756
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
TARIX O`QITISH JARAYONIDA O`QUVCHILARNING RIVOJLANISHI VA KAMOL
TOPISHI
Gadayeva Mohigul Muxamedovna
Osiyo xalqaro universiteti
Tarix va filologiya kafedrasi o`qituvchisi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15670532
Annotatsiya.
Ushbu maqolada tarix fanining o‘quvchilarning tafakkurini rivojlantirish,
ularning ma’naviy-axloqiy kamolotiga hissa qo‘shishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Shuningdek,
tarixiy bilimlar asosida vatanparvarlik, mustaqil fikrlash, va fuqarolik pozitsiyasini
shakllantirish masalalari yoritiladi.
Kalit so‘zlar:
tarix ta’limi, o‘quvchi rivojlanishi, tafakkur, vatanparvarlik, interaktiv
metodlar, fuqarolik tarbiyasi, ko’nikma va malakalarni hosil qilish.
Аннотация.
В данной статье анализируется роль исторической науки в развитии
мышления учащихся, содействии их духовно-нравственному совершенствованию. Также
освещаются вопросы формирования патриотизма, самостоятельного мышления и
гражданской позиции на основе исторических знаний.
Ключевые слова
: историческое образование, развитие учащихся, мышление,
патриотизм, интерактивные методы, гражданское воспитание, формирование умений и
навыков.
Zamonaviy ta’lim jarayonida tarix fanining o‘rni beqiyosdir. Bu fan o‘quvchilarga faqat
tarixiy voqealarni emas, balki ularning saboqlarini anglash, o‘z-o‘zini anglash, vatanparvarlik va
milliy g‘urur tuyg‘ularini shakllantirishga xizmat qiladi. Tarixni o‘rganish orqali yosh avlod
tafakkuri kengayadi, tanqidiy fikrlash qobiliyati shakllanadi, shaxsiy va ijtimoiy mas’uliyat hissi
ortadi.Tarix kursini o’qitishda o’quvchilarning fikrlashga asoslangan malaka va ko’nikmalarini
hosil qila borish vaziflari – bu tarixiy bilimlarni mustaqil sur'atda topib, bir tizimga solib, ularni
amalda tadbiq eta bilishga o’rgatish, pirovardida esa o’quvchilarni o’tmishdagi hamda hozirgi
zamondagi ijtimoiy hodisalarga nisbatan ilmiy materialistik nuqtai nazardan yondashishga
o’rganish demakdir. Nutqni o’stira borish ham o’quvchilarning va ularda aqliy mehnat malakalari
hamda ko’nikmalarini hosil qila borish bilan bog’langandir. Biz maktabda o’qitiladigan tarixning
o’ziga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda, tarix kursini o’qitish davomida hosil qilina
boradigan malakalar guruhlarni shartli ravishda ajratib ko’satamiz. 1. Tarixiy bilim beruvchi
manbalarni tahlil qilish hamda tarixiy voqealar va hodisalardagi eng asosiy va muhim narsani,
ularning muhim belgilari va bog’lanishlarini ajratib chiqish, tarixiy tushunchalarga ta'riflar berih
malakalari. 2.Tarixiy bilim beruvchi manba mazmunini mantiqiy jihatdan bir necha qismga
ajratish, umumiy mantiqiy sxemasni bir turdagi tarixiy hodisalar hamda voqealarni tahlil qilishda
deduktiv suratda tadbiq etish malakalari. 3. Tarixiy dalillar va jarayonlarni o’z doirasida qarab
chiqish hamda vaqt jihatdan ular o’rtasidagi nisbatni aniqlash xronologik va sinxronistik
jadvallar tuzish malakalari. 4. Tarixiy hodisalarning joyini aniqlash, tarixiy xaritani "tilga
kirgizish", undagi izohlar va shartli belgilardan xatosiz foydalanish, yozuvsiz xaritani tarixiy
mazmunda to’ldirish malakalari. 5. Tarixiy voqealar, hodisalarni taqqoslash, ularning umumiy
xususiyatlarini topish malakalari ; 6. Tarixiy dalillarni tahlil qilish va taqqoslash asosida indektuv
va deduktiv xulosalar chiqarish usulidan foydalangan holda yakunlar yasash, yakunlarni berilgan
baholarini asoslab berish, taxiriy dalillar umumiy xulosalarga tayangan holda to’g’ri isbotlay
olish malakalari; 7. Tarixiy materiallarni og’zaki yoki yozma tarzda bayon eta bilish, izchil
757
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
tarzda obrazli qilib bayon etishning turlaridan hikoya qilish, tasvirlash, usullaridan foydalana
bilish, savollarga qisqa atroflicha javob berish, hamda o’z o’rtoqlariga savollar berish, ularning
javoblarni tanqidiy nuqtai nazardan baho berish malakalari; 8. Axborotlar, dokladlar, referatlar,
siyosiy axborotlar tayyorlash, hamda ularni o’tkazish, kichikroq hajmdagi ilmiy – ommabop
materiallari tayyorlash malakalari; 9. Tarixiy matn mazmunini yoki o’qituvchi hikoyasini
rejalarini, tarixiy voqea yoki hodisani tahlil qilish rejasini, taqqoslash rejasini tuzish, reja,
ishlanma, tezislar tuzish, o’qituvchi tushuntirib bergan asosiy qoidalarni qisqacha yozib borish,
kitoblardan ayrim joylarini yozib olish, ma'lumotlar beruvchi tarixiy adabiyotlardan foydalana
bilish malakalari. O’quvchilar tafakkuri va nutqining o’sa borishi, malaka va ko’nikmalarning
hosil bo’la borishi, bilimlarni egallash va ularni tadbiq etish, ular bilan ish olib borish jarayonida
yuz beradi. Bilimlar bilan malakalar o’rtasida o’zaro bog’lanish va bir – biriga bog’liqlik bor.
