ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
76
BALALAR TÁRBIYASINDA XALIQ AWIZEKI DÓRETPELERINEN PAYDALANIW
MÚMKINSHILIKLERI
Joldasbaeva Ulzada Muratbay qızı
Ájiniyaz atindaǵi NMPI Pedagogika fakulteti “Pedagogika” tálim baǵdarı
1-G kurs talabası.
Saparbaev Tajibay
(ilimiy basshı)NMPI Pedagogika kafedrası docenti, p.i.k.
https://doi.org/10.5281/zenodo.11486373
Annotaciya.
Maqalada balalar tárbiyasında oǵada keń qollanılıwı tiyis bolǵan xalıq
awızeki dóretpelerinen paydalanıw múmkinshilikleri, jolları, paydalanıwdıń áhmiyeti óz
sáwleleniwin tabadı.
Gilt sózler:
Awızeki xalıq dóretpeleri, tárbiya,naqıl maqallar, jumbaqlar, ertekler, ańızlar,
termeler, háyyiw t.b.
POSSIBILITIES OF USING FOLK ART IN CHILDREN'S EDUCATION
Abstract.
In the article, the possibilities of using folk art, ways of using it, and the
importance of using it, which should be widely used in children's education, are discussed.
Key words:
folk art, education, proverbs, riddles, fairy tales, stories, terms, gods and
others.
ВОЗМОЖНОСТИ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ НАРОДНОГО ТВОРЧЕСТВА В
ВОСПИТАНИИ ДЕТЕЙ.
Аннотация.
В статье рассматриваются возможности использования народного
творчества, способы его использования, а также важность его использования, которое
должно широко использоваться в воспитании детей.
Ключевые слова:
народное творчество, воспитание, пословицы, загадки, сказки,
рассказы, термины, боги и другие.
Awızeki xalıq dóretpeleri shańaraqta bala tárbiyasın shólkemlestiriwde oǵada qunlı
ǵáziyne sıpatında xızmet etetuǵın biybaha xalıq pedagogikası úlgileri bolıp tabıladı. Awızeki xalıq
dóretpeleri jas óspirimlerge qonımlı hám túsinikli bolıp, balalar onı tez ózlestirip, úyrenip hám
túnsinip aladı. Sebebi, olarda xalıqtıń ármanları, úmit hám tilekleri turmısı hám tirishiligi ápiwayı
hám qızıqlı etip súwretlenedi. Sonıń menen birge olarda súwretlengen waqıyalar menen hádiyseler
kúndelikli turmısta da jiyi ushırasıp turadı.
Awızeki xalıq dóretpeleri arqalı tárbiyalanǵan bala ózin qorshaǵan dúńya hám turmıs
shınlıǵın durıs túsiniwge úyrenedi. Balalrǵa folklorlıq júdá kóp úlken quwanısh hám lázzet
baǵıshlaydı, olarda qosıq, taqmaq, ertek, jumbaq, naqıl-maqal, jańıltpash hám butaqlardı aytip
úyreniw talabın oyatadı. Awızeki xalıq dóretpeleri balalardıń tálim-tárbiya jumısları tájiriybesine
bekkem ornalasıp barmaqta. Tilekke qarsı geybir ata-analar bul qunlı materialdan durıslap
sheberlik penen paydalanıp, awızeki xalıq dóretpeleri mazmunın balalardıń sana-sezimine jetkerip
barıw islerine áhmiyet bermeytuǵınlıǵıda ushırasıp qaladı. Shańaraqlarda balalar tárbiyasında
qollanıwǵa oǵada qolaylı awızeki xalıq dóretpeleriniń janrlari oǵada kóp. Olarda kúndelikli
turmısta milliy tárbiyaniń qálegen túrin ámelge asırıwda paydalanıw múmkin. Tálim-tárbiya
barısında awızeki xalıq dóretpeleriniń barlıq túri oǵada kóp paydalanıladı. Shańaraqta bala
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
77
tárbiyasında besik jırınıń áhmiyeti oǵada ullı. Bunda bala tárbiyalawshı ata-ananiń óz perzentine
súyispenshiligi, baxıtlı ármanları, keleshekti gózleytuǵin arzıwları balası arqalı orınlanıwın kútiwi
sóz etiledi. Misalı:
Aynalayın appaǵım,
Qazı júni qalpaǵım,
Qoziım meniń qoy bolǵay,
Jiynaǵanım toy bolǵay,
Toyım toyǵa ulasqay,
Dáwlet kelip ornasqay.
