OYROT QABILASI VA ULARNING DAVLATCHILIK ASOSLARING SHAKLANISHIGA UMUMIY TAVSIF

Mart, 2025-Yil

600

OYROT QABILASI VA ULARNING DAVLATCHILIK ASOSLARING

SHAKLANISHIGA UMUMIY TAVSIF

Boltayev Oxun Obid o’g’li

Yarashova Mohlaroyim Shuxrat qizi

Xayrullayev Umidjon Fayzullo o’g’li

Sadullayev Umidjon Shokir o’g’li

Osiyo Xalqaro Universiteti “Ijtimoiy fanlar va texnika“ fakulteti, Tarix va filologiya kafedrasi.

email:

9690798@gmail.com

https://doi.org/10.5281/zenodo.15106570

Annotatsiya. Ushbu maqolada Jung‘or xonligining tashkil topishi, uning siyosiy va

ma’muriy tuzilishi hamda oyrat qabilalarining ushbu davlatdagi o‘rni yoritilgan. Shuningdek,

Jung‘or xonligining hududiy kengayishi, qo‘shni davlatlar bilan munosabatlari va

buddaviylikning ta’siri haqida ma’lumot berilgan. Maqolada oyrat qabilalarining kelib chiqishi

va nomlanishi to‘g‘risidagi turli ilmiy qarashlar tahlil qilinib, Xitoy va Markaziy Osiyo davlatlari

bilan bo‘lgan munosabatlari ham ko‘rib chiqilgan. Jung‘or xonligining boshqaruv tizimi, harbiy

va iqtisodiy tuzilishi, shuningdek, uning tarixiy ahamiyati haqidagi ilmiy qarashlar o‘rganilgan.

Kalit so’zlar: Jung‘or xonligi, oyrat qabilalari, Choros, Derben-Oyrat, buddaviylik,

Galdan Boshogtu, Markaziy Osiyo, mo‘g‘ullar, Sin imperiyasi, Qalmoq xonligi, Tibet, Kukunor,

feodal boshqaruv, xuntayji, Tushimel, Zarguchi, budda ruhoniylari, harbiy yurishlar.

Xitoy hududida Min sulolasi hukumronligi o‘rnatilib, ushbu sulola vakillari tomonidan

mo‘g‘ullarni quvib chiqarilishi, mo‘g‘ullarning Yuan sulolasini qayta tiklash borasidagi

harakatlari muvoffaiyatsizlikka uchraganidan so‘ng, mo‘g‘ul qabilalari orasida ham bo‘linishlar

sodir bo‘lgan. XVI asrdan boshlab mo‘g‘ullarning oyrat3 qabilalari o‘zlarining mustaqil

siyosatlarini yuritishga harakat qilganlar. Durben Oyrat qabilalari tomonidan tashkil qilingan

davlat esa qo‘shinning chap qanoti ma’nosini beruvchi Jung‘or xonligi nomi bilan atalgan. Rasman

1640 yilda tashkil topgan deb hisoblanuvchi ushbu davlat birlashmasi mintaqada faol tashqi

siyosat olib borib, XVII ikkinchi yarmidan boshlab – XVIII asr birinchi yarmiga qadar deyarli yuz

yilga yaqin muddat sharqda Sin imperiyasidan g‘arbdagi qozoq juzlarigacha, Shimoldan G‘arbiy

Mo‘g‘uliston hududlaridan janubga tomon Tibetgacha bo‘lgan hududlarga o‘z ta’sirini

o‘tkazgan6.

Ushbu tarixiy xronologik davrda Jung‘or xonligi Markaziy Osiyodagi eng uchli davlat

birlashmasi bo‘lgan deb xulosa qilish mumkin.

Mart, 2025-Yil

601

Davlat nomining Jung‘or deb nomlanishi xususidagi qarashlardan biri qo‘shinning chap

qanoti ma’nosidan kelib chiqqan degan qarashlardan tashqari Jung‘or qabila nomi degan

fikrmulohazalarni ham olimlar keltirib o‘tgan. Jung‘or qabilasining bir urug‘i Choros7 deb

nomlangan va oliy hokimiyat shu urug‘ vakillaridan bo‘lishi shart bo‘lgani bois Jung‘or atamasi

qabila nomidan hudud nomiga o‘tganligiga ishora qilinadi. Shuningdek, E.V. Bretshnayder 1755

yilgi xitoyliklarning Jung‘oriyani istilo qilish jarayoni boshlanishi bilan Choros qabilasi butunlay

qirib yuborilgan degan fikrlarni ham keltirganligini ko‘rish mumkin8.

