Authors

  • Feruza Yuldosheva

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.science-research.105076

Keywords:

Marhum vafot etgach yaqinlari va urug‘doshlari yig‘lab tuyg‘ularini ifoda etishgan. Yig‘lash faqat shaxsiy qayg‘u emas balki marhumga bo‘lgan hurmat ifodasi sifatida ko‘rilgan.

Abstract

Qadimgi turkiy xalqlarda o‘lim va unga bog‘liq marosimlar jamiyat hayotining muhim va muqaddas qismlaridan biri bo‘lgan. Ular inson hayotining yakuniy bosqichi – o‘limga katta e’tibor berishgan, bu holatni faqat yo‘qotish emas, balki marhumning ruhi bilan bog‘lanish, uni ulug‘lash, arvohlar dunyosiga jo‘natish marosimi sifatida tushunishgan. Aza (yas, yo‘qotuv) marosimlari qadimgi turkiylarning diniy e’tiqodlari, ijtimoiy tuzilmalari va madaniy an’analari bilan chambarchas bog‘liq bo‘lgan. Qadimgi turkiylarning e’tiqodicha, inson ikki unsurdan tashkil topgan: tana (jasad) va jon (ruhi). O‘limda jon tanani tark etadi va “Ajlar yurti” yoki “Ukoq olami” deb atalgan narigi dunyoga yo‘l oladi. Bu olam turli manbalarda “Tengri” yoki “Yer-sub” kuchlari tomonidan boshqariladigan ruhlar dunyosi sifatida tasvirlanadi. Shu sababli, marhumni to‘g‘ri dafn qilish, unga zaruriy narsalarni yo‘l-yo‘rig‘i sifatida berish – uning ruhi tinch topishi uchun muhim hisoblangan.

background image

557

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6

MAHMUD QOSHG‘ARIY ASARLARIDA TURKIY XALQLARNING “AZA”

MAROSIMINING O‘RGANILISHI

Yuldosheva Feruza Yashin qizi

Osiyo Xalqaro Universiteti o

qituvchisi.

yuldoshevaftarix@gmail.com

https://doi.org/10.5281/zenodo.15664219

Kirish.

Qadimgi turkiy xalqlarda o‘lim va unga bog‘liq marosimlar jamiyat hayotining

muhim va muqaddas qismlaridan biri bo‘lgan. Ular inson hayotining yakuniy bosqichi –

o‘limga

katta e’tibor berishgan, bu holatni faqat yo‘qotish emas, balki marhumning ruhi bilan bog‘lanish,
uni ulug‘lash, arvohlar dunyosiga jo‘natish marosimi sifatida tushunishgan. Aza (yas, yo‘qotuv)
marosimlari qadimgi turkiylarning diniy e’tiqodlari, ijtimoiy tuzilmalari va madaniy an’analari
bilan chambarchas bog‘liq bo‘lgan.Qadimgi turkiylarning e’tiqodicha, inson ikki unsurdan
tashkil topgan: tana (jasad) va jon (ruhi). O‘limda jon tanani tark etadi va “Ajlar yurti” yoki
“Ukoq olami” deb atalgan narigi dunyoga yo‘l oladi. Bu olam turli manbalarda “Tengri” yoki
“Yer

-

sub” kuchlari tomonidan boshqariladigan ruhlar dunyosi sifatida tasvirlanadi. Shu sababli,

marhumni to‘g‘ri dafn qilish, unga zaruriy narsalarni yo‘l

-

yo‘rig‘i sifatida berish –

uning ruhi

tinch topishi uchun muhim hisoblangan.

Aza marosimlari bir necha bosqichdan iborat bo‘lgan:

Ko‘z yoshu motam

: Marhum vafot etgach, yaqinlari va urug‘doshlari yig‘lab

tuyg‘ularini ifoda etishgan. Yig‘lash faqat shaxsiy qayg‘u emas, balki marhumga bo‘lgan hurmat
ifodasi sifatida ko‘rilgan.

Otashda kuylash va motam kuylari

: “Sago” deb ataluvchi motam she’rlari aytilgan. Bu

she’rlar marhumning jasorati, fazilatlari va oila uchun qilgan xizmatlarini eslashga qaratilgan
bo‘lgan.

Kechki ovqatlar va qurbonliklar

: Marhum ruhini xotirlab qurbonliklar keltirilgan, ot

yoki boshqa hayvon so‘yilgan. Ayrim manbalarda ko‘rsatilishicha, ba’zan marhumga “jo‘ralik
qiluvchi” xizmatkorlar yoki hatto hayvonlar ham birga dafn etilgan.

Kurgan qurish (qabriston)

: Marhum obro‘li kishi bo‘lsa, uning qabri ustiga kurgan –

sun’iy tepalik qurilgan. Qabrtoshlariga esa tasvirlar, belgilar yoki yozuvlar (turkiy runik
yozuvlar) bitilgan. Bu belgilar ko‘pincha marhumning ijtimoiy maqomi va yutuqlarini

ifodalagan.