Kishi aqliy faoliyatning onglilik xarakteri unda hosil bo’lgan bilimlar tizimi bilan belgilanadi.
Bilim hamma vaqt tegishli malaka va ko’nikmalar tizimiga tayanadi. O’z navbatida yangi
malaka va ko’nikmalar vujudga kelishi uchun zamin hisoblanadi. O’qitish jarayonining har qaysi
bosqichida bilimlar, malaka va ko’nikmalar o’rtasidagi o’zaro nisbat o’quvchining aqliy jihatdan
yetuklik darajasini ham belgilaydi. O’quvchilarning malaka va ko’nikmalarini hosil qila borishga
qaratilgan ishning muvaffaqiyatli chiqishi ko’pgina shart – sharoitlarga bog’liq. Tarix
o’qituvchisi birinchi navbatda u yoki bu sinfda bundan ilgari hosil qilingan bilim va
malakalarning qanday doiraga tayana olish mumkinligini, ayrim o’quvchilarda qanday malaka
yaxshi hosil bo’lmaganligi yoki yo’qligini aniqlab olishi zarur. Ana shu asosda o’quvchilarni
turli guruhlarga hamda ayrim o’quvchilarga nisbatan bundan keyin differensial yo’sinda
yondashishga o’tiladi. O’qituvchi ish jarayonida o’quvchilarning bilim va malakalar hosil
qilishda qanday darajada ekanliklarini doim tekshirib va hisobga olib boradi. Hosil qilingan
malaka o’qituvchilarning o’zlariga tanish turdagi yangi sharoitlar, yangi o’quv materiali asosida
mustaqil suratda bajara olish, ya'ni o’quv vazifasini bajarishda tashabbus ko’rsatib yangi
sharoitlarda tadbiq eta olish vazifalarini hal etishning yangi usullarini topa bilish qobiliyati
demakdir. Aqliy faoliyatning muayyan usullarini egallab olish malakalar hosil qilishning asosini
tashkil etadi. Malaka egallab tadbiq etishda qanchalik mustaqil ish tutishi hamda usulda tadbiq
etiladigan hodisalar doirasining qanchalik kengligi bilan belgilanadi. Aqliy faoliyatning muayyan
usullarini egallab olish malakalar hosil qilishning asosini tashkil etadi. O’quvchilar bironta
malakani, masalan, tarixiy hodisalarni taqqoslash, isbotlash berish malakasini hosil qilmoq
uchun o’qituvchiga o’sha mantiqiy vazifaning maqsad va mohiyatini, hamda uni bajarish
usullarini tushuntirib, ularni aniq tarixiy materialga tadbiq etgan holda ko’rsatib beradi. Ko’rsatib
berish paytida mazmuni uncha murakkab bo’lmagan material: taqqoslash uchun – moddiy
madaniyatga doir ikki narsa, xulosa chiqarish uchun – darslikning bir necha rejasidan iborat
matni va shu singari tanlangani ma'qul. Shundan keyin o’qituvchilar qanday ishlash usullarini
ko’rsatib berilgan materialga o’xshash tarixiy materiallar va mantiqiy materiallar bilan ish olib
borishni o’qituvchi rahbarligida endi o’zlari bajaradilar. O’qituvchilar bu usullarni qadam – ba
qadam o’zlari bajaradigan bo’ladilar. Dastlab bu ishni yaxshi o’quvchiga topshirish yoki shu
ishni izchil suratda pog’onama – pog’ona bajarishga butun sinfni jalb etib, uni evristik usulda
o’tkazish mumkin. Keyinchalik o’qituvchi o’quvchilarni bunday usullarni shunga o’xshash
materilga tadbiq etgan holda, ularni yagona sharoitlarda qo’llay olishga ham o’rgatadi. Usullarni
yangi sharoitlarda qo’llash o’qituvchilar tomonidan avvalgi o’qituvchi rahbarligida jamoa bo’lib
ishlash jarayonida, masalan evristik usuldagi suhbat davomida amalga oshiriladi. O’quvchilar
usulni egallay borgan sari, ular mantiaiy vazifani tobora mustaqil va aniq bajara oladilar.
