№ 16(51) (2025)
Статьи
RAQAMLI TAHLIL ASOSIDA KORPORATSIYALARDA MOLIYAVIY XAVF-XATARLARNI BOSHQARISH
Maqolada korporatsiyalarda moliyaviy xavf-xatarlarni boshqarishda raqamli tahlilning ahamiyati yoritilgan. ERP tizimlari, sun’iy intellekt, big data va stress-test modellari asosida xavflarni aniqlash imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan. O‘zbekiston Respublikasining raqamli iqtisodiyotga oid farmonlari asosida milliy yondashuvlar tahlil qilingan.
QADIMGI DAVRLARDA AYOLLAR HUQUQI
Ushbu ilmiy maqola qadimgi va o'rta asr ayollarining huquqlari vujudga kelishi, o’sha davrdagi salohiyatli ayol hukmdorlar, davlatlarda ayollarga berilgan huquqlarning farqliligi, ayollar yutuqlari, davr o’tgani sayin ayollar huquqlaro orasidagi tarixiy o’zgarishlar ko’rsatib o’tiladi.
EVFEMIZMLARNING MOHIYATI VA LINGVISTIK TAVSIFI
Hozirgi zamon tilshunosligida jamiyatning madaniy va ijtimoiy ehtiyojlarini aks ettiruvchi til hodisalarini o‘rganish dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Shu nuqtai nazardan, evfemizmlar tilshunoslikda alohida o‘rin tutadi. Ular muloqot madaniyatini shakllantirish, nozik yoki noqulay mavzularni yumshoq shaklda ifodalash, shuningdek, jamiyatdagi ijtimoiy-tarixiy va madaniy jarayonlarni aks ettirish vositasi sifatida namoyon bo‘ladi.
MATNNI PSIXOLINGVISTIK ASPEKTLARDA O‘RGANISH
Mazkur maqolada matnni psixolingvistik aspektda o‘rganish masalasi tahlil qilinadi. Avvalo, psixolingvistika fani va uning matn bilan bog‘liq asosiy yondashuvlari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, matnni idrok etish, uni qayta ishlash va tushunish jarayonlari inson psixikasi va til faoliyatining o‘zaro aloqasi doirasida bayon etiladi. Ushbu yondashuv orqali matn strukturasi, kontekst va pragmatik omillarning inson tafakkuriga ta’siri ochib beriladi. Maqola so‘ngida psixolingvistik yondashuv asosida til o‘rganish va o‘qish malakasini takomillashtirishga oid tavsiyalar ham keltirilgan.
MUSIQA ORQALI INGLIZ TILINI O‘QITISH
Ingliz tilini chet tili yoki ikkinchi til sifatida o‘qitish talabalarning faolligini oshiradigan va ularni tilni faol qo‘llashga undaydigan usullardan foydalanishni talab qiladi. Musiqa bu borada ko‘plab o‘qituvchilar tomonidan so‘z boyligini oshirish, tinglab tushunishni yaxshilash va motivatsiyani oshirish uchun joriy etilgan yondashuvlardan biridir. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, qo‘shiqlar o‘quvchilarning ruhiy to‘siqlarini pasaytirib, sinfda ijobiy muhit yaratadi hamda tabiiy til kontekstlarini taqdim etadi. Shunga qaramay, musiqa asosida tuzilgan darslarning til natijalariga ta’sirini tizimli ravishda o‘rganadigan tadqiqotlar cheklangan. Ushbu tadqiqot mazkur bo‘shliqni to‘ldirish maqsadida, musiqani integratsiya qilish yondashuvi yuqori o‘rta darajadagi ingliz tili darslarida so‘z boyligi, tinglab tushunish va motivatsiyaga qanday ta’sir ko‘rsatishini to‘rt haftalik tadqiqot davomida o‘rganishni maqsad qilgan.