Ammo, ushbu fikr fanda to‘la o‘z isbotini topgan emas. Oyrat nomining kelib chiqishi

xususida turli qarashlar mavjud bo‘lib, N.Ya. Bichurin mo‘g‘ul tilida Oyratittifoqdosh, yaqin,

ittifoqchi degan ma’noni bildiradi deb hisoblagan. Shuningdek, Xalxa mo‘g‘ullarida oyr atamasi

yaqin, qo‘shni ma’nosini anglatishini ham yozib qoldirgan. Bundan tashqari oyrat ikki qism “Oy”

va “Arat” lardan iborat bo‘lib, zamonaviy mo‘g‘ul tilida oyn ard o‘rmon xalqi degan ma’noni

bildiradi. yana oyrat atamasi оjiрад va oguz atamasi bilan bir xil ma’noga ega deb hisoblovchilar,

totem (bo‘ri) deb hisoblovchilar ham маvjud. Durben-Oyrat-mo‘g‘ulcha (qalmoqcha) Дөрвөн

өөрд uls qabilalari ittifoqiga Olyot (choros), Torgut, Xoshut, Torgout qabilalari kirgan va aynan

ushbu qabilalar Jung‘or davlati tashkil topishida asosiy rolni o‘ynagan. Ammo, Jung‘or xonligi

tarkibiga keyinchalik, Derbet, Bayot, Zaxchin, Uryanxay, Xoton, Myangat va boshqa mo‘g‘ul

qabilalari ham kirgan. Ba’zi bir tarixiy adabiyotlarda oyratlar va derbetlar ittifoqi sababli ham

Derben Oyrat atamasi vujudga kelgan degan qarashlar mavjud. Shuningdek, Derben-Oyrat ittifoqi

uch marta tuzilgan degan fikrlar ham mavjud bo‘lib, birinchi ittifoqqa Choros (Olyot yoki Elyot

deb ham nomlangan), xoytlar va baatutlar, bargular va buraatlar kirgan. Birinchi Durben-Oyrat

ittifoqining eng kuchaygan davri Togon tayshi (?)- 1439 yy) va uning o‘g‘li Esen tayshi (1439-

1453 yy) davrida bo‘lgan. Esen vafotidan keyin ittifoq parchalangan va buning sababi sifatida

anonim muallif yozgan “Xo-Urluk tarixi”da keltirilishicha, Choros qabilasining g‘arbga ketishi va

boshqa ittifoqchilari bilan munosabatlarni to‘xtatgani (1502 y) keltirilgan. Ikkinchi ittifoqqa

Choros, xoshut, torgut va Derbetlar kirgan. Ammo, XVII asr birinchi yarmida ittfioqning

parchalanishi kuzatilgan. Xoshutlar Kukunorga, torgutlar Volgabo‘yiga ko‘chib ketgan.

Ittifoqning mustahkamlanishi 1637 yilda sodir bo‘lgan. V.P. Sanchirov ma’lumotlarida oliy

hokimiyat masalasi muammoli bo‘lib, uning echim topishi Galdan-boshogtu xon tomonidan 1671

yilda xoshutlar xoni Ochirtu Setsenni yenggandan keyin taxt to‘lato‘kis Choros urug‘i qo‘liga

o‘tgan. Mo‘g‘ul tili va shevalarida uchraydigan jagun γar, jegiin ğar, зүң һар, зүүн гар, зюнгар

kabi so‘zlarning ma’nosi o‘ng qo‘l yoki o‘ng qanot ma’nosini anglatgan.

Mart, 2025-Yil

602

Oyratlarning to‘rtta qabilasi ham Chingizxon qo‘shining chap qanotida (juvongar)da saf

tortgan. Shu sababli davlat nomi ham Jung‘or davlati deb nomlangan degan qarashlar mavjud.

Markaziy Osiyo va Rossiya tarixiga oid tarixiy adabiyotlarida oyratlar qalmoq tarzida tilga

olib o‘tiladi. Shuningdek, qalmoq atamasi O‘rta Osiyo turkiy dialektida qo‘llanilgan bo‘lsa,

Volgabo‘yi turkiylari qalmiq tarzida, Qrim tatarlar, Usmoniy turklarida qalmuq tarzida ishlatilgan.

