G’ARBIY YEVROPA SHAHARLARI VUJUDGA KELISHINING O’ZIGA XOS XUSUSIYATLARI

Aprel, 2025-Yil

487

G’ARBIY YEVROPA SHAHARLARI VUJUDGA KELISHINING O’ZIGA XOS

XUSUSIYATLARI

Gulyamov Alisher Azizovich

Osiyo Xalqaro Universiteti “Tarix va filiologiya” kafedrasi o‘qituvchilari.

aligulyamov1997@gmail.com

Yarashova Mohlaroyim Shuxrat qizi

mohlaroyimyarashova@gmail.com

Boltayev Oxun Obid o'g'li

9690798@gmail.com

https://doi.org/10.5281/zenodo.15286861

Annotatsiya. Ushbu maqolada G‘arbiy Yevropa shaharlari vujudga kelishining tarixiy,

iqtisodiy va ijtimoiy omillari tahlil qilinadi. Asarda o‘rta asrlarda shaharlarning shakllanishi,

feodal tizim ta’siri, savdo-sotiq va hunarmandchilikning rivojlanishi natijasida shaharlarning

mustahkamlanishi yoritilgan. Shuningdek, shaharlar o‘zini o‘zi boshqarish huquqiga ega bo‘lib,

fuqarolik jamiyatining shakllanishiga turtki bo‘lgani alohida ko‘rsatib o‘tilgan. Maqolada

G‘arbiy Yevropa shaharlari rivojining Sharqiy Yevropa yoki boshqa hududlardan farqli jihatlari

ham tahlil qilinadi.

Kalit so‘zlar: G‘arbiy Yevropa, o‘rta asrlar shaharlari, urbanizatsiya jarayoni, feodalizm,

savdo va hunarmandchilik, shaharlarning iqtisodiy rivojlanishi, shahar huquqlari, fuqarolik

jamiyati, mustaqil shaharlar, Yevropa tarixida urbanizatsiya, magistratura tizimi, gildiyalar,

shahar boshqaruvi, savdo yo‘llari, ijtimoiy-iqtisodiy omillar.

Maxsus ishlab chiqarish mahsulotlari bilan viloyat yoki mamlakatda emas, butun G‘arbiy

Yevropa mintaqasida mashhur bo‘lgan shaharlar sirasiga misol tariqasida Flandriyadagi Bryugge,

Gent, Ipr shaharlarini, Fransiyadagi Arras, Bove, Amʼen, Turne shaharlarini keltirib o‘tish

mumkin. Ular movut ishlab chiqarishga ixtisoslashgan bo‘lib, bu holat shaharlarning ijtimoiy-

iqtisodiy hayotini belgilab bergan. Italiya shaharlari uchun xos xususiyat quruqlik va dengizda

xalqaro savdo aloqalari bilan shug‘ullanish edi. Xalqaro savdoda mashhur shaharlar sirasiga

Italiyadagi Amalfi, Venetsiya, Genuya, Piza shaharlarini, Germaniyadagi Gamburg, Lyubek,

Kyoln va boshqa shaharlarni kiritib o‘tish maqsadga muvofiq bo‘lib hisoblanadi

1

. Ushbu shaharlar

1

Берман Г.Дж. Западная традиция права: эпоха формирования. / пер. С англ. – 2-е изд. – М.: Изд-во МГУ:

Издательская группа ИНФРА-М – НОРМА, 1998. – С. 365.

Aprel, 2025-Yil

488

xo‘jalik hayotini o‘rganish orqali vositachilikka asoslangan savdo ham shaharlarni iqtisodiy hayoti

o‘zagini tashkil eta olgan degan ilmiy xulosalarga kelish mumkin deb hisoblash mumkin.