Besik jırındaǵı jıllı jumsaq sózler ul hám qız balalrǵa óz aldına arnap aytıladı. Ul balalrǵa
«Qızım», «Qulınım», «Qalpaǵım», «Telpegim», «Botam», taǵı basqada sózler keltirilip teńewler
formasında boladı. Al qız balalrǵa «Appaǵım», «Gúlim», «Qaymaǵım», «Suwsınım» taǵı basqa
sıyaqlı sózler kóbirek qollanıladı. Joqarıdaǵı keltirilgen Mısal, demek ul balalar ushın aytılatuǵın
háyyiw bolıp esaplanadı. Qız balalar ushın tómendegi bir neshe háyiwlerdi mısalǵa keltiriw
múmkin.
1. Aynalayın appaǵim,
Sút ústinde qaymaǵım,
Áne óz háyyiwi arqalı balanı baxıtlı ómirge baǵdarlaydı, óz miyrimin, pármanasın
kórsetedi. Qatarınan kem bolmay jámiyette óz ornın tabıwdı násiyatlaydı.
Xalqımız óziniń ómiriniń jalǵası óz perzentlerin hár tárepleme rawajlanǵan aqıllı, tártipli,
kúshli, deni saw, bilimli, ilimli minez-qulıqın bárqulla dıqqat orayında tutadı. Ata-analardıń bul
paziyletlerin ózleri tolǵaw etip aytatuǵın besik tolǵawlarınan anıq kóremiz. Demek, besik jırı xalıq
awızeki dóretpeleriniń eń áhmiyetli túrlerinen biri bolıp, al jaslardiń milliy tárbiyanıń quramlı
bólekleriniń qálegen túrlerin ózlestiriwde tárbiya quralı rolin atqaradı. Balalar tárbiyasında keń
qollanılatuǵın xalıq awızeki dóretpeleriniń jáne bir áhmiyetli túriniń biri balalar qosıqları bolıp
esaplanadı. Balalar qosıqları kewilge qonımlı, názik, gózzal, estetikalıq zawıqlı sezimlerge bay
bolıp keledi. Balalar qosıqları balalar tili menen, ápiwayı jazılǵanlıqtan balalardıń yadlawları ushın
qolaylı bolıp keledi. Balalar qosıqları óziniń maqsetine, mazmunına qaray otırıp bir neshe túrlerge
bólinedi. Olar taqmaq, oyın zawıq túrlerinde kóbirek ushırasadı. Taqmaqtı aytqanda balalar anıq
etip, túsinikli, tásirli etip aytadı. Shańaraqta ata-analar ilaji barınsha balalar qosıqlarında sózlerdi,
seslerdi durıs aytıwına itibar beriwler tiyis.
Ayrım ata-analardıń durıs juwaplar, túsindiriwler beriwleriniń gúwasımız. Ilaji
bolǵaninsha, olarǵa durıs anıq, túsinikler beriw kerek. Bulardan basqa «Hákke qayda»,
«Áwelemen», «Ótirik óleń», «Ótirik ertek», «Há túyeler, túyeler» taǵı basqa túrleri oǵada kóp.
Mısalı, «Há túyeler, túyeler» qosıǵında túye haqqında, duz haqqında, taw haqqında, balıq haqqında
túsinikler alıw menen birge óz xalqımızdıń turmısı menen, geografiyalıq jaylasıwı menen de
teńisadı. Balalar qosıqlarıniń jáne bir túri «Birim bir» qosıǵı bolıp esaplanadı. Al balalrǵa
didaktikalıq maqsette qollanılıp, sanawdı úyretiwde júdá qol keledi.
Birim bir,
Ekim eki,
Úshim úsh,
Tórtim tórt,
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
78
Besim bes,
Altım altı,
Jetim jeti,
Segizim segiz,
Toǵızım toǵız,
Onım on
Bul taqmaqtı ekinshi bir túride bar, bunda bala onǵa shekem sanaw menen birge az waqıt
ishinde túrli nárse menen tanısıw múmkinshiligine iye boladı.