Barcha dialektlarning ma’nosi bir bo‘lib, “qoloq”, “rivojlanishdan ortda qolgan” degan

ma’noni bildirishi V.V. Bartold Oyrat qabilalari XVII-XVIII asrlar davomida Jung‘oriyada

Jung‘or xonligi, Volgabo‘yida Qalmoq xonligi Kukunor va Tibetda Xoshut xonligi (Kukunor

hududidagi oyralar davlati Gushi-xan (1582- 1655 yy) tomonidan tashkil qilingan va qariyb yuz

yilga yaqin mavjud bo‘lib turgandan keyin 1724 yilda tugatilgan10), kabi davlatlarni tuzgan.

Jung‘or va Qalmoq xonligida ma’muriy bo‘linish va davlat boshqaruvi bir-biriga yaqin

tuzilishga ega bo‘lgan. Jung‘or xonligi ma’muriy jihatdan otok, angi va szisay kabilarga bo‘lingan.

Otoklar ma’muriy xo‘jalik birligi bo‘lib, otoklar Choros xuntayji (xon)ning shaxsiy

merosini tashkil etuvchi ma’muriy-xo‘jalik birliklariga berilgan nom bo‘lgan. Oyratlar xoton

(kichik qon-qarindoshlar jamoasi)larga bo‘linib ko‘chmanchi tarzida yashaganlar. Urush holatida

otok ming nafargacha askar bera olgan. Angi-xonning qarindoshlari va feodallarning udel mulki

ma’nosini bildirgan. Ularni Zaysan, no‘yonlar boshqargan. Szisay esa, budda ruhoniylariga hadya

etilgan kichikroq udel bo‘lib hisoblangan. Jung‘or xonligida xon (xuntayji) oliy hukumdor sifatida

davlatni boshqargan. Davlat tuzilishida o‘ndan ortiqroq yuqori darajali mansab va amallar mavjud

bo‘lgan. Volgabo‘yida tashkil topgan Qalmoq xonligining ma’muriy tuzilishi ham Jung‘or

xonligiga o‘xshash bo‘lib, xonlik ma’muriy jihatdan uluslarga bo‘lingan va uning boshida

no‘yonlar turgan. Xuntayji (Xon)dan keyingi asosiy mansab Tushimel deb nomlanib, xonlikni

umumsiyosiy masalalari bilan shug‘ullangan. Zarguchi esa xonlikdagi oliy sudya hisoblangan.

Demotsi-xon saroyi boshqaruvchisi bo‘lib, qaram hududlardan soliq, o‘lponlar yig‘ish va

elchilarni qabul qilish, diplomatik munosabatlarni olib borish ham uning vazifasiga kirgan.

Shuningdek, demotsi yordamchisi mansabi ham bo‘lib, u bojlarni taqsimlash va soliqlarni

undirishga javobgar hisoblangan. Albachi Zaysan jung‘or xonligi tarkibiga kiruvchi qabilalardan

soliqlarni yig‘uvchi bo‘lsa, Albachi-uning yordamchisi hisoblangan. Kutuchiner mansabi Jung‘or

xonligiga Qaram hisoblangan hududlarni boshqaruvchisiga nisbatan ishlatilgan atama bo‘lgan.

Ulut-temirchilik va temir qazib olishni nazorat qilgan. Buchiner mansabi esa to‘p va

miltiqlar bilan shug‘ullangan. Buchun-faqat to‘plar bilan shug‘ullanuvchi mansabdor hisoblangan.

Altachin mansabi diniy va e’tiqod bilan bog‘liq mahsulotlar ishlab chiqarilishini, oltin

qazib olinishi va saqlanishini nazorat qilgan.

Mart, 2025-Yil

603

Zaxchin chegara qo‘riqchilariboshlig‘i hisoblangan. Uluslar aymoqlarga bo‘linib, uning

boshida zaysan unvonidagi shaxslar turganligi tarixiy adabiyotlarda keltirib o‘tilgan. Kukunor va

Tibetda tashkil topgan xoshut xonligida Dalay-lama oliy hukumdor hisoblanib, Gushixondan

so‘ng Tibetda uning o‘g‘li Dayanxon, Kukunorda yana bir o‘g‘li Dashi-Batur hukumronlik qilgan.