O‘rta asr shaharlari shakllanishi bir necha yuz yil davom etgan bo‘lib, eng avvalo bu

hunarmandchilikning qishloq xo‘jaligidan ajralib chiqish davri bo‘lgan. chunki, qishloq

dehqonlari uzoq vaqt uy hunarmandchiligi orqali o‘zi uchun zarur mahsulotlarni tayyorlagan

bo‘lsa, ilk shaharlardagi hunarmandlarning ham shahar tashqarisida dehqonchilik qilish uchun yer

maydoni, chorvasi mavjudligi saqlanib qolingan edi. Polizchilik, bog‘dorchilik, uzumchilik,

cho‘chqalar yetishtirish shaharlarda uzoq vaqt davom etavergan. Rivojlangan o‘rta asrlarning

oxiriga qadar ayrim shaharlarning agrar xususiyatlari saqlanib qolinganligi tarixiy adabiyotlarda

keltirib o‘tilganligini ko‘rish mumkin

2

.

Shaharlar eng avvalo himoya qo‘rg‘onlari bo‘lib, ular dastlab antik davr shaharlaridan

ancha kichkina ekanligi bilan xarakterlanadi. Shahar qo‘rg‘onlari atrof qishloqlarning urushlar

vaqtida qochib yashirinadigan joy vazifasini ham bajarishi lozim bo‘lgan. Fransiya janubida yangi

shaharlarning vujudga kelishida feodallarning roli ham muhim ahamiyatga ega bo‘lgan masalan,

1144 yilda Tuluza Grafi Alfons tomonidan Montauban shahriga asos solingan. Grafga qarashli

Jourdian Burg (qalʼa)sida Montrol ibodatxonasi joylashgan bo‘lib, u yerga sekin-asta atrofdagi

insonlarning muqim yashash uchun ko‘chib kela boshlaganligini ko‘rish mumkin

3

.

XII-XIII asrlarda G‘arbiy Yevropa shaharsozligi uchun bastiblar qurish o‘ziga xos

ahamiyat kasb etganligini ko‘rish mumkin. Bastid bu shahar vujudga kelgan yerda unga egalik

qilish va nazoratda tutib turish maqsadida feodallar tomnidan tayanch qalʼa, mudofaa inshootlari

qurishga nisbatan ishlatiladigan atama bo‘lib, ularni yaratilishi ijtimoiy emas, balki, harbiy-

strategik omillar muhim bo‘lib hisoblangan. Plantagenet va Kapetinglar sulolalari feodal yer-

mulklari asosan Fransiyaning janubiy-g‘arbiy qismlarida bo‘lib, bu yerda yangi shaharlar barpo

etish va ular yordamida janubiy-g‘arbiy chegaralarini muhofaza qilish va aholini qayta

taqsimlanish davlat siyosati darajasiga ko‘tarilgan. Xuddi shu tartibda Tuluza grafi Raymond VII

Fransiya markaziy hokimiyatiga qarshi kurashish maqsadida 40 ta Bastidga asos solganini ham

ko‘rish mumkin. Ularga aholini joylashtirish masalasi ham ko‘rilgan. Bastidlarning yaratilish

cho‘qqichi Fransiyada 1230-1350 yillarni o‘z ichiga olgan bo‘lib, bu davrda faqat Fransiyaning

2

Город в средневековой цивилизации Западной Европы. Т. 3. Человек внутри городских стен. Формы

общественных связей. – М.: Наука, 2000. – С. 199.

3

Город в средневековой цивилизации Западной Европы. Т. 1. Феномен средневекового урбанизма. - М.:

Наука, 1999. – С. 253.

Aprel, 2025-Yil

489

o‘zida 400-500 atrofida bastidlar qurilganligi tarixiy adabiyotda keltirib o‘tilganligini ko‘rish

mumkin

4

. Bu shaharlarning ushbu davrda ko‘plab qurilganligini ko‘rsatadi.

