ISSN:
2181-3906
2023
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 2 / ISSUE 11 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
794
MAHALLIY BUDJET DAROMADLARINI PROGNOZLASHTIRISHNI
TAKOMILLASHTIRISHDAGI MUAMMOLAR.
Ikromov Elyor Ibodulloyevich
Osiyo xalqaro universiteti "Iqtisodiyot" kafedrasi o’qituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.10192709
Annotatsiya.
Ushbu maqolada mahalliy budjet daromadlari vazifalarini bajarish, iqtisodiy
barqarorlikni ta'minlash va aholi turmush farovonligini yaxshilash kabi bugungi kundagi asosiy
maqsadlarni amalga oshirish muammolari muhokama qilinadi. Shuningdek ushbu maqolada
ayrim jihatlarga e'tibor qaratilgan, ya'ni mahalliy budjetning barqarorligi mamlakat iqtisodiyoti
va eng avvalo, uning ijtimoiy sohasi holatini xarakterlaydigan eng muhim ko'rsatkichlaridan biri
bo'lib, aytish mumkinki bugungi kunda Davlat moliyasini sog'lomlashtirish mahalliy budjeti
daromadlarinining barqarorligini, ularni shakllantirish manbalari mukammal nisbatini va
butligini ta'minlash maqsadida yurtimizda yangidan-yangi isloxotlar amalga oshirilayotganligi
to'g'risida to'xtalib o'tildi.
Kalit so'zlar:
Budjet, Budjet tizimi, Budjetni rejalashtirish, Davlat moliyasi, Davlat budjeti,
Mahalliy budjet, mahalliy budjet daromadi, mahalliy budjet xarajati.
PROBLEMS IN IMPROVING THE FORECASTING OF LOCAL BUDGET
REVENUES.
Abstract.
This article discusses the problems of today's main goals, such as fulfilling the
tasks of local budget revenues, ensuring economic stability and improving the well-being of the
population. This article also focuses on some aspects, that is, the stability of the local budget is
one of the most important indicators characterizing the state of the country's economy and, above
all, its social sphere. , it was discussed that new reforms are being implemented in our country in
order to ensure the perfect proportion and completeness of the sources of their formation.
Keywords:
Budget, Budget system, Budget Planning, Public Finance, state budget, local
budget, local budget income, local budget spending.
ПРОБЛЕМЫ СОВЕРШЕНСТВОВАНИЯ ПРОГНОЗИРОВАНИЯ ДОХОДОВ
МЕСТНОГО БЮДЖЕТА.
Аннотация.
В данной статье будут рассмотрены проблемы реализации основных
на сегодняшний день целей, таких как выполнение функций по доходам местного бюджета,
обеспечение экономической стабильности и улучшение благосостояния населения. Также
в данной статье уделено внимание определенным аспектам, а именно устойчивость
местного бюджета является одним из важнейших показателей, характеризующих
состояние экономики страны и, прежде всего, ее социальной сферы, можно сказать, что
сегодня оздоровление государственных финансов остановилось на том, что в целях
обеспечения стабильности доходов местного бюджета, идеального соотношения и
целостности источников их формирования в стране проводятся все новые и новые
реформы.
Ключевые слова:
бюджет, бюджетная система, бюджетное планирование,
государственные финансы, государственный бюджет, местный бюджет, доходы
местного бюджета, расходы местного бюджета.
ISSN:
2181-3906
2023
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 2 / ISSUE 11 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
795
O‘zbekiston Respublikasi qonunlari, davlat hokimiyati mahalliy organlarining qarorlari
bilan belgilangan, ular tomonidan o‘z vakolatiga muvofiq ravishda mintaqani ijtimoiy-iqtisodiy
rivojlantirish uchun ishlatiladigan soliqlar mahalliy soliqlar hisoblanadi.
Mahalliy soliq va yigʻimlar
— davlat hokimiyatining mahalliy organlari va idoralari
daromadiga oʻtkaziladigan soliq va yigʻimlar.
Mahalliy soliqlar mahalliy budjetga o‘tkaziladi. Yer solig‘ining bir qismi qonunlarda
belgilangan tartibda yerdan foydalanish ishlarini yaxshilash yuzasidan umumdavlat tadbirlarini
amalga oshirish uchun respublika budjetida markazlashtirilishi mumkin.
Mahalliy yig‘imlar – bu O‘zbekiston Respublikasi qonunlariga, davlat hokimiyati mahalliy
organlarining qaroriga muvofiq belgilangan, fuqarolar va tashkilotlardan ularga ko‘rsatilgan
madaniy-maishiy xizmatlar yoki davlat hokimiyatining mahalliy organlari nazorati ostida
o‘tkaziladigan boshqa tadbirlarning chiqimlari bilan bog‘liq xarajatlarni qisman qoplash uchun
undiriladigan to‘lovlardir.