Kukunor umumoyrat tartiblari asosida boshqarilgan bo‘lsa, Dayanxondan so‘ng garchi Tibet

Xoshut xonligiga qaram hisoblansada boshqaruv tartiblarii budda ruhoniylari qo‘liga o‘tib borgan.

Oyrat qabilalari tashkil etgan uchchala davlatda ham budda dini va ruhoniylarining ta’siri

katta bo‘lgan. Jung‘or xonligida buddaviylikning ta’siri katta bo‘lganligi, Tibet ruhoniylarining

oyratlar orasida ta’siri yuqori bo‘lganligiga e’tibor qaratgan ayrim olimlar Galdan Boshogtuxon

(1644-1697 yy)ning O‘rta Osiyo va Sharqiy Turkistonga qilgan harbiy yurishlarini “diniy urush”

sifatida ham baholashga harakat qilganlar . B.U. Kitinov tadqiqodlarida oyratlar garchi Tibetda

buddaviylikni Gelugpa (sariq shapkalilar) oqimini qo‘llab-quvvatlab diniy urushlarda ishtirok

etgan bo‘lsalarda, boshqa dinlarga nisbatan diniy bag‘rikenglik siyosatini yuritganlar degan

ma’lumotlarni keltirib o‘tgan. Shuningdek, islom dini va musulmonlarga nisbatan ham bu siyosat

amalga oshirilgan. B.U. Kitinov Jung‘or xonligi hududida musulmon aholisi ham ko‘plab

yashaganligi, islom ta’qib ostiga olinmaganligi isboti sifatida keltirgan. Oyrat feodallari musulmon

aholisini hunarmandchilik ishlab chiqarishidagi qobiliyati, dehqonchilikka oid bilimlarini

qadrlaganlar va ularga savdo, diplomatik topshiriqlarni ishonib topshirganlar degan fikrlarni

keltirib o‘tgan . Bizning fikrimizcha, ushbu munosabatlar o‘zaro manfaatdorlik asosida qurilgan

va har ikki tomon o‘z ehtiyojidan kelib chiqib munosabatlarni shakllantirgan.

Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati:

1.

Китинов Б.У. Священный Тибет и воинственная Степь: буддизм у ойратов (XIII–

XVII вв.). М.: Т-во научных изданий КМК, 2004

2.

Бартольд В.В. Тюрки: Двенадцать лекций по истории турецких народов Средней

Азии. - Алматы: Жалын, 1993.

3.

Батмаев М.М. Социально-политический строй и хозяйство калмыков в XVII-XVIII

вв: монография. – Элиста: Джангар, 2002.

4.

Ерофеева И.В. История формирования культового комплекса Тамгалытас (1677–

1771 гг.) // Роль номадов в формировании культурного наследия Казахстана.

Научные чтения памяти Н.Э Масанова. - Алматы: «Print-s», 2010

Mart, 2025-Yil

604

5.

Boltayev, O. (2024). QO’QON XONLIGINING XVIII ASR SO’NGI CHORAGIDA

BUXORO,

XIVA

VA

KO’CHMANCHILAR

BILAN

OLIB

BORGAN

DIPLOMATIYASI.

Modern Science and Research

,

3

(10), 64-68.

6.

Obid o’g’li, B. O. QO’QON XONLIGINING XVIII ASR SO’NGI CHORAGIDA

BUXORO,

XIVA

VA

KO’CHMANCHILAR

BILAN

OLIB

BORGAN

DIPLOMATIYASI.

7.

Boltaev, O. (2024). BUKHARA'S CARAVAN TRADE AND ITS ROLE ON THE SILK

ROAD.

Analytical Journal of Education and Development

,

4

(10), 293-297.

8.

Boltayev, O. (2024). XX ASR BOSHLARIDA GERMANIYA VA TURKIYA

ITTIFOQINING

MARKAZIY

OSIYOGA

TA'SIRI.

Modern

Science

and

Research

,

3

(12), 556-564.

9.

Boltayev, O. (2023). A GENERAL DESCRIPTION OF THE POLITICAL AND

DIPLOMATIC PROCESSES IN CENTRAL ASIA IN THE MIDDLE OF THE 18TH

CENTURY.

Modern Science and Research

,

2

(9), 145-149.

10.

Boltayev, O. (2025). TARIX FANI UCHUN YOZMA VA OG’ZAKI MANBALARNING

SHAKLLANISHI.

Modern Science and Research

,

4

(1), 909-917.

11.