Frnsiya o‘rta asrlarda sodir bo‘lgan Albigoy urushlaridan keyin ham garchi Fransiya

janubidlagi shaharlar albigoylikning asosiy markazlari bo‘lgan bo‘lsada, yangi shaharlar qurishni

Alfons de Puate tomonidan davom ettirilavergan. Fransiya qiroli Estash de Bomarshe nomidan

Tuluza va Albujua o‘lkalari seneshallari 23 ta shaharga asos solganlar. O‘rta asr shaharlarining

vujudga kelishi xususida fikr yuritilar ekan, ularning shakllanishiga oid o‘ndan ortiq nazariya va

qarashlar mavjudligini ko‘rishimiz mumkin. Masalan, romantik shaharar, yaʼni rim davriga oid va

vayron bo‘lgan shaharlarning qayta tiklanishi bilan vujudga kelgan shaharlar. Bularga misol qilib

Tiyerri, Gizo, Savigni va boshq. ..., patrimonial

5

, yaʼni aristokratlarning alohida ustunligi asosida

vujudga kelgan shaharlar Nitchsh, Eyxorn va boshq. ..., qishloq cherkovlarining shaharlarga

aylanish jarayoni Belov shahri misolida, savdo gildiyalari asos solgan Vilde, Girke, immunitel

(xususiy mulk misolida Arnold, marka (o‘lka) yerlarida vujudga kelgani Maurer, bozor savdo

maskanlari misolida Zum, Sherder, Keytgen va boshq. ..., savdogarlar asos solgan Pyurenne,

Rotshel, hunarmandchilik asosida Levitskiy va boshqalarni keltirib o‘tish mumkin

6

.

IX-XI asrlarda G‘arbiy Yevropadagi ijtimoiy-iqtisodiy va demografik jarayonlar ommaviy

ravishda shaharlarning vujudga kelishiga asosiy sabab bo‘lgan edi. Vujudga kelgan shaharsozlik

tizimi XII-XIII asrlarga qadr davom etib, bugungi kundagi ko‘pgina yirik shaharlar tarixi

shakllanishini boshlab berganligini ko‘rish mumkin.

G‘arbiy Yevropada o‘rta asr feodal strukturasi jarayonida shaharlarning shakllanish

strukturasiga ko‘ra shimoliy hududlarda shaharlar va byugerlarjanubiy hududlarda yuz berib,

monarxiya, undan so‘ng dunyoviy feodallar, cherkov institutlari va ruhoniylar qatlami va nihoyat

qaramligi turli darajada bo‘lgan aholi qatlami uning asosini tashkil qilgan. albatta shaharlarning

alohida hududlarda o‘sishi va rivojlanishi ham bir tekis sodir bo‘lmagan. Harakat shakllari va

surʼatlaridagi farq xususan urbanizatsiya bir qator o‘ziga xos shart-sharoitlarga bog‘liq bo‘lsada,

dastlabki vaqtda ko‘proq aholi, urf-odat va kelib chiqishga bog‘liq bo‘lgan. X asrdayoq dastlabki

o‘rta asr shaharlari Italiyada vujudga kelgandi. Ko‘pgina shaharlar qaytadan tiklangan, Genuya va

Florensiya, Rialto (Venetsiya) shaharlari yangidan rivojlanish bosqichini boshlagan.

4

Город в средневековой цивилизации Западной Европы. Т. 1. Феномен средневекового урбанизма. - М.:

Наука, 1999. – С. 255.

5

Муаммонинг квинтессенсияси, яъни ҳокимият тизимида қабила аристократиясининг ўрнини англатувчи

атама. Тўлиқроқ қаранг. https://context.reverso.net//patrimonial

6

Гутнова Е.В. (ред.) История Европы с древнейших времен до наших дней. В 8-ми томах. Т. 2. Средневековая

Европа - М.: Наука, 1992. – С. 245.