Yetti kunlik va qirq kunlik motamlar

: Aza marosimining muhim bosqichlaridan biri

bu yetti va qirq kunlik motam edi. Bu davrda qarindoshlar motam tutgan, yurish-turishda sobitlik

saqlagan. Ayrim urug‘larda yillik motam marosimlari ham o‘tkazilgan.

Aza marosimlarida ishtirok etuvchilar maxsus kiyimlarda bo‘lgan. Odatda, qora yoki

sarg‘ish ranglar tanlangan. Ba’zida erkaklar o‘z kiyimlarini yirtgan, ayollar esa sochlarini
taramagan yoki sanchib qo‘ygan. Bu belgilar motam holatini ifodalagan.

Ko‘plab turkiy qabilalarda marhumlar sharafiga haykal (balbal) qo‘yilgan. Bu haykallar

ko‘pincha qurol ushlagan erkaklar shaklida bo‘lib, ularning hayotiy jasoratini aks ettirgan. Har

bir balbal marhum tomonidan hayotida yengilgan dushmanlar yoki muhim shaxslar ramzi
sifatida talqin qilingan.

Qadimgi turkiy xalqlarning marosimlari, ayniqsa o‘lim va aza (motam) marosimlari,

ularning diniy e’tiqodlari, ijtimoiy hayoti va madaniyatining ajralmas qismi bo‘lgan. Ushbu
marosimlar haqida eng qadimiy va ishonchli ma’lumotlardan biri Mahmud Qoshg‘ariyning

mashhur asari

“Devoni lug‘ati

-

Turk”

(1072

1074 yillar) da uchraydi.


background image

558

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6

Mazkur asar faqat tilshunoslik emas, balki o‘sha davr turkiy xalqlarining urf

-odatlari,

turmush tarzi, dunyoqarashi haqida boy ma’lumotlar manbaidir. Ayniqsa, aza marosimlari

haqidagi yozuvlar turkiy xalqlarning ruhiy-

ma’naviy merosini o‘rganishda muhim o‘rin

egallaydi.

Mahmud Qoshg‘ariy o‘z asarida ko‘plab so‘zlar va iboralarni izohlar bilan keltirar ekan,

ularning ijtimoiy va madaniy mazmunini ham ochib beradi. Masalan:

“Sago”

bu motam kuylari bo‘lib, marhumni xotirlab kuylangan. Qoshg‘ariy bu so‘zni

“motamda aytiladigan ohangli kuylov” deb izohlaydi. “Sago aytmoq” degani –

o‘limdan so‘ng

marhumning shon-sharafini madh etishdir.

“Yas”

motam yoki aza holatini bildiruvchi so‘z. Unga ko‘ra, “yas tutmoq” –

motam

tutmoq, marhum uchun qayg‘uga cho‘kmoq ma’nosini bildiradi.

“Yiglamoq”, “yash yertmek”

yig‘lab, motam qilish jarayonini ifodalovchi so‘zlardir.

Qoshg‘ariy motam marosimi paytida ayollar va erkaklarning yig‘lab, yuzlarini tirnashlari,

kiyimlarini yirtishlari haqida yozadi.

Qoshg‘ariy asarida keltirilgan lug‘aviy birliklar orqali o‘sha davr turkiy xalqlarining

o‘limga bo‘lgan munosabati va motam marosimining mazmuni ochiladi. Aza marosimi
jamiyatdagi birlik, marhumga hurmat, uning ruhi oldidagi burch sifatida ko‘rsatiladi. Qoshg‘ariy
bu marosimni faqat shaxsiy qayg‘u emas, balki ijtimoiy voqelik sifatida tushuntiradi.

Shuningdek, marhumga hurmat sifatida qurbonlik qilish, motam davomida sovuq

kiyimlar kiyish, maxsus ovqatlar tayyorlash kabi urf-

odatlar haqida bilvosita ma’lumotlar

beriladi. Bu holatlar o‘sha davrdagi turkiy xalqlarning animistik va tengrichilik e’tiqodlari bilan
bog‘liqdir.

Qoshg‘ariy o‘z asarida xalq og‘zaki ijodi namunalariga, jumladan maqollar va hikmatli

so‘zlarga ham keng o‘rin beradi. Bu maqollar va iboralar orasida motamga doir fikrlar mavjud.

Masalan:

“Ölür kişi, qalar sözi” –

ya’ni “Inson o‘ladi, so‘zi qoladi.”

Bu ibora turkiy xalqlarning o‘limdan so‘ng marhumni eslash, uning qadr

-qimmatini

yodga olish orqali abadiylikka intilishi belgilarini ifodalaydi.