758
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
Ular o’qituvchining harakatini endi shunchaki takrorlamaydilar, balki mantiqiy vazifaniig
maqsadi va ularning oldiga o’quv vazifasinimg shartlariga qarab, o’zlashtirilgan usullarga
tayanganholda ish olib boradilar. Foydalanadigan usullar soni asta – sekin ko’paya boradi, shu
bilan birga tobora ko’proq to’planib borgan bilimlardan foydalaniladi. Malakani egallab olish
darajasi aqliy faoliyat usullarini boshqa sharoitlarga tadbiq etishda qanchalik mustaqil ish
tutilishi hamda shu usullarni tadbiq etiladigan hodisalar doirasining qanchalik kengligi bilan
belgilamadi. Tarixni o’qitish davomida o’quvchilar tafakkurini o’stira borish yuzasidan olib
boriladigan ish har bir pedagogning umumiy vazifalaridan biridir, hamda fan va o’quv predmeti
bo’lgan tarixning o’ziga xos xususiyatlaridan kelib chiqadigan o’zining spetsifik maqsadlari
hamda xususiyatlariga egadir. Tarix o’qituvchisi o’quvchilarni ijtimoiy – materialistik nuqtai –
nazardan har bir ijtimoiy hodisani uning vujudga kelishi va rivojalanishida boshqa hodisalar
bilan bog’lanishi hamda munosabatlaridan olib qarashda, hodisalarning sinfiy mohiyatiga ko’ra
bo’lishga, tarixiy jarayonning umumiy ob'yektiv qonunlarini tushunishga o’rgatadi. Bu vazifalar
V – VI sinflarda tarix kursini o’qitishda ham o’quvchilar uchun og’irlik qilmaydigan darajada
qo’yiladi. O’quvchilarning bilimlari tobora chuqurlasha borishi va ko’paya borishi bilan ularning
tafakkurini o’stira borishga qaratilgan vazifalar ham murakkablasha boradi. Tarix kursini
o’qitishda o’quvchilarning fikrlashga asoslangan malaka va ko’nikmalarni hosil qila borish
vazifalari bu tarixiy bilimlarni mustaqil sur'atda topib bir tizimga solib ularni amalda tadbiq eta
bilishga o’rgatish, pirovardida esa o’quvchilarni o’tmishdagi hamda hozirgi zamondagi
demakdir. ijtimoiy hodisalarga nisbatan ilmiy – materialistik nuqtai nazardan qarash Nutqni
o’rganish, o’stira borish hamda o’quvchilarning tafakkurini o’stira borish va ularda aqliy mehnat
malakalari, hamda ko’nikmalarini hosil qila borish bilan bog’langandir.
Nutq – odamlarning bir – birlarini tushunish vositasigina bo’lib qolmay balki, fikrni
yuzaga chiqarish hamda o’stirishdir.
Tarix kursini o’qitishda nutq bilimlar orttirishning eng asosiy vositalaridan bir sifatida
maydonga chiqadi. O’quvchilar tarixiy dalillarni, ular o’rtasidagi bog’lanish va munosabatlarni,
ularning umumiy va bir – biridan farq qiluvchi xususiyatlarini, tarixiy hodisalarni, tarixiy
hodisalar va tarixiy shaxslarning xususiyatlarini ko’rsatmali qurollari o’quv bilan birgalikda so’z
orqali bilib oladilar. O’quvchining nutqi, darslik matni, tarixiy hujjatlar, ilmiy ommabop va badiy
adabiyot asarlari o’quvchilarga bilim beradigan, so’z bilan ifodalangan eng muhim manbaalar
bo’lish bilan birga ularning nutqini o’stirish vositalari ham hisoblanadi. O’quvchilar tafakkuri va
nutqini o’sa borishi, malaka va ko’nikmalarning hosil bo’la borishi, bilimlarni egallash va ularni
tadbiq etish, ular bilan ish olib borish jarayonida yuz beradi. Bu – bitta o’qitish jarayonining ikki
tomonidir. Bilimlar bilan malakalar o’rtasida o’zaro bog’lanish va bir – biriga bog’liqlik bor.
Kishi aqliy faoliyatning onglilik xarakteri, unda hosil bo’lgan bilimlar tizimi bilan
belgilanadi. Bilim hamma vaqt tegishli malaka va ko’nikmalar tizimiga tayanadi va o’z
navbatida yangi malaka va ko’nikmalar vujudga kelishi uchun zamin hisoblanadi. O’qitish
jarayonining har qaysi bosqichidagi bilimlar, malaka va ko’nikmalar o’rtasidagi o’zaro nisbat
o’quvchining aqliy jihatdan yetuklik darajasini belgilaydi. O’quvchilarning malaka va
ko’nikmalarini hosil qila borishga qaratilgan ishning muvaffaqiyatli chiqishi ko’pgina
sharoitlarga bog’liq. Tarix o’qituvchisi, birinchi navbatda u yoki bu sinfda bundam ilgari hosil
qilingan bilim va malakalarning qanday doirasiga tayana olish mumkinligi, ayrim o’quvchilarda
qanday malakalar hosil bo’lmaganligi yoki yo’qligini aniqlab bilishi lozim. Ana shu asosda
o’quvchilarni turli guruhlarga hamda ayrim o’quvchilarga nisbatan bundan keyin differensial
yo’sinda yondashishga o’tiladi.