Aprel, 2025-Yil

490

X-XI asrda Fransiyaning janubidagi Marsel, Tuluza, Arl, Narbonn, Monpele va boshqalar

vujudga kelgan. Xuddi shu asrlarda Pireney yarim orolida Kataloniyada Valensiya, Barselona,

Portugaliyaa Kombra shaharlari vujudga kelgan. shuningdek, Kordova va Toledo shaharlari tez

rivojlanib borgan. Keyinroq, yangi shaharlar vujudga kelgan. Pireney yarim oroli shaharlari

vujudga kelishida arablarning shaharlarda joylashuvi va ShimoliyAfrika bilan aloqalar,

shuningdek, O‘rta yer dengizi g‘arbiy qismida savdo aloqalarining rivojlanishi kabi omillar sabab

bo‘lgan

7

.

X-XII asrlarda Dnestr, dunay, Shimoliy Fransiya, Niderlandiya, Germaniyada shaharlar

rivojlandi. Xususan, Germaniyaning Reyn daryosi havzasi hududlarida shaharlarning rivojlanishi

ko‘zga tashlanadi. Bu hududlardagi Rim davri qalʼalari Parij (Lyutetsiya), Mets, Bordo kabilar

dastlab qayta tiklangan. Regensburg, Lorx, Lester Gent, Antverpen, Kurte kabi shaharlar sobiq

Rim legionlari qarorgohlari joylashgan qarorgohlarda shakllangan. Shuningdek, sobi Rim

qarorgohlari yaqinidagi qishloqlar Mayns, Vorms, Shelda bo‘yidagi Turne, Mass bo‘yidagi

Maastrixt shaharlarga aylangan. X asrda Dunay bo‘yidagi ikki knyazlik qarogohi hozirgi

Buddapesht shahrining o‘sib chiqishiga sabab bo‘lgan. Dunay va Reynbo‘yi shaharlarining

vujudga kelishi va o‘sib borishi daryo savdo tranziti rivojlanishi bilan uzviy bog‘liq holda

kechgan

8

.

Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati:

1.

Gulyamov, A. A. (2024). JАMIYАTIMIZNING IJTIMОIY-IQTISОDIY, MА’NАVIY-

MАDАNIY SОHАLАRIDА ОILАNING RОLI.

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И

ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

,

36

(2), 149-153.

2.

Azizovich, G. A. (2024). Trade Relations of Population in Bukhara Emirate, Shariah Rules

and Regulations in Commercial Affairs, Partnership Relations.

EUROPEAN JOURNAL

OF INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION

,

4

(9), 189-194.

3.

Azizovich, G. A. (2024). Family-Marriage and Inheritance Relations of the Population in

the Bukhara Emirate.

Miasto Przyszłości

,

53

, 964-969.

4.

Gulyamov, A. (2024). BUXORO MUZEYNING TASHKIL TOPISHI TARIXI.

Modern

Science and Research

,

3

(12), 659-667.

7

Лесников М.П. Ганзейская торговля пушниной в начале XV века // Учёные записки Московского городского

педагогического института им. В. П. Потемкина. - 1948. - Т. VIII. - С. 65.

8

Бережков М. Н. О торговле Руси с Ганзой до конца XV века. — СПб.: Тип. В. Безобразов и Комп., 1879. -

283 с.

Aprel, 2025-Yil

491

5.

Gulyamov, A., Srojeva, G., & Haqqulov, M. (2025). BUXORO OCHILGAN

MUZEYLARNING TASHKIL TOPISH TARIXI.

Modern Science and Research

,

4

(1),

248-256.

6.

Gulyamov, A., Srojeva, G., & Haqqulov, M. (2025). O ‘RTA OSIYO OLIMLARINING

KARTOGRAFIK MEROSI.

Modern Science and Research

,

4

(1), 221-227.

7.

Srojeva, G., Gulyamov, A., & Haqqulov, M. (2025). XVII ASRDA BUXORODA

ABDULAZIZXON

MADRASASINING

QURILISHI

VA

UNING

TARIXIY

AHAMIYATI.

Modern Science and Research

,

4

(1), 471-478.

8.