Xulosa

Mahmud Qoshg‘ariy “Dīwān lug‘āt at

-

Turk” asarida o‘lim va motam marosimlariga oid

so‘z va tushunchalarni keltirib, ularni izohlash orqali qadimgi turkiy xalqlarning madaniy
hayotiga oid muhim ma’lumotlarni saqlab qolgan. Bu so‘zlar va iboralar faqat til boyligi emas,
balki o‘sha davr turkiy xalql

arining ruhiy, diniy va ijtimoiy hayotini aks ettiradi. Mahmud

Qoshg‘ariy asari, shu sababli, turkiy xalqlarning tarixiy

-

madaniy merosini o‘rganishda beqiyos

manba hisoblanadi.


Foydalanilgan adabiyotlar:

1.

Yuldosheva, F. (2024). MIRZO ULUG

BEK KUTUBXONASI VA BUGUNGI

TAQDIRI. Modern Science and Research, 3(12), 741

749. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/-research/article/view/58564

2.

Yuldosheva F. (2024). BOLA TUG’ILISHI BILAN BOG’LIQ MAROSIMLAR

O’ZBEK XALQI HAYOTINING AJRALMAS QISMI SIFATIDA. Modern Science and

Research, 3(11), 788

791. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/48058


background image

559

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6

3.

Yuldosheva

F. Y. qizi. (2023). LEV NIKOLAYEVICH GUMILYOVNING “QADIMGI

TURKLAR” ASARIDA KOʻKTURKLAR YODGORLIKLARI XUSUSIDA. GOLDEN

BRAIN,

1(16),

338

342.

Retrieved

from

https://researchedu.org/index.php//article/view/3908

4.

Yuldosheva , F. (2025). MAHMUDXO‘JA BEHBUDIY –

MILLATNING O‘Z

TAQDIRINI ANGLASHIDA YORQIN YULDUZ VA MILLIY UYG‘ONISH

DAVRINING RAMZI. Modern Science and Research, 4(1), 420

427. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/scienceresearch/article/view/60832

5.

Yuldosheva, F. & Abdihamidova , F. . (2025). BEHBUDIYNI KIM O’LDIRGAN?.

Modern

Science

and

Research,

4(1),

359

366.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/63681

6.

Yuldosheva, F. (2025). IBN BATTUTANING “SAYOHATNOMA” ASARI MUHIM

MANBA SIFATIDA. Modern Science and Research, 4(2), 573

580. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/scienceresearch/article/view/66954

7.

Yarashova, M., Yuldosheva, F., & Haqqulov, M. (2025). TA’LIM OLISH TARTIBI:

YANGILANISH VA O’ZGARISHLAR. MASOFAVIY, DUAL VA INKLYUZIV
TA’LIM. Modern Science and Research, 4(2), 73–

80. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/70712

8.

Haqqulov,

M.,

Yarashova,

M.,

&

Yuldosheva,

F.

(2025). ТARIXIY

KARTOGRAFIYANING ASOSIY YO‘NALISHLARI, SHAKLLANISHI VA

TARAQQIYOTI. Modern Science and Research, 4(2), 81

91. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/70714

9.

Yuldosheva, F., Haqqulov, M., & Yarashova, M. (2025). QADIMGI TURKIY

XALQLARDA “QUT” MAROSIMI XUSUSIDA. Modern Science and Research, 4(3),

132

136.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/scienceresearch/article/view/72375

10.

Yuldosheva, F. (2025). ZARDUSHTIYLIK DINI MAROSIMLARI HAQIDA. Modern

Science and Research, 4(2), 5

12. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/70963

11.

Xayrullayev , U., Xayrullayev , U., Muydinov, B., & Yuldosheva, F. (2025).

POLSHANING I JAHON URUSHIDAN KEYINGI AHVOLI. Modern Science and
Research,

4(4),

36

48.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/scienceresearch/article/view/77250

12.

Yuldosheva, F., Muyiddinov, B., & Xayrullayev, U. (2025). AMIR TEMUR

VORISLARI: SIYOSIY, HARBIY VA MADANIY MEROSNING DAVOMIYLIGI.
Modern

Science

and

Research,

4(4),

17

26.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/77244

13.

Yuldosheva, F., Muyiddinov, B., & Xayrullayev, U. (2025). JAHONDA KINO

SAN’ATINING RIVOJI VA ARXIV HUJJATLARINING SHAKLLANISHI. Modern

Science and Research, 4(4), 27

35. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/77247

14.

Yuldosheva, F. ., & Abdilhamidova , F. (2025). AMIR TEMUR VA UNING DAVRIDA

MADANIYAT SOHASIDA AMALGA OSHIRILGAN ISHLAR. Modern Science and
Research, 4(3), 458

467. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/74115


background image

560

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6

15.

Yuldosheva , F., & Asadova , S. (2025). IKKINCHI JAHON URUSHIDA O‘ZBEK

AYOLLARINING ISHTIROKI. Modern Science and Research, 4(4), 389

396.

Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/81334

16.