759
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
O’qituvchi ish jarayonida o’quvchilarning bilim va malakalar hosil qilishda qanday
darajada ekanliklarini doim tekshirib va hisobga olib boradi. U bolalarga bu yo’lda nimalarga
erishganliklarini va bundan keyin nimalar ustida ishlashi kerakligini bildirib boradi. Ish
jarayonining har qaysi bosqichida ular oldiga maqsadlar qo’yib boradilar. Shuni esda tutish
kerakki, bir yoshdagi va bir xil sinfdagi o’quvchilarda malakalarning o’sa borishi turlicha
bo’ladi. Bu narsa o’quvchilarning aqliy jihatdan va umuman qanchalik o’sganligiga, shuning
uchun ularning muayyan yo’nalishda oldindan qanday tayyorgarlik ko’rganligiga va uni mashq
qilib borganligiga bog’liq bo’ladi. Hosil bo’lgan malaka o’quvchilarning o’zlariga tanish turdagi
vazifani yangi sharoitlarida, yangi o’quv materiali asosida mustaqil sur'atda bajara olish, ya'ni
o’quv vazifasini bajarishda tashabbus ko’rsatib, yangi sharoitlarda malakani tadbiq eta olish
vazifalarini hal etishning yangi usullarini topa bilish qobiliyati demakdir. Tarix o’qitish
metodikasi tarix fani bilan qisman bog’langandir. Tarixiy materiallar tarix fani va o’quv predmeti
bo’lgan tarix kursining metodologik asosini tashkil etadi. Tarix o’qish o’quvchilarga tarixiy
voqelikni bilish yo’llari, tarixiy tadqiqotga o’xshab ketadi. O’quvchilar tarixni o’rganishda
olimlar tomonidan ilmiy jihatdan tekshirib ko’rilgan va tahlil qilingan dalillar hamda ilmiy
xulosalardan yangi dalillarni o’rganish uchun foydalanishlari mumkin. Biroq, o’quvchilarning
tarixni o’rganishi ilmiy tekshirishdan farq qiladi. O’qitish jarayonida o’quvchilar tarix fanini va
uni ba'zi tadqiqot metodlarini bilib oladilar. Shunday qilib, tarix fani va tarix o’qitish metodikasi
o’zining alohida o’rganish ob'yekti, vazifasi hamda tadqiqot metodiga ega, tarix fani kishilik
jamiyatining taraqqiyoti jarayonini o’rganadi, kishilik jamiyatining taraqqiyot qonunlarini bilish,
o’tmish va hozirgi zamonni yaxshi tushunib olishga, kelajakni oldindan ko’rishga imkon beradi.
Shu tariqa o’z predmeti, vazifalari va tadqiqot etish metodlariga ega bo’lgan tarix o’qitish
metodikasini tarix fanlari qatoriga qo’shib bulmaydi. Tarix o’qitishda o’quvchilarning ishi,
bilimi, fikrlash qobiliyati va umuman ruhiy faoliyatini e'tiborga olmasdan turib ularning o’z
faoliyatiga samarali ta'sir etib bo’lmaydi. Shu sababli metodika psixologiya fani bilan
chambarchas bog’langandir. Tarix o’qitish jarayonida ustoz bilan shogirdlar o’rtasidagi yaqinlik,
sog’lom va tetik kayfiyat vujudga keltirilishi o’quvchilarning o’quv faoliyatini faollashtirish
darsning samaradorligini oshiradi. Tarix o’qitish metodikasi ham tarix o’qitish jarayonida
psixologiya faniga suyanadi. Psixologiya fani o’quvchilardagi ruhiy faoliyatning umumiy
qonuniyatlarini o’rganadi, metodika esa o’quvchilarning ruhiy faoliyatini ularning tarixiy
materiallarni qanday o’zlashtirishlari bilan bog’liq bo’lgan tomonlarinigina tadqiq qiladi.
Shuning uchun o’quvchilardagi ruhiy faoliyatning tadqiq etish metodlaridan ham qisman
foydalanadi. Psixologiya ruhiy faoliyatning umumiy qonuniyatlarini o’rganadi, metodika esa
tarix o’qitishning mazmuni va metodik usullari bilan ruhiy faoliyat orqali erishiladigan natijalar
o’rtasidagi qonuniyatli bog’lanishlarni o’rganadi. Shuningdek, metodika ta'lim-tarbiya haqidagi
fanning tarkibiy qismi bo’lgan didaktika bilan chambarchas bog’langandir. Uning mustaqil bir
tarmog’idir. Metodika pedogogika jihatidan yaxshi natijalarga erishish maqsadida ham o’qitish
jarayonini o’rganadi. Tarix o’qitish metodikasi pedagogika fanining bir tarmogi bo’lib, u
o’zining mustaqil tekshirishlar predmetiga ega. Metodikaning nazariy qismini egallash tarix
o’qitish jarayonini umumiy qonuniyatlarini bilib olishga va qonuniyatlardan yosh avlodga ta'lim
berish borish ishini yanada takomillashtirish maqsadida foydalanishga yordam beradi. Tarix
ta'limining mazmuni va sinf o’quvchilarining umumiy saviyasiga qarab bilishning umumiy
qonuniyatlari turlicha namoyon bo’ladi. Tarix o’qitish metodikasi o’rganadigan eng muhim
qonuniyatlardan biri o’qitish jarayonining rivojlanish qonuniyatidir.