Boltayev, O. (2025). XITOY (SIN) IMPERIYASINING JUNG ‘OR XONLIGINI ISTILO

QILISH ARAFASIDA MARKAZIY OSIYODA SIYOSIY VAZIYAT.

Modern Science

and Research

,

4

(2), 1029-1037.

12.

Boltayev, O. (2025). XITOY (SIN) IMPERIYASINING JUNG ‘OR XONLIGINI ISTILO

QILISH ARAFASIDA MARKAZIY OSIYODA SIYOSIY VAZIYAT.

Modern Science

and Research

,

4

(2), 1029-1037

13.

Xayrullayev, U. (2024). THE IDEA THAT MADE THE OTTOMAN STATE GREAT

(RED APPLE II). Modern Science and Research, 3(2), 1071-1073.

14.

Xayrullayev, U. (2024). BRIEFLY ABOUT THE" RED APPLE" MYTHOLOGY OF

THE TURKS. Modern Science and Research, 3(1), 568-572.

15.

Umidjon, X. (2024). Literacy and Information Exchange in the Ancient East and West.

EUROPEAN JOURNAL OF INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION, 4(3),

179-183.

16.

Xayrullayev, U. (2024). THE POSITION OF CENTRAL ASIAN GOVERNORSHIPS

DURING THE PERIOD OF THE TURKISH KHANATE AND THE ARAB INVASION.

17.

Xayrullayev, U. (2024). EFTALLAR DAVLATI VA TURK XOQONLIGIDA

HUKMDORLIK LEGITIMATSIYASI. Modern Science and Research, 3(12), 843-851.

Mart, 2025-Yil

605

18.

Xayrullayev, U. (2024). TURK XOQONLIGI VA ARABLAR BOSQINI DAVRIDA

O’RTA OSIYO HOKIMLIKLARINING MAVQEYI. Modern Science and Research,

3(12), 339-343.

19.

Xayrullayev, U., Sayfutdinov, F., & Rahmonova, S. (2025). SHAYBONIYLAR

DAVLATI VA USMONLI TURKLAR DAVLATI O’RTASIDAGI DASTLABKI

ALOQALAR TAVSIFI. Modern Science and Research, 4(1), 147-154.

20.

Xayrullayev, U. (2025). BUXORO VILOYATINING IQTISODIY HOLATI (1990-1991

YILLAR). Modern Science and Research, 4(1), 1018-1024.

21.

Umidjon, X. (2023). 1918-1939-yillarda Polshaning ichki siyosatidagi o'zgarishlar.

ЦЕНТР НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu. uz), 42(42).

22.

Xayrullayev, U. F. (2023). 1918-1939 YILLARDA POLSHANING ICHKI

SIYOSATIDAGI O ‘ZGARISHLAR. SCHOLAR, 1(28), 337-340.

23.

Xayrullayev, U. (2025). MUSTAQILLIK YILLARIDA BUXORO VILOYATIDAGI

IJTIMOIY HOLAT. Modern Science and Research, 4(2), 1186-1193.

24.

Ярашова, М. . (2024). ЖАҲОН ЭТНОЛОГИЯСИ ФАНИ ВА УНИ ЎҚИТИШНИНГ

ЗАМОНАВИЙ МЕТОДОЛОГИЯСИ.

Modern Science and Research

,

3

(10), 362–368.

Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/44901

25.

Ярашова, М. (2024). БУХОРО ВОҲАСИДА МАТО ВА МАТО ТАЙЁРЛАШ

УСУЛЛАРИ.

Modern Science and Research

,

3

(11), 782–787. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/48057

26.

Yarashova Mohlaroyim Shuhratovna. (2024). Muyiddin Ibn Arabiyning Tasavvuf

Ta’limotida Tahsil Olgan Ayol Ustozlari Va Ta’lim Bergan Ayol Shogirdlari.

Miasto

Przyszłości

,

52

,

622–625.

Retrieved

from

https://miastoprzyszlosci.com.pl/index.php/mp/article/view/4679

27.

Yarashova, M. (2024). ILK O’RTA ASR MANBALARIDA KIYIM-KECHAKLAR VA

ULAR BILAN BOG’LIQ ATAMALAR TAVSIFI.

Modern Science and Research

,

3

(12),

621–632.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/58456

28.

Ярашова, М. (2025). ПАРАНЖИ ВА УНИНГ ЎРГАНИЛИШ ТАРИХИ.