Bir degenim biliw,
Eki degenim egew,
Úsh degenim úshek,
Tórt degenim tósek,
Bes degenim besik,
Altı degenim asıq,
Jeti degenim jelke,
Segiz degenim serke,
Toǵiz degenim torqa,
On degenim oymaq,
On bir degenim jumbaq
Ata-analar balalrǵa bul qosıqtı taqmaq etip ayttırǵanda álbette seslerdiń, sózlerdiń durıs
aytılıwına kewil bóliwleri tiyis. Balalar bir neshe ret aytqanınan keyin jalıǵıwlarıda múmkin,
bunday jaǵdayda «biliw», «egew» t. b. sózler ornına sanlarǵa uqsas bolǵan sózlerdi tawıp aytıwdı
talap etiwde múmkin. Misalı, «Bir degenim birlik», «Eki degenim jerlik» taǵı basqa taza sózlerdi
tawıp berǵenlerı maqul. Nátiyjede balalar tili rawajlanadı, jańa sózlerdi ózlestiredi. Ata-analar
shańaraqlardaǵı bala tárbiyasında jańıltpashlardanda keń paydalansa boladı. Jańıltpashlar
balalardıń seslerdi jańılmay durıs hám tez aytıwların ámelge asırıwda rolı oǵada ullı. Haqıyqatında
da jańa tili shıǵıp sózlerdi ózlestirip atırǵan balalardıń ayrım sózlerdi, seslerdi orınlawda
qıynalatuǵınları bizge málim. Mısalı, «R» sesin balalar «iy» dew jaǵdayları ushırasadı. Ayrım
balalar «L», «K», «S», «T» seslerin orınlawda da ayrım balalar qıynaladı. Bunday jaǵdaylarda
joqarıdaǵı seslerdi aytıp úyreniwge múmkinshilik beriwshi jańıltpashlardan paydalansa boladı.
Misalı:
Ayır atańdi júk qartaytar,
Semiz qoydı may qartaytar.
Qırda qırıq qırǵawıl,
Qırıq qirǵawıl ishinde,
Qırıq jil qısır qalǵan,
Qızıl quyrıqlı qırǵawıl. t.b
Qaraqalpaq xalıq awızeki dóretpeleriniń ayrıqsha janrlarınıń biri ertekler bolıp esaplanadı.
Belgili jazıwshı hám jámiyetli ǵayratkeri Shıńǵıs Aytmatov jas óspirimlerdi tárbiyalawda
xalıq erteklerin keńnen qollanıwdı júdá orınlı dep esaplaydı. «Biziń rawajlanǵan ilimiy texnikalıq
progress dáwirimizde ertekke onsha kewil bólinbeytuǵın bolıp ketti, biraq bizler erteklerdiń óz
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
79
turmısımızda keregi bolmay qaldı dep túsinbewimiz kerek. Bul biz tárepimizden islengen
aqılsızlıq hám jawızlıq is bolar edi. Eski tájiriybeni biykarlawǵa bolmaydı. Ertek bul adamzattıń
altın ǵáziynesi hám bay tájiriybesi. Bizler erteklerdi de tap ótmishtiń etselik imaratları taqiletli
álpeshlep qásterlep saqlawımız kerek. Erteklerdi jaqsı kórmeytuǵın, onı tıńlaǵısı kelmeytuǵın bala
bolmaydı. Álbette eger tárbiyashı balaǵa ertektiń mazmunın jaqsı túsindirip jetkere almasa, onda
qızıqlı ertek te balaǵa biymáni túsiniksiz bolıp túyiledi. Ertek xalıqtıń ushqır qıyalları menen
arzıw-ármanları, jámiyetlik rawajlanıwdıń ishki qarama-qarsılıǵın tábiyat penen adamlar
arasındaǵı qatnastı romantikalıq, folklorlıq baǵdarda súwretlep beretuǵın awızeki prozalıq
dóretpe.
Ertek aynala dúńyanı, qaraqalpaq xalqınıń tarıyxın biliwdiń deregi bolıp ǵana qoymastan,
al adamgershilikke tárbiyalawdı, tábiyatqa degen muhabbattı oyatadı hám de balalarda úlkenler
menen múnásiybet úlgilerin qáliplestiredi. Erteklerdi emotsionallıq ráwishte túsiniw balalarda
ertek qaharmanlarınıń ájayıp islerine eliklewge talpınıwshılıq sezimin oyatadı. Ertekler hár qıylı
kórgizbe qurallardan paydalanıw arqalı oǵada tez ózlestiriledi. Súwretler, flanelograflar,
quwırshaq teatrlı, stol ústi teatrı anıq obrazlar jaratıp tekst penen baylanıstı balalardıń yadında
kópke shekem saqlanıp qaladı. Al, eger erteklerdegi obrazlardı jaratsa, bala ertektiń mazmunın sóz
arqalı áne jetkerip qoymay, iyis-háreket, intonaciya arqalı da jetkerip hár qıylı tásirlilik usılların
júzege keltiredi. Balalar saxnalastırılǵan kórinisler waqtında qosıq, taqmaq, jumbaq, naqıl-
maqallardan de paydalanadı. Ásirese balalrǵa ertekshiniń aytıp beriwi boyınsha, ózleri ertek
qaharmanlarınıń kiyimlerin kiyip, tásirli usıllardan paydalanıp iyis-háreketler islew hám qızıqlı
dialoglar túrinde oyın oynaw júdá unaydı.