760
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
Bu rivojlanish ta'lim jarayonida o’quvchilarning qiziqishi, bilim, ko’nikma va
malakalarining hamda tafakkurning o’sib borishida namoyon bo’ladi. Tarixning har bir kursi,
uning bo’limi va har bir mavzusi o’quvchilarning bilim olih, ko’nikma va malakalariga ega
bo’lishi bu kamol topishida muhim bir bosqich bo’lib xizmat qiladi. Quyi va yuqori sinflarda
tarix o’qitishda tarixiy voqeylikni bilishning umumiy qonuniyatlariga amal qiladi, bu
qonuniyatlar ta'lim mazmuni metodlari, usullari va o’quv qo’llanmalari metodik tuzilishining
rivojlanish qonuniyatidir. Bu rivojlanish ta'lim jarayonida o’quvchilarning qiziqishlari, bilimlari,
malakalari va mantiqiy tafakkuri o’sib borishni aks ettiradi, ayni bir payta u o’sishni
ra’batlantiradi va ta'minlaydi. Maktabda tarix o’qitishni o’quvchi pog’onama – pog’ona ko’tarila
boradigan pillapoyaga o’xshatish mumkin, lekin o’quvchini yetaklab boruvchi kishi butun
pillapoyani, bosib o’tilgan pog’onalarni ham, bundan keyin chiqiladigan pog’onalarni ham ko’ra
olish zarur, Har bir kurs mavzusi o’quvchilar saviyasi o’sishi, ularning bilim va malakalari
rivojlanib borishi yo’lidagi pog’onadir.
Foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati
1.
O‘qituvchining pedagogik mahorati. – Toshkent: O‘qituvchi, 2020.
2.
Sharipova M. “Tarix ta’limida interaktiv metodlardan foydalanish.” – “Ta’lim va
taraqqiyot” jurnali, 2021.
3.
Gadayeva, M. (2025). PARANJIDAN VOZ KECHILGAN KUN:” YANGI HAYOT”
BOSHLANISHI.
Modern Science and Research
,
4
(5), 771-777.
4.
Gadayeva, M. (2025). TARIX DARSLARIDA OQUVCHILARNING BILIM,
MALAKA VA KONIKMALARINI HOSIL QILISH VA BAHOLASH.
Modern Science
and Research
,
4
(5), 792-800.
5.
Gadayeva, M. (2025). TARIXIY BILIMLARNI SHAKLLANTIRISH JARAYONI VA
TARIX DARSLARINING SAMARADORLIGINI OSHIRISH YO ‘LLARI.
Modern
Science and Research
,
4
(4), 1423-1431.
6.
Gadayeva, M. (2025). SOMONIYLAR DAVRIDAGI DEVONLAR VA BUGUNGI O
‘ZBEKISTON
RESPUBLIKASI
VAZIRLIKLARINING
TAQQOSIY
TAHLILI.
Modern Science and Research
,
4
(4), 381-388.
7.
Gadayeva, M. (2025). CHOLPONNING SHERLARIDA ERK, OZODLIK VA
OZLIK MASALALARI.
Modern Science and Research
,
4
(3), 549-563.
8.
Gadayeva,
M.
(2025).
ABDULHAMID
CHOLPONNING
JADIDCHILIK
HARAKATIDAGI ORNI.
Modern Science and Research
,
4
(2), 1013-1019.
9.
Gadayeva, M. (2025). TURKISTONLIK GENERAL AYOL, MILLAT ONASI-
QURBONJON
DODXOHNING
MARD,
JASUR
VA
VATANPARVARLIGI
HAQIDA.
Modern Science and Research
,
4
(1), 344-352.
10.
Gadayeva, M. (2024). MARKAZIY OSIYODA JADID AYOLLARI TARIXI.
Modern
Science and Research
,
3
(12), 652-658.
11.
Muxamedovna, G. M. (2024). Millatimiz Faxri-Buxoro Ma’rifatparvari.
Miasto
Przyszłości
,
52
, 557-562.
12.
Muxamedovna, G. M. (2024). TA’LIM SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA
AXBOROT KOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARINING O ‘RNI.
TA'LIM VA
RIVOJLANISH TAHLILI ONLAYN ILMIY JURNALI
,
4
(5), 97-102.
13.
Gadayeva, M. (2025). PARANJIDAN VOZ KECHILGAN KUN:” YANGI HAYOT”
BOSHLANISHI.
Modern Science and Research
,
4
(5), 771-777.
761
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
14.
Mukhamedovna, G. M. (2024). The Sad Fate Of The Women Of Turkistan: About The
“Hujum” Movement And Its Impacts On Agriculture.
SPAST Reports
,
1
(7).
15.
Muxamedovna, G. M. (2023). MAKTABLARDA TARIX FANINI O'QITISH
AHAMIYATI.
Научный Фокус
,
1
(5), 178-180.
16.
Muxamedovna, G. M. (2023). TARIX FANINI O'QITISHDA INNOVATSION
TEXNOLOGIYALARDAN
FOYDALANISHNING
AHAMIYATI.
Научный
Фокус
,
1
(5), 175-177.
17.
Gadayeva, M. (2024). ABOUT THE HISTORY OF THE VEIL OR MEDIEVAL
WOMEN'S DRESS.
Modern Science and Research
,
3
(2), 1097-1103.
18.
Gadayeva, M. (2023). THE UNIQUE SIGNIFICANCE OF MASTERING SOCIAL
SCIENCES DURING THE DEVELOPMENT OF THE NEW UZBEKISTAN.
Modern
Science and Research
,
2
(10), 459-464.
19.