Modern

Science

and

Research

,

4

(1),

160–168.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/60323

29.

Yarashova, M., Sa’dullayev, U., & Yo’ldosheva, F. (2025). BUXORO VOHASI

AYOLLARINING AN’ANAVIY BOSH KIYIMLARI- DO‘PPI VA RO‘MOL.

Modern

Mart, 2025-Yil

606

Science

and

Research

,

4

(1),

600–607.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/64116

30.

Yarashova , M. ., & Sultonova, M. (2025). BUXORO VOHASI DAFN MAROSIMI

KIYIMLARI VA ULAR BILAN BOG’LIQ IRIM-SIRIMLAR.

Modern Science and

Research

,

4

(1),

352–358.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/63674

31.

Yarashova, M. (2025). EDVARD TAYLOR –ETNOLOGIYADA EVOLYUTSIONISTIK

MAKTAB ASOSCHISI.

Modern Science and Research

,

4

(2), 1005–1012. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/68483

32.

Yarashova, M., Yuldosheva, F., & Haqqulov, M. (2025). TA’LIM OLISH TARTIBI:

YANGILANISH VA O’ZGARISHLAR. MASOFAVIY, DUAL VA INKLYUZIV

TA’LIM.

Modern

Science

and

Research

,

4

(2),

73–80.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/70712

33.

Haqqulov,

M.,

Yarashova,

M.,

&

Yuldosheva,

F.

(2025). ТARIXIY

KARTOGRAFIYANING ASOSIY YO‘NALISHLARI, SHAKLLANISHI VA

TARAQQIYOTI.

Modern Science and Research

,

4

(2), 81–91. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/70714

34.

Sadullayev , U. . (2024). MAHALLA: UNDERSTANDING THE CONCEPT. Medicine,

Pedagogy and Technology: Theory and Practice, 2(4), 376–385.

35.

Sadullaev , U. . (2024). USE OF INFORMATION TECHNOLOGY IN EDUCATION.

Medicine, Pedagogy and Technology: Theory and Practice, 2(5), 344–352.

36.

Sadullaev, U. (2024). EDUCATION AND ARTIFICIAL INTELLIGENCE: A NEW ERA

OF OPPORTUNITY. Medicine, Pedagogy and Technology: Theory and Practice, 2(6),

238–241.

37.

Shokir o’g’li, S. U. (2024). Media literacy is a requirement of the modern world.

EUROPEAN JOURNAL OF INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION, 4(3),

276-280.

38.

Shokir o’g’li, S. U. (2024). Media literacy is a requirement of the modern world.

EUROPEAN JOURNAL OF INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION, 4(3),

276-280.

39.

Shokir o’g’li, S. U. (2024). The Development of Culture and Art during the Timurid Era:

the Development of Architecture and its Characteristics. EUROPEAN JOURNAL OF

INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION, 4(9), 133-138.

Mart, 2025-Yil

607

40.

Shokir o’g’li, S. U. (2024). The Development of Culture and Art during the Timurid Era:

the Development of Architecture and its Characteristics. EUROPEAN JOURNAL OF

INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION, 4(9), 133-138.

41.

Sadullayev, U. (2024). EDWARD ALLWORTH AND THE STUDY OF MODERN

UZBEKS. Modern Science and Research, 3(2), 303-308.

42.

Shokir o’g’li, S. U. (2024). MODERN SCIENCE АND RESEARCH. MODERN

SCIENCE, 2181, 3906.

43.

Sadullayev, U. (2024). ETHNOGENESIS AND ETHNIC HISTORY OF THE UZBEK

PEOPLE. Modern Science and Research, 3(2), 355-361.

44.

Sadullayev, U., Muyiddinov, B., & Boltayev, O. (2025). BUXORO AMIRLIGIDA 1900-

1910-YILLARDAGI IJTIMOIY-SIYOSIY HAYOT.

Modern Science and Research

,

4

(1),

68-76.

45.

Sadullayev, U., Muyiddinov, B., & Boltayev, O. (2025). YOSHLAR DUNYOQARASHI

SHAKLLANISHIDA MILLIY TARBIYA VA TAʼLIMNING AHAMIYATI.

Modern

Science and Research

,

4

(1), 59-67.

46.

Sadullayev, U., Muyiddinov, B., & Boltayev, O. (2025). IBN SINONING FALSAFIY

QARASHLARI.

Modern Science and Research

,

4

(1), 52-58.