Gulyamov, A., & Ashurov, D. (2025). CHANGES IN THE LIFE OF THE WORLD'S

COUNTRIES AFTER WORLD WAR II.

Journal of universal science research

,

3

(1

(Special issue)), 333-341.

9.

Gulyamov, A. (2025). MANG ‘ITLAR SULOLASI DAVRIDA DAVLAT

BOSHQARUVI, TUZUMI VA ICHKI SIYOSATI.

Modern Science and Research

,

4

(1),

790-798.

10.

Gulyamov, A., & Xamidova, R. (2025). ABU RAYHON BERUNIY BUYUK QOMUSIY

OLIM.

Modern Science and Research

,

4

(2), 758-766.

11.

Gulyamov, A. (2025). BUXORO AMIRLIGIDA ISTIQOMAT QILGAN MILLIY-

ETNIK GURUHLAR.

Modern Science and Research

,

4

(2), 1020-1028.

12.

Srojeva, G., Haqqulov, M., & Gulyamov, A. (2025). KUDZULA KADFIZ

BOSHCHILIGIDA KUSHON IMPERIYASIGA ASOS SOLINISHI VA BU

IMPERIYANING RAVNAQI.

Modern Science and Research

,

4

(2), 109-117.

13.

Haqqulov, M., Gulyamov, A., & Srojeva, G. (2025). JADIDLARNING 1916 YILDAGI

XALQ QO’ZG’OLONIDA TUTGAN O’RNI. MILLIY HUKUMAT-TURKISTON

MUXTORIYATI VA UNING FAOLIYATI.

Modern Science and Research

,

4

(2), 100-

108.

14.

Gulyamov, A., Srojeva, G., & Haqqulov, M. (2025). BUXORO MUZEYINING II

JAHON URUSHIGACHA BO ‘LGAN DAVRDAGI FAOLIYATI.

Modern Science and

Research

,

4

(2), 92-99.

15.

Gulyamov, A., & Atoyeva, M. (2025). ABU ALI IBN SINO–ILM-FAN TARIXIDAGI

BUYUK ALLOMA.

Modern Science and Research

,

4

(3), 591-599.

16.

Gulyamov, A., Yarashova, M., & Karimov, S. (2025). BUXORO VOHASIDA MATO

VA MATO TAYYORLASH USULLARI. PAXTA. G ‘UZAK. JUN. XALAJI. BO ‘Z.

Aprel, 2025-Yil

492

OLACHA. BEQASAM. BAXMAL. ADRAS.

Modern Science and Research

,

4

(3), 330-

340.

17.

Gulyamov, A. (2025). O ‘RTA ASR SHAHARLARINING DEMOGRAFIK HOLATI,

SHAHARLARNING KENGAYISHI, AHOLINING IJTIMOIY TARKIBI.

Modern

Science and Research

,

4

(3), 974-983.

18.

Gulyamov, A., Yarashova, M., & Karimov, S. (2025). РОЛЬ ХАНА УЗБЕКА В

РАСПРОСТРАНЕНИИ ИСЛАМА В ЗОЛОТОЙ ОРДЕ.

Modern Science and

Research

,

4

(3), 146-154.

19.

Gulyamov, A., Yarashova, M., & Karimov, S. (2025). O ‘RTA ASRLARDA G ‘ARBIY

YEVROPADA SHAHAR-QAL’A, SHAHAR-CHERKOV, SAVDO O ‘BYEKTI

AHAMIYATIGA OID SHAHARLARNING VUJUDGA KELISHI.

Modern Science and

Research

,

4

(3), 122-131.

20.

Ярашова, М. . (2024). ЖАҲОН ЭТНОЛОГИЯСИ ФАНИ ВА УНИ ЎҚИТИШНИНГ

ЗАМОНАВИЙ МЕТОДОЛОГИЯСИ.

Modern Science and Research

,

3

(10), 362–368.

Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/44901

21.

Ярашова, М. (2024). БУХОРО ВОҲАСИДА МАТО ВА МАТО ТАЙЁРЛАШ

УСУЛЛАРИ.