Yuldosheva, F. (2025). IKKINCHI JAHON URUSHIDA O’ZBEKISTONNING

QO’SHGAN HISSASI. Modern Science and Research, 4(4), 1648–

1655. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/81178

17.

Yarashova, M., Muyiddinov, B., & Yuldosheva, F. (2025). RAQAMLASHTIRISH

OMILLARI:KELAJAK ASOSIY SOHASI.

Modern Science and Research

,

4

(5), 101

110. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/85863

18.

Yarashova, M., Muyiddinov, B. ., & Yuldosheva, F. . (2025). TADQIQOTLARDA

MANBALARNI O’RGANISH: ANIQLASH, TIKLASH, TAHLIL QILISHNING

AHAMIYATI.

Modern Science and Research

,

4

(5), 238

245. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/85827

19.

Yuldosheva , F. . (2025). XUMAY ONA TIMSOLI: TARIX, AFSONA VA

MA’NAVIYAT QO‘SHILMASI.

Modern Science and Research

,

4

(5), 223

229.

Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/85822

20.

Yarashova, M., Yuldosheva, F. ., & Xayrullayev, U. . (2025). IJTIMOIY

TARMOQLARNING MEDIA MAKONDAGI O‘RNI.

Modern Science and

Research

,

4

(5), 674

685. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/87657

21.

Srojeva, G. (2025). MIRZO MUHAMMAD HAYDARNING “TARIXI RASHIDIY”

ASARIDA O’RTA OSIYO TARIXINI O’RGANISHDA MUHIM MANBA SIFATIDA.

Modern Science and Research, 4(1), 531-539.

22.

Srojeva, G., & Ormonova, M. (2025). BUXORO SHAHRIDAGI ARK QO’RG’ONI,

SITORAI MOHI XOSA, XO’JA SAROY ME’MORIY YODGORLIKLARI. Modern

Science and Research, 4(1), 533-544.

23.

Srojeva, G. (2024). Solutions, Results And Problems Of Reforms In The Field Of

Education. Modern Science and Research, 3(1), 782-788.

24.

Srojeva, G. (2023). Lower Zarafshan Oasis Tourism Opportunities. Modern Science and

Research, 2(10), 199-204.

25.

Srojeva, G. (2024). EFFECTIVE FORMS OF SPIRITUAL AND MORAL

EDUCATION AND EDUCATIONAL WORK IN A PRESCHOOL EDUCATIONAL
INSTITUTION. Modern Science and Research, 3(2), 247-253.

26.

Srojeva, G. (2024). Strengthening The Material And Technical Base Of Preschool

Education And Training Institutions. Modern Science and Research, 3(2), 673-681.

27.

Srojeva, G. (2024). The Canadian Economy During The Global Economic Crisis. Modern

Science and Research, 3(2), 57-63.

28.

Srojeva, G. (2024). International Cooperation In The Field Of Education. Modern

Science and Research, 3(2), 1041-1050.

29.

Vahobovna, S. G. (2023). Quyi Zarafshon Vohasi Turizm Imkoniyatlari.

30.

Srojeva, G. (2024). Attention Paid To Preschool Educational Institutions In New

Uzbekistan. Modern Science and Research, 3(2), 258-266.

31.

Srojeva, G. (2023). Continuity In Education-Chief Mezon. Modern Science and

Research, 2(12), 834-839.


background image

561

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6

32.

Gulbahor, S. (2023). Continuity In Education-Chief Mezon. Modern Science and

Research, 2, 834-839.

33.

Vahobovna, S. G. (2024). Canada during the world economic crisis of 1929-1933.

Ta'Lim Va Rivojlanish Tahlili Onlayn Ilmiy Jurnali, 4(4), 48-54.

34.

Vahobovna, S. G. (2024). Role of Preschool Educational Institutions in Education of

a Perfect Person. European Journal Of Innovation In Nonformal Education, 4(3), 208-
214.

35.

Srojeva, G. (2024). 1929-1932-

YILLАRDАGI JAHON IQTISODIY INQIROZI

DAVRIDA YAPONIYA. Nrj, 1(2), 118-128.

36.

Yarashova, M., Sa’dullayev, U., & Yo’ldosheva, F. (2025). B

UXORO VOHASI

AYOLLARINING AN’ANAVIY BOSH KIYIMLARI

-

DO‘PPI VA RO‘MOL.

Modern

Science

and

Research

,

4

(1),

600

607.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/64116

37.

Yarashova , M. & Sultonova, M. (2025). BUXORO VOHASI DAFN MAROSIMI

KIYIMLARI VA ULAR BILAN BOG’LIQ IRIM

-SIRIMLAR.

Modern Science and

Research

,

4

(1), 352

358. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/63674

38.

Yarashova,

M.

(2025).

EDVARD

TAYLOR

ETNOLOGIYADA

EVOLYUTSIONISTIK MAKTAB ASOSCHISI.

Modern Science and Research

,

4

(2),

1005

1012.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/68483

39.

