Iyun, 2025-Yil
633
ILK JADIDCHI AYOLLAR
Toshpo’latova Shaxnoza Shuhratovna
Osiyo xalqaro universiteti, “Ijtimoiy fanlar va texnika fakulteti Tarix va filologiya kafedrasi
o’qituvchisi
Tursunova Shahzoda Mexriddinovna
Tarix ta’lim yo’nalishi ikkinchi bosqich talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15754647
Annotatsiya.
Ushbu maqolada XIX asr oxiri va XX asr boshlarida Turkistonda shakllangan
jadidchilik harakati doirasida yuzaga kelgan ilk jadidchi ayollar faoliyati bilan bog’liq. Bundan
tashqari bu maqolada o’zbek ayollarining ijtimoiy-siyosiy huquqlari va ularning jamiyatdagi o’rni
ham tahlil qilinadi.
Kalit so’zlar:
Jadid, Xayriniso, Germaniya, Diloro Yusupova, Nozimaxonim.
XIX asr oxiri va XX asr boshlarida Turkiston ijtimoiy-siyosiy hayotida yuz bergan
o‘zgarishlar yangi madaniy va ma’rifiy harakat — jadidchilikni yuzaga keltirdi. Ushbu harakat
milliy uyg‘onish, ta’lim-tarbiya, matbuot va adabiyot sohalarida katta o‘zgarishlarga sabab bo‘ldi.
Jadidchilik harakati dastlab erkak ziyolilar tomonidan ilgari surilgan bo‘lsa-da, bu harakatda ayollar
ham muhim rol o‘ynagan.
Ilk jadidchi ayollar o‘z davrining murakkab sharoitlariga qaramay, millatni uyg‘otish,
ayollarni ilmga chorlash, ijtimoiy tenglik va ta’lim sohalarida ilg‘or g‘oyalarni ilgari surdilar. Ular
maktablar ochish, adabiyot yaratish, matbuotda faol ishtirok etish orqali jamiyat hayotiga ta’sir
ko‘rsata oldilar. Bu ayollar ismi ko‘p hollarda tarix sahifalarida soyada qolgan bo‘lsa-da, ularning
milliy taraqqiyotdagi o‘rni beqiyosdir.
Jadidchilik harakatida faol ishtirok etgan ayollarga quyidagilarni misol qilib keltirish
mumkin:
1922-yilning kuzida Germaniyaga tahsil olish uchun Turkiston Respublikasi “Koʻmak”
jamiyati tomonidan yoʻllangan 16 nafar talaba orasida Xayriniso Majidx onova alohida ajralib
turadi.
Qizlar uchun oddiy maktabga qatnashning oʻzi jiddiy qarshilikka uchrab turgan bir vaqtda
ularning tahsil uchun uzoq xorijga yoʻl olishi ziyo lilar tomonidan ulkan jasorat sifatida baholanadi.
Hatto, yosh shoir Botu Xayrinisoning Germaniyaga ketayotgani munosabati bilan “Ehtiyot boʻl,
goʻzal qush” degan sheʼr bitadi.
Xayriniso dastlab Miroboddagi yangi maktabda tahsil olib, rus va nemis tillarini oʻrgangan.
Uning dunyoqarashi shakllanishida Turkiston jadid matbuotining, shuningdek, bu vaqtda birinchi
oʻzbek xotin-qizlar bilim yurtida oʻqiyotgan opasi Oyposhshaxonning ham taʼsiri katta boʻlgan.
1922-yili “Turkiston” gazetasida chop etilgan Xayriniso Majidxonovaning maqolasida endigina 17
yoshni qarshilagan qizning Vatan istiqboli haqidagi orzu-istaklari oʻrin olgan. Maqolani oʻqir
ekansiz, eng avvalo, oʻtgan asrning boshida yashagan bir oʻzbek qizining tafakkuri naqadar
kengligi, Vatan taqdiri oldida oʻzini qanchalik daxldor sezishi koʻpchilikni hayratga solishi tabiiy.