Modern Science and Research

,

3

(11), 782–787. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/48057

22.

Yarashova Mohlaroyim Shuhratovna. (2024). Muyiddin Ibn Arabiyning Tasavvuf

Ta’limotida Tahsil Olgan Ayol Ustozlari Va Ta’lim Bergan Ayol Shogirdlari.

Miasto

Przyszłości

,

52

,

622–625.

Retrieved

from

https://miastoprzyszlosci.com.pl/index.php/mp/article/view/4679

23.

Yarashova, M. (2024). ILK O’RTA ASR MANBALARIDA KIYIM-KECHAKLAR VA

ULAR BILAN BOG’LIQ ATAMALAR TAVSIFI.

Modern Science and Research

,

3

(12),

621–632.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/58456

24.

Ярашова, М. (2025). ПАРАНЖИ ВА УНИНГ ЎРГАНИЛИШ ТАРИХИ.

Modern

Science

and

Research

,

4

(1),

160–168.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/60323

25.

Yarashova, M., Sa’dullayev, U., & Yo’ldosheva, F. (2025). BUXORO VOHASI

AYOLLARINING AN’ANAVIY BOSH KIYIMLARI- DO‘PPI VA RO‘MOL.

Modern

Science

and

Research

,

4

(1),

600–607.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/64116

Aprel, 2025-Yil

493

26.

Yarashova , M. ., & Sultonova, M. (2025). BUXORO VOHASI DAFN MAROSIMI

KIYIMLARI VA ULAR BILAN BOG’LIQ IRIM-SIRIMLAR.

Modern Science and

Research

,

4

(1),

352–358.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/63674

27.

Yarashova,

M.

(2025).

EDVARD

TAYLOR

–ETNOLOGIYADA

EVOLYUTSIONISTIK MAKTAB ASOSCHISI.

Modern Science and Research

,

4

(2),

1005–1012.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/68483

28.

Yarashova, M., Yuldosheva, F., & Haqqulov, M. (2025). TA’LIM OLISH TARTIBI:

YANGILANISH VA O’ZGARISHLAR. MASOFAVIY, DUAL VA INKLYUZIV

TA’LIM.

Modern

Science

and

Research

,

4

(2),

73–80.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/70712

29.

Haqqulov,

M.,

Yarashova,

M.,

&

Yuldosheva,

F.

(2025).

ТARIXIY

KARTOGRAFIYANING ASOSIY YO‘NALISHLARI, SHAKLLANISHI VA

TARAQQIYOTI.

Modern Science and Research

,

4

(2), 81–91. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/70714

30.

Gulyamov, A., Yarashova, M., & Karimov, S. . (2025). O‘RTA ASRLARDA G‘ARBIY

YEVROPADA SHAHAR-QAL’A, SHAHAR-CHERKOV, SAVDO O‘BYEKTI

AHAMIYATIGA OID SHAHARLARNING VUJUDGA KELISHI.

Modern Science and

Research

,

4

(3),

122–131.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/71868

31.

Yarashova , M. . (2025). IBN ARABIYNING INSON BORLIG‘IGA DOIR

QARASHLARI: ILM, RUH VA HAQIQAT.

Общественные науки в современном

мире: теоретические и практические исследования

,

4

(1), 72–74. извлечено от

https://inlibrary.uz/index.php/zdif/article/view/64262

32.

Gulyamov, A., Yarashova, M., & Karimov, S. (2025). РОЛЬ ХАНА УЗБЕКА В

РАСПРОСТРАНЕНИИ ИСЛАМА В ЗОЛОТОЙ ОРДЕ.

Modern Science and

Research

,

4

(3),

146–154.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/72380

33.

Yuldosheva, F., Haqqulov, M., & Yarashova, M. (2025). QADIMGI TURKIY

XALQLARDA “QUT” MAROSIMI XUSUSIDA.