Universiteti, G. M. M. O. X. (2023). Uchinchi Renesans Davrida Ajdodlarimiz
Merosini Organish Orqali Integratsion Ta’Limni Yanada Takomillashtirish Tamoyillari:
Часть 1 Том 1 Июль 2023 Год.
Лучшие интеллектуальные исследования
,
1
(1), 11-
16.
20.
Gadayeva, M. (2024). Attack Action.
Modern Science and Research
,
3
(1), 1028-1033.
21.
Gadayeva, M. (2024). Effective Ways To Use The" Thoughtstorm" Method On The
Theme Of The" Eastern Renaissance" Era.
Modern Science and Research
,
3
(1), 1024-
1027.
22.
Muxamedovna, G. M. (2023). KREATIV YONDASHUV ASOSIDA DIDAKTIK
MATERIALLAR YARATISH MEXANIZMLARI.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И
ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
,
21
(3), 12-14.
23.
Muxamedovna, G. M. (2023). Uchinchi renesans davrida ajdodlarimiz merosini
organish orqali integratsion ta’limni yanada takomillashtirish tamoyillari.
Образование
наука и инновационные идеи в мире
,
22
(1), 35-38.
24.
Muxamedovna, G. M. (2023). History Of Patriotic Women.
International Journal Of
History And Political Sciences
,
3
(12), 69-75.
25.
Muxamedovna, G. M. (2023). Innovatsion TaLim-Buyuk Kelajak Poydevori.
World
scientific research journal
,
17
(1), 74-76.
26.
Gadayeva, M. (2024). Effective Ways To Use The" Thoughtstorm" Method On The
Theme Of The" Eastern Renaissance" Era.
Modern Science and Research
,
3
(1), 1024-
1027.
27.
Gadayeva, M., & Ismoilova, Z. (2024). The Importance Of Studying The Science Of
Youth Psychology In Improving People'S Lives.
Modern Science and Research
,
3
(2),
676-683.
28.
Gadayeva, M., & Hamroqulova, N. (2024). The Basis Of The Use Of Development-
Pedagogical Skills In Pedagogical Activity.
Modern Science and Research
,
3
(2), 684-
689.
29.
Gadayeva, M., & Sabriddinova, G. (2025). JADIDLAR FAOLIYATIDA XOTIN-
QIZLARNING ORNI.
Modern Science and Research
,
4
(3), 648-655.
30.
Gadayeva, M., Toshpolatova, S., & Muyiddinov, B. (2025). TARIX DARSLARINI
OQITISHDA INTERFAOL METODLARNING AHAMIYATI.
Modern Science and
Research
,
4
(2), 87-96.
762
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
31.
Sadullayev, U., Gadayeva, M., & Toshpo‘latova, S. (2024). MAHALLA–
QADRIYATLAR BESHIGI.
Modern Science and Research
,
3
(12), 1228-1238.
32.
Muxamedovna, G. M., Shuhratovna, T. S., & Shokir ogli, S. U. TARIX FANLARINI
OQITISHDA MUZEYLARNING ORNI.
33.
Toshpo‘latova, S., Gadayeva, M., & Sadullayev, U. (2024). SHARQ
ALLOMALARINING
DIDAKTIK
QARASHLARI.
Modern
Science
and
Research
,
3
(12), 985-993.
34.
Gadayeva, M., & Sabriddinova, G. (2025). BOBURNOMADA DIPLOMATIK
MUNOSABATLAR TALQINI.
Modern Science and Research
,
4
(3), 409-416.
35.
Rahmonova, S., & Turopova, S. (2025). O’ZBЕKISTОNDА АMАLGА ОSHIRILGАN
MА’NАVIY-MАDАNIY
ISLОHОTLАR
DINАMIKАSI
VА
АSОSIY
YО’NАLISHLАRI.
Modern Science and Research
,
4
(5), 686–692. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/97354
36.
Rahmonova, S. (2025). YАNGI О‘ZBЕKISTОNDА MА’NАVIY-MАDАNIY
SОHАDА
АMАLGА ОSHIRILGАN ISLОHОTLАR.
Modern
Science
and
Research
,
4
(5), 1034–1040. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
37.
Rahmonova, S. (2025). TA’LIM JARAYONIDAGI IJTIMOIY-FALSAFIY
YONDASHUVLAR.
Modern Science and Research
,
4
(4), 1046–1054. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/80463
38.
Rahmonova , S., & Turopova , S. (2025). JADIDCHILIK FAOLIYATINING
IJTIMOIY-FALSAFIY AHAMIYATI. Modern Science and Research, 4(4), 397–403.
Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/81336
39.
Rahmonova, S. . (2025). IJTIMOIY BEGONALASHUVNING OLDINI OLISHDA
MA’NAVIY-MARIFIY
ISLOHOTLARNING
O’RNI.
Modern
Science
and
Research
,
4
(1), 428–435. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
40.
Rahmonova, S., & Yo’ldasheva, M. (2025). TA’LIM SAMARADORLIGINI
OSHIRISHDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH.
Modern
Science
and
Research
,
4
(1),
367–374.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/63683
41.
Rahmonova, S. (2025). MA’NAVIY TARBIYA YUKSAK MA’NAVIYATNI
TARBIYALASH VOSITASI. Modern Science and Research, 4(2), 850–857. Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/66726
42.