Muallif “Turkistonning dunyo savdo maydonida tutqon vaziyati XVII asrdan beri tuban darajada
qolib keldi... XX asrning boshida ham qoʻshnimiz boʻlgan Eron xalqi siyosiy fikrlar bilan sugʻorilib,
oʻz elida sanoat turgʻizish va chetlarning taʼsiridan qutulish yoʻlida qon toʻkkan muddatda bizning
Iyun, 2025-Yil
634
Turkis ton tinch uxlamoqda edi... Faqat Russiyadan temir yoʻl kelib, savdo maydoni kengaydi...
Bundan ochiq anglashiladirki, bizning moziyimizni porloq qilgʻon — elimizdan oʻtgan karvon yoʻli
boʻlsa, istiqbolimizni porloq qilgʻuchi, elimizni jahon savdo maydonigʻa tutoshdirgʻuvchi ulugʻ
temir yoʻldir. Ular bizning savdomizni kengaytur, bizga boyliq va obodliq berur va oʻzimizga katta
sanoat turgʻazishga imkon ochar”.
Xayriniso Majidxonova 1923-1924-yillarda Berlinda “Xorijliklar uchun nemis tilini
oʻrganish” maktabida oʻqib, oʻrta maʼlumot toʻgʻrisida shahodatnoma oladi. 1924-1926-yillarda
Darmshtadtdagi oʻqituvchilar seminariyasida nemis tili va adabiyoti yoʻnalishida oʻqiydi.
Soʻng ikki yil amaliyotni Berlin shahridagi oʻquv muassasalarida oʻtab, oʻrta maxsus
maʼlumot olgani toʻgʻrisidagi diplomni qoʻlga kiritadi. U Berlinda pedagogik amaliyot bilan birga
mashhur doktor Fekkelmanning tibbiyot xodimlarini tayyorlovchi xususiy maktabida ham tahsil
olgan. Xayriniso Majidxonova 1928-yili yurtimizga qaytib, tibbiyot sohasida oʻrgangan barcha
yangiliklarni hayotga joriy qilishga bor kuch-quvvati bilan kirishadi. Hatto olis qishloqlardagi
bolalar salomatligini oʻylab tashkil etgan bolalar koʻrigi koʻplab yurtdoshlarimiz eʼtirofiga sazovor
boʻlgan. Biroq buyuk maqsadlar yoʻlidan borayotgan Xayriniso Majidxonova navqiron 32 yoshida
totalitar tuzumning qonli qatagʻoni girdobiga tortildi. 1937-yilning 13-sentyabrida “1922-1928-
yillarda Germaniyada oʻqigan va 1928-yil SSSR hududiga josus sifatida qaytgan”, degan soxta
ayblov bilan qamoqqa olingan. 1938-yilning 9-oktyabrida oʻtkazilgan mashʼum “Uchlik” sudi
qoʻyilgan ayblarning hech biri isbotlanmaganiga qaramay, unga oʻlim jazosini belgiladi.
Birinchi oʻzbek ayol huquqshunosi Diloro Yusupova esa otasi Sobirjon Yusupov bilan birga
millatimiz huquqshunoslarining birinchi maktabini yaratishda jonboz lik koʻrsatgani bilan
tariximizda oʻchmas iz qoldirdi. Diloro Yusupovaning hayoti otasining siyosiy qarashi tufayli taʼqib
va quvgʻinlarda kechdi. U 1922-yil juda yoshligiga qaramay Buxoro Xalq Jumhuriyati tomonidan
Moskvaga oʻqishga yuborilgan. U yerda Oʻzbek Maorif instituti qoshida taʼlim oladi. 1926-yilda
Diloro Yusupova Toshkent komsomolining okrug qoʻmitasida ish boshladi.
1937-yil 22-sentyabr kuni “xalq dushmani” Muhammadjon Moʻminovning xotini, erining
troskiychiligini, aksilinqilobiy faoliyatini yashirgan deb 25 yoshli prokuror yordamchisi Diloro
Yusupovani ham hibsga olishgan. Uning 6 yoshli oʻgʻli Marat hamda 4 yoshli qizi Surayyo bolalar
uyiga yoʻllandi. 1938-yil 4-oktyabrda Muhammadjon Moʻminov 1927-yil Moskvada boʻlgan
namoyish rahbarlaridan degan boʻhton bilan otib tashlandi. Shundan soʻng 1939-yil 14-mart kuni
Diloro Yusupova ishi koʻrilib, OʻzSSR JK 68-moddasida koʻzda tutilgan jinoyat alomatlari
topilmadi, degan xulosa bilan jinoyat ishi toʻxtatilgan. 1939-yil 19-mart kuni undan tergov vaqtida
qoʻllangan qiynoq va soʻroqlar haqida hech qachon gapirmaslik haqida tilxat olib, qamoqdan
boʻshatishgan.