LEKSIK SATH BIRLIKLARINING TILSHUNOSLIKDA TUTGAN O‘RNI: PEDAGOGIK VA INGLIZ TILI TA’LIMIDAGI AHAMIYATI
Leksik sath birliklari tilshunoslikning asosiy tadqiqot yo‘nalishlaridan biri bo‘lib, ularning pedagogik hamda ingliz tili ta’limidagi o‘rni muhimdir. Ushbu maqolada leksik birliklarning ta’lim jarayonida o‘quvchilar til kompetensiyasini shakllantirish va boyitishdagi ahamiyati, ulardan samarali foydalanish strategiyalari muhokama qilinadi.
ФЕМИНИТИВЫ И СОЦИОЛИНГВИСТИЧЕСКАЯ ВАРИАТИВНОСТЬ КАТЕГОРИИ РОДА В РУССКОМ ЯЗЫКЕ
Статья посвящена рассмотрению феминитивов как важного элемента социолингвистической вариативности категории рода в современном русском языке. В работе исследуется, каким образом феминитивы отражают изменения в социальной структуре общества и в языковом сознании носителей. Особое внимание уделяется исторической эволюции феминитивов, структурным особенностям их словообразования, а также их прагматическому и идеологическому потенциалу. В контексте интернет-дискурса прослеживаются реакции на употребление феминитивов — от их активного продвижения до стилистической иронии и отторжения. В работе рассматриваются примеры употребления из различных дискурсивных сфер, подчёркивается влияние гендерных и социальных факторов на языковую вариативность. Исследование базируется на анализе эмпирических данных, корпусных источников и современных лингвистических подходов.
СРАВНЕНИЕ ЗНАЧЕНИЕ РУССКИХ И ТУРЕЦКИХ ПОСЛОВИЦ О ДРУЖБЕ
Данная статья посвящена сравнительному анализу значения и функционирования пословиц о дружбе в русском и турецком языках. Пословицы представляют собой уникальное отражение национального менталитета, исторического опыта, социальных установок и мировоззрения народа. Через пословицы можно проследить, какие ценности и нормы поведения преобладают в той или иной культуре, как в ней понимаются важные социальные категории, в частности — дружба.
ELECTROPHYSICAL PROPERTIES OF P-N JUNCTION DIODES UNDER LIGHT AND DEFORMATION EFFECTS
P-N junction diodes are one of the main elements of semiconductor devices, and their electrophysical properties can change under optical and mechanical influences. This study analyzes the changes in the conductivity, reverse current, barrier potential and capacitance properties of P-N diodes under the influence of light (photoelectric effect) and deformation (piezoeffect).
CHALLENGES IN ACHIEVING ACCURATE ENGLISH PRONUNCIATION FOR NON-NATIVE SPEAKERS
Accurate pronunciation is essential for effective communication in English. Non-native speakers often face various challenges in achieving pronunciation accuracy due to interference from their native languages and lack of exposure. This article discusses the main difficulties learners encounter and suggests strategies to overcome these obstacles to improve their spoken English.
SHE’RIY TARJIMADA SHAKL VA MAZMUN BIRLIGINI SAQLASH MASALASIGA DOIR AYRIM KUZATISHLAR (I.V. GYOTE “FAUST” ASARINING RUSCHA VA O‘ZBEKCHA TARJIMALARI MISOLIDA)
Maqolada I.V. Goethe’ning «Faust» asaridagi she’riy parchaning ruscha va o‘zbekcha tarjimalari shakl va mazmun birligi nuqtayi nazaridan tahlil qilingan. Tadqiqot davomida tarjimalarda asl matnga nisbatan ortiqcha misralar qo‘shilgani, natijada badiiy uslub va mazmunning buzilgani ko‘rsatilgan. Shuningdek, N. Xolodkovskiy tarjimasi asliyatga nisbatan sodiqligi bilan ajralib turishi ta’kidlanadi.
TARBIYA INSON KAMOLOTI SARI YOʻL. MAKTABGACHA TA’LIMDA TARBIYANING TUTGAN O‘RNI
Ushbu maqolada inson kamolotiga ta’sir etuvchi tashqi omillar, oilada tarbiyaning ahamiyati, bolani tarbiyalashda qanday jihatlarga e’tibor berish kerak kabi fikrlar yoritib berilgan.