Yarashova, M., Yuldosheva, F., & Haqqulov, M. (2025). TA’LIM OLISH TARTIBI:

YANGILANISH VA O’ZGARISHLAR. MASOFAVIY, DUAL VA INKLYUZIV
TA’LIM.

Modern

Science

and

Research

,

4

(2),

73

80.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/70712

40.

Haqqulov, M., Yarashova, M., & Yuldosheva, F. (2025).

Т

ARIXIY

KARTOGRAFIYANING ASOSIY YO‘NALISHLARI, SHAKLLANISHI VA

TARAQQIYOTI.

Modern Science and Research

,

4

(2), 81

91. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/70714

41.

Gulyamov, A., Yarashova, M., & Karimov, S. . (2025). O‘RTA ASRLARDA G‘ARBIY

YEVROPADA SHAHAR-

QAL’A, SHAHAR

-

CHERKOV, SAVDO O‘BYEKTI

AHAMIYATIGA OID SHAHARLARNING VUJUDGA KELISHI.

Modern Science and

Research

,

4

(3), 122

131. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/71868

42.

Yarashova , M. . (2025). IBN ARABIYNING INSON BORLIG‘IGA DOIR

QARASHLARI: ILM, RUH VA HAQIQAT.

Общественные науки в современном

мире: теоретические и практические исследования

,

4

(1), 72

–74. извлечено от

https://inlibrary.uz/index.php/zdif/article/view/64262

43.

Gulyamov, A., Yarashova, M., & Karimov, S. (2025).

РОЛЬ ХАНА УЗБЕКА В

РАСПРОСТРАНЕНИИ ИСЛАМА В ЗОЛОТОЙ ОРДЕ.

Modern Science and

Research

,

4

(3), 146

154. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/72380

44.

Yuldosheva, F., Haqqulov, M., & Yarashova, M. (2025). QADIMGI TURKIY

XALQLARDA “QUT” MAROSIMI XUSUSIDA.

Modern Science and Research

,

4

(3),


background image

562

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6

132

136.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/72375

45.

Yarashova

,

M.,

&

Rahimova,

N.

(2025).

JADIDCHILARNING

MA‘RIFATPARVARLIK

HARAKATLARI

VA

ULARNING

XALQ

MA‘NAVIYATINI

YUKSALTIRISHDAGI

O’RNI.

Modern

Science

and

Research

,

4

(3), 398

408. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/7306

46.

Yarashova, M. (2025). TAQINCHOQLAR VA ULARNING AHOLI ETNIK

HAYOTIDA TUTGAN O’RNI.

Modern Science and Research

,

4

(3), 778

790. Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/72864

47.

Gulyamov, A., Yarashova, M., & Karimov, S. (2025). BUXORO VOHASIDA MATO

VA MATO TAYYORLASH USULLARI. PAXTA. G‘UZAK. JUN. XALAJI. BO‘Z.

OLACHA. BEQASAM. BAXMAL. ADRAS.

Modern Science and Research

,

4

(3), 330

340. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/73808

48.

Xayrullayev , U., Sadullayev, U. ., Yarashova, M., & Boltayev, O. (2025). XIX ASR

OXIRI XX ASR BOSHLARIDA QO‘SHNI DAVLATLARNING POLSHAGA

NISBATAN YURITGAN SIYOSATI.

Modern Science and Research

,

4

(3), 420

432.

Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/74107

49.

Yarashova, M., & Rahimova N. (2025). FAYZULLA XO’JAYEV ILMIY

FAOLIYATINING DASTLABKI DAVRI.

Modern Science and Research

,

4

(3), 448

457. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/74113

50.

Boltayev , O., Yarashova , M. Xayrullayev, U. & Sadullayev, U. (2025). OYROT

QABILASI VA ULARNING DAVLATCHILIK ASOSLARING SHAKLANISHIGA
UMUMIY TAVSIF.

Modern Science and Research

,

4

(3), 600

608. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/75573

51.

Yarashova, M., Boltayev, O. ., Xayrullayev, U., & Sadullayev, U. (2025). BUXORO

VOHASI AYOLLARINING AN’ANAVIY LIBOSLARI (XIX ASR OXIRI XX ASR

BOSHLARIDA).

Modern Science and Research

,

4

(3), 571

581. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/75785






References

Yuldosheva, F. (2024). MIRZO ULUG’BEK KUTUBXONASI VA BUGUNGI TAQDIRI. Modern Science and Research, 3(12), 741–749. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/-research/article/view/58564

Yuldosheva F. (2024). BOLA TUG’ILISHI BILAN BOG’LIQ MAROSIMLAR O’ZBEK XALQI HAYOTINING AJRALMAS QISMI SIFATIDA. Modern Science and Research, 3(11), 788–791. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/48058

Yuldosheva F. Y. qizi. (2023). LEV NIKOLAYEVICH GUMILYOVNING “QADIMGI TURKLAR” ASARIDA KOʻKTURKLAR YODGORLIKLARI XUSUSIDA. GOLDEN BRAIN, 1(16), 338–342. Retrieved from https://researchedu.org/index.php//article/view/3908