Nozimaxonim-Birinchi ayol publitsist, jadidchilik davri jurnalisti. Tarixchi Begali
Qosimovning yozishicha, Nozimaxon O‘zbekiston ayollarining jamiyatdagi rolini erkinlashtirishga
intilgani bilan katta iz qoldirgan. Shoiraning sheʼr va maqolalari yuksak saviyada, lirik uslubda
yozilgan. O‘z ijod namunalarida u ayollarning bilim olish va Turkistonning jamoat hayotida ishtirok
etish huquqini himoya qildi, shuningdek, oilaviy munosabatlardagi tengsizlikni shubha ostiga oldi.
Nozimaxonim jurnalistlik faoliyati bilan bir qatorda otin (qizlarga dars bergan muallimlar,
Qurʼon qoriyalari deb ataladiganlar — tahr.) ham edi. Shoira va publitsist bor-yo‘g‘i 54 yil umr
kechirgan.
Iyun, 2025-Yil
635
1915-yilda Nozimaxonimning yuzi ochiq bo‘lgan ayollar fohishaga tenglashtirilgan «Xotin-
qizlarni pardada saqlash haqida»gi sheʼrga javob tariqasida yozilgan sheʼri chop etiladi. Unda,
jumladan, quyidagi satrlar o‘rin olgan edi:
Yetar, baskim, biza behad balo sangi nasib o‘ldi,
«Zaifu notavon»lar deb, biza qullik nasib o‘ldi.
Ki ul zulmatni timsoli chodir-chimmat nasib o‘ldi,
Asrlar eltgon ul bidʼat uyqusindin uyg‘oning!...
Yetar bo‘hton, haqorat biz «zaifu notavon»larga,
Javobi loyiqi bersak, aningdek badavolarga.
Ilmdin bas, qanot aylab, qilib parvoz havolarga,
Asrlar eltgon ul g‘aflat uyqusidin uyg‘oning
Xulosa:
Bu yerda oʻzbek ilm-fani, el-yurt farovonligi yoʻlida jonbozlik koʻrsatgan bir necha
ayol ziyolilarimiz haqida toʻxtaldik, xolos. Ular aslida koʻp, ancha koʻp edi. Afsuski, sobiq tuzum
qatagʻoniga uchragan jadid bobolarimiz bilan yelkama-yelka turib fidoyilik koʻrsatgan bunday
jadid ayollarimiz haqida hali deyarli hech narsa bilmaymiz.
REFERENCES
1.
Abdurauf Fitrat. O‘zbek ayollarining maorifi haqida. — Toshkent: Maorif, 1926.
2.
Rajabov, A. Jadidchilik harakati: ijtimoiy-siyosiy va madaniy jarayon sifatida. — Toshkent:
O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi nashriyoti, 2009.
3.
4.
5.
Gadayeva, M. (2025). TARIX OQITISH JARAYONIDA OQUVCHILARNING
RIVOJLANISHI VA KAMOL TOPISHI.
Modern Science and Research
,
4
(6), 756-765.
6.
Gadayeva, M. (2025). PARANJIDAN VOZ KECHILGAN KUN:” YANGI HAYOT”
BOSHLANISHI.
Modern Science and Research
,
4
(5), 771-777.
7.
Gadayeva, M. (2025). TARIX DARSLARIDA OQUVCHILARNING BILIM, MALAKA
VA KONIKMALARINI HOSIL QILISH VA BAHOLASH.
Modern Science and
Research
,
4
(5), 792-800.
8.
Gadayeva, M. (2025). TARIXIY BILIMLARNI SHAKLLANTIRISH JARAYONI VA
TARIX DARSLARINING SAMARADORLIGINI OSHIRISH YO ‘LLARI.
Modern
Science and Research
,
4
(4), 1423-1431.
9.
Gadayeva, M. (2025). SOMONIYLAR DAVRIDAGI DEVONLAR VA BUGUNGI O
‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI VAZIRLIKLARINING TAQQOSIY TAHLILI.