Modern Science and Research

,

4

(3),

132–136.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/72375

Aprel, 2025-Yil

494

34.

Yarashova

,

M.,

&

Rahimova,

N.

(2025).

JADIDCHILARNING

MA‘RIFATPARVARLIK

HARAKATLARI

VA

ULARNING

XALQ

MA‘NAVIYATINI YUKSALTIRISHDAGI O’RNI.

Modern Science and Research

,

4

(3),

398–408. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/7306

35.

Yarashova, M. (2025). TAQINCHOQLAR VA ULARNING AHOLI ETNIK

HAYOTIDA TUTGAN O’RNI.

Modern Science and Research

,

4

(3), 778–790. Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/72864

36.

Gulyamov, A., Yarashova, M., & Karimov, S. (2025). BUXORO VOHASIDA MATO

VA MATO TAYYORLASH USULLARI. PAXTA. G‘UZAK. JUN. XALAJI. BO‘Z.

OLACHA. BEQASAM. BAXMAL. ADRAS.

Modern Science and Research

,

4

(3), 330–

340. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/73808

37.

Xayrullayev , U., Sadullayev, U. ., Yarashova, M., & Boltayev, O. (2025). XIX ASR

OXIRI XX ASR BOSHLARIDA QO‘SHNI DAVLATLARNING POLSHAGA

NISBATAN YURITGAN SIYOSATI.

Modern Science and Research

,

4

(3), 420–432.

Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/74107

38.

Yarashova, M., & Rahimova , N. (2025). FAYZULLA XO’JAYEV ILMIY

FAOLIYATINING DASTLABKI DAVRI.

Modern Science and Research

,

4

(3), 448–457.

Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/74113

39.

Boltayev , O., Yarashova , M. ., Xayrullayev, U. ., & Sadullayev, U. (2025). OYROT

QABILASI VA ULARNING DAVLATCHILIK ASOSLARING SHAKLANISHIGA

UMUMIY TAVSIF.

Modern Science and Research

,

4

(3), 600–608. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/75573

40.

Yarashova, M., Boltayev, O. ., Xayrullayev, U., & Sadullayev, U. (2025). BUXORO

VOHASI AYOLLARINING AN’ANAVIY LIBOSLARI (XIX ASR OXIRI XX ASR

BOSHLARIDA).

Modern Science and Research

,

4

(3), 571–581. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/75785

41.

Yarashova, M. (2025). FRANS BOAS: ETNOANTROPOLOGIYA, MADANIYAT VA

IRQIY

DISKRIMINATSIYAGA

QARSHI

KURASH.

Modern

Science

and

Research

,

4

(4),

595–607.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/79259

42.

Boltayev, O. (2024). QO’QON XONLIGINING XVIII ASR SO’NGI CHORAGIDA

BUXORO,

XIVA

VA

KO’CHMANCHILAR

BILAN

OLIB

BORGAN

DIPLOMATIYASI.

Modern Science and Research

,

3

(10), 64-68.

Aprel, 2025-Yil

495

43.

Obid o’g’li, B. O. QO’QON XONLIGINING XVIII ASR SO’NGI CHORAGIDA

BUXORO,

XIVA

VA

KO’CHMANCHILAR

BILAN

OLIB

BORGAN

DIPLOMATIYASI.

44.

Boltaev, O. (2024). BUKHARA'S CARAVAN TRADE AND ITS ROLE ON THE SILK

ROAD.

Analytical Journal of Education and Development

,

4

(10), 293-297.

45.

Boltayev, O. (2024). XX ASR BOSHLARIDA GERMANIYA VA TURKIYA

ITTIFOQINING

MARKAZIY

OSIYOGA

TA'SIRI.

Modern

Science

and

Research

,

3

(12), 556-564.

46.

Boltayev, O. (2023). A GENERAL DESCRIPTION OF THE POLITICAL AND

DIPLOMATIC PROCESSES IN CENTRAL ASIA IN THE MIDDLE OF THE 18TH

CENTURY.