Rahmonova, S. (2024). SPIRITUAL AND EDUCATIONAL REFORMS ARE THE
FOUNDATION OF A NEW UZBEKISTAN. Modern Science and Research, 3(12),
517–525.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
43.
Rahmonova Sanoat Shuhrat qizi. (2024). SPIRITUAL AND EDUCATIONAL
REFORMS
ARE
THE
FOUNDATION
OF
A
NEW
UZBEKISTAN.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14503228
44.
Rahmonova, S. (2023). DYNAMICS AND MAIN DIRECTIONS OF SPIRITUAL
AND CULTURAL EFORMS IMPLEMENTED IN UZBEKISTAN. Modern Science
and Research, 2(10), 850-854.
763
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
45.
Rahmonova, S. (2023). YANGI O ‘ZBEKISTONDA MA’NAVIY-MADANIY
ISLOHOTLAR. Current approaches and new research in modern sciences, 2(10), 40-
43.
46.
Rahmonova,
S. (2023). YUKSAK MA’NAVİYATLİ AVLOD-UCHİNCHİ
RENESSANS BUNYODKORLARİ. Наука и технология в современном мире, 2(3),
76-79.
47.
Rahmonova, S. (2024). THE REFORMS IMPLEMENTED IN NEW UZBEKISTAN
ARE THE FOUNDATION OF THE THIRD RENAISSANCE. Modern Science and
Research, 3(2), 394-399.
48.
Qizi, R. S. S., Shukhratovna, T. S, & Karamatovna, M. A. (2024). Implementation of
Education and Protection of Children's Rights in the age of Technology. SPAST
Reports, 1(7).
49.
Рахмонова, С. (2024). HARMONY OF EDUCATION AND TRAINING. Журнал
универсальных научных исследований, 2(5), 366-375.
50.
Ramatov, J., Hasanov, M., & Rahmonova, S. (2024). TA’LIM TIZIMI
MODERNIZATSIYALASHUVINING IJTIMOIY-FALSAFIY ASOSLARI. Oriental
renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences, 4(8), 160-172.
51.
Rаhmоnоvа, S. S. Q. (2024). О‘ZBЕKISTОNDА АMАLGА ОSHIRILGАN
MА’NАVIY-MАDАNIY
ISLОHОTLАR
DINАMIKАSI
VА
АSОSIY
YО‘NАLISHLАRI. International scientific journal of Biruni, 3(2), 95-104.
52.
Rahmonova, S. (2024). SPIRITUAL AND EDUCATIONAL REFORMS ARE THE
FOUNDATION OF A NEW UZBEKISTAN. Modern Science and Research, 3(12),
517–525.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
research/article/view/58031
53.
Xayrullayev , U., Sayfutdinov , F., & Rahmonova , S. (2025). SHAYBONIYLAR
DAVLATI VA USMONLI TURKLAR DAVLATI O’RTASIDAGI DASTLABKI
ALOQALAR TAVSIFI. Modern Science and Research, 4(1), 147–154. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/60142
54.
Rahmonova, S. . (2025). IJTIMOIY BEGONALASHUVNING OLDINI OLISHDA
MA’NAVIY-MARIFIY ISLOHOTLARNING O’RNI. Modern Science and Research,
4(1),
428–435.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
research/article/view/60835
55.
Rahmonova, S., & Yo’ldasheva, M. (2025). TA’LIM SAMARADORLIGINI
OSHIRISHDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH. Modern
Science
and
Research,
4(1),
367–374.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/63683
56.
Toshpo’latova,
S.
(2025).
BO’LAJAK
TARIX
O’QITUVCHILARINING
PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK
TAYYORGARLIGINING
UMUMIY
KONTSEPTSIYASI VA AHAMIYATI.
Modern Science and Research
,
4
(3), 481-484.
57.
Toshpo’latova, S. (2025). FOROBIYNING DIDAKTIK QARASHLARI ASOSIDA
O’QUVCHILARNI TARIX FANIGA QIZIQTIRISH METODIKASI. Modern Science
and Research, 4(1), 177-186.
58.
Toshpo’latova, S., & Tursunova, S. (2025). TURKISTONDAGI–BIRINCHI
DRAMMA.
Modern Science and Research
,
4
(3), 468-480.
764
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
59.
Toshpo‘latova, S., Gadayeva, M., & Sadullayev, U. (2024). SHARQ
ALLOMALARINING DIDAKTIK QARASHLARI. Modern Science and Research,
3(12), 985-993.
60.
Gadayeva, M., Toshpolatova, S., & Sadullayev, U. (2024). TARIX FANLARINI
OQITISHDA MUZEYLARNING ORNI. Modern Science and Research, 3(12), 994-
1003.
61.
Sadullayev, U., Gadayeva, M., & Toshpo‘latova, S. (2024). MAHALLA–
QADRIYATLAR BESHIGI. Modern Science and Research, 3(12), 1228-1238.
62.
Toshpo'latova
Shaxnoza
Shuhratovna.
(2024).
ILK
UYG'ONISH
DAVRI
NAMOYONDALARNING
DIDAKTIK
QARASHLARI
ASOSIDA
O'QUVCHILARNI
TARIX
FANIGA
QIZIQTIRIS
METODIKASI.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14520996
63.
Toshpo’latova, S. (2024). TARIX FANINI O’QITISHDA SAMARALI METODLAR.