Modern
Science and Research
,
4
(4), 381-388.
10.
Gadayeva, M. (2025). CHOLPONNING SHERLARIDA ERK, OZODLIK VA OZLIK
MASALALARI.
Modern Science and Research
,
4
(3), 549-563.
11.
Gadayeva,
M.
(2025).
ABDULHAMID
CHOLPONNING
JADIDCHILIK
HARAKATIDAGI ORNI.
Modern Science and Research
,
4
(2), 1013-1019.
Iyun, 2025-Yil
636
12.
Gadayeva, M. (2025). TURKISTONLIK GENERAL AYOL, MILLAT ONASI-
QURBONJON
DODXOHNING
MARD,
JASUR
VA
VATANPARVARLIGI
HAQIDA.
Modern Science and Research
,
4
(1), 344-352.
13.
Gadayeva, M. (2024). MARKAZIY OSIYODA JADID AYOLLARI TARIXI.
Modern
Science and Research
,
3
(12), 652-658.
14.
Muxamedovna, G. M. (2024). Millatimiz Faxri-Buxoro Ma’rifatparvari.
Miasto
Przyszłości
,
52
, 557-562.
15.
Muxamedovna, G. M. (2024). TA’LIM SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA AXBOROT
KOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARINING O ‘RNI.
TA'LIM VA RIVOJLANISH
TAHLILI ONLAYN ILMIY JURNALI
,
4
(5), 97-102.
16.
Mukhamedovna, G. M. (2024). The Sad Fate Of The Women Of Turkistan: About The
“Hujum” Movement And Its Impacts On Agriculture.
SPAST Reports
,
1
(7).
17.
Muxamedovna, G. M. (2023). MAKTABLARDA TARIX FANINI O'QITISH
AHAMIYATI.
Научный Фокус
,
1
(5), 178-180.
18.
Muxamedovna, G. M. (2023). TARIX FANINI O'QITISHDA INNOVATSION
TEXNOLOGIYALARDAN
FOYDALANISHNING
AHAMIYATI.
Научный
Фокус
,
1
(5), 175-177.
19.
Gadayeva, M. (2024). ABOUT THE HISTORY OF THE VEIL OR MEDIEVAL
WOMEN'S DRESS.
Modern Science and Research
,
3
(2), 1097-1103.
20.
Gadayeva, M. (2023). THE UNIQUE SIGNIFICANCE OF MASTERING SOCIAL
SCIENCES DURING THE DEVELOPMENT OF THE NEW UZBEKISTAN.
Modern
Science and Research
,
2
(10), 459-464.
21.
Universiteti, G. M. M. O. X. (2023). Uchinchi Renesans Davrida Ajdodlarimiz Merosini
Organish Orqali Integratsion Ta’Limni Yanada Takomillashtirish Tamoyillari: Часть 1 Том
1 Июль 2023 Год.
Лучшие интеллектуальные исследования
,
1
(1), 11-16.
22.
Gadayeva, M. (2024). Attack Action.
Modern Science and Research
,
3
(1), 1028-1033.
23.
Gadayeva, M. (2024). Effective Ways To Use The" Thoughtstorm" Method On The Theme
Of The" Eastern Renaissance" Era.
Modern Science and Research
,
3
(1), 1024-1027.
24.
Muxamedovna, G. M. (2023). KREATIV YONDASHUV ASOSIDA DIDAKTIK
MATERIALLAR
YARATISH
MEXANIZMLARI.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И
ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
,
21
(3), 12-14.
25.
Muxamedovna, G. M. (2023). Uchinchi renesans davrida ajdodlarimiz merosini organish
orqali integratsion ta’limni yanada takomillashtirish tamoyillari.
Образование наука и
инновационные идеи в мире
,
22
(1), 35-38.
26.
Muxamedovna, G. M. (2023). History Of Patriotic Women.
International Journal Of
History And Political Sciences
,
3
(12), 69-75.
27.
Muxamedovna, G. M. (2023). Innovatsion TaLim-Buyuk Kelajak Poydevori.
World
scientific research journal
,
17
(1), 74-76.
28.
Gadayeva, M. (2024). Effective Ways To Use The" Thoughtstorm" Method On The Theme
Of The" Eastern Renaissance" Era.