EKSTREMIZM VA TERRORIZMDAN OGOH BO‘LAYLIK
Ushbu maqolada ekstremizm va terrorizmning xavfi va unga qarshi choralar to`g`risida so`z yuritildi va bu muammolarning yechimlari o`rganib chiqildi.
PОEZIYA TILINING SO‘Z SHАKLLАRI VА VАRIАNTLАRI
Ushbu maqolada o‘zbek she’riy nutqida faol qo‘llaniladigan poetik so‘z shakllari – ularning qisqartma va variant shakllari tahlil qilinadi. Poetik so‘z shakllari zamonaviy o‘zbek poeziyasi tilining boyligi va ifoda vositasi sifatida baholanadi.
RAQAMLI IQTISODIYOTNING BUGUNGI HOLATI: MUAMMO VA YECHIMLAR
Bu maqolada raqamli iqtisodiyot vujudga kelishi, dunyo iqtisodiyoti va jamiyat hayotida raqamli texnologiyalarning ahamiyati, raqamli platformalar rivojlanishi, raqamli iqtisodiyotning afzallik va kamchiliklarini tahlil qilindi. Tahlil asosida o‘z rejadorlikda muammolarni bartaraf etishning ma’noli takliflari ishlab chiqilgan.
OLIMA AYOLLARNING JAMOATDAGI O‘RNI
THEORETICAL MODELS OF RUSSIAN SYNTAX
This paper explores the main theoretical models that describe the syntactic structure of the Russian language. It examines how different linguistic theories—including traditional, structuralist, generative, and dependency-based approaches—interpret sentence construction, word order, and hierarchical phrase relations. The study aims to provide a comparative overview of these models, highlighting their contributions, limitations, and relevance to modern linguistic analysis of Russian syntax.
STRUCTURAL FEATURES OF THE RUSSIAN LANGUAGE WITHIN THE FRAMEWORK OF NORMATIVE GRAMMAR
This paper examines the structural features of the Russian language within the framework of theoretical grammar. It explores the fundamental components of syntax and morphology, and analyzes how these elements reflect the unique grammatical structure of Russian. Special attention is given to linguistic categories and their interaction in the construction of meaningful expressions.
THE IMPACT OF NATIVE LANGUAGE PROFICIENCY ON FOREIGN LANGUAGE ACQUISITION SUCCESS
A strong foundation in one’s native language plays a pivotal role in acquiring a second or foreign language. This study examines how native language proficiency affects learners’ abilities in grammar, vocabulary acquisition, reading comprehension, and writing in a foreign language. Using both qualitative and quantitative methods, the study investigates the correlation between L1 (first language) mastery and success in L2 (second language) learning. Results reveal a significant relationship between L1 competence and the ease of learning L2, suggesting that enhancing native language education can indirectly boost foreign language proficiency.
TELEFON – O‘QUVCHILAR UCHUN ZAMONAVIY O‘QUV VOSITASI YOKI CHALG‘ITUVCHI OMILMI?
This article examines the positive and negative impact of the telephone as a modern information and communication tool on the lives and educational process of students. The useful aspects of the telephone in educational activities - obtaining knowledge, obtaining instant information, and the ability to use educational applications - are analyzed, as well as its negative effects - problems such as distraction, wasting time, and Internet addiction. The article also provides practical recommendations for parents and teachers on the rational use of telephones. The study was conducted based on the habits of schoolchildren using digital devices.
VOYAGA YETMAGANLARNING MULK HUQUQI SUBYEKTI SIFATIDA MUOMALA LAYOQATI
ushbu maqolada voyaga yetmaganlarning muomala layoqati tushunchasi, uning toifalari va emansipatsiya holatlari o‘rganiladi. Shuningdek, kichik yoshdagi bolalar va o‘smirlar muomala layoqati darajasidan kelib chiqib, qanday bitimlar tuzishi mumkinligi tahlil etiladi. Yakunda voyaga yetmaganlar muomala layoqati bo‘yicha qonunchilikni takomillashtirish bo‘yicha aniq taklif va tavsiyalar berilgan bo‘lib, ular voyaga yetmaganlarning muomala layoqati asosida mulkiy manfaatlari muhofazasini yanada kuchaytirishga yordam beradi.