Balalar ertekleri tek tıńlap ǵana qoymastan ózlerinshe óz túsiniklerin aytıp beriwge de
tırısadı. Ertektiń mazmunın aytqanda, ondaǵı waqıyalardı bala bar ıqlası menen obrazlı tilde aytıp
beriwge háreket etedi. Geybir balalar basta úlkenlerdiń járdeminde ertek aytsa, soń ózleri de aytıp
bere alatuǵın boladı. Tek basta bunday balalrǵa járdem beriw kerek. Tárbiyashı balanıń ertek
aytqanın baqlap barıp, unatqan jerlerin tákirarlatqızıp aytqızıp kómek beriwi kerek. Bala ertekti
qızıǵwshılıǵı menen orınlaw ushın, úlkenler onı ıqlas penen tıńlawı tiyis. Bala erte aytqan waqıtta,
úlkenlerge eliklep, tap solardıń aytqanınday etip aytıwǵa tırısadı. Al, bul bolsa júdá áhmiyetli
ertektiń mazmunı balalrǵa júdá jaqın hám olardıń kewillerine tez qonımlı minez-qulıqı dárkar.
Balalardıń ertekti saxnalastırıwǵa qatnasıwı, olardı obrazlı qıyal etiwge úyretedi, sózlik
quramınıń bayıwına hám eslew qábiletliliginiń rawajlanıwına úlken tásir jasaydı. Al, bul balada
taza pikirlerdiń dórewine hám olardıń iske asıwına múmkinshilik tuwǵızadı. Balaǵa basqanıń
emes, al óziniń pikirin, sezimin aytıp beriwge úyretiw kerek.
Xalıq bilimlendiriw tarawındaǵı bala tárbiyasında jumbaqlar eń áhmiyetli orında turadı
hám de olar jas óspirimlerdi tapqırlıqqa, oyshıllıqqa úyretiw baǵdarında keńnen qollanıladı.
Xalqımız jas áwladqa tálim tárbiya, bilim bergende de jumbaqlardan reti kelgende tásirsheń
pedagogikalıq qural sıpatında da keńnen paydalanǵan. Belgili pedagog A.P.Usova til ósiriwde
jumbaqtıń rolın joqarı bahaladı. Jumbaq dep jazadı al, tildiń ráńbe-reń ózgesheliklerinen, onıń
obrazlılıǵınan keń paydalanıwǵa jol ashıp berip, ástarlap ótkir sóylewge, tereń oylawǵa úyretedi.
Sonıń menen birge jumbaqlar til hám oy órisiniń rawajlanıwına ǵana xızmet etip qoymaydı.
Olar bizdi qorshaǵan dúńyanıń hár qıylı názik tutqınǵa alıwlarına ashıp beriw menen birge
onıń geyde adamlar sezbey inabatqa aylmay júrgen ózgesheliklerine de názer awdartadı».
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
80
Belgili qaraqalpaq folklorshı ilimpazı Á.Alımov qaraqalpaq xalıq jumbaqların jıynap
izertlew barısında, olardıń bala tárbiyasındaǵı ornın atap kórsetip, bul haqqındaǵı A.P.Usovtiń
aytqan pikirleriniń durıs ekenligin tastıyıqlaydı. Ol jumbaqlardı jıynawda hám
klassifikatsiyalawda júdá úlken jumıs isledi. Á.Alimov jumbaqlardı mınaday temalar boyınsha
júklep toparlarǵa bóledi: tábiyat haqqındaǵı jumbaqlar, adamlarǵa hám turmıs qubılıslarına
baylanıslı jumbaqlar, mektepke shekemgi jastaǵı balalrǵa arnalǵan jumbaqlar. Á. Alimov
kóbinshe jas óspirimlerdiń ziyrek zeyinliliginiń rawajlanıwına, olardıń ózlerin qorshaǵan dúńyaǵa
degen túsinigin keńeytiwge hám sózlik qorıniń bayıwına múmkinshilik tuwdıratuǵın jumbaqlardı
óz aldına toplap izertlegen. Jumbaq xalıq kórkem dóretpeleriniń eń áyyemnen kiyatırǵan hám
oǵada keń taralǵan túri. Onda xalıqtıń dúńyaǵa, tábiyatqa kóz-qarasları, jámiyetlik qatnasları, oy-
qıyalı, psixologiyası, qullası joqlıq tirishiliginiń barlıq basqıshları óziniń kórkem hám tasqın
sáwleleniwin tapqan.