Modern Science and Research
,
3
(1), 1024-1027.
29.
Gadayeva, M., & Ismoilova, Z. (2024). The Importance Of Studying The Science Of Youth
Psychology In Improving People'S Lives.
Modern Science and Research
,
3
(2), 676-683.
30.
Gadayeva, M., & Hamroqulova, N. (2024). The Basis Of The Use Of Development-
Pedagogical Skills In Pedagogical Activity.
Modern Science and Research
,
3
(2), 684-689.
Iyun, 2025-Yil
637
31.
Gadayeva, M., & Sabriddinova, G. (2025). JADIDLAR FAOLIYATIDA XOTIN-
QIZLARNING ORNI.
Modern Science and Research
,
4
(3), 648-655.
32.
Gadayeva, M., Toshpolatova, S., & Muyiddinov, B. (2025). TARIX DARSLARINI
OQITISHDA INTERFAOL METODLARNING AHAMIYATI.
Modern Science and
Research
,
4
(2), 87-96.
33.
Sadullayev, U., Gadayeva, M., & Toshpo‘latova, S. (2024). MAHALLA–QADRIYATLAR
BESHIGI.
Modern Science and Research
,
3
(12), 1228-1238.
34.
Muxamedovna, G. M., Shuhratovna, T. S., & Shokir ogli, S. U. TARIX FANLARINI
OQITISHDA MUZEYLARNING ORNI.
35.
Toshpo‘latova, S., Gadayeva, M., & Sadullayev, U. (2024). SHARQ ALLOMALARINING
DIDAKTIK QARASHLARI.
Modern Science and Research
,
3
(12), 985-993.
36.
Gadayeva, M., & Sabriddinova, G. (2025). BOBURNOMADA DIPLOMATIK
MUNOSABATLAR TALQINI.
Modern Science and Research
,
4
(3), 409-416.
37.
Toshpo’latova, S. (2025). BO’LAJAK TARIX O’QITUVCHILARINING PEDAGOGIK-
PSIXOLOGIK
TAYYORGARLIGINING
UMUMIY
KONTSEPTSIYASI
VA
AHAMIYATI.
Modern Science and Research
,
4
(3), 481-484.
38.
Toshpo’latova, S. (2025). FOROBIYNING DIDAKTIK QARASHLARI ASOSIDA
O’QUVCHILARNI TARIX FANIGA QIZIQTIRISH METODIKASI. Modern Science and
Research, 4(1), 177-186.
39.
Toshpo’latova, S., & Tursunova, S. (2025). TURKISTONDAGI–BIRINCHI
DRAMMA.
Modern Science and Research
,
4
(3), 468-480.
40.
Toshpo'latova
Shaxnoza
Shuhratovna.
(2024).
ILK
UYG'ONISH
DAVRI
NAMOYONDALARNING DIDAKTIK QARASHLARI ASOSIDA O'QUVCHILARNI
TARIX FANIGA QIZIQTIRIS METODIKASI.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14520996
41.
Toshpo’latova, S. (2024). TARIX FANINI O’QITISHDA SAMARALI METODLAR.
Modern Science and Research, 3(11), 774-782.
42.
Тошполатова, Ш. (2024). THE PRESENT IRANIANS. Журнал универсальных научных
исследований, 2(5), 453-462.
43.
Toshpo’latova, S. (2024). BUXORODAGI SAROYLAR. Modern Science and Research,
3(5), 522-529.
44.
Toshpo’latova, S. (2024). O’RTA ASRLARDA OILA PEDAGOGIKASIGA OID
FIKRLAR. Modern Science and Research, 3(12), 353-361.
45.
Toshpo’latova, S., & Xudoyqulov, S. (2024). History And Ethnology Of Olot District.
Modern Science And Research, 3(5), 148-151.
46.
Toshpo’latova, S., & Jo’rayeva, M. (2024). HISTORY AND ARCHITECTURAL
MONUMENTS OF JONDOR DISTRICT. Modern Science and Research, 3(2), 447-450.
47.
Qizi, R. S. S., Shukhratovna, T. S., & Karamatovna, M. A. (2024). Implementation of
Education and Protection of Children's Rights in the age of Technology. SPAST Reports,
1(7).