Yuldosheva , F. (2025). MAHMUDXO‘JA BEHBUDIY – MILLATNING O‘Z TAQDIRINI ANGLASHIDA YORQIN YULDUZ VA MILLIY UYG‘ONISH DAVRINING RAMZI. Modern Science and Research, 4(1), 420–427. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/scienceresearch/article/view/60832

Yuldosheva, F. & Abdihamidova , F. . (2025). BEHBUDIYNI KIM O’LDIRGAN?. Modern Science and Research, 4(1), 359–366. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/63681

Yuldosheva, F. (2025). IBN BATTUTANING “SAYOHATNOMA” ASARI MUHIM MANBA SIFATIDA. Modern Science and Research, 4(2), 573–580. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/scienceresearch/article/view/66954

Yarashova, M., Yuldosheva, F., & Haqqulov, M. (2025). TA’LIM OLISH TARTIBI: YANGILANISH VA O’ZGARISHLAR. MASOFAVIY, DUAL VA INKLYUZIV TA’LIM. Modern Science and Research, 4(2), 73–80. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/70712

Haqqulov, M., Yarashova, M., & Yuldosheva, F. (2025). ТARIXIY KARTOGRAFIYANING ASOSIY YO‘NALISHLARI, SHAKLLANISHI VA TARAQQIYOTI. Modern Science and Research, 4(2), 81–91. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/70714

Yuldosheva, F., Haqqulov, M., & Yarashova, M. (2025). QADIMGI TURKIY XALQLARDA “QUT” MAROSIMI XUSUSIDA. Modern Science and Research, 4(3), 132–136. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/scienceresearch/article/view/72375

Yuldosheva, F. (2025). ZARDUSHTIYLIK DINI MAROSIMLARI HAQIDA. Modern Science and Research, 4(2), 5–12. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/70963

Xayrullayev , U., Xayrullayev , U., Muydinov, B., & Yuldosheva, F. (2025). POLSHANING I JAHON URUSHIDAN KEYINGI AHVOLI. Modern Science and Research, 4(4), 36–48. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/scienceresearch/article/view/77250

Yuldosheva, F., Muyiddinov, B., & Xayrullayev, U. (2025). AMIR TEMUR VORISLARI: SIYOSIY, HARBIY VA MADANIY MEROSNING DAVOMIYLIGI. Modern Science and Research, 4(4), 17–26. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/77244

Yuldosheva, F., Muyiddinov, B., & Xayrullayev, U. (2025). JAHONDA KINO SAN’ATINING RIVOJI VA ARXIV HUJJATLARINING SHAKLLANISHI. Modern Science and Research, 4(4), 27–35. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/77247

Yuldosheva, F. ., & Abdilhamidova , F. (2025). AMIR TEMUR VA UNING DAVRIDA MADANIYAT SOHASIDA AMALGA OSHIRILGAN ISHLAR. Modern Science and Research, 4(3), 458–467. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/74115

Yuldosheva , F., & Asadova , S. (2025). IKKINCHI JAHON URUSHIDA O‘ZBEK AYOLLARINING ISHTIROKI. Modern Science and Research, 4(4), 389–396. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/81334

Yuldosheva, F. (2025). IKKINCHI JAHON URUSHIDA O’ZBEKISTONNING QO’SHGAN HISSASI. Modern Science and Research, 4(4), 1648–1655. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/81178

Yarashova, M., Muyiddinov, B., & Yuldosheva, F. (2025). RAQAMLASHTIRISH OMILLARI:KELAJAK ASOSIY SOHASI. Modern Science and Research, 4(5), 101–110. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/85863

Yarashova, M., Muyiddinov, B. ., & Yuldosheva, F. . (2025). TADQIQOTLARDA MANBALARNI O’RGANISH: ANIQLASH, TIKLASH, TAHLIL QILISHNING AHAMIYATI. Modern Science and Research, 4(5), 238–245. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/85827

Yuldosheva , F. . (2025). XUMAY ONA TIMSOLI: TARIX, AFSONA VA MA’NAVIYAT QO‘SHILMASI. Modern Science and Research, 4(5), 223–229. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/85822

Yarashova, M., Yuldosheva, F. ., & Xayrullayev, U. . (2025). IJTIMOIY TARMOQLARNING MEDIA MAKONDAGI O‘RNI. Modern Science and Research, 4(5), 674–685. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/87657

Srojeva, G. (2025). MIRZO MUHAMMAD HAYDARNING “TARIXI RASHIDIY” ASARIDA O’RTA OSIYO TARIXINI O’RGANISHDA MUHIM MANBA SIFATIDA. Modern Science and Research, 4(1), 531-539.