Jumbaqlar kóbinese toy-jıyınlarda, oyın-zawıq keshelerinde aytılıp hám dóretilip kelgen.
Bala baqshalarındaǵı is tájiriybelerdiń kórsetiwinshe, balalardı tárbiyalawda hám jas óspirimlerdiń
tilin ósiriwde geypara tárbiyashılarımızdıń jumbaqlarınıń rolin onsha bahalamaytuǵin de kóremiz.
Lekin, jumbaqlar eger de tárbıyashılar ornı menen durıs qollana bilse, balalarda júdá úlken
qızıǵıwshılıq oyatadı, olar jumbaqlardı tez hám qızıǵıwshılıq penen úyrenip, bir-biri menen
jarısqanda, durıs juwabın taba ǵoysa qattı quwanadı. Sonıń menen birge jumbaqqa degen
qızıǵıwshılıq balanıń tereń oyshıllıǵın arttıradı, onda jumbaqtıń juwabın tez hám durıs tabıw
qábiletliligi qáliplesedi. Balalardıń jumbaqtıń sheshimin tez sheshiwge úyretkende olardıń jeke
pikirlerin esapqa alıp barıwǵa ayrıqsha áhmiyet beriliwi tiyis.
Terme xalıq arasında oǵada keń taralǵan awızeki xalıq dóretpeleriniń biri bolıp esaplanadı.
termelerdi yertede jırawlar, baqsılar, qıssaxanlar kóbirek aytatuǵin bolǵan. Termeler aqil sózlerdi,
násiyatlardi terip alǵan jaslarǵa adamgershilik sıpatlardı qáliplestiriwde teńı-tayı joq tárbiya quralı
esaplanadı. Mısalı,
Atası jaman qandaydı,
Qamaqtaǵı maldaydı,
Enesi jaman qandaydı,
Dáryaǵa salǵan saldaydı,
Jaqsı menen dos bolsań,
Basıńa kúnler tuwǵanda,
Qapa kewliń xoshlaydı.
Qaraqalpaq xalıq naqıl-maqalları oǵada keń tematikalıqqaǵa iye bolıp esaplanadı, onda
xalqımızdıń turmısınıń hámme tárepleri sáwlelenedi. Naqıl-maqallardı bári ómirden alınıp
haqıyqıy turmıs shınıǵıwalaları súwretlenedi. Naqıl-maqallar dáwirden dáwirge ótip bayıp,
jetilisip, sál dáwirge beyimlesip baradı. Naqıl-maqallar jaslardı etiwge, qalıs xizmet kórsetiwge
miynetti aqırına deyin jetkeriwge násiyatlaydı.
Qayır etseń pútin yet,
Jartı qayır jaraspas.
Qıymıldaǵan qır asar,
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
81
Búlkildegen jer tóser.
Hadal miynet azdirmas,
Sumlıq boydi jazdirmas. t.b
Balalar erteklerdi tıńlaǵanda, oylanadı belgili túsiniklerge iye boladı. kóz aldına keltiredi,
obrazlar jaratadı, olar turmıs tájiriybeleri kem bolǵanlıqtan nadurıs túsiniklerge iye minez-qulıqı
múmkin. Bunday waqıtları ata-analar balalar menen pikirlesip sáwbetlesip túsinbegen jerlerin
túsindiriwleri úlken rol oynaydı. Qaraqalpaq xalıq erteklerinde kóbirek jámiyettiń materiallıq
jaydayları sáwlelenip, olarǵa baylanıslı bolǵan úy haywanları kóbirek sóz etiledi. (atlar, túyeler,
qoylar, qozilar, eshkiler t. b.). Úy haywanları jabayı jırtqısh haywanlar menen qarama-qarsılıqlarda
bolıp jabayı jırtqısh haywanlardıń ádalatsızlıqların kórip olardıń ústinen kúledi. Xalıq awızeki
dóretpeleriniń ishinde erteklerdiń xarakterli ózgesheligide, sáwlelendiriw qurallarınıń kóp
túrliliginde bolıp esaplanadı. Janrlıq kóz qarastan qaraǵanda erteklerdi túrlerge bóliwde
folklorıstikada ele tolıq tártiplestirilmegen, hár ilimpaz hár túrge bólip júr. (geybirewler eki
toparǵa, úsh toparǵa, tórt toparǵa).