48.
Shuhratovna, T. S. (2024). Linguistic Anthropology. European Journal Of Innovation In
Nonformal Education, 4(3), 432-437.
Iyun, 2025-Yil
638
49.
Toshpo‘latova, S. S., & Naimov, I. N. (2023). MS ANDREYEV–O’RTA OSIYO
XALQLARI ETNOGRAFIYASINING YIRIK OLIMI. Innovations in Technology and
Science Education, 2(8), 1214-1222.
50.
Toshpo’latova, S., & Tursuntoshova, S. (2024). Khoja Abdulkholiq Gijduvani. Modern
Science and Research, 3(2), 87-93.
51.
Toshpo’latova, S. (2024). Ethnolinguistics Of Ethnologies Of Bukhara. Modern Science and
Research, 3(2), 1004-1011.
52.
Toshpo’latova, S. (2024). Ethnolinguistics. Modern Science and Research, 3(2), 500-507.
53.
Toshpo’latova, S. (2024). Religious Anthropology. Modern Science and Research, 3(1),
504-510.
54.
Shakhnoza Shuhratovna, T. (2023). MS Andreyev’S Way Of Life. American Journal of
Language, Literacy and Learning in STEM Education (2993-2769), 1(10), 655-659.
55.
Shuhratovna, T. S. (2023). Ethnological Analysis Of National Costumes And Rituals Of
Tajiks In The Works Of MS Andreyev. International Journal Of History And Political
Sciences, 3(12), 42-47.
56.
Toshpo’latova, S. (2023). MS Andreyev-Scientific Career. Modern Science and Research,
2(12), 801-807.
57.
Shuhratovna, T. S. (2023). Etymology Of Tajik Marriage Ceremony. International Journal
Of History And Political Sciences, 3(11), 17-23.
58.
Toshpo’latova, S., & Ashurova, G. (2023). THE HISTORY AND DESCRIPTION OF THE
WORK OF MS ANDREYEV-" ARK BUKHARI". Modern Science and Research, 2(9),
404-409.
59.
Toshpo’latova, S. (2023). ETHNOLOGICAL ANALYSIS OF CALENDRICAL
CALCULATION AND LENGTH MEASUREMENTS OF KHUF VALLEY TAJIKS IN
THE RESEARCHES OF MS ANDREYEV. Modern Science and Research, 2(10), 291-299.
60.
Toshpo’latova, S. (2023). A STUDY OF THE WEDDING CEREMONY OF THE TAJIKS
OF AFGHANISTAN. Modern Science and Research, 2(9), 84-89.
61.
Naimov, I., & Toshpo‘latova, S. (2023). Marriage Ceremony Of Tajiks In The Work Of
Mikhail Stepanovich Andreyev “Tadjiki Dolini Khuf”. International Journal of Intellectual
Cultural Heritage, 3(1), 12-16.
62.
Toshpo‘latova, S. S. (2023). Tojiklar Milliy Kiyim-Kechaklari Va “Beshmorak”
Marosimining Etnologik Tahlili. Scholar, 1(28), 395-401.
63.
Toshpo’latova, S., & Hoshimova, M. (2025). BERUNIY VA UNING DIDAKTIK
QARASHLARI. Modern Science and Research, 4(1), 344-351.
64.
Toshpo’latova, S. (2024). ILK UYG’ONISH DAVRI NAMOYONDALARNING
DIDAKTIK
QARASHLARI ASOSIDA O’QUVCHILARNI TARIX FANIGA
QIZIQTIRISH METODIKASI. Modern Science and Research, 3(12), 643-651.
65.
Toshpo‘latova, S. (2025). O’QITUVCHILARNING PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK
TAYYORGARLIGINI TARKIB TOPTIRISH MODELINING MAZMUNI VA
AHAMIYATI. Modern Science and Research, 4(2), 581-590.
66.
Toshpo‘latova, S. (2025). BO’LAJAK TARIX O’QITUVCHILARINING PEDAGOGIK-
PSIXOLOGIK TAYYORGARLIGI.
Modern Science and Research
,
4
(3), 235-245.
Iyun, 2025-Yil
639
67.
Toshpo’latova, S., & Tursunova, S. (2025). MAHMUDXO’JA BEHBUDIY-O’ZBEK
JADIDCHILIGINING ASOSCHISI.