Modern Science and Research

,

2

(9), 145-149.

47.

Boltayev,

O. (2025). TARIX FANI UCHUN YOZMA VA OG’ZAKI

MANBALARNING SHAKLLANISHI.

Modern Science and Research

,

4

(1), 909-917.

48.

Boltayev, O. (2025). XITOY (SIN) IMPERIYASINING JUNG ‘OR XONLIGINI ISTILO

QILISH ARAFASIDA MARKAZIY OSIYODA SIYOSIY VAZIYAT.

Modern Science

and Research

,

4

(2), 1029-1037.

49.

Boltayev, O. (2025). XITOY (SIN) IMPERIYASINING JUNG ‘OR XONLIGINI ISTILO

QILISH ARAFASIDA MARKAZIY OSIYODA SIYOSIY VAZIYAT.

Modern Science

and Research

,

4

(2), 1029-1037

50.

Boltayev, O. (2025). XVIII ASR BOSHLARIDA BUXORO XONLIGI HUDUDIGA

KO’CHMANCHI

QABILALARNING

HUJUMLARI

VA

HUKUMRON

QATLAMNING ULARGA QARSHI HARAKATLARIGA UMUMIY TAVSIF.

Modern

Science and Research

,

4

(3), 791-799.

51.

Akmalovna, Q. G., & Asror, A. A. (2023). Formation of Religious Ceremonies.

Central

Asian Journal of Social Sciences and History

,

4

(3), 167-172.

52.

Saloxov, A., & Qamariddinova, G. A. (2023). BUXORO JADIDLARINING TA’LIM-

TARBIYAGA

OID

G‘OYALARINING

NAZARIY-AMALIY

ASOSLARI.

SCHOLAR

,

1

(28), 55-69.

53.

Salokhov, A. K. (2024). THE YOUNG PEOPLE ARE FORMED, THE ENLIGHTENED-

INFORMATORS

OF

BUKHO

USE

YOUR

IMAGINATION

STYLE

BASICS.

JOURNAL OF SCIENCE, RESEARCH AND TEACHING

,

3

(4), 16-19.

Aprel, 2025-Yil

496

54.

Salokhov, A., & Qamariddinova, G. A. (2023). SOCIO-PHILOSOPHICAL AND

PEDAGOGICAL BASIS OF THE CONCEPT OF TOLERANCE.

Educational Research

in Universal Sciences

,

2

(8), 200-213.

55.

Rahmonova, S. (2024). SPIRITUAL AND EDUCATIONAL REFORMS ARE THE

FOUNDATION OF A NEW UZBEKISTAN. Modern Science and Research, 3(12), 517–

525. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/58031

56.

Xayrullayev , U., Sayfutdinov , F., & Rahmonova , S. (2025). SHAYBONIYLAR

DAVLATI VA USMONLI TURKLAR DAVLATI O’RTASIDAGI DASTLABKI

ALOQALAR TAVSIFI. Modern Science and Research, 4(1), 147–154. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/60142

57.

Rahmonova, S. . (2025). IJTIMOIY BEGONALASHUVNING OLDINI OLISHDA

MA’NAVIY-MARIFIY ISLOHOTLARNING O’RNI. Modern Science and Research,

4(1),

428–435.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/60835

58.

Rahmonova, S., & Yo’ldasheva, M. (2025). TA’LIM SAMARADORLIGINI

OSHIRISHDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH.

Modern

Science

and

Research

,

4

(1),

367–374.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/63683

59.

Rahmonova, S. (2025). MA’NAVIY TARBIYA YUKSAK MA’NAVIYATNI

TARBIYALASH VOSITASI.

Modern Science and Research

,

4

(2), 850–857. Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/66726

60.

Rahmonova, S. (2025). MA’NAVIYATNING TARAQQIYOTDAGI O’RNI.

Modern

Science

and

Research

,

4

(3),

800–803.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/72868

More Citation Formats