Srojeva, G., & Ormonova, M. (2025). BUXORO SHAHRIDAGI ARK QO’RG’ONI, SITORAI MOHI XOSA, XO’JA SAROY ME’MORIY YODGORLIKLARI. Modern Science and Research, 4(1), 533-544.

Srojeva, G. (2024). Solutions, Results And Problems Of Reforms In The Field Of Education. Modern Science and Research, 3(1), 782-788.

Srojeva, G. (2023). Lower Zarafshan Oasis Tourism Opportunities. Modern Science and Research, 2(10), 199-204.

Srojeva, G. (2024). EFFECTIVE FORMS OF SPIRITUAL AND MORAL EDUCATION AND EDUCATIONAL WORK IN A PRESCHOOL EDUCATIONAL INSTITUTION. Modern Science and Research, 3(2), 247-253.

Srojeva, G. (2024). Strengthening The Material And Technical Base Of Preschool Education And Training Institutions. Modern Science and Research, 3(2), 673-681.

Srojeva, G. (2024). The Canadian Economy During The Global Economic Crisis. Modern Science and Research, 3(2), 57-63.

Srojeva, G. (2024). International Cooperation In The Field Of Education. Modern Science and Research, 3(2), 1041-1050.

Vahobovna, S. G. (2023). Quyi Zarafshon Vohasi Turizm Imkoniyatlari.

Srojeva, G. (2024). Attention Paid To Preschool Educational Institutions In New Uzbekistan. Modern Science and Research, 3(2), 258-266.

Srojeva, G. (2023). Continuity In Education-Chief Mezon. Modern Science and Research, 2(12), 834-839.

Gulbahor, S. (2023). Continuity In Education-Chief Mezon. Modern Science and Research, 2, 834-839.

Vahobovna, S. G. (2024). Canada during the world economic crisis of 1929-1933. Ta'Lim Va Rivojlanish Tahlili Onlayn Ilmiy Jurnali, 4(4), 48-54.

Vahobovna, S. G. (2024). Role of Preschool Educational Institutions in Education of a Perfect Person. European Journal Of Innovation In Nonformal Education, 4(3), 208-214.

Srojeva, G. (2024). 1929-1932-YILLАRDАGI JAHON IQTISODIY INQIROZI DAVRIDA YAPONIYA. Nrj, 1(2), 118-128.

Yarashova, M., Sa’dullayev, U., & Yo’ldosheva, F. (2025). BUXORO VOHASI AYOLLARINING AN’ANAVIY BOSH KIYIMLARI- DO‘PPI VA RO‘MOL. Modern Science and Research, 4(1), 600–607. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/64116

Yarashova , M. & Sultonova, M. (2025). BUXORO VOHASI DAFN MAROSIMI KIYIMLARI VA ULAR BILAN BOG’LIQ IRIM-SIRIMLAR. Modern Science and Research, 4(1), 352–358. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/63674

Yarashova, M. (2025). EDVARD TAYLOR –ETNOLOGIYADA EVOLYUTSIONISTIK MAKTAB ASOSCHISI. Modern Science and Research, 4(2), 1005–1012. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/68483

Yarashova, M., Yuldosheva, F., & Haqqulov, M. (2025). TA’LIM OLISH TARTIBI: YANGILANISH VA O’ZGARISHLAR. MASOFAVIY, DUAL VA INKLYUZIV TA’LIM. Modern Science and Research, 4(2), 73–80. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/70712

Haqqulov, M., Yarashova, M., & Yuldosheva, F. (2025). ТARIXIY KARTOGRAFIYANING ASOSIY YO‘NALISHLARI, SHAKLLANISHI VA TARAQQIYOTI. Modern Science and Research, 4(2), 81–91. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/70714

Gulyamov, A., Yarashova, M., & Karimov, S. . (2025). O‘RTA ASRLARDA G‘ARBIY YEVROPADA SHAHAR-QAL’A, SHAHAR-CHERKOV, SAVDO O‘BYEKTI AHAMIYATIGA OID SHAHARLARNING VUJUDGA KELISHI. Modern Science and Research, 4(3), 122–131. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/71868

Yarashova , M. . (2025). IBN ARABIYNING INSON BORLIG‘IGA DOIR QARASHLARI: ILM, RUH VA HAQIQAT. Общественные науки в современном мире: теоретические и практические исследования, 4(1), 72–74. извлечено от https://inlibrary.uz/index.php/zdif/article/view/64262

Gulyamov, A., Yarashova, M., & Karimov, S. (2025). РОЛЬ ХАНА УЗБЕКА В РАСПРОСТРАНЕНИИ ИСЛАМА В ЗОЛОТОЙ ОРДЕ. Modern Science and Research, 4(3), 146–154. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/72380

Yuldosheva, F., Haqqulov, M., & Yarashova, M. (2025). QADIMGI TURKIY XALQLARDA “QUT” MAROSIMI XUSUSIDA. Modern Science and Research, 4(3), 132–136. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/72375

