИ.
Modern Science and Research
,
3
(10), 362–368.
Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/44901
15.
Ярашова, М. (2024). БУХОРО ВОҲАСИДА МАТО ВА МАТО ТАЙЁРЛАШ
УСУЛЛАРИ.
Modern Science and Research
,
3
(11), 782–787. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/48057
16.
Yarashova Mohlaroyim Shuhratovna. (2024). Muyiddin Ibn Arabiyning Tasavvuf
Ta’limotida Tahsil Olgan Ayol Ustozlari Va Ta’lim Bergan Ayol Shogirdlari.
Miasto
Przyszłości
,
52
,
622–625.
Retrieved
from
https://miastoprzyszlosci.com.pl/index.php/mp/article/view/4679
17.
Yarashova, M. (2024). ILK O’RTA ASR MANBALARIDA KIYIM-KECHAKLAR VA
ULAR
BILAN
BOG’LIQ
ATAMALAR
TAVSIFI.
Modern
Science
and
Research
,
3
(12), 621–632. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
18.
Ярашова, М. (2025). ПАРАНЖИ ВА УНИНГ ЎРГАНИЛИШ ТАРИХИ.
Modern
Science
and
Research
,
4
(1),
160–168.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/60323
19.
Ilniyazovich, S. F. (2023). RAQAMLI TEXNOLOGIYALARNING TARIX FANINI
O'QITISHDAGI AHAMIYATI.
20.
Ilniyoz o'g'li, S. F. (2023). ETNOGRAFIK TADQIQOTLARDA QORAQALPOQ
XALQINING YORITILISHI.
21.
Ilniyazovich, S. F. (2024). The Formation of Preliminary Knowledge about the People of
Karakalpak.
EUROPEAN
JOURNAL
OF
INNOVATION
IN
NONFORMAL
EDUCATION
,
4
(3), 149-155.
1463
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
22.
Sayfutdinov, F. (2024). BUXORO AMIRLIGINING QURILISH TARIXI: MADANIY
VA ARXITEKTURA TARAQQIYOTI MEROSI.
Modern Science and Research
,
3
(12),
852-858.
23.
Sayfutdinov Feruz Ilniyoz o’g’li. (2023). XX ASR 2-YARMI XXI ASR BOSHLARI
ZARAFSHON VOHASIDA ETNOSLARARO MUNOSABATLAR.
TA’LIM VA
RIVOJLANISH TAHLILI ONLAYN ILMIY JURNALI
,
3
(9), 1–5. Retrieved from
https://sciencebox.uz/index.php/ajed/article/view/7941
24.
Gulyamov, A. A. (2024). JАMIYАTIMIZNING IJTIMОIY-IQTISОDIY, MА’NАVIY-
MАDАNIY SОHАLАRIDА ОILАNING RОLI.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И
ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
,
36
(2), 149-153.
25.
Azizovich, G. A. (2024). Trade Relations of Population in Bukhara Emirate, Shariah
Rules and Regulations in Commercial Affairs, Partnership Relations.
EUROPEAN
JOURNAL OF INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION
,
4
(9), 189-194.
26.
Azizovich, G. A. (2024). Family-Marriage and Inheritance Relations of the Population in
the Bukhara Emirate.
Miasto Przyszłości
,
53
, 964-969.
27.
Gulyamov, A. (2024). BUXORO MUZEYNING TASHKIL TOPISHI TARIXI.
Modern
Science and Research
,
3
(12), 659-667.
28.
Gulyamov, A., & Ashurov, D. (2025). CHANGES IN THE LIFE OF THE WORLD'S
COUNTRIES AFTER WORLD WAR II.
Journal of universal science research
,
3
(1
(Special issue)), 333-341.
29.
Gulyamov, A. (2025). MANG ‘ITLAR SULOLASI DAVRIDA DAVLAT
BOSHQARUVI, TUZUMI VA ICHKI SIYOSATI.
Modern Science and Research
,
4
(1),
790-798.
30.
Sadullayev U. (2024). MAHALLA: UNDERSTANDING THE CONCEPT. Medicine,
Pedagogy and Technology: Theory and Practice, 2(4), 376–385.
31.
Sadullaev U. (2024). USE OF INFORMATION TECHNOLOGY IN EDUCATION.
Medicine, Pedagogy and Technology: Theory and Practice, 2(5), 344–352.