Modern Science and Research, 3(11), 774-782.
64.
Тошполатова, Ш. (2024). THE PRESENT IRANIANS. Журнал универсальных
научных исследований, 2(5), 453-462.
65.
Toshpo’latova, S. (2024). BUXORODAGI SAROYLAR. Modern Science and
Research, 3(5), 522-529.
66.
Toshpo’latova, S. (2024). O’RTA ASRLARDA OILA PEDAGOGIKASIGA OID
FIKRLAR. Modern Science and Research, 3(12), 353-361.
67.
Toshpo’latova, S., & Xudoyqulov, S. (2024). History And Ethnology Of Olot District.
Modern Science And Research, 3(5), 148-151.
68.
Toshpo’latova, S., & Jo’rayeva, M. (2024). HISTORY AND ARCHITECTURAL
MONUMENTS OF JONDOR DISTRICT. Modern Science and Research, 3(2), 447-
450.
69.
Qizi, R. S. S., Shukhratovna, T. S., & Karamatovna, M. A. (2024). Implementation of
Education and Protection of Children's Rights in the age of Technology. SPAST
Reports, 1(7).
70.
Shuhratovna, T. S. (2024). Linguistic Anthropology. European Journal Of Innovation In
Nonformal Education, 4(3), 432-437.
71.
Toshpo‘latova, S. S., & Naimov, I. N. (2023). MS ANDREYEV–O’RTA OSIYO
XALQLARI ETNOGRAFIYASINING YIRIK OLIMI. Innovations in Technology and
Science Education, 2(8), 1214-1222.
72.
Toshpo’latova, S., & Tursuntoshova, S. (2024). Khoja Abdulkholiq Gijduvani. Modern
Science and Research, 3(2), 87-93.
73.
Toshpo’latova, S. (2024). Ethnolinguistics Of Ethnologies Of Bukhara. Modern Science
and Research, 3(2), 1004-1011.
74.
Toshpo’latova, S. (2024). Ethnolinguistics. Modern Science and Research, 3(2), 500-
507.
75.
Toshpo’latova, S. (2024). Religious Anthropology. Modern Science and Research, 3(1),
504-510.
76.
Shakhnoza Shuhratovna, T. (2023). MS Andreyev’S Way Of Life. American Journal of
Language, Literacy and Learning in STEM Education (2993-2769), 1(10), 655-659.
765
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
77.
Shuhratovna, T. S. (2023). Ethnological Analysis Of National Costumes And Rituals Of
Tajiks In The Works Of MS Andreyev. International Journal Of History And Political
Sciences, 3(12), 42-47.
78.
Toshpo’latova, S. (2023). MS Andreyev-Scientific Career. Modern Science and
Research, 2(12), 801-807.
79.
Shuhratovna, T. S. (2023). Etymology Of Tajik Marriage Ceremony. International
Journal Of History And Political Sciences, 3(11), 17-23.
80.
Toshpo’latova, S., & Ashurova, G. (2023). THE HISTORY AND DESCRIPTION OF
THE WORK OF MS ANDREYEV-" ARK BUKHARI". Modern Science and Research,
2(9), 404-409.
81.
Toshpo’latova, S. (2023). ETHNOLOGICAL ANALYSIS OF CALENDRICAL
CALCULATION AND LENGTH MEASUREMENTS OF KHUF VALLEY TAJIKS IN
THE RESEARCHES OF MS ANDREYEV. Modern Science and Research, 2(10), 291-
299.
82.
Toshpo’latova, S. (2023). A STUDY OF THE WEDDING CEREMONY OF THE
TAJIKS OF AFGHANISTAN. Modern Science and Research, 2(9), 84-89.
83.
Naimov, I., & Toshpo‘latova, S. (2023). Marriage Ceremony Of Tajiks In The Work Of
Mikhail Stepanovich Andreyev “Tadjiki Dolini Khuf”. International Journal of
Intellectual Cultural Heritage, 3(1), 12-16.
84.
Toshpo‘latova, S. S. (2023). Tojiklar Milliy Kiyim-Kechaklari Va “Beshmorak”
Marosimining Etnologik Tahlili. Scholar, 1(28), 395-401.
85.
Toshpo’latova, S., & Hoshimova, M. (2025). BERUNIY VA UNING DIDAKTIK
QARASHLARI. Modern Science and Research, 4(1), 344-351.
86.
Toshpo’latova, S. (2024). ILK UYG’ONISH DAVRI NAMOYONDALARNING
DIDAKTIK QARASHLARI ASOSIDA O’QUVCHILARNI TARIX FANIGA
QIZIQTIRISH METODIKASI. Modern Science and Research, 3(12), 643-651.
87.
Muyiddinov, B., Toshpo‘latova, S., & Gadayeva, M. (2025). TEMURIYLAR
DAVRIDA KUTUBXONACHILIK, HUJJATCHILIK VA ISH YURITISHNING
O’ZIGA XOSLIGI. Modern Science and Research, 4(2), 97-105.
88.
Toshpo‘latova, S., Gadayeva, M., & Muyiddinov, B. (2025). BO’LAJAK
O’QITUVCHILARNING
PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK
TAYYORGARLIGINI
TARKIB TOPTIRISH MODELI. Modern Science and Research, 4(2), 106-116.