Oʻzbekiston Respublikasida Mahalliy soliq va yigʻimlar tarkibiga quyidagilar kiradi:
mol-mulk soligʻi;
yer soligʻi;
reklama soligʻi;
avtotransport vositalarini olib sotganlik uchun soliq;
ijtimoiy soliq;
savdo-sotiq qilish huquqi uchun yigʻim,
shu jumladan, ayrim turlardagi tovarlarni sotish huquqini beruvchi litsenziya yigʻimlari;
yuridik shaxslarni, shuningdek tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanuvchi jismoniy shaxslarni
roʻyxatga olganlik uchun yigʻim, avtotransport toʻxtash joyidan foydalanganlik uchun yigʻim va
boshqa kiradi.
Mahalliy soliq va yigʻimlar mahalliy byudjetga oʻtkaziladi, ularning miqdori, stavkalari,
undirish tartibi, soliqdan imtiyozlar berish Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi
hamda viloyatlar va Toshkent shahri xalq deputatlari kengashlari tomonidan, amaldagi qonunlarga
muvofiq belgilanadi. Mol-mulk va yer soligʻi Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari bilan
joriy etiladi va respublikaning butun hududida undiriladi. Bu soliqlarning stavkalari Oʻzbekiston
Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi. Mahalliy soliq va yigʻimlarga oid
huquqiy munosabatlar Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksi bilan tartibga solinadi.
Mahalliy soliqlar va yig‘imlarni o‘z vaqtida va to‘g‘ri undirish ustidan nazorat qilish davlat
soliq organlari zimmasiga yuklatiladi. Davlat soliq xizmati organlariga qo’yilgan prognoz
ko’rsatkichlarini bajarish o’z-o’zidan bir qator quyidagi kamchiliklarni keltirib chiqaryapti:
1.
Mahalliy soliq stavkalarini belgilash Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar
Mahkamasi tomonidan emas balki shahar va tuman xalq deputatlari kengashlari tomonidan
amaldagi qonunlarga muvofiq belgilash tartibi joriy etildi. Natijada bazi bir mahalliy soliq
stavkalari bir necha barobarga oshib belgilab qo’yildi. Buning natijasi prognoz ko’rsatkichlarini
bajarish qiyinlashyapti. Tadbirkorlarga bir qator qiyinchiliklar tug’diryapti.
2.
Mahalliy budjet bo’yicha belgilangan prognoz ko’rsatkichlarni bajarish uchun
tadirkorlik sub’ektlaridan ortiqcha to’lov hisobiga bajarish holatlari kuzatilyapti. Bundan
ko’rinadiki ta’sir qiluvchi omillar aniq hisoblanilmagan.
ISSN:
2181-3906
2023
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 2 / ISSUE 11 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
796
3.
Yangi korxonalarni ochish va tadbirkorlik sub’etklari tashkil etish prognoz
ko’rsatkichlarini oshishiga olib keladi bu yaxshi albatta. Bazi bir holatlar borki har oyda sun’iy
ravishda yangi korxonalar tashkil qilinib hisobotlarda aks ettiriladi. Buning natijasida ham prognoz
ko’rsatkichlari oshishiga olib kelmoqda bu esa nafaqat mahalliy budjetga , respublika budjetiga
ham salbiy ta’sir ko’rsatmoqda.
Xulosa o'rnida aytishimiz kerakki mamlakatimizda mahalliy budjet mablag'larini
prognozlashtirishni takomillashtirish va mahalliy budjet tushumlarini yig’ilishi vaqtida
taminlashni moddiy asosini mustahkamlash zarur. Shuning uchun ham davlat budjetining
daromadlari tushumini barqarorligi mamlakat iqtisodiyotini xarakterlaydigan eng muhim
ko'rsatkichlardan biri hisoblanadi. Biz mahalliy budjeti daromadlarini tarkibida birgina
soliqlarning mohiyati va soliq munosabatlarining ahamiyatini o'rganar ekanmiz soliqlar budjet
daromadlarini shakllantirishda va iqtisodiyotni rivojlantirishda qanchalik muhim vazifalarni
amalga oshirishini tushunib yetdik. Mahalliy budjetni daromadlarini rivojlantirish uchun eng
avvalo ayrim soliqlar bo'yicha ko'zlangan prognozlar amalga oshirish muhim ahamiyat kasb etadi.
budjetni daromadlarini rivojlantirish uchun birinchi navbatda soliqlarni rejalashtirishni to'g'ri
yo'lga qo'yish zarur, ikkinchi tomondan tushumlarni o'z vaqtida va to'liq tushishini ta’minlash
kerak.