32.
Sadullaev, U. (2024). EDUCATION AND ARTIFICIAL INTELLIGENCE: A NEW
ERA OF OPPORTUNITY. Medicine, Pedagogy and Technology: Theory and Practice,
2(6), 238–241.
33.
Shokir o’g’li, S. U. (2024). Media literacy is a requirement of the modern world.
EUROPEAN JOURNAL OF INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION, 4(3),
276-280.
1464
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
34.
Shokir o’g’li, S. U. (2024). Media literacy is a requirement of the modern world.
EUROPEAN JOURNAL OF INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION, 4(3),
276-280.
35.
Xayrullayev, U. (2024). THE IDEA THAT MADE THE OTTOMAN STATE GREAT
(RED APPLE II). Modern Science and Research, 3(2), 1071-1073.
36.
Xayrullayev, U. (2024). BRIEFLY ABOUT THE" RED APPLE" MYTHOLOGY OF
THE TURKS. Modern Science and Research, 3(1), 568-572.
37.
Umidjon, X. (2024). Literacy and Information Exchange in the Ancient East and West.
EUROPEAN JOURNAL OF INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION, 4(3),
179-183.
38.
Xayrullayev, U. (2024). THE POSITION OF CENTRAL ASIAN GOVERNORSHIPS
DURING THE PERIOD OF THE TURKISH KHANATE AND THE ARAB
INVASION.
39.
Xayrullayev, U. (2024). EFTALLAR DAVLATI VA TURK XOQONLIGIDA
HUKMDORLIK LEGITIMATSIYASI. Modern Science and Research, 3(12), 843-851.
40.
Haqqulov, M. (2025). USMONIYLAR IMPERIYASINING TASHKIL TOPISH
TARIXI. Modern Science and Research, 4(1), 663-672.
41.
Muyiddinov, B. (2023). XII-XIII ASRLAR DAVRIDA BUXORODA ILM – FANNING
RIVOJLANISHI. SCHOLAR, 1(28), 341–345. https://doi.org/10.5281/zenodo.10027071
42.
Muyiddinov Bekali. (2023). MO’G’ULLAR BOSQINI DAVRIDA BUXORONING
AYANCHLI TAQDIRI. TADQIQOTLAR.UZ, 25(2), 212–215. Retrieved from
http://tadqiqotlar.uz/index.php/new/article/view/308
43.
Muyiddinov Bekali. (2023). THE ROLE OF BUKHARA AND OTHER CITIES IN THE
MILITARY
ART
AND
ARMY
STRUCTURE
OF
KHOREZMSHAHS
.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 35(3), 55–58.
Retrieved from https://www.newjournal.org/index.php/01/article/view/10035
44.
Muyiddinov, B. (2024). BARTHOLD'S "СОЧИНЕНИЯ. ТОМ I. ТУРКЕСТАН В
ЭПОХУ МОНГОЛЬСКОГО НАШЕСТВИЯ" THE HISTORY OF THE CREATION
OF THE WORK. MODERN SCIENCE AND RESEARCH, 3(1), 699–702.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10552555
45.
Muyiddinov, B. (2024). THE ROLE OF MILITARY REFORMS IN THE BUKHARA
KHANATE IN THE LIFE OF THE STATE UNDER THE SHAYBANIDS. MODERN
SCIENCE AND RESEARCH, 3(2), 646–648. https://doi.org/10.5281/zenodo.10668887
1465
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
46.
MB Bahodir o’g’li. (2024). Military Art of Turkish Khaganate in the Early Middle Ages.
European Journal of Innovation in Nonformal Education, 4(16), 223–227.
https://inovatus.es/index.php/ejine/article/view/2705/2586
47.
XORAZMSHOHIDLAR DAVLATI HAYOTIDA TURKON XOTUNNING O’RNI.
(2024). MEDICINE, PEDAGOGY AND TECHNOLOGY: THEORY AND PRACTICE,
2(4), 463-469. https://universalpublishings.com/index.php/mpttp/article/view/5192
48.
Muyiddinov Bekali Bahodir o'g'li. (2024). The coronation and campaigns of Alexander
The Great. МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ: ТЕОРИЯ И
ПРАКТИКА, 2(5), 400–412. https://doi.org/10.5281/zenodo.11222912
49.