Modern Science and Research
,
4
(2), 770-781.
68.
Toshpo‘latova, S. (2025). TARIX DARSLARIDA INNOVATSION METODLARDAN
FOYDALANISH:
ZAMONAVIY
YONDASHUVLAR.
Modern
Science
and
Research
,
4
(5), 561-567.
69.
Toshpo’latova, S. (2025). BUXORO AMIRLIGINING HAYOT TARZI.
Modern Science
and Research
,
4
(4), 429-438.
70.
Toshpo‘latova, S. (2025). BO’LAJAK TARIX O’QITUVCHILARINING PEDAGOGIK-
PSIXOLOGIK TAYYORGARLIGINI SHAKLLANTIRISH: NAZARIY VA AMALIY
JIHATLAR.
Modern Science and Research
,
4
(4), 385-394.
71.
Rahmonova,
S.
(2025).
TA’LIM
JARAYONIDAGI
IJTIMOIY-FALSAFIY
YONDASHUVLAR.
Modern Science and Research
,
4
(4), 1046–1054. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/80463
72.
Rahmonova , S., & Turopova , S. (2025). JADIDCHILIK FAOLIYATINING IJTIMOIY-
FALSAFIY AHAMIYATI. Modern Science and Research, 4(4), 397–403. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/81336
73.
Rahmonova, S. . (2025). IJTIMOIY BEGONALASHUVNING OLDINI OLISHDA
MA’NAVIY-MARIFIY ISLOHOTLARNING O’RNI.
Modern Science and Research
,
4
(1),
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/60835
74.
Rahmonova, S., & Yo’ldasheva, M. (2025). TA’LIM SAMARADORLIGINI
OSHIRISHDA
RAQAMLI
TEXNOLOGIYALARDAN
FOYDALANISH.
Modern
Science
and
Research
,
4
(1),
367–374.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/63683
75.
Rahmonova, S. (2025). MA’NAVIY TARBIYA YUKSAK MA’NAVIYATNI
TARBIYALASH VOSITASI. Modern Science and Research, 4(2), 850–857. Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/66726
76.
Rahmonova, S. (2024). SPIRITUAL AND EDUCATIONAL REFORMS ARE THE
FOUNDATION OF A NEW UZBEKISTAN. Modern Science and Research, 3(12), 517–
525. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/58031
77.
Rahmonova Sanoat Shuhrat qizi. (2024). SPIRITUAL AND EDUCATIONAL REFORMS
ARE
THE
FOUNDATION
OF
A
NEW
UZBEKISTAN.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14503228
78.
Rahmonova, S. (2023). DYNAMICS AND MAIN DIRECTIONS OF SPIRITUAL AND
CULTURAL EFORMS IMPLEMENTED IN UZBEKISTAN. Modern Science and
Research, 2(10), 850-854.
79.
Rahmonova, S. (2023). YANGI O ‘ZBEKISTONDA MA’NAVIY-MADANIY
ISLOHOTLAR. Current approaches and new research in modern sciences, 2(10), 40-43.
80.
Rahmonova, S. (2023). YUKSAK MA’NAVİYATLİ AVLOD-UCHİNCHİ RENESSANS
BUNYODKORLARİ. Наука и технология в современном мире, 2(3), 76-79.
81.
Rahmonova, S. (2024). THE REFORMS IMPLEMENTED IN NEW UZBEKISTAN ARE
THE FOUNDATION OF THE THIRD RENAISSANCE. Modern Science and Research,
3(2), 394-399.
Iyun, 2025-Yil
640
82.
Qizi, R. S. S., Shukhratovna, T. S, & Karamatovna, M. A. (2024). Implementation of
Education and Protection of Children's Rights in the age of Technology. SPAST Reports,
1(7).
83.
Рахмонова, С. (2024). HARMONY OF EDUCATION AND TRAINING. Журнал
универсальных научных исследований, 2(5), 366-375.
84.
Ramatov, J., Hasanov, M., & Rahmonova, S. (2024). TA’LIM TIZIMI
MODERNIZATSIYALASHUVINING IJTIMOIY-FALSAFIY ASOSLARI. Oriental
renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences, 4(8), 160-172.