Házirgi kúnde kópshilik ilimpazlar erteklerdi úlken úsh toparǵa bóledi.
1. Siyqirli ertekler.
2. Haywanlar haqqındaǵı ertekler.
3. Turmisliq ertekler.
Sıyqırlı ertekler oǵada kóp taralǵan túri bolıp esaplanadı. Bunda waqıyalar qıyalıy túrde
sáwlelengen boladı. Haywanatlar bir túrden ekinshi túrge, hátteki adamǵa aylanip ketedi, al
adamlar haywanlarǵa de aylanıp oǵada fantastikaǵa bay bolıp keledi. Bir fantastika elementleriniń
qatnası ómir shınlıqların biykarlamaydi. Kerisinshe, tıńlawshı ertek mazmunın gúzetip otırıp,
xalıqtıń turmısı menen keńnen teńisadi. Ertek qaharmanlarınıń geybirewlerine ayanısh sezimleri
payda bolsa, unamsız qaharmanlarǵa degen jek kóriwshilik sezimleri artadı.
Haqiyqatındada balalar tárbiyasında awızeki xalıq dóretpeleriniń tárbiyalıq tásiri oǵada
ullı.Tálim-tárbiyada joqarıdaǵı sóz etilgen awızeki xalıq dóretpeleriniń basqada janrlarınan ónimli
paydalanılsa maqsetke muwapıq boladı.
REFERENCES
1.
Mirziyoev Sh.M. Buyuk kеlаjаgimizni mаrd vа оliyjаnоb xаlqimiz bilаn birgа qurаmiz.
«O’zbеkistоn» T: 2017
2.
Ábu Ali Ibn Sino Kanon vrachebnoy nauki.. T. 1994
3.
Ayimbetov. Q «Xalıq danalıǵı» Nókis «Qaraqalpaqstan» 1988.
4.
Álewov.Ó «Qaraqalpaqstanda tálim tárbiyalıq oylardiń qáliplesiwi hám rawajlanıwı»
«Bilim». Nókis. 1993,
5.
Azarov I.P. Tarbiyaviy ish metodikasi. «O’qituvchi»- T: 1991.
6.
Jumasheva G, Baribina N. S. Balalar turmısında xalıq dóretpeleri. Nókis.1995
7.
Inamova M. Shańaraqta balalardıń ruwxıy etikalıq tárbiyası. T 1999
8.
Qayırbaev.J, Saparbaev T. Oqıwshılarǵa qaraqalpaq xalıq ertekleri arqalı ádep ikramliliq
tárbiyasın beriw. (met qol) Nókis 1996 .
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
82
9.
Lolaxon B., Ayjamal B. PEDAGOGIK INSTITUTLARDA BILIM BERISH MAZNUNI
VA BILIM OLISH MALAKASINI SHAKILLLANTIRISH //ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА
И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ. – 2023. – Т. 20. – №. 4. – С. 142-143.
10.
Lolaxon B., Ayjamal B. PEDAGOGIK INSTETUTLARDA BILIM BERISH MAZNUNI
VA BILIM OLISH MALAKASINI SHAKILLLANTIRISH. – 2023.
11.
Бектурсынова Л. ФАСИЛИТАЦИЯ ВОСИТАСИДА ТАЪЛИМ ЖАРАЁНИНИ
ТАШКИЛ ЭТИШ //ВЕСТНИК КАРАКАЛПАКСКОГО ГОСУДАРСТВЕННОГО
УНИВЕРСИТЕТА ИМЕНИ БЕРДАХА. – 2017. – Т. 35. – №. 4. – С. 50-53.
12.
Bektursinova L. X., Ismailova G. ROLE AND SIGNIFICANCE OF THE FAMILY IN
AGGRESSIVE SITUATIONS IN ADOLESCENTS //NRJ. – 2024. – Т. 1. – №. 3. – С.
949-952.