Muyiddinov Bekali. (2024). COVERAGE OF LEGAL ISSUES IN "AVESTO".
МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ: ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА, 2(6),
222–230. https://doi.org/10.5281/zenodo.12191420
50.
MUYIDDINOV BEKALI, & QORYOG’DIEV Z. (2022). ABOUT THE CONQUEST
OF BUKHARA BY THE KHOREZMSHAHS. International Journal of Philosophical
Studies
and
Social
Sciences,
2(3),
158–161.
Retrieved
from
https://www.ijpsss.iscience.uz/index.php/ijpsss/article/view/383
51.
Boltayev, O. (2024). QO’QON XONLIGINING XVIII ASR SO’NGI CHORAGIDA
BUXORO,
XIVA
VA
KO’CHMANCHILAR
BILAN
OLIB
BORGAN
DIPLOMATIYASI.
Modern Science and Research
,
3
(10), 64-68.
52.
Obid o’g’li, B. O. QO’QON XONLIGINING XVIII ASR SO’NGI CHORAGIDA
BUXORO,
XIVA
VA
KO’CHMANCHILAR
BILAN
OLIB
BORGAN
DIPLOMATIYASI.
53.
Boltaev, O. (2024). BUKHARA'S CARAVAN TRADE AND ITS ROLE ON THE SILK
ROAD.
Analytical Journal of Education and Development
,
4
(10), 293-297.
54.
Boltayev, O. (2024). XX ASR BOSHLARIDA GERMANIYA VA TURKIYA
ITTIFOQINING
MARKAZIY
OSIYOGA
TA'SIRI.
Modern
Science
and
Research
,
3
(12), 556-564.
55.
Boltayev, O. (2023). A GENERAL DESCRIPTION OF THE POLITICAL AND
DIPLOMATIC PROCESSES IN CENTRAL ASIA IN THE MIDDLE OF THE 18TH
CENTURY.
Modern Science and Research
,
2
(9), 145-149.
56.
Boltayev,
O.
(2025).
TARIX
FANI UCHUN YOZMA VA OG’ZAKI
MANBALARNING SHAKLLANISHI.
Modern Science and Research
,
4
(1), 909-917.
57.
Boltayev, O. (2025). XITOY (SIN) IMPERIYASINING JUNG ‘OR XONLIGINI
ISTILO QILISH ARAFASIDA MARKAZIY OSIYODA SIYOSIY VAZIYAT.
Modern
Science and Research
,
4
(2), 1029-1037.
1466
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
58.
Boltayev, O. (2025). XITOY (SIN) IMPERIYASINING JUNG ‘OR XONLIGINI
ISTILO QILISH ARAFASIDA MARKAZIY OSIYODA SIYOSIY VAZIYAT.
Modern
Science and Research
,
4
(2), 1029-1037
59.
Boltayev, O. (2025). XVIII ASR BOSHLARIDA BUXORO XONLIGI HUDUDIGA
KO’CHMANCHI
QABILALARNING
HUJUMLARI
VA
HUKUMRON
QATLAMNING
ULARGA
QARSHI
HARAKATLARIGA
UMUMIY
TAVSIF.
Modern Science and Research
,
4
(3), 791-799.
60.
Toshpo’latova, S., & Tursuntoshova, S. (2024). Khoja Abdulkholiq Gijduvani. Modern
Science and Research, 3(2), 87-93.
61.
Toshpo’latova, S. (2024). Ethnolinguistics Of Ethnologies Of Bukhara. Modern Science
and Research, 3(2), 1004-1011.
62.
Toshpo’latova, S. (2024). Ethnolinguistics. Modern Science and Research, 3(2), 500-507.
63.
Toshpo’latova, S. (2024). Religious Anthropology. Modern Science and Research, 3(1),
504-510.
64.
Shakhnoza Shuhratovna, T. (2023). MS Andreyev’S Way Of Life. American Journal of
Language, Literacy and Learning in STEM Education (2993-2769), 1(10), 655-659.
65.
Shuhratovna, T. S. (2023). Ethnological Analysis Of National Costumes And Rituals Of
Tajiks In The Works Of MS Andreyev. International Journal Of History And Political
Sciences, 3(12), 42-47.
66.
Toshpo’latova, S. (2023). MS Andreyev-Scientific Career. Modern Science and
Research, 2(12), 801-807