Yarashova , M., & Rahimova, N. (2025). JADIDCHILARNING MA‘RIFATPARVARLIK HARAKATLARI VA ULARNING XALQ MA‘NAVIYATINI YUKSALTIRISHDAGI O’RNI. Modern Science and Research, 4(3), 398–408. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/7306

Yarashova, M. (2025). TAQINCHOQLAR VA ULARNING AHOLI ETNIK HAYOTIDA TUTGAN O’RNI. Modern Science and Research, 4(3), 778–790. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/72864

Gulyamov, A., Yarashova, M., & Karimov, S. (2025). BUXORO VOHASIDA MATO VA MATO TAYYORLASH USULLARI. PAXTA. G‘UZAK. JUN. XALAJI. BO‘Z. OLACHA. BEQASAM. BAXMAL. ADRAS. Modern Science and Research, 4(3), 330–340. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/73808

Xayrullayev , U., Sadullayev, U. ., Yarashova, M., & Boltayev, O. (2025). XIX ASR OXIRI XX ASR BOSHLARIDA QO‘SHNI DAVLATLARNING POLSHAGA NISBATAN YURITGAN SIYOSATI. Modern Science and Research, 4(3), 420–432. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/74107

Yarashova, M., & Rahimova N. (2025). FAYZULLA XO’JAYEV ILMIY FAOLIYATINING DASTLABKI DAVRI. Modern Science and Research, 4(3), 448–457. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/74113

Boltayev , O., Yarashova , M. Xayrullayev, U. & Sadullayev, U. (2025). OYROT QABILASI VA ULARNING DAVLATCHILIK ASOSLARING SHAKLANISHIGA UMUMIY TAVSIF. Modern Science and Research, 4(3), 600–608. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/75573

Yarashova, M., Boltayev, O. ., Xayrullayev, U., & Sadullayev, U. (2025). BUXORO VOHASI AYOLLARINING AN’ANAVIY LIBOSLARI (XIX ASR OXIRI XX ASR BOSHLARIDA). Modern Science and Research, 4(3), 571–581. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/75785

Most read articles by the same author(s)

Feruza Yuldosheva, ZARDUSHTIYLIK DINI MAROSIMLARI HAQIDA , Modern Science and Research: Vol. 4 No. 2 (2025): Modern science and research

Mehriddin Haqqulov, Mohlaroyim Yarashova, Feruza Yuldosheva, ТARIXIY KARTOGRAFIYANING ASOSIY YO‘NALISHLARI, SHAKLLANISHI VA TARAQQIYOTI , Modern Science and Research: Vol. 4 No. 2 (2025): Modern science and research

Feruza Yuldosheva, MIRZO ULUG’BEK KUTUBXONASI VA BUGUNGI TAQDIRI , Modern Science and Research: Vol. 3 No. 12 (2024): Modern science and research

Feruza Yuldosheva, Bekali Muyiddinov, Umid Xayrullayev, AMIR TEMUR VORISLARI: SIYOSIY, HARBIY VA MADANIY MEROSNING DAVOMIYLIGI , Modern Science and Research: Vol. 4 No. 4 (2025): Modern science and research

Mohlaroyim Yarashova, Bekali Muyiddinov, Feruza Yuldosheva, TADQIQOTLARDA MANBALARNI O’RGANISH: ANIQLASH, TIKLASH, TAHLIL QILISHNING AHAMIYATI , Modern Science and Research: Vol. 4 No. 5 (2025): Modern science and research

Feruza Yuldosheva , BOLA TUG’ILISHI BILAN BOG’LIQ MAROSIMLAR O’ZBEK XALQI HAYOTINING AJRALMAS QISMI SIFATIDA , Modern Science and Research: Vol. 3 No. 11 (2024): Modern science and research

Mohlaroyim Yarashova, Feruza Yuldosheva, Mehriddin Haqqulov, TA’LIM OLISH TARTIBI: YANGILANISH VA O’ZGARISHLAR. MASOFAVIY, DUAL VA INKLYUZIV TA’LIM. , Modern Science and Research: Vol. 4 No. 2 (2025): Modern science and research

Feruza Yuldosheva, Fotima Abdilhamidova , AMIR TEMUR VA UNING DAVRIDA MADANIYAT SOHASIDA AMALGA OSHIRILGAN ISHLAR , Modern Science and Research: Vol. 4 No. 3 (2025): Modern science and research

Mohlaroyim Yarashova, Feruza Yuldosheva, Umidjon Xayrullayev, IJTIMOIY TARMOQLARNING MEDIA MAKONDAGI O‘RNI , Modern Science and Research: Vol. 4 No. 5 (2025): Modern science and research

Feruza Yuldosheva, Mehriddin Haqqulov, Mohlaroyim Yarashova, QADIMGI TURKIY XALQLARDA “QUT” MAROSIMI XUSUSIDA. , Modern Science and Research: Vol. 4 No. 3 (2025): Modern science and research

1 2 3 > >>