REFERENCES
1.
Khudoynazarovich, S. A. (2022). FEATURES OF EVALUATING THE EFFECTIVENESS
OF ACTIVITIES AT THE BUKHARA STATE UNIVERSITY. Galaxy International
Interdisciplinary Research Journal, 10(11), 153-159.
2.
Khudoynazarovich, S. A. (2021). An Opportunity of Internet Marketing in Tourism Sphere.
International Journal on Economics, Finance and Sustainable Development, 3(3), 356-361.
3.
Shadiyev, A. (2022). FEATURES OF EVALUATING THE EFFECTIVENESS OF
ACTIVITIES AT THE BUKHARA STATE UNIVERSITY. ЦЕНТР НАУЧНЫХ
ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu. uz), 23(23).
4.
Бозорова, М. С. (2021). ГЛАВА 10. СТРАТЕГИЯ ВНЕДРЕНИЯ ЦИФРОВЫХ
ТЕХНОЛОГИЙ И СОВРЕМЕННЫХ МЕТОДОВ В ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫЙ
ПРОЦЕСС. In Инновационное развитие науки и образования (pp. 122-132).
5.
Базарова, М. С. (2021). ЭКОНОМИКА РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН И РОЛЬ
ИНОСТРАННЫХ ИНВЕСТИЦИЙ В ЕЁ РАЗВИТИИ. In Современные проблемы
социально-экономических систем в условиях глобализации (pp. 350-354).
6.
Bakhodirovich, K. B. (2023). CONCEPTUAL FOUNDATIONS OF IMPROVING
ACCOUNTING IN SMALL BUSINESS AND PRIVATE ENTREPRENEURSHIP.
IMRAS, 6(6), 161-165.
7.
Bakhodirovich, K. B. (2023). International accounting models and their characteristics in the
conditions of innovative economy. Zien Journal of Social Sciences and Humanities, 21, 56-
60.
8.
Mukhammedrizaevna, T. M., Bakhriddinovna, A. N., & Olimovna, R. N. TOURIST
LOGISTICS AND SUPPLY CHAIN MANAGEMENT: STRATEGIES FOR REDUCING
COST AND IMPROVING SERVICE. Zbiór artykułów naukowych recenzowanych., 90.
ISSN:
2181-3906
2023
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 2 / ISSUE 11 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
797
9.
Raxmonqulova Nafisa. (2023). XUSUSIY SHERIKCHILIK VA TURIZM KLASTERI
ORQALI HUDUDLARDA TADBIRKORLIKNI RIVOJLANTIRISH. Innovations in
Technology and Science Education, 2(8), 556–560.
10.
Junaydulloevich, A. A., Bakhriddinovna, A. N., & Olimovna, R. N. Business and Product
Delivery in the Context of Covid-19. JournalNX, 1305-1307.
11.
Toshov, M. (2023). PERSONNEL MANAGEMENT AND THEIR EVALUATION IN
MANAGEMENT. Modern Science and Research, 2(10), 535–541.
12.
Hakimovich, T. M. (2023). IQTISODIYOTDA MENEJMENTNING AHAMIYATI.
Gospodarka i Innowacje., 41, 84-87.
13.
To’rayevna, S. N. . (2023). Biznes Sohasida Xodimlarni Topish Va Tanlash Bosqichlari.
Miasto Przyszłości, 41, 184–190.
14.
Sodiqova, N. (2023). DIGITAL LABOR IN THE NEW ECONOMY. Modern Science and
Research, 2(10), 293–300.
15.
Алимова, Ш. А., & Ниёзова, И. Н. (2021). Бизнес-коммуникации в системе управления
промышленных структур. Academy,(1 (64)), 55-57.
16.
Abidovna, A. S. (2023). Special directions of tourism development in Bukhara region:
problems and solutions. Zien Journal of Social Sciences and Humanities, 21, 51-55.
17.
Алимова, Ш. А. (2021). ЦИФРОВАЯ ЭКОНОМИКА КАК НОВЫЙ ЭТАП
ГЛОБАЛИЗАЦИИ. In АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ РАЗВИТИЯ НАЦИОНАЛЬНОЙ
И РЕГИОНАЛЬНОЙ ЭКОНОМИКИ (pp. 234-238).
18.
Bustonovna, J. Z. (2023). PECULIARITIES OF THE AGRICULTURAL ECONOMY IN
THE COUNTRIES OF THE EUROPEAN UNION. Finland International Scientific Journal
of Education, Social Science & Humanities, 11(5), 1256-1260.
19.
Jumaeva, Z. Q. "REGIONAL FEATURES OF INVESTMENT POLICY OF
UZBEKISTAN." Central Asian Problems of Modern Science and Education 2020.1 (2020):
48-55.