GENDER LINGUISTICS: HOW LANGUAGE REFLECTS GENDER STEREOTYPES
this study explores how language reflects and perpetuates gender stereotypes in both English and Russian. Drawing on corpus data, media discourse, job advertisements, and key linguistic theories, the research reveals that lexical asymmetries, grammatical gender, and discourse structures encode gendered ideologies. Findings show that professional roles are often associated with masculine terms, and women are framed in relation to appearance, family, or emotionality. Media coverage and institutional language consistently reinforce traditional gender norms, even in linguistically gender-neutral contexts. The study also identifies how job-related language impacts applicant behavior through gender-coded descriptors. Despite growing awareness of inclusive language practices, subtle gender bias remains pervasive. The paper concludes that language is not neutral; it shapes perception and sustains social hierarchies. Therefore, linguistic reform and gender-aware communication strategies are essential for promoting equality and dismantling systemic bias embedded in everyday language.
PROMOTING LEARNER AUTONOMY THROUGH SOCIAL MEDIA-BASED LEARNING IN EFL CLASSROOMS
This article is dedicated to exploring how social media-based learning can promote learner autonomy in English as a Foreign Language (EFL) classrooms. With the increasing integration of digital tools in education, social media platforms offer new opportunities for students to take charge of their own learning. The study draws on existing research and classroom observations to examine how platforms such as Telegram, Instagram, and Facebook support self-directed learning through meaningful communication, feedback, and peer collaboration. Findings suggest that these platforms help students make choices about their learning process, set goals, and reflect on their progress. Social media also encourages creative expression and real-world use of language, which increases motivation and responsibility. However, challenges such as digital distractions and unequal access to technology must be considered. Overall, the study concludes that when used thoughtfully, social media can be a powerful tool for fostering autonomy among EFL learners.
3D MODELLASHTIRISH TEXNOLOGIYASINING PAYDO BO‘LISH TARIXI
Bugungi kunda deyarli barcha sohalarga zamonaviy texnologiyalardan keng foydalanish kirib kelmoqda. Shunday zamonaviy texnologiyalardan biri bu 3d modellashtirish texnologiyasidir. Ushbu maqolada 3D modellashtirish texnologiyasining shakllanish bosqichlari, uning ilmiy-texnik asoslari hamda zamonaviy rivojlanish jarayonlari yoritilgan. Texnologiyaning dastlabki paydo bo‘lishi, dasturiy vositalarning evolyutsiyasi va amaliy sohalarda qo‘llanilishi qisqacha tarixiy kontekstda tahlil qilinadi. Bundan tashqari, texnologiyaning rivojlanishiga hissa qo‘shgan muhim shaxslar, dasturiy vositalar va ilmiy markazlar haqida ma’lumotlar keltirilgan. Tadqiqot tarixiy jarayonni tahlil qilish orqali, 3D modellashtirishning bugungi kunga qadar qanday yuksak darajaga yetganini ko‘rsatadi va mavzu bo‘yicha tegishli xulosalar beriladi.
НЕОЛОГИЗМЫ В ЗАГОЛОВКАХ НОВОСТНЫХ САЙТОВ: СРЕДСТВО ПРИВЛЕЧЕНИЯ ВНИМАНИЯ АУДИТОРИИ
В статье рассматриваются неологизмы как средство речевого воздействия в заголовках русскоязычных медийных платформ. Анализируется их роль в привлечении внимания и усилении выразительности текста. В теоретической части рассматриваются типы неологизмов, в аналитической — заголовки с неологизмами ("олд мани", "бум-бум", "афтепати", "кроп-топ", "маркетплейс", "чек-лист"). Подчеркивается их значимость в медиадискурсе и перспективы изучения восприятия разными аудиториями.