47.

Boltayev, O. (2024). QO’QON XONLIGINING XVIII ASR SO’NGI CHORAGIDA

BUXORO,

XIVA

VA

KO’CHMANCHILAR

BILAN

OLIB

BORGAN

DIPLOMATIYASI.

Modern Science and Research

,

3

(10), 64-68.

48.

Obid o’g’li, B. O. QO’QON XONLIGINING XVIII ASR SO’NGI CHORAGIDA

BUXORO,

XIVA

VA

KO’CHMANCHILAR

BILAN

OLIB

BORGAN

DIPLOMATIYASI.

49.

Boltaev, O. (2024). BUKHARA'S CARAVAN TRADE AND ITS ROLE ON THE SILK

ROAD.

Analytical Journal of Education and Development

,

4

(10), 293-297.

50.

Boltayev, O. (2024). XX ASR BOSHLARIDA GERMANIYA VA TURKIYA

ITTIFOQINING

MARKAZIY

OSIYOGA

TA'SIRI.

Modern

Science

and

Research

,

3

(12), 556-564.

51.

Boltayev, O. (2023). A GENERAL DESCRIPTION OF THE POLITICAL AND

DIPLOMATIC PROCESSES IN CENTRAL ASIA IN THE MIDDLE OF THE 18TH

CENTURY.

Modern Science and Research

,

2

(9), 145-149.

52.

Boltayev, O. (2025). TARIX FANI UCHUN YOZMA VA OG’ZAKI MANBALARNING

SHAKLLANISHI.

Modern Science and Research

,

4

(1), 909-917.

Mart, 2025-Yil

608

53.

Boltayev, O. (2025). XITOY (SIN) IMPERIYASINING JUNG ‘OR XONLIGINI ISTILO

QILISH ARAFASIDA MARKAZIY OSIYODA SIYOSIY VAZIYAT.

Modern Science

and Research

,

4

(2), 1029-1037.

54.

Boltayev, O. (2025). XITOY (SIN) IMPERIYASINING JUNG ‘OR XONLIGINI ISTILO

QILISH ARAFASIDA MARKAZIY OSIYODA SIYOSIY VAZIYAT.

Modern Science

and Research

,

4

(2), 1029-1037

55.

Boltayev, O. (2024). QO’QON XONLIGINING XVIII ASR SO’NGI CHORAGIDA

BUXORO,

XIVA

VA

KO’CHMANCHILAR

BILAN

OLIB

BORGAN

DIPLOMATIYASI.

Modern Science and Research

,

3

(10), 64-68.

56.

Obid o’g’li, B. O. QO’QON XONLIGINING XVIII ASR SO’NGI CHORAGIDA

BUXORO,

XIVA

VA

KO’CHMANCHILAR

BILAN

OLIB

BORGAN

DIPLOMATIYASI.

57.

Boltaev, O. (2024). BUKHARA'S CARAVAN TRADE AND ITS ROLE ON THE SILK

ROAD.

Analytical Journal of Education and Development

,

4

(10), 293-297.

58.

Boltayev, O. (2024). XX ASR BOSHLARIDA GERMANIYA VA TURKIYA

ITTIFOQINING

MARKAZIY

OSIYOGA

TA'SIRI.

Modern

Science

and

Research

,

3

(12), 556-564.

59.

Boltayev, O. (2023). A GENERAL DESCRIPTION OF THE POLITICAL AND

DIPLOMATIC PROCESSES IN CENTRAL ASIA IN THE MIDDLE OF THE 18TH

CENTURY.

Modern Science and Research

,

2

(9), 145-149.

60.

Boltayev, O. (2025). TARIX FANI UCHUN YOZMA VA OG’ZAKI MANBALARNING

SHAKLLANISHI.

Modern Science and Research

,

4

(1), 909-917.

61.

Boltayev, O. (2025). XITOY (SIN) IMPERIYASINING JUNG ‘OR XONLIGINI ISTILO

QILISH ARAFASIDA MARKAZIY OSIYODA SIYOSIY VAZIYAT.

Modern Science

and Research

,

4

(2), 1029-1037.

62.

Boltayev, O. (2025). XITOY (SIN) IMPERIYASINING JUNG ‘OR XONLIGINI ISTILO

QILISH ARAFASIDA MARKAZIY OSIYODA SIYOSIY VAZIYAT.

Modern Science

and Research

,

4

(2), 1029